Lucas 1
PAHPÃM JARKWA CUPAHTI JÕ KÀHHÔC (RAM) vs AAI
1 Taamã Tejopir, ipê Ruc, pa wa Jeju na amã ihhôc. Pê ampeaj kam me hàhtô ne hãn ne Jeju na, ame ampo pupu atajêa na mehhôc to me ipa.
1 Are Theophilus,
2 Pê mam cumã kat kam jũmjê itajê ampo cunea pupu, ne ajco mehcunea mã ampo itajê jarẽn to me ipa. Ne cute me imã ampo itajê cunea jarẽn. Na wa ite ampo itajê cunea na amã ihhôc.
2 Abisa hikikirum i sabuw iyab iti sawar matar matah yan hi’itin hio hinonowar i hikirum, naatu sabuw iyab iti tur isan hibow hibibinan i hio hinowar hikirum.
3 Ỹhỹ, pahhi Tejopir, wa ite amji mã iprĩa ne ampo itajê to hahkre. Ne ampo itajê ri, cute mam, cumã kat kam, mam me hõmpun xà. Ita cwỳrjapê ri ahna imãa impejti, na wa catyt kam ite ihcunea na amã ihhôc to impejti.
3 Isan imih Theophilus o i gewas maiyow, ayu iti sawar himamatar isan kiruminamih anot, imih sawar no aneika anutitiy, sabuw ai babatiyih hai an abow gewas, naatu akubaitutur o isa iti a kikirum,
4 Ihhêj ne ramã jũm te amã ampo itajê to hahkre. Na wa ite ita kam ahna amã ihhôc, ca ampo itajê cunea pupu ne hahkre pej pêa ne, nãmri ampeaj kam ri.
4 saise o boro inaso’ob sawar iti etei o hibi’obaiyi i turobe.
5 Ỹhỹ, pê cormã Heroti pê pjê jõ pahhi, Juta jõ pjê kam, pê curi Pahpãm mã mehcajrẽn catêjê nõ ita japrỳ pê Xacarij. Pê cupê Apij xwỳ kwỳ kwỳ nõ. Ne hĩxi japrỳ pê Ixapewkwỳj, ne cupê Arãw xwỳ tàmxwỳ tàmxwỳ nõ.
5 Judea wanawanan Herod bi’aiwob ana maramaim, firis wabin Zechariah i Abaijah ana kou’ay wanawanan ma firis ana bowabow bowabow, naatu aawan Elizabeth ana tufuw an i Aaron ana rara’ane na tufuw.
6 Ne pê ajwar catyt kam me ipa, ne mempejti to me amji kampa, Pahpãm cuna mã. Ne ajco me Pahpãm jarkwa cunea kampa.
6 Iti orot aawan hairi God matanamaim hai yawas i gewasin, God ana ofafar naatu ana tur etei hibosiyasiyar hibi’ufunun.
7 Ne pê Ixapewkwỳj ita ihkra nare. Ampo na? Pê hahũm ita na ipa, ne ramã ajwar mehwejtu.
7 Baise hairi natunatuh en hima hin hiregah hibabine, anayabin Elizabeth i a’arin.
8 Mã hamre, Apij xwỳ kwỳ jàpên xà jõ amcroa kam hàhhuc, mã Xacarij Pahpãm cuna mã apu hàpên to mõ, Pahpãm to amji kam hapac xà jũrkwa kam.
8 Veya ta Jerusalem Tafaror Bar gagamin wanawanan firis ana bowabow isan matan fufur tebowabow na’atube, Zechariah ibo ana veya na tit Tafaror Bar wanawanan ana bowabow isan run.
9 Mã jũm ita te Xacarij capi, hàr ne cute Pahpãm cuna mã ampo kũm cuxwati ita mã haxàr, mã cute caxàr prãmte. Ata to pê Pahpãm mã mehcajrẽn catêjê kwỳ hãn ne ame. Mã hamre, ma hàr, Pahpãm to amji kam me hapac xà jũrkwa caxwãm pê.
9 Firis hai binanakwaramaim eo na’atube, gem kakafiyin tafanamaim fi’ufiu afunin isan hibi’arow Zechariah wabin tit, basit na Regah ana Tafaror Bar wanawanan run.
10 Mã jũmjê atajê jàhtôa ne cute me cuprõn, ne põ pê me xa, ne Pahpãm mã mehcakôc. Mã Xacarij xàr ne xa, ne apu ampo kũm cuxwati ata to capa.
10 Naatu Tafaror Bar wanawanan fi’ufiu Zechariah ea’afun ana veya’amaim, sabuw etei i bar ufunane hibat hiyoyoyoban.
11 Mã ihprõt pê, Pahpãm jarkwa to memprar catêjê nõ côjkwa pĩn cator, ne ampo kũm cuxwati te caxàr xà ata cuna mã awpôc rũm xa.
11 Regah ana tounamatar, gem kakafiyin tainin asukwafune fi’ufiu ea’afunimaim tit irerereb bat.
12 Mã Xacarij te hõmpun, ne ampeaj kam cumã hũpa, ne cupê amji jahkre kêatre, ampo to mõrmõ quê ha ajte.
12 Zechariah tounamatar tit batabat itin yan hamu iwa’an ana bir ra’at,
13 Mã Pahpãm jarkwa to imprar catê cumã:
13 baise tounamatar eo, “Zechariah men inabir! God a yoyoban nowar. O aaw Elizabeth boro yan namatar naatu nataub kek orot nayai o wabin John iniwab.
14 Quê ha ihpỳm xà ata kam ca ha gakry, ne amã amji kĩn. Quê ha hanea ne jũmjê hàhtôa ne ame hakry.
14 Nati kek orot natutufuw ana veya o ya wanawanan boro yasisir kawasa awan nakaratan, na’atube sabuw moumurih maiyow auman boro hiniyasisir,
15 ― Ampo na? Quê ha Pahpãm cuna mã cupê hũmre catia. Quê ha nee ampo te ame to ipipãn xà ata to apu ihkõm nare. Ne quê ha ihpỳm ata caxuw, quê ha Pahpãm Carõ Pejti cumã amji gõ, ne to hipu tu ne, ne to carôt tỳj.
15 anayabin Regah matanamaim i boro orot gagamin ta. Iti kek wine o harew fokarih men natom, naatu God Anunin Kakafiyin boro niwanasum auman nama’ama natufuw.
16 Ne quê ha Pahpãm wỳr, Juta catêjê jàhtôa ne to amji jaxà, quê ha hipêr Pahpãm to me amji japackre.
16 I boro Israel sabuw maumurih na’in nabow hinamatabir maiye Regah hai God isan.
17 ― Ne quê ha Pahpãm Erij xwỳ cuxà to ihtỳj, quê ha cupê Pahpãm jarkwa to imprar catê, ne ampo to impej pa, Pahpãm kra cator xà jahkà na. Pom pê Pahpãm jarkwa to ihcakôc catê Erij xwỳ ata mã mam carôt tỳjti gõ ata cuxà, quê ha cumã hĩ cunea kam carôt tỳjti gõ. Ne hacpỹa mã ajpẽn na me cumẽ, quê ha me hũmjê me, mehkra hacpỹa mã me cumã ajpẽn kĩn. Ne mehkrã kên atajê, quê ha hacpỹa mã catyt kam me ipa catêjê atajê krã kre te amji jahkre pejti kôt me to impej, quê ha mempej pynã. Ne quê ha hanea ne Pahpãm na mehkwỳ mã, quê me amji to impeaj ne, nãmri quê ha côjkwa pĩn, Pahhiti cato ata ri, hãn ne me hõmpu ― hane.
17 Naatu God ana dinab orot Elijah ana fair baib na’atube boro nab Regah aunan ni’iyon nan, kek tamahinah bairi dogoroh nikitabir hinan hinita’imon maiye; sabuw baifanasairayah dogoroh nikitabir hinan mutufor ma ana not gewasin hinab, naatu Regah ana sabuw nabobunabuna’ih.”
18 Mã Xacarij te Pahpãm jarkwa to imprar catê cukij, ne cumã:
18 Zechariah tounamatar iu, “Iti i boro mi’itube anitumatum? Anayabin ayu i ai regah, naatu aawau auman ibabine sawar.”
19 Mã Pahpãm jarkwa to imprar catê cumã:
19 Tounamatar iya’afut eo, “Ayu i Gabriel God nanamaim abatabat, imih ayu iyafaru o airit oisan tur gewasin abai ana o a tur ao’owen,
20 Ca ate nee ite amã harẽn xà ata na ipar nare, ne quê ha ihtỳj hane, amcro ata kam. Ca nee ate ipar nare, incwỳrjapê ca ha apẽrkêt, ne ahnaa apa, quê ha ahnaa amã akra ihpỳm ― hane. Ne ma tẽ.
20 baise ayu au tur men itumitum, imih o boro mena nabit, inama nanan sawar mataramih ao ana veya’amaim namatar, abisa ao’omatan nan niturobe.”
21 Mã cormã apu ihkên, mã põ pê me xa atajê cormã me xa ne me Xacarij jikaj, ne me amji mã:
21 Nati ana maramaim sabuw ufunane hima’am hai kasiy ra’at, Zechariah manin maiyow Tafaror Bar wanawanan ma’am isan.
22 Mã cator, ne ipẽrkêt ita kam, jũ wỳr quê ihcakôc. Mã ipẽrkêt ita kôt cute me Xacarij te irĩat kam Pahpãm to me amji kam hapac xà jũrkwa kam, cute ampo pupun ata na me hahkre pej pyrentu, ne jũ wỳr quê amji mã hamã ne ihcakôc, ne cama hũhkra to ame cumã ihhimpej.
22 Naatu Zechariah Tafaror Barene titit ana mar, tur oisan menan bit, sabuw nati’imaim hi’itin hiso’ob ina’inan ta isan matar, naatu tur o isan menan bit umanamaim imanuman bairi hio.
23 Ne Xacarij te hàpên xà jipêj, mã hamre, ne hõ amcro jamre, mã cute amji jaxàr ne ma tẽ.
23 Zechariah ana bowabow Tafaror Bar wanawanan sasawar ufunamaim matabir maiye na ana bar tit.
24 Mã ahna ahtũm nare mã hĩxi mã ihkra ajêt, mã nee põ mã to hapôj nare, ne ahnaa cute amji to putwrỳ to xĩc. Mã Ixapewkwỳj amji jarẽn to:
24 Nati ufunamaim a wan Elizabeth yan matar, sumar etei umatroun na’atube baremaim nutanub ma.
25 ― Hamre, ramã ijahũm ita na iwej, ne ityc xàa wỳr ajte ikra. Ne Pahpãm te ri itehcajpar ne imã ikra jõr. Ne hamre, ita caxuw, quê ha hipêr nee jũm imãn nare ― hane.
25 Elizabeth eo, “Regah bounabo ibaisu au biya’ohow, orot babin matahimaim etei’imak bosair.”
26 Mã cormã Ixapewkwỳj mã ihkra ajêt, ne ramã ahna putwrỳ te xêj, mã Pahpãm te hipêr côjkwa pĩn harkwa to imprar catê pê Caprer kujahêc, mã ma Hĩpôjajo jõ pjê kam, krĩ nõ japrỳ te Naxare jõ krĩ ata wỳr tẽ.
26 Elizabeth ana sumar umatroun ta’imon ana maramaim God ana tounamatar Gabriel iyafar in Galilee wanawananamaim bar merar ta wabin Nazareth imaim tit.
27 Ỹhỹ, pê curia cahãj nõ japrỳ te Marijkwỳj ita ihkrĩ, ne cormã increcrer, ne ramã Joje me ajpẽn pa, cume hikwa xà caxuw. Pê Joje pê pahhi Tawi xwỳ tàmxwỳ tàmxwỳ nõ. Mã Pahpãm jarkwa to imprar catê te Marij mã Pahpãm jarkwa par.
27 Nati’imaim babitai ta biyan numin Joseph, aiwob orot David ana agir ta i ana rum hiomatan ma’ama biyan tit, babitai wabin Mary.
28 Ne côjkwa pĩn hỹrmã to cator ne cumã:
28 Tounamatar na babitai biyan tit eo, “Tufuw isa nama! Regah o isa i yan ebaib kwanekwan, naatu baigegewasin o ebit.”
29 Mã Marij te ita par, ne hamre, ihkrã pictor tu, ne amji mã:
29 Mary iti tur nonowar ana veya biyababan na’atube bai naatu ana kasiy ra’at iti merarayow ana’an isan.
30 Mã cormã Caprer cumã:
30 Baise tounamatar eo “Mary, men inabirumih, anayabin God o isa ebiyasisir gagamin maiyow.
31 Ne quê ha amã akra xũmre gõ, quê ha harij ne amã ihpỳm, ca ha cumã haprỳ to Jeju.
31 O boro ya namatar inatoub kek orot inayai, naatu wabin Jesu iniwab.
32 Quê ha cupê hũmre catia, quê ha me cumã haprỳ krut gõ, ne me cumã “Pahpãm Catia Kra” hane. Quê ha Pahpãm acãmter to pahhi, quê ha cupê mam aquêt xwỳ Tawi pê pahhi ata pyràac.
32 I boro orot gagamin naatu God auyomtoro’ot Natun narouw nao, naatu Regah God boro aiwob nitin, marasika ana’agir David bitin na’atube.
33 Ne quê ha hõtpê cupê Juta catêjê jõ Pahhiti ita na. Ne cupê Pahhiti rohnỳtti mã, ne nee jũ caxuw cute ihhimpej xà ita cupê hamre nare ― hane.
33 Naatu Jacob ana rara’ane i boro ni’aiwob wanatowan, naatu ana aiwob i boro nama wanatowan, wanatowan ana yomanin en.”
34 Mã Marij Caprer mã:
34 Mary tounamatar isan eo, “Ayu i biyau numin. Iti i boro mi’itube namatar?”
35 Mã cumã:
35 Tounamatar iya’afut eo, “Anun kakafiyin boro niwani, naatu God ana fair boro natarsumi, imih iti kek Kakafiyin natutufuw i boro God Natun hinarouw hinao.
36 ― Mẽr hõhõ Marij, pom Ixapewkwỳj pê gũkjê wej ita, mehcunea me harẽ, xwahna hahũm na ipa. Ne ramã ihkra, ne ramã ahna putwrỳ te xêj mã ihkra cumã harij ita.
36 Naatu o tura Elizabeth sabuw a’arin hirouw hio baise boun babine tafan yan matar ana sumar umatroun ta’imon sawar.
37 Ampeaj kam Pahpãm mã ampo cunea ton jahkre pej, quê ihtỳj me hũmre nare kam jũm cunĩ mã ihkra to ― hane.
37 Anayabin God isan sawar etei’imak i men ta fokarinamih.”
38 Mã hamre, Marij cumã:
38 Mary eo, “Ayu i Regah ana akir wairafin, abis isou kuo na’atube namatar.” Naatu tounamatar Mary itumar tit.
39 Ita jirô pê mã amcro nõ na, Marij te amji cũmpej, ne ma hũjarêan kam tẽ, Juta jõ pjê kam kẽnti jõ pjê ata wỳr.
39 Nati ana veya’amaim, Mary matan kabiy bobuna ra’iy yen in Judah wanawananamaim oyaw na’atune bar merar gagamin ta imaim tit,
40 Ne Xacarij jũrkwa wỳr cator ne hàr, ne cute Ixapewkwỳj cukij ne cumã:
40 Zechariah ana bar wanawanan run Elizabeth ana merar yi. Mary Elizabeth ana merar eyiy|alt="Mary greeting Elizabeth" src="CN01609b.tif" size="col" loc="Luk 1.40" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="1.40"
41 Mã hamre, Ixapewkwỳj te Marij jõkre par me ajkaam mã ihtu kam ihkra jàhcujrõn. Mã Pahpãm Carõ Pejti te Ixapewkwỳj mã amji jõr, mã cute kỳj cati pêa mã ihcakôc kam ihtẽm.
41 Elizabeth Mary ana merarayow nonowar ana maramaim, yan wanawanan kek inu’in ia’ayob, nati’imaim Anun Kakafiyin Elizabeth iwan
42 Ne Marij mã:
42 fanan aumetawat eo, “God ana baigegewasin o ebit baibin etei tafahimaim, naatu ya wanawanan a ub auman God ebigegewasin!
43 Ne akĩnte icrire. Ampo na?
43 Aisim sawar gagamin na’in iti na’atube isou matar, au Regah hinah na ebinanawanu?
44 Ne ca ate icukij, mã ikra ita hakryte itua kam hàhcujrõn.
44 O a merarayow anonowar ana mar, kek yau wanawanan inu’in yasisir auman ia’ayob.
45 Ca ate Pahpãm to amji mã ahimpej, cwỳrjapê quê ha ihtỳj amã to,
45 O a baitumatumamaim baigegewasin ibai, God eo’omatani boro nan turobe namatar!”
46 Mã Marij te Pahpãm pejti na harẽn to:
46 Mary eo,
47 Ne Pahpãm pê ikên pê ito cator catê,
47 Naatu yau wanawanan yasisir awan karatan,
48 Mã cute ito amji japackre,
48 Anayabin i ana akir wairafin wabin men gagamin baise nuh, imih boun ebubusuruf sabuw etei boro ayu baigegewasinayan hinarouw hinao.
49 Pahpãm carôt tỳjti,
49 Anayabin sawar gagamih God Fairin ayu isou sinaf.
50 Pahpãm hõtpê me pahcunea caprĩ,
50 I ana kabeber i aunan etuwatuw, sabuw hitufuw tema’am,
51 Pahpãm te hũhkra to hàpên xà catia ne ton.
51 God umanamaim sawar fairih sinaf,
52 Pahpãm te me hõ pahhi carôt catihti atajê jũrên partu,
52 Aiwob fairih hai ura ma’ama’amaim bow yara’iyih,
53 Pahpãm te me cupê hamreare atajê me,
53 Sabuw aa himomorob, sawar gewasihimaim ituwih,
54 Ne Pahpãm pê me panquêtjê mã,
54 Ana omatanen ata a’agir eo’omatanih i kaif,
55 Ne cute Aprãw xwỳ me,
55 Abraham nuh kakabibir na’atube,
56 Ne cute Ixapewkwỳj cahê na amji to putwrỳ to incrê jirô pê ma amji jaxàr, hũrkwa wỳr.
56 Mary sumar etei tounu na’atube Elizabeth hairi hima, imaibo matabir maiye na ana bar tit.
57 Mã hamre, Ixapewkwỳj mã ihkra pỳm xà jõ amcro kam hàhhuc, mã cumã ihkra pỳm.
57 Elizabeth ana toub isan veya na tit, naatu toub ana kek orot yai.
58 Mã cahê na amehkrĩ catêjê me, me hũkjê me, cute Pahpãm te Ixapewkwỳj to amji kam hapac xà impejti na me harẽn par. Mã hamre, mehcunea ame hakry, Ixapewkwỳj mea mã.
58 Tain tuwan naatu ana ofonah, God ana baigegewasin gagamin na’in Elizabeth bitin ana tur hinowar hina ana merar hiyi bairi hiyasisir.
59 Mã ihkra xũmre ita na amcro te ôjtô, mã hamre cute me cumã haprỳ jõr xàa kam hàhhuc, ne hanea ne cute mempy kà incrire ne me hitep xàa kam hàhhuc. Pê me cupê Juta catêjê incaca xà ita ajteare mã me cumã. Pê ajco me cumã ihkra xũmre ajhu, pê ajco me cumã impy kà jakep, mehcunea te me cupê Juta catêjê na me hahkre pej prãmte, nãmri ajteare mã me. Mã hamre, me cumã hũm japrỳ pê Xacarij xãm prãm.
59 Naatu fur ta’imon ufunamaim, kek ana’ar mo’on afuwin wabin baiwabin isan tain tuwan etei hina. Tain tuwan hikokok kek wabin i boro Zechariah, tamah wabinamaim hitiwabimih hio,
60 Mã inxi me cumã:
60 baise hinah eo, “En! Kek wabin i boro John taniwab.”
61 Mã me cumã:
61 Sabuw hio, “O taituwa wabih men ta nati na’atube ema’ama boro kek wabin nati taniwab.”
62 Mã cute hũhkra to hũm cukij, haprỳ jũ ri cumã hõr prãm.
62 Basit umahimaim kek tamah isan himan wabin menatan kokok baiwabin isan hibatiy.
63 Mã Xacarij te ihhôc xà na hàhwỳr, ne cute kam ihhôc to hajỹr he: “Ỹhỹ, haprỳ te Jowãw” hane. Mã hamre, mehcunea krã pictor.
63 Zechariah eo fef hibai hina hitin imaim kirum eo, “Kek wabin i John.” Sabuw etei hifofofor men kafaita.
64 Me ajkaam mã hacpỹa mã Xacarij te ihcakôc kam ihtẽm, ne Pahpãm mã ihcakôc, ne cute Pahpãm peaj na cumã harẽn.
64 Nati ana veya’amaim Zechariah menan bit ma’am menan kerer busuruf tur eo, God bora’ara’ah.
65 Mã cahê na mehkrĩ catêjê cunea mã ampeaj kam pa cati. Mã hamre, apu harẽn xà ita cahkũm, Juta jõ pjê kam, kẽnti jõ pjê ata cunea kôt.
65 Taintuwan etei awah hae’e hai baifofofor ra’at, baise abisa himamatar ana tur tasasar tit tafaram Judea wanawanan sabuw etei hinowar.
66 Mã mehcunea te me ita par atajê, ita to pit mã ame amji kampa, ne ahna me amji cukij, ne me amji mã:
66 Sabuw etei iti sawar matar ana tur hinonowar isan hai kasiy ra’at taiyuwih hibabatiyih hio, “Iti kek narara’at ana itinin i boro mi’itube?” Anayabin Regah uman i iti kek biyanamaim ma’am.
67 Mã Xacarij pê hũmre krare ata me hũm, hacpỹa mã ihcakôc. Ne Pahpãm Carõ Pejti jarkwa kôt cute hacpỹa mã Pahpãm to hũjarẽn kam ihtẽm, ne harẽn to:
67 John tamah Zechariah Anun Kakafiyin targabuw, God ana ewamaim tabor eo.
68 “Hacme, ne me pajõ Pahhiti to me awjarẽ,
68 “Regah tanabora’ara’ah, Israel sabuw hai God, anayabin i ana sabuw baiyawasih isan natit,
69 Pê Tawi xwỳ pê Pahpãm mã hàpên catê,
69 Baiyawasenayan fairin anababatun David ana rara’ane enan,
70 Ne pê ramã rỳ pêa mã Pahpãm ita jarẽ.
70 marasika ana dinab wanawanahimaim eo’omatanih na’atube.
71 Pê Pahpãm me pahcurê xwỳn pê me pahto cator xà to hane,
71 boun it boro ata kamabiy sabuw umahine, naatu sabuw fairih tibifa’ifa’it umahine niyawasit.
72 Pê Pahpãm me panquêtjê mã
72 Ana obaibasit kakafiyin bimatar imaim nuh ata a’agir kabeber itih,
73 — ausente —
73 naatu iti obaibasit i marasika God ata agir Abraham eomatan,
74 — ausente —
74 imih boun it ata kamabiy sabuw umahine baiyawasit isan natit ebiyawasit, naatu fair ebitit God isan men erebir auman tanabow,
75 Ne cu ha Pahpãm mã me pajàpên catêjê na ame papa.
75 God matanamaim tanakakaf naatu tanayasairit ata ef mutufurinamaim tanakwafir wanatowan, wanatowan.
76 Ỹhỹ ikra, hamre,
76 Naatu o ayu natu, o boro God auyomtoro’ot ana dinabumih inamatar, Regah aunan ini’iyon inan ana ef inayabuna,
77 Ca ha me Pahpãm krac ri me ipa atajê mã me awjarẽ,
77 ana sabuw yawas isan inakubuna hai tur ina’owen bowabow kakafih hinihamiyen God hai kakafih nanotawiyen yawas hinab.
78 — ausente —
78 Anayabin ata God, i ana manaw kabeber wairafin, i wanawananamaim marakaw marane boro nakusisiar nare,
79 — ausente —
79 sabuw iyab guguminamaim tema’am naatu murumurubih hai youninamaim tema’am tafatamaim namarakaw, at narumutufur nanawiyit tanatit tufuw ana efamaim tanaremor.”
80 Mã hamre, Xacarij kra xũmre ita ihkà to mõ, ne carôt tỳj to mõ. Ne pê hanea ne cute amji kam hapac xà cati ne impej to mõ. Ne ramã ihkàa kam pê põti kam me hamreare ata kam ihkrĩ. Ne cormã Juta catêjê mã amji to ajpẽ.
80 Kek biyan naatu ayubin hairi ana fofonin ra’at yen orot matar, naatu run in arar yan imaim ma ana fair bai, imaibo tit ana bowabow Israel sabuw etei nahimaim busuruf bow.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.