Gênesis 37
Rote Rikou Alkitab (RGU) vs NVT
1 — ausente —
1 Jacó passou a morar na terra de Canaã, onde seu pai tinha vivido como estrangeiro.
2 — ausente —
2 Este é o relato de Jacó e sua família. Quando José tinha 17 anos, cuidava dos rebanhos de seu pai. Trabalhava com seus meios-irmãos, os filhos de Bila e Zilpa, mulheres de seu pai, e contava para seu pai algumas das coisas erradas que seus irmãos faziam.
3 Boki Yusuf, nana Yakob namalasi so. Huu ria na, ana sue Yusuf lena heni ana feke nara. Laiꞌ esa de Yakob rau badu naru malole inaꞌ esa, fee Yusuf.
3 Jacó amava José mais que a qualquer outro de seus filhos, pois José havia nascido quando Jacó era idoso. Por isso, certo dia Jacó encomendou um presente especial para José: uma linda túnica.
4 Yusuf aꞌa nara rita sira papa na sue na Yusuf seliꞌ, boe ma eteꞌ ao nara roo ni, losaꞌ ara ta nau dedea malole ron soꞌ.
4 Os irmãos de José, por sua vez, o odiavam, pois o pai deles o amava mais que a todos os outros filhos. Não eram capazes de lhe dizer uma única palavra amigável.
5 — ausente —
5 Certa noite, José teve um sonho e, quando o contou a seus irmãos, eles o odiaram ainda mais.
6 — ausente —
6 “Ouçam este sonho que tive”, disse ele.
7 — ausente —
7 “Estávamos no campo, amarrando feixes de trigo. De repente, meu feixe se levantou e ficou em pé, e seus feixes se juntaram ao redor do meu e se curvaram diante dele!”
8 Basa de aꞌa nara rasaꞌai Yusuf rae, “Ae! O bate mae o dadi malaka fo pareta ami, do?” Ara eteꞌ ao nara raan seli roo ni, nana huu ana tui meis ria.
8 Seus irmãos responderam: “Você imagina que será nosso rei? Pensa mesmo que nos governará?”. E o odiaram ainda mais por causa de seus sonhos e da maneira como os contava.
9 Basa de, Yusuf nalamei seluꞌ bali. Boe ma ana tui aꞌa nara nae, “Ae! Au alamei seluꞌ bali. Au ita ledo a, bulaꞌ a, ma ruuꞌ sanahulu esa. Basa si doꞌo-tabe ratalolole neuꞌ au.”
9 Pouco tempo depois, José teve outro sonho e, mais uma vez, contou-o a seus irmãos. “Ouçam, tive outro sonho”, disse ele. “O sol, a lua e onze estrelas se curvavam diante de mim!”
10 Yusuf tui basa meis ria neuꞌ papa na ma aꞌa nara, boe ma papa na nasaꞌ ai ni no hara beraꞌ nae, “Meis ubeaꞌ ria! O afi mae au oo mama ma, aꞌa-fadi mara, mai fo sundaꞌ undulaka mara nai o matam? Ta mae tao boeꞌ ma!”
10 Dessa vez, contou o sonho não apenas aos irmãos, mas também ao pai, que o repreendeu, dizendo: “Que sonho é esse? Por acaso eu, sua mãe e seus irmãos viremos e nos curvaremos até o chão diante de você?”.
11 De, Yusuf aꞌa nara ramanasaꞌ ana. Tehuu papa na dodoo neuꞌ meis ria ta basan fa.
11 Os irmãos de José ficaram com inveja dele, mas seu pai se perguntou qual seria o significado dos sonhos.
12 Faiꞌ esa, boe ma Yusuf aꞌa nara foo reni papa na bibi nara losaꞌ raneneaꞌ koro Sikem.
12 Pouco depois, os irmãos de José levaram os rebanhos de seu pai para pastar junto de Siquém.
13 Boe ma papa na nae, “Usu, a! O aꞌa mara foo bibi ra raneneaꞌ nai Sikem. De, mahehere aom fo muu dama si dei.”
13 Então Jacó disse a José: “Seus irmãos estão cuidando das ovelhas em Siquém. Apronte-se, e eu o enviarei até eles”. “Estou pronto para ir”, respondeu José.
14 Boe ma papa na nae, “O muu fo mete maneni aꞌa mara, ma au bibi kara dei. Sira leo beaꞌ, sona o fali mai mafada au.”
14 “Vá ver como estão seus irmãos e os rebanhos”, disse Jacó. “E traga-me notícias deles.” Jacó o enviou, e José viajou de sua casa no vale de Hebrom até Siquém.
15 Losa naa, boe ma ana saka naleleiꞌ asa nai mooꞌ sira. Basa de naneta no touꞌ esa. Touꞌ ria natane ni nae, “O saka ubea?”
15 Quando José chegou a Siquém, um homem da região notou que ele andava perdido pelos campos. “O que você está procurando?”, perguntou o homem.
16 Yusuf nataa nae, “Papa. Au saka aꞌa kara. Ara foo bibi raneneaꞌ nai bai iaꞌ ee. Papa ka mita si boe, do?”
16 “Estou procurando meus irmãos”, respondeu José. “O senhor sabe onde eles estão cuidando dos rebanhos?”
17 Basa de touꞌ ria nafada nae, “Ara ta rai ia soꞌ. Tehuu ara rae reu foo raneneaꞌ nai koro Dotan.”
17 O homem lhe disse: “Sim, eles foram embora daqui, mas eu os ouvi dizer: ‘Vamos a Dotã’”. Então José foi atrás de seus irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Tehuu Yusuf bei nai dooꞌ a, te aꞌa nara ritan so. Boe ma ara rala haraꞌ fo nau raisa ni.
18 Quando os irmãos de José o viram, o reconheceram de longe. Antes que ele se aproximasse, planejaram uma forma de matá-lo.
19 Esa nafada esa nae, “Emi mete dei. Malaka meis a mai so!
19 “Lá vem o sonhador!”, disseram uns aos outros.
20 Mai sona taisa ni leo. Basa nana ita tapa henin leo oe dodolu mates a ri naꞌ daleꞌ neu. Neuꞌ ko tafada ita papa na tae banda fuiꞌ ara raa henin so. Besaꞌ ko ita tita ria mei-afen sira leo beaꞌ!”
20 “Vamos matá-lo e jogá-lo numa dessas cisternas. Diremos a nosso pai: ‘Um animal selvagem o devorou’. Então veremos o que será dos seus sonhos!”
21 Aꞌan Ruben namanene naa ria, boe ma ana saka enoꞌ fo nau poꞌi naa Yusuf. Ana nasaꞌai fadi nara nae, “Ae! Ita bosoꞌ taisa ni, e!
21 Mas, quando Rúben ouviu o plano, tratou de livrar José. “Não o matemos”, disse ele.
22 Malole lenaꞌ ita tuꞌun leo oe dodolu mates ia daleꞌ neu. Nai ia mamana lino-nees, de ta hapu lahenda bubuluꞌ fa. Sadi bosoꞌ tao taan nala daa ra.” Ana dedea nae leoꞌ na, nana huu ana nau poꞌi naa Yusuf, fo nadenu faliꞌ ana.
22 “Por que derramar sangue? Joguem-no nesta cisterna vazia aqui no deserto e não toquemos nele.” Rúben planejava resgatar José e levá-lo de volta ao pai.
23 Yusuf losa si, boe ma aꞌa nara homu raan, de ara rui heni badu malolen ria.
23 Assim, quando José chegou, os irmãos lhe arrancaram a linda túnica que ele estava usando,
24 Basa ria, boe ma ara roi rosoꞌ ana, de ruan leo oe dodolu mates ria daleꞌ neu.
24 o agarraram e o jogaram na cisterna vazia, ou seja, sem água.
25 Basa boe ma ara fali reu raa-rinu. Ara bei raa-rinu, kekeneu te, rita lahenda bubuaꞌ esa mai. Lahenda bubuaꞌ sira onta nara fua reni hata naseꞌo, leo-leoꞌ ai-nana maboo meniꞌ, bumbu, ma modo-aidoo rupaꞌ ara. Sekonaa te bubuaꞌ ria nana lahenda Ismael remeꞌ koro Gilead sakaꞌ leo dae dooꞌ reu nai nusa Masir.
25 Mais tarde, quando se sentaram para comer, viram ao longe uma caravana de camelos vindo em sua direção. Era um grupo de negociantes ismaelitas, que transportavam especiarias, bálsamo e mirra de Gileade para o Egito.
26 Basa ria, boe ma Yahuda nafada aꞌa-fadi nara nae, “Ae! Malole lenaꞌ leo iaꞌ. Ita bosoꞌ taisa ni. Hapu ubeaꞌ? Leo mae leoꞌ bea boe oo, ita ta bisa tafuni tala ria daa na.
26 Judá disse a seus irmãos: “O que ganharemos se matarmos nosso irmão e encobrirmos o crime?
27 Malole lenaꞌ ita seꞌo ni leo lahenda Ismael sira neu. Leo mae ita tao ni leoꞌ bea boe, ria nana ita bei fadi bokin. Huu ria na, ita bosoꞌ tao tahehediꞌ ana, ee!” Boe ma, basa si sipoꞌ dedeaꞌ ria.
27 Em vez de matá-lo, vamos vendê-lo aos negociantes ismaelitas. Afinal, ele é nosso irmão, sangue do nosso sangue!”. Seus irmãos concordaram.
28 Basa ria, naraa no lahenda papalele sira resiꞌ naa, Yusuf aꞌa nara hela raan nemeꞌ oe dodoluꞌ ria daleꞌ mai. Boe ma ara seꞌo ni leo lahenda Ismael sira neu, neniꞌ doi fulaꞌ dua hulu. Basa boe ma ara roo Yusuf leo Masir neu.
28 Então, quando os ismaelitas, que eram negociantes midianitas, se aproximaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam para eles por vinte peças de prata. E os negociantes o levaram para o Egito.
29 Faiꞌ fo ara seꞌo heni Yusuf nana, Ruben ta bubuluꞌ fa. Ana natafali leo oe dodoluꞌ ria neu, boe ma ana kekes ara naan seli, nana huu Yusuf neꞌes ana so. De ana sii nalutu papakeꞌ fo nai ao-ina na, nana huu dale na susa naan seli.
29 Algum tempo depois, Rúben voltou para tirar José da cisterna. Quando descobriu que seu irmão não estava lá, rasgou as roupas.
30 Basa de ana natafali leo fadi nara neu nae, “Adoo! Anaꞌ ria neꞌes ana naa so! Besaꞌ ia au muste tao ubea bali?”
30 Voltou a seus irmãos e lamentou-se: “O menino sumiu! E agora, o que farei?”.
31 Ara hala bibi esa, boe ma hai raa Yusuf badu malolen ria, de raboron neuꞌ daa ria daleꞌ.
31 Então os irmãos mataram um bode e mergulharam a túnica de José no sangue do animal.
32 Basa de ara hai raa badu ria, renin leo papa na neu de rafada rae, “Papa! Ami here ma badu ia. Papa ka mete masudin. Bosoꞌ losa ia nana fadi Usu badun.”
32 Enviaram a linda túnica para o pai, com a seguinte mensagem: “Veja o que encontramos. Não é a túnica de seu filho?”.
33 Yakob nita badu ria, boe ma ana nalelaꞌ tutiꞌ ana. Boe ma nataa nae, “Adoo! Ia nana tebe au ana ka badu na. Ta bubuluꞌ banda fuiꞌ ara sii raan nai bea. Adoo! Au ana ka maten so!”
33 O pai a reconheceu de imediato e disse: “Sim, é a túnica de meu filho. Um animal selvagem o deve ter devorado. Com certeza José morreu despedaçado!”.
34 Basa de Yakob sii nalutu badu na, ma ana pake karong balau, nana huu ana susa naan seli. Ana dola naroo doo na seli soaneuꞌ ana na.
34 Jacó rasgou suas roupas e vestiu-se de pano de saco. Por longo tempo, lamentou profundamente a morte do filho.
35 Ana toun ma ana inan basa si mai oꞌoe-nanasin, tehuu doaꞌ roon. Ana nae, “Taꞌa! Au susa losaꞌ mate, huu fo au ta afarene heni anaꞌ ia fa.” Boe ma Yakob dale na susa naroo, nana huu nafarene anan Yusuf fo riꞌ maten so a.
35 A família toda tentou consolá-lo, mas ele se recusava. “Descerei à sepultura lamentando a morte de meu filho”, dizia, e continuou a lamentar-se.
36 Yakob bei nai susa daleꞌ, te lahenda papalele sira losa rai Masir so. Basa boe ma ara reu seꞌo Yusuf leo lahenda bauinaꞌ esa neu, nade Potifar. Ria nana mane Masir malaka manean.
36 Enquanto isso, os negociantes midianitas chegaram ao Egito, onde venderam José a Potifar, oficial e capitão da guarda do faraó.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.