Gênesis 42
Ndagaanu Gihyaka (RUB) vs NAA
1 Yakobbo b̯u̱yeegwi̱ri̱ nti Mi̱si̱ri̱ hali̱yo bidyo, yaab̯u̱u̱lya batabani̱ baamwe naakoba yati, “Hab̯waki mukulingiragana?”
1 Quando Jacó soube que havia mantimento no Egito, disse a seus filhos: — Por que vocês estão aí olhando uns para os outros?
2 Yongeeri̱ kubaweera naakoba yati. “Kanyeegwi̱ri̱ nti, hali̱yo bidyo mu nsi gya Mi̱si̱ri̱. Mu̱gyende mutugulireyo bidyo, aleke tu̱takwa nzala.”
2 E acrescentou: — Ouvi dizer que há cereais no Egito. Vão até lá e comprem cereais, para que vivamos e não morramos.
3 Kasi baab̯u Yozefu̱ i̱ku̱mi̱ baasetu̱ki̱ri̱ baagyenda Mi̱si̱ri̱ kugula bidyo.
3 Então dez dos irmãos de José foram, para comprar cereal do Egito.
4 Bei̱tu̱ Yakobbo atakeikirize mu̱tabani̱ waamwe Bbenyami̱i̱ni̱, mwamaa Yozefu̱ kugyenda na baab̯u, hab̯wakubba yaati̱i̱nengi̱ kabii katamugwaho.
4 Mas Jacó não enviou Benjamim, o irmão de José, na companhia dos irmãos, porque dizia: “E se lhe acontecer algum desastre?”
5 Kasi batabani̱ ba Yakobbo yeegebeerwe de nkʼI̱saleeri̱, baagyenda Mi̱si̱ri̱ na bantu bandi kugula bidyo, hab̯wakubba nzala gyali gi̱gwi̱ri̱ mu nsi gya Kanani̱.
5 Entre os que iam, pois, para lá, foram também os filhos de Israel, pois havia fome na terra de Canaã.
6 Mu kasu̱mi̱ kakwo, Yozefu̱ yaali mu̱lemi̱ mu̱handu̱ mu nsi gya Mi̱si̱ri̱, kandi yooyo yaatu̱ndi̱syengi̱ bantu bensei̱ ba mu nsi gi̱gyo bidyo. Baab̯u Yozefu̱ bei̱zi̱ri̱ beetu̱lu̱ka hansi mu mei̱so gaamwe kumutamwo ki̱ti̱i̱ni̱sa.
6 José era governador daquela terra; era ele quem vendia a todos os povos da terra. Os irmãos de José vieram e se prostraram com o rosto em terra, diante dele.
7 Yozefu̱ b̯u̱yaaweeni̱ baab̯u yaabetegereza, kyonkei atakabezolokyeho nka kwabeegi̱ri̱ kandi yaababazi̱ri̱i̱rya na nkabbu. Mwomwo yaabab̯u̱u̱lya naakoba yati, “Muru̱gi̱ri̱ mu nsi kyani?”
7 Quando José viu os seus irmãos, reconheceu-os, porém não se deu a conhecer. Foi ríspido com eles e lhes perguntou: — De onde vocês vêm? Responderam: — Da terra de Canaã, para comprar mantimento.
8 Yozefu̱ nab̯u̱yaaweeni̱ baana baab̯u akabetegereza, bei̱tu̱ bo batakamwetegereze.
8 José reconheceu os irmãos, mas eles não o reconheceram.
9 Kasi mwomwo Yozefu̱ yei̱zu̱ka bilooto byamwe bi̱yaalootengi̱, yaabaweera naakoba yati, “Nywe timuli ntati̱? Mwi̱zi̱ri̱ kubega b̯uceke b̯wa lili ihanga.”
9 Então José se lembrou dos sonhos que teve a respeito deles e lhes disse: — Vocês são espiões e vieram para ver os pontos fracos da terra.
10 Baamwi̱ri̱ri̱mwo nibakoba yati, “Kwahi mukama wange, twe beiru baamu twi̱zi̱ri̱ kugula bidyo.
10 Eles responderam: — Não, meu senhor. Estes seus servos vieram só para comprar mantimento.
11 Twensei̱ tuli baana ba mudulu omwei̱, kandi tuli beesigwa, tituli ntati̱.”
11 Somos todos filhos de um mesmo homem; somos homens honestos; estes seus servos não são espiões.
12 Yaabei̱ri̱ri̱mwo naakoba yati, “Kwahi! Mwi̱zi̱ri̱ kubega b̯uceke b̯weihanga lyetu̱.”
12 Ele, porém, lhes respondeu: — Nada disso! Pelo contrário, vocês vieram para ver os pontos fracos da terra.
13 Baamwi̱ri̱ri̱mwo nibakoba yati, “Twalingi baab̯u na baab̯u i̱ku̱mi̱ na babiri, kandi batabani̱ ba bbaaweetu̱ omwei̱ wa mu nsi gya Kanani̱. Weetu̱ muto yaasi̱geeri̱ na bbaaweetu̱ mu Kanani̱, kandi wondi yaakwi̱ri̱.”
13 Eles disseram: — Nós, seus servos, somos doze irmãos, filhos de um homem na terra de Canaã. O mais novo está hoje com o nosso pai, outro já não existe.
14 Bei̱tu̱ Yozefu̱ yaabei̱ri̱ri̱mwo naakoba yati, “Kwokwo kili nka ku̱nyaabaweereeri̱ nti, muli ntati̱.
14 Então José lhes disse: — É como já falei: vocês são espiões.
15 Nkugyenda ku̱tolereerya nyeetegereze nywe muli bantu ki. Nkubarahirira mwibara lya Faraaho mwomi ti̱mu̱kwi̱za kuruga haha kutoolahoona mu̱leeti̱ri̱ mwana weenyu̱ muto akusembayo haha.
15 Nisto vocês serão provados: juro pela vida de Faraó que vocês não sairão daqui, sem que primeiro venha o irmão mais novo de vocês.
16 Mu̱kome omwei̱ muli nywe, agyende aleete yogwo muto weenyu̱, nywe bandi bensei̱ mwicale haha mu nkomo. Ki̱kwi̱za ku̱nanu̱ki̱sya mwakabba nimukubaza mananu. Mwakabba ni̱mu̱ku̱gobya, nkubarahirira mwibara lya Faraaho mwomi, mukubba nimuli ntati̱.”
16 Enviem um de vocês, que busque o seu irmão. Vocês ficarão detidos para que sejam provadas as palavras de vocês, se há verdade no que dizem; ou se não, juro pela vida de Faraó que vocês são espiões.
17 Kandi yaabateeri̱ bensei̱ hamwei̱ mu nkomo hab̯wa biro bisatu.
17 E deixou todos presos por três dias.
18 Ha kiro kyakasatu, Yozefu̱ yaabaweereeri̱ naakoba yati, “Gya ndi mudulu atamwo Ruhanga ki̱ti̱i̱ni̱sa, mu̱kore kinkubaweera aleke kibajune.
18 No terceiro dia, José lhes disse: — Façam o seguinte e viverão, pois temo a Deus.
19 B̯umwakabba nimuli beesigwa, mu̱leke weenyu̱ omwei̱ asigale mu nkomo, bandi mugyende mwetweke nganu gi̱mu̱gu̱u̱ri̱, mutwalire bidyo ba makaa geenyu̱ bakwegama na nzala.
19 Se são homens honestos, que um de vocês fique detido aqui onde estão presos; os outros podem ir, levando cereal para matar a fome das suas famílias.
20 Mulinakuleeta weenyu̱ akusembayo b̯uto, kasi mwomwo nyeege nka kumukubaza mananu, aleke ntabacwera musangu gwa ku̱kwa.” Beikiriza kukora nka ku̱yaabaweereeri̱.
20 E tragam-me o seu irmão mais novo, com o que serão verificadas as palavras de vocês, e vocês não morrerão. E eles se dispuseram a fazê-lo.
21 Mwomwo baaweerangana nibakoba yati, “Mu mananu tukufubirwa hab̯wa weetu̱, hab̯wakubba mu b̯ujune b̯unene yaatwesengereerye tu̱mu̱teesye agyende, bei̱tu̱ tu̱takamwegwe. Kyokyo natwe tuli mu b̯ujune b̯unene.”
21 Então disseram entre si: — Na verdade, estamos sendo castigados por causa de nosso irmão, pois vimos a angústia de sua alma, quando nos pedia, e não lhe demos ouvidos; por isso, nos sobrevém agora esta ansiedade.
22 Lu̱bbeeni̱ yaaberi̱ri̱mwo naakoba yati, “Ntakabaweere mwana mutamukora kibiibi kyensei̱? Bei̱tu̱ mu̱takeegwe! Hati̱ nu tulinakusasulira ibbanga lyamwe.”
22 Rúben respondeu-lhes: — Não é verdade que eu disse: “Não pequem contra o jovem”? Mas vocês não quiseram me ouvir. Pois agora estão vendo que o sangue dele está sendo requerido de nós.
23 Batakakyege Yozefu̱ nka ku̱yaabeegwengi̱, kubba haabbengi̱ho mu̱hi̱ndu̱li̱ mu̱nyakwi̱rangamwo bigambu byab̯u na bya Yozefu̱.
23 Eles, porém, não sabiam que José os entendia, porque lhes falava por meio de um intérprete.
24 Hab̯wi̱re b̯u̱b̯wo Yozefu̱ yaabaru̱gi̱ri̱ho, yei̱ra ha rubaju yaatandika kulira, kasi yaab̯u̱ni̱a yei̱ra hali bo, yaabaza nabo. Yaatwala Si̱myoni̱, yaamubboha baab̯u bali̱ngi̱ri̱i̱ri̱.
24 E, retirando-se deles, José chorou. Depois, voltando para junto deles, lhes falou outra vez. Escolheu Simeão e o algemou na presença deles.
25 Hei̱nyu̱ma, Yozefu̱ yaaragi̱i̱ri̱ baheereza baamwe kwi̱zu̱u̱lya nsau za bab̯wo baana baab̯u na nganu, na kwi̱rya sente za b̯uli muntu mu nsau gyamwe, na kindi yaabaragi̱i̱ri̱ bababbohere ntanda.
25 José ordenou que lhes enchessem de cereal os sacos, e lhes restituíssem o dinheiro, a cada um no saco de cereal, e os suprissem de comida para o caminho. E assim foi feito.
26 Kasi mwomwo baatweka nganu gyab̯u ha ndogoyi̱ zaab̯u, baasi̱mb̯u̱ra.
26 E carregaram o cereal sobre os seus jumentos e partiram dali.
27 B̯u̱baali̱beeti̱, bakadwa cali baagonyeeri̱ mwa kulaala i̱jolo li̱lyo, omwei̱ mubo yaahwi̱ri̱ nsawu gyamwe kuha ndogoyi̱ bidyo, yaaweeni̱ sente zaamwe nizili ha mu̱nwa gwa nsawu gyamwe.
27 Quando um deles abriu o saco de cereal, para dar de comer ao seu jumento na estalagem, encontrou o dinheiro na boca do saco de cereal.
28 Mwomwo yaaweera baana baab̯u naakoba yati, “Sente zange baazi̱nzi̱ri̱ri̱i̱rye, nzizizo ha mu̱nwa gwa nsawu!”
28 Então disse aos irmãos: — Devolveram o meu dinheiro. Está aqui na boca do saco de cereal. O coração dos irmãos se encheu de medo, e, tremendo, entreolhavam-se, dizendo: — O que é isto que Deus nos fez?
29 B̯u̱baakadoori̱ hali bbaawaab̯u Yakobbo mu nsi gya Kanani̱, baamuweera byensei̱ binyakubabbaho nibakoba yati,
29 E vieram para Jacó, seu pai, na terra de Canaã, e lhe contaram tudo o que lhes havia acontecido, dizendo:
30 “Mudulu mu̱lemi̱ wa mu gi̱gyo nsi gya Mi̱si̱ri̱, atakabaze natwe kurungi, yaatu̱weereeri̱ naatujunaana nti, twagyendi̱ri̱yo kutata nsi gyab̯u.
30 — O homem, o senhor da terra, falou conosco de maneira ríspida e nos tratou como espiões da terra.
31 Bei̱tu̱ twe twamuweera nitukoba yati, ‘Twe tuli badulu beesigwa, titukabbangaho ntati̱.
31 Dissemos a ele: “Somos homens honestos e não espiões.
32 Twalingi baab̯u na baab̯u i̱ku̱mi̱ na babiri nituli batabani̱ ba bbaaweetu̱ omwei̱. Omwei̱ yaakwi̱ri̱, muto weetu̱ ali na bbaaweetu̱ mu Kanani̱.’
32 Somos doze irmãos, filhos de um mesmo pai; um já não existe, e o mais novo está hoje com o nosso pai na terra de Canaã.”
33 “Kasi yogwo mudulu mu̱lemi̱ yaatuweera naakoba yati, ‘Gya kubananukira, mu̱ti̱ge omwei̱ mu beenyu̱ nagya, mugyende mutwalire bidyo ba makaa geenyu̱ bakwegama na nzala.
33 Então o homem, o senhor da terra, respondeu: “Nisto saberei que vocês são homens honestos: deixem comigo um de seus irmãos, peguem o cereal para remediar a fome de suas casas e vão embora.
34 Mu̱gyende muleete mwana weenyu̱ muto akusembayo, mwomwo nkwi̱za kwega byabiribiri nti, timuli ntati̱, nkwi̱za kubatesulira weenyu̱ aleke musub̯ure mu gigi nsi.’ ”
34 Mas tragam-me o seu irmão mais novo. Assim saberei que vocês não são espiões, mas homens honestos. Então entregarei o irmão de vocês, e vocês poderão negociar na terra.”
35 B̯u̱bakatandi̱ki̱ri̱ kupakuura bidyo kuruga mu nsau zaab̯u, b̯uli muntu yaagi̱i̱ryemwo ki̱bboli̱bbo kya sente mu nsau gyamwe, kandi bo na bbaawaab̯u b̯u̱bazi̱weeni̱ b̯u̱ti̱i̱ni̱ b̯wabakwata.
35 Aconteceu que, quando foram despejar o cereal que havia nos sacos, cada um tinha a sua trouxinha de dinheiro no saco de cereal. Ao ver as trouxinhas com o dinheiro, eles e o seu pai ficaram com medo.
36 Bbaawaab̯u Yakobbo yaabaweera naakoba yati, “Kamwamalaho baana bange, Yozefu̱ tacaaliho na Si̱myoni̱ taloho, hataati̱ mu̱kwendya kutwala Bbenyami̱i̱ni̱. B̯uli kintu ki̱mbyokeereeri̱!”
36 Então Jacó, o pai deles, disse: — Vocês vão me deixar sem filhos. José se foi. Simeão se foi. Agora querem levar Benjamim! Todas essas coisas acontecem contra mim.
37 Mwomwo Lu̱bbeeni̱ yaaweera bbaawe naakoba yati, “B̯u̱ntakwi̱ri̱i̱rye haha Bbenyami̱i̱ni̱, hakiri oi̱te batabani̱ bange babiri. Nyeesiga nkugyenda ku̱mu̱kwi̱ri̱i̱rya.”
37 Mas Rúben disse a seu pai: — O senhor pode matar os meus dois filhos, se eu não trouxer Benjamim de volta. Deixe que eu tome conta dele, e o trarei de volta para o senhor.
38 Yakobbo yaamwi̱ri̱ri̱mwo naakoba yati, “Mwana wange tokumutwala, kubba mwana waab̯u yaakwi̱ri̱. Yooyo musa asi̱geeri̱ho, kakubba kabii kamudwaho ngu̱lu̱u̱si̱ri̱ nyaaku̱kwa hab̯wa b̯ujune.”
38 Mas Jacó respondeu: — O meu filho não irá com vocês. O irmão dele está morto, e ele é o único que ficou. Se lhe acontece algum desastre no caminho, vocês farão descer os meus cabelos brancos com tristeza à sepultura.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 42, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.