Gênesis 37
Ndagaanu Gihyaka (RUB) vs NTLH
1 Yakobbo yei̱ceeri̱ mu nsi gya Kanani̱ ha bbaawe I̱saka yei̱calengi̱.
1 Jacó ficou morando na terra de Canaã, onde o seu pai tinha vivido.
2 Bibi byobyo binyakubbaho ha mu̱gi̱ gwa Yakobbo.
2 Esta é a história da família de Jacó. Quando José era um jovem de dezessete anos, cuidava das ovelhas e das cabras, junto com os seus irmãos, os filhos de Bila e de Zilpa, que eram mulheres do seu pai. E José contava ao pai as coisas erradas que os seus irmãos faziam.
3 I̱saleeri̱ yendyengi̱ Yozefu̱ kukira baana baamwe bandi bensei̱, hab̯wakubba yooyo yaali mwana waamwe wa mu b̯u̱gu̱lu̱u̱su̱. Yaamu̱su̱ngi̱i̱ri̱ kilwalu kirungi.
3 Jacó já era velho quando José nasceu e por isso ele o amava mais do que a todos os seus outros filhos. Jacó mandou fazer para José uma túnica longa, de mangas compridas.
4 Bei̱tu̱ baab̯u b̯u̱baaweeni̱ nti bbaawaab̯u akwendya hoi̱ Yozefu̱ kukira bo, baanoba Yozefu̱ batakei̱re ku̱mu̱bazi̱ri̱i̱rya kurungi.
4 Os irmãos viam que o pai amava mais a José do que a eles e por isso tinham ódio dele e eram grosseiros quando falavam com ele.
5 Kiro ki̱mwei̱, Yozefu̱ yaalooti̱ri̱ kilooto, b̯u̱yaaki̱soboleeri̱ baab̯u, baamunobera ki̱mwei̱.
5 Certa vez José teve um sonho e o contou aos seus irmãos. Aí é que ficaram com mais raiva dele
6 Yozefu̱ yaakoba yati, “Mwetegeerye mbaweere kilooto kinyalooti̱ri̱:
6 porque ele disse assim: — Escutem, que eu vou contar o sonho que tive.
7 Twakali mu musiri nitukubboha biza bya nganu, kikuhuniriza kiza kyange kyamaari̱ gabyoka nikyemeera tengerete, kandi biza byenyu̱ byakyelogoleerya ni̱byetu̱lu̱ka hansi kuntamwo ki̱ti̱i̱ni̱sa.”
7 Sonhei que estávamos no campo amarrando feixes de trigo. De repente, o meu feixe ficou de pé, e os feixes de vocês se colocaram em volta do meu e se curvavam diante dele.
8 Mwomwo baab̯u baamu̱b̯u̱u̱lya nibakoba yati, “Okutekereza olibba mukama weetu̱, otuleme?” Nahab̯waki̱kyo, baamu̱nobeeri̱ ki̱mwei̱ na kukirahoona makadei, hab̯wa bilooto na bigambu byamwe.
8 Então os irmãos perguntaram: — Quer dizer que você vai ser nosso rei e que vai mandar em nós? E ficaram com mais ódio dele ainda por causa dos seus sonhos e do jeito que ele os contava.
9 Hei̱nyu̱ma, yei̱ra yaaloota kilooto kindi, nakyo yaakisoboora baab̯u naakoba yati, “Nyab̯u̱u̱ni̱i̱rye nyaaloota kilooto kindi, ha murundi gugu, lyoba, mweri̱ na nzota i̱ku̱mi̱ na gi̱mwei̱, ni̱byetu̱lu̱ka hansi kuntamwo ki̱ti̱i̱ni̱sa.”
9 Depois José sonhou outra vez e contou também esse sonho aos seus irmãos. Ele disse assim: — Eu tive outro sonho. Desta vez o sol, a lua e onze estrelas se curvaram diante de mim.
10 Bei̱tu̱ b̯u̱yaaki̱soboleeri̱ bbaawe, I̱saleeri̱ yeegebeerwe de nka Yakobbo, na baab̯u, bbaawe yaamucomera naakoba yati, “Ki̱kyo kilooto, oloti̱ri̱ kya mu̱li̱ngo kyani? Okutekereza gya, mmaawu na beenyu̱ tukugyenda kwetu̱lu̱ka hansi kukutamwo ki̱ti̱i̱ni̱sa?”
10 Quando José contou esse sonho ao pai e aos irmãos, o pai o repreendeu e disse: — O que quer dizer esse sonho que você teve? Por acaso a sua mãe, os seus irmãos e eu vamos nos ajoelhar diante de você e encostar o rosto no chão?
11 Baab̯u baamu̱kwati̱i̱rwe i̱hali̱, bei̱tu̱ bbaawe yei̱ceeri̱ naatekerezanga hoi̱ ha ki̱kyo kilooto.
11 Os irmãos de José tinham inveja dele, mas o seu pai ficou pensando no caso.
12 Kiro ki̱mwei̱, baab̯u Yozefu̱ baagyendi̱ri̱ ku̱li̱i̱sya ntaama za bbaawaab̯u mu nsi gya Sekemu̱.
12 Um dia os irmãos de José levaram as ovelhas e as cabras do seu pai até os pastos que ficavam perto da cidade de Siquém.
13 I̱saleeri̱ yeeti̱ri̱ Yozefu̱ yaamuweera naakoba yati, “Beenyu̱ bali̱mu̱ku̱li̱i̱sya ntaama mu Sekemu̱, i̱za nkutumeyo.”
13 Então Jacó disse a José: — Venha cá. Vou mandar você até Siquém, onde os seus irmãos estão cuidando das ovelhas e das cabras. — Estou pronto para ir — respondeu José.
14 Bbaawe yaamwi̱ri̱ri̱mwo naakoba yati, “Gyenda owone beenyu̱ nka kubali, na ntaama nka kuzili, oi̱re ombwere.” Nahahwo bbaawe yaamu̱tu̱mi̱ri̱ yaaruga mu kihanga kya Hebbu̱rooni̱, yaagyenda Sekemu̱.
14 Jacó disse: — Vá lá e veja se os seus irmãos e os animais vão bem e me traga notícias. Então dali, do vale de Hebrom, Jacó mandou que José fosse até Siquém, e ele foi. Quando chegou lá,
15 Yozefu̱ b̯u̱yaadoori̱ Sekemu̱ mu mali̱i̱si̱i̱ryo, yaarombayo mudulu wondi. Yogwo mudulu yaagi̱i̱rye Yozefu̱ naaku̱pu̱mpu̱u̱ta yaamu̱b̯u̱u̱lya naakoba yati, “Oku̱toolya kyani?”
15 ele foi andando pelo campo. Aí um homem o viu e perguntou: — O que você está procurando?
16 Yozefu̱ yaamwi̱ri̱ri̱mwo naakoba yati, “Nku̱toolya beetu̱. Nku̱kwesengereerya, mbwera cali baku̱li̱i̱si̱i̱rya ntaama.”
16 — Estou procurando os meus irmãos — respondeu José. — Eles estão por aí, em algum pasto, cuidando das ovelhas e das cabras. O senhor sabe aonde foram?
17 Mudulu yaamwi̱ri̱ri̱mwo naakoba yati, “Haha baaru̱gi̱ri̱ho, nyaabeegwi̱ri̱ nibakukoba yati, ‘Tugyende Dosani̱.’ ”
17 O homem respondeu: — Eles já foram embora daqui. Eu ouvi quando disseram que iam para Dotã. Aí José foi procurar os seus irmãos e os achou em Dotã.
18 B̯u̱baamu̱weeni̱ naacaali hadei, atakabadwerereeri̱, bakora rukwe ku̱mwi̱ta.
18 Eles viram José de longe e, antes que chegasse perto, começaram a fazer planos para matá-lo.
19 Baaweeragana nibakoba yati, “Muloota bilooto ngogwo ei̱zi̱ri̱.
19 Eles disseram: — Lá vem o sonhador!
20 Kaka kooko kasu̱mi̱ ka ku̱mwi̱ta tumugume mu ki̱i̱na, hei̱nyu̱ma twakoba kisolo kya mwirungu kyamu̱di̱i̱ri̱. Kasi tuwone mugasu gwa bilooto byamwe.”
20 Venham, vamos matá-lo agora. Depois jogaremos o corpo num poço seco e diremos que um animal selvagem o devorou. Assim, veremos no que vão dar os sonhos dele.
21 Bei̱tu̱ Lu̱bbeeni̱ b̯u̱yeegwi̱ri̱ rukwe lwa baab̯u kwi̱ta Yozefu̱, yaalwani̱sya kumujuna. Yaaweera baab̯u naakoba yati, “Tu̱tamwi̱ta.”
21 Quando Rúben ouviu isso, quis salvá-lo dos seus irmãos e disse: — Não vamos matá-lo.
22 Lu̱bbeeni̱ yei̱ri̱ri̱ yaabaweera naakoba yati, “Mutakisura kubbwoma ibbanga lyamwe, hakiri mumugume mu ki̱i̱na kya mwirungu, bei̱tu̱ mutamukora kabii kensei̱ ha mubiri gwamwe.” Kinyakumuha kubaza ki̱kyo, yendyengi̱ amu̱honi̱e lu̱ku̱u̱, amwemu̱kye hali bbaawe nali mwomi.
22 Não derramem sangue. Vocês podem jogá-lo neste poço, aqui no deserto, mas não o machuquem. Rúben disse isso porque planejava salvá-lo dos irmãos e mandá-lo de volta ao pai.
23 Yozefu̱ b̯u̱yaadoori̱ hali baab̯u, bamusomolamwo kilwalu kyamwe kirungi kiyaali alweri̱.
23 Quando José chegou ao lugar onde os seus irmãos estavam, eles arrancaram dele a túnica longa, de mangas compridas, que ele estava vestindo.
24 Baamutwala bamuguma mwi̱zu̱ba litalimwo meezi̱.
24 Depois o pegaram e o jogaram no poço, que estava vazio e seco.
25 B̯ubaali nibakudya, baabyokeerye mei̱so baawona lugologombo lwa Bei̱si̱mai̱ri̱, nibakuruga Gi̱ryadi̱ nibali na ngamira zeetweki̱ri̱ b̯ubbaani, b̯u̱ku̱wu̱nya na mugaaju nibali mu muhanda gwab̯u, nibakubitwala Mi̱si̱ri̱.
25 E sentaram-se para comer. De repente, viram que ia passando uma caravana de ismaelitas que vinha de Gileade e ia para o Egito. Os seus camelos estavam carregados de perfumes e de especiarias .
26 Yu̱da yaab̯u̱u̱li̱i̱rye baab̯u naakoba yati, “Kyamugasu ki kwi̱ta weetu̱, ntukabisa nsita?
26 Aí Judá disse aos irmãos: — O que vamos ganhar se matarmos o nosso irmão e depois escondermos a sua morte?
27 Hakiri tu̱mu̱tu̱ndi̱sye Bei̱si̱mai̱ri̱, tutamukoraho kabii, kubba nayo ali weetu̱, ali mubiri neibbanga lyetu̱.” Kandi de, baab̯u bei̱ki̱ri̱i̱ze.
27 Em vez de o matarmos, vamos vendê-lo a esses ismaelitas. Afinal de contas ele é nosso irmão, é do nosso sangue. Os irmãos concordaram.
28 Basu̱u̱b̯u̱zi̱ Bami̱dyani̱ b̯ubaalingi nibakurabaho, baab̯u Yozefu̱ baamutoola mu ki̱i̱na, baamutunda hali Bei̱si̱mai̱ri̱ ha muhendu gwa bicweka bya feeza maku̱mi̱ gabiri, Bei̱si̱mai̱ri̱ baatwala Yozefu̱ mu Mi̱si̱ri̱.
28 Quando alguns negociantes midianitas passaram por ali, os irmãos de José o tiraram do poço e o venderam aos ismaelitas por vinte barras de prata. E os ismaelitas levaram José para o Egito.
29 Lu̱bbeeni̱ b̯u̱yei̱ri̱ri̱ ha ki̱i̱na akaagya Yozefu̱ atalimwo, yaatemwi̱ri̱ ngoye zaamwe.
29 Quando Rúben voltou ao poço e viu que José não estava lá dentro, rasgou as suas roupas em sinal de tristeza.
30 Yeeri̱ri̱ hali baab̯u yaabaweera naakoba yati, “Musigazi katali mu ki̱i̱na, gya hataati̱ nkwate gwa hanya?”
30 Ele voltou para o lugar onde os seus irmãos estavam e disse: — O rapaz não está mais lá! E agora o que é que eu vou fazer?
31 Nahahwo baasaari̱ mbu̱li̱, baasenga kilwalu kirungi kya Yozefu̱ baakijub̯uka mwibbanga.
31 Então os irmãos mataram um cabrito e com o sangue mancharam a túnica de José.
32 Kilwalu kiki baaki̱tweri̱ hali bbaawaab̯u nibakoba yati, “Tu̱komi̱ri̱ kilwalu kiki, banza oki̱li̱ngani̱e owone kyakabba nikili kya mu̱tabani̱ waamu.”
32 Depois levaram a túnica ao pai e disseram: — Achamos isso aí. Será que é a túnica do seu filho?
33 Yakobbo yaaki̱lengeeri̱ yaakoba yati, “Kilwalu kiki kwo kya mwana wange. Mu mananu Yozefu̱ kisolo kili na kubba kyamu̱di̱i̱ri̱, kandi kyamusabbasabbula mu bipacu!”
33 Jacó a reconheceu e disse: — Sim, é a túnica do meu filho! Certamente algum animal selvagem o despedaçou e devorou.
34 Nahab̯waki̱kyo, Yakobbo yaatemwi̱ri̱ bilwalu byamwe, yaalwala bi̱goye bikuhala, yaamaari̱ biro binene naacakalira mwana waamwe.
34 Então, em sinal de tristeza, Jacó rasgou as suas roupas e vestiu roupa de luto. E durante muito tempo ficou de luto pelo seu filho.
35 Batabani̱ na bahara baamwe bensei̱, baagereeryeho ku̱mu̱tati̱i̱rya, bei̱tu̱ atakatatiire, mwomwo yaakoba yati, “Haahi, nkulira ku̱doosya b̯undihondera mwana wange kuzumu.” Bbaawe yei̱ceeri̱ naaliranga mu̱tabani̱ waamwe.
35 Todos os seus filhos e filhas tentaram consolá-lo, mas ele não quis ser consolado e disse: — Vou ficar de luto por meu filho até que vá me encontrar com ele no E continuou de luto por seu filho José.
36 Mu kasu̱mi̱ kakwo Bami̱dyani̱ baalingi bamaari̱ kutunda Yozefu̱ mu nsi gya Mi̱si̱ri̱, baamu̱tu̱ndi̱ri̱ hali Poti̱fa mu̱handu̱ wa bali̱ndi̱ ba Faraaho.
36 Enquanto isso, os midianitas venderam José a Potifar, oficial e capitão da guarda do rei do Egito.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.