Daniel 2
Tayta Diosninchi Isquirbichishan (QUB) vs NVT
1 Ishcay watana mandaycashancho ray Nabucodonosorga suyñupäcuran. Suyñupäcuycällarmi fiyupa yarpachacuyman chayaran. Puñuytapis mana puydirannachu.
1 Certa noite, no segundo ano de seu reinado, Nabucodonosor teve sonhos tão perturbadores que não conseguiu mais dormir.
2 Chayno suyñupäcurmi gayachiran, musyacojcunata, espiritistacunata, brüjucunata, yachaj Caldea runacunata suyñushancuna imapaj cashantapis musyapänanpaj. Chaura paycunaga aywaran ray cajman.
2 Chamou seus magos, encantadores, feiticeiros e astrólogos e exigiu que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Quando se apresentaram ao rei,
3 Rayga niran: «Juc suyñutami suyñushcä. Chay suyñu imapaj cashantapis tantiyayta mana atiparmi fiyupa yarpachacuycä.»
3 ele disse: “Tive um sonho que muito me perturbou e preciso saber o que significa”.
4 Chayno niptin yachaj Caldea runacunaga arameo rimaycho rayta niran: «¡Imaycamapis caway tayta! Imano suyñushayquitapis nogacunata willapämay ari. Nogacunanami willashayqui suyñushayqui imapaj cashantapis.»
4 Então os astrólogos responderam ao rei em aramaico: “Que o rei viva para sempre! Conte-nos o sonho e nós lhe diremos o que ele significa”.
5 Chaura rayga niran: «Nogaga jucnömi yarpaycä: Imata suyñushätapis mana willamaptiqui, imapaj cashantapis mana willamashpayquega gamcuna cuchur-ushashami canquipaj, wasiquicunapis ushajpaj illgächishami canga.
5 O rei, porém, disse aos astrólogos: “Estou falando sério! Se não me disserem qual foi o sonho e o que ele significa, vocês serão despedaçados, e suas casas, transformadas em montes de escombros!
6 Imata suyñushätapis willamaptiqui, suyñushä imapaj cashantapis willamaptiquicunami ichanga achcata ima-aycatapis goycushayquipaj; imachöpis yanapäshayquipaj. Pï-maypis rispitashunquipämi. Chaymi cananga willamay imata suyñushätapis, suyñushä imapaj cashantapis.»
6 Mas, se me disserem qual foi o sonho e o que ele significa, lhes darei muitos presentes, muitas recompensas e honras. Portanto, digam-me qual foi o sonho e o que ele significa!”.
7 Chaura yachaj Caldea runacunaga yapay niran: «Tayta, nogacunata willamay ari imata suyñushayquitapis. Nogacunanami willashayqui imapaj suyñushayquitapis.»
7 Eles disseram novamente: “Ó rei, conte-nos o sonho e então lhe diremos o que ele significa”.
8 Chayno niptin rayga niran: «Imano ruranäpaj cashantapis musyaycärirmi gamcunaga imanöllapapis timputa päsachiytami munarcaycanqui.
8 O rei respondeu: “Sei o que estão fazendo! Estão tentando ganhar tempo, pois sabem que falo sério quando digo:
9 Suyñushäta mana willamashpayquega llapaniquimi wañunqui. Gamcunaga parlacusha carcaycanqui timputa päsachinayquipaj llullacuypa manacajcunallata willamänayquipämi. Gamcuna nimay imata suyñushätapis. Chauraga musyashämi suyñushä imapaj cashanta willamänayquitapis.»
9 ‘Se não me contarem qual foi o sonho, estão condenados!’. Por isso, conspiraram para me dizer mentiras, na esperança de que mudarei de ideia. Digam-me, porém, qual foi o sonho e então saberei que podem explicar o que ele significa”.
10 Chayno niptin yachaj Caldea runacunaga niran: «Tayta ray, gam musyayta munaycashayquinöga manami pipis willashunquipächu. Ni maygan raypis may-jina munayniyoj cashpanpis chayno sasacunataga manami nishachu musyacojcunata, espiritistacunata, yachaj Caldea runacunatapis.
10 Os astrólogos responderam ao rei: “Não há ninguém, em toda terra, capaz de dizer ao rei qual foi seu sonho! E nenhum rei, por maior e mais poderoso que fosse, pediu algo assim a um mago, encantador ou astrólogo!
11 Tayta ray, gamga fiyupa sasatami niycämanqui. Chayta willashunayquipäga manami pipis canchu cay pachachöga. Chaytaga dioscunallami musyan. Ichanga paycuna manami cay pachachöga tiyanchu.»
11 É impossível cumprir a exigência do rei. Ninguém, exceto os deuses, pode dizer qual foi seu sonho, e os deuses não vivem entre os mortais”.
12 Chayno nejta wiyaycur rayga fiyupa rabyacurcuran. Nircur intëru Babiloniacho tiyaj musyaj-yachaj runacunata wañuchinanpaj niran.
12 O rei ficou furioso e ordenou que todos os sábios da Babilônia fossem executados.
13 Musyaj-yachajcunata wañuchinanpaj intëruman papilta apachiran. Danieltapis yan'guincunatawan wañuchinanpaj ashiran.
13 E, por causa do decreto do rei, foram enviados homens para encontrar Daniel e seus amigos e matá-los.
14 Babiloniacho caj musyaj-yachajcunata wañuchinanpaj mandaj capitan Arioc aywaptin Danielga yachayllapa parlaparan.
14 Quando Arioque, comandante da guarda do rei, veio matá-los, Daniel se dirigiu a ele com sabedoria e prudência.
15 Cayno tapuran: «¿Imanirtaj rayga jinan öra nisha musyaj-yachajcunata wañuchinanpaj?» nir.
15 Perguntou-lhe: “Por que o rei publicou um decreto tão severo?”, e Arioque lhe contou o que havia acontecido.
16 Chaymi Danielga rayman aywaran. Nircur ruwaran imapaj suyñushan cashantapis willapänanpäga shuyaycunanpäraj.
16 Daniel foi ver o rei de imediato e pediu mais tempo para comunicar o significado do sonho.
17 Nircur wasinman aywacuran. Chayaycur willaran amïguncunata Ananiasta, Misaelta, Azariasta.
17 Em seguida, Daniel voltou para casa e contou a seus amigos Hananias, Misael e Azarias o que havia acontecido.
18 Paycunataga willaparan janaj pachacho caycaj Tayta Diosta mañacunanpaj, chaynöpana paycunataga Babilonia musyacojcunatawan iwalta mana wañuchinanpaj.
18 Pediu que suplicassem ao Deus dos céus que tivesse misericórdia deles e lhes revelasse o segredo, para que não fossem mortos com os outros sábios da Babilônia.
19 Mañacushan chacaylla Danieltaga Tayta Dios ribilaran raypa suyñun imapaj cashantapis. Chayno ribilashanpitami Danielga syëlucho caycaj Tayta Diosta alabaran
19 Naquela noite, o segredo foi revelado a Daniel numa visão. Então Daniel louvou o Deus dos céus
20 cayno nishpan:
20 e disse: “Louvado seja o nome de Deus para todo o sempre, pois a ele pertencem a sabedoria e o poder.
21 Paymi camacächin timpu rucananpäpis.
21 Ele muda o curso dos acontecimentos; remove reis de seus tronos e põe outros no lugar. Dá sabedoria aos sábios e conhecimento aos eruditos.
22 Paymi maycho pacaraycajtapis musyachicun pipis mana musyashanta.
22 Revela coisas profundas e misteriosas e sabe o que está escondido nas trevas, embora ele seja cercado de luz.
23 Unay awilöcunapa Tayta Diosnin,
23 Eu te agradeço e te louvo, ó Deus de meus antepassados, pois me deste sabedoria e força. Tu me mostraste o que te pedimos; revelaste o que o rei exigiu”.
24 Chayno alabarcur Danielga aywaran Ariocwan parlaj. Arioctami rayga mandasha caran Babiloniacho caj musyaj-yachajcunata llapanta wañuchinanpaj. Daniel niran: «Ama wañuchiychu musyaj-yachaj runacunataga. Ray cajman nogata pushamay. Nogami willashaj imapaj suyñun cashantapis.»
24 Então Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei havia ordenado que executasse os sábios da Babilônia. “Não mate os sábios”, disse. “Leve-me ao rei e eu interpretarei o sonho dele.”
25 Chaura Danieltaga jinan öra Arioc pusharan ray Nabucodonosor cajman. Chayachir rayta niran: «Judá runacuna prësu shamojchömi juc runata tarishcä. Payshi willashunqui gam ray suyñushayqui imapaj cashantapis» nir.
25 Sem demora, Arioque levou Daniel ao rei e disse: “Encontrei um dos exilados de Judá que dirá ao rei o significado do sonho!”.
26 Chaura rayga Beltsasar jutiyoj Danielta tapuran: «¿Gam rasunpachu willamanqui imata suyñushätapis, suyñushä imapaj cashantapis?» nir.
26 O rei disse a Daniel (também chamado Beltessazar): “Você pode mesmo me dizer qual foi meu sonho e o que ele significa?”.
27 Chaura Daniel niran: «Manami canchu yachaj, ni espiritista, ni musyacoj, ni goyllar estudyajcunapis, musyayta munashayquita willashunayquipäga.
27 Daniel respondeu: “Não existem sábios, encantadores, magos nem adivinhos capazes de revelar o segredo do rei.
28 Janaj pachacho caycaj Diosmi ichanga ima cananpaj cashantapis musyachimanchi. Paymi musyachisha-cashunqui shamoj watacunacho ima cananpaj cashantapis. Tayta, cananga willashayqui suyñur ricashayqui imano cashantapis. Chayno willashayqui imapaj cashantapis:
28 Mas há um Deus nos céus que revela segredos, e ele mostrou ao rei Nabucodonosor o que acontecerá no futuro. Agora lhe direi qual foi o sonho e as visões que o rei teve enquanto estava deitado em sua cama.
29 Tayta ray, gamga cämayquicho puñunayquipäna caycarayqui. Chaychömi yarpachacurayqui shamoj watacunacho imano cananpaj cashantapis. Chaymi mana pipis musyashanta musyaj Dios suyñuyniquicho ricachisha-cashunqui shamoj watacunacho imano cananpaj cashantapis.
29 “Enquanto o rei dormia, sonhou com acontecimentos futuros. Aquele que revela segredos lhe mostrou o que acontecerá.
30 Chaynömi nogatapis musyachimasha pipis mana musyashanta ricachishushayquita. Ichanga manami waquin runacunapita noga mas musyaj-yachaj captëchu musyachimasha. Chaypa ruquenga imapaj chay suyñuyqui cashantapis willanäpämi musyachimasha. Willaptërämi gamga sumaj tantiyanquipaj yarpachacushayquicuna imapaj cashantapis.
30 E eu sei o segredo de seu sonho não porque sou mais sábio que os outros, mas porque Deus deseja que o rei entenda o que se passava em seu coração.
31 «Tayta ray, gamga suyñuyniquicho ricashcanqui runa-niraj jatuncaray ñaupayquicho ichiraycajtami. Chayga caran achicyaypa achicyaycajmi. Fiyupa manchacuypämi caran.
31 “Em sua visão, ó rei, havia à sua frente uma enorme estátua brilhante, e a aparência dela era assustadora.
32 Runa-niraj ichiraycajpa umanga caran goripita. Pëchunwan ricrancunana caran guellaypita. Pachanwan racu chancancunana caran runsipita.
32 A cabeça da estátua era feita de ouro puro. O peito e os braços eram de prata, a barriga e os quadris eram de bronze,
33 Gongurninpita uraman cajna caran fyërrupita. Chaquincunanami caran fyërruwan mitu tallusha.
33 as pernas eram de ferro, e os pés, uma mistura de ferro e barro cozido.
34 Chayno ricapaycaptillayquimi pipis mana tangariycaptin tuna jircapita rumi quiquillan cuchpäcamuran. Chay rumi cuchpämur runano ichiraycajpa chaquinman chayar intërunta agullariran.
34 Enquanto o rei observava, uma pedra foi cortada de uma montanha, mas não por mãos humanas. Ela atingiu os pés de ferro e barro e os despedaçou.
35 Chaura jinan öra tacucäcuran fyërru, mitu, runsi, guellay, gori. Chaymi llapan ticracuriran ñuchu allpamanna. Chauraga usya wichay rïguta wayrasha päjancunata apacojnömi wayrana apacuran. Imanpis manami quëdaranchu. Illgajpaj goycoj rumi ichanga jatuncaray puntamanna ticracurisha. Nircur intëru cay pachata chapacurcusha.
35 Toda a estátua se desintegrou em minúsculos pedaços de ferro, barro, bronze, prata e ouro. Então o vento levou tudo, como se fosse palha na eira. Mas a pedra que derrubou a estátua se tornou uma grande montanha que cobriu toda a terra.
36 «Chaynömi casha gam suyñushayquega. Cananga chay suyñushayqui imapäpis cashantana willapäshayqui.
36 “Esse foi o sonho. Agora, direi ao rei o que ele significa.
37 Gammi canqui llapan raycunapita mas fiyupa munayniyoj. Janaj pachacho caycaj Tayta Diosmi churasha-cashunqui mandanayquipaj, munayniyoj canayquipaj, sinchi canayquipaj, llapan rispitashunayquipaj.
37 Ó rei, o senhor é o maior de todos os reis. O Deus dos céus lhe deu soberania, poder, força e honra.
38 Gampa maquiquimanmi cachaycusha may chaycho caj runacunatawan jirca animalcunata, päriypa purejtapis. Chaymi gamga caycanqui chay goripita caj umanno.
38 Ele o fez governante de todo o mundo habitado e pôs até os animais selvagens e as aves debaixo de seu controle. O senhor é a cabeça de ouro.
39 Gam mandashayquipita guepatanami yapay juc ray cangapaj. Chay rayga cangapaj gampita pöcu mandajna. Yapay guepanman ray cananpaj cajmi runsiman tincuycan. Chay cäga cay pachacho cajta ushajpämi mandangapaj.
39 “Quando, porém, seu reino chegar ao fim, outro reino, inferior ao seu, se levantará em seu lugar. Depois que esse reino tiver caído, o terceiro reino, representado pelo bronze, se levantará para governar o mundo.
40 Chaypitapis yapay canga juc ray. Chaywanga chuscuna cangapaj. Chay rayga cangapaj fyërrunöpis sinchimi. Fyërru llapanta illgächishannömi chay rayga llapan raycunata binsengapaj.
40 Depois dele haverá o quarto reino, forte como o ferro. Esse reino esmagará e despedaçará todos os impérios anteriores, como o ferro esmaga e despedaça tudo que ele atinge.
41 «Tayta ray, gamga ricarayqui chaquinta dëduncunatapis fyërruwan mitu tacusha caycajtami. Chaytaga ricashcanqui mandashan raquicasha cananpämi. Tayta, fyërruwan mitu tacucasha caycajta ricashayquinömi aybësiga sinchi canga; aybësiga mana.
41 Os pés e os dedos que o rei viu, uma mistura de ferro e barro cozido, mostram que esse reino será dividido. Como ferro misturado com barro, ele terá um tanto da força do ferro.
42 Chay ricashayquipa chaquin dëduncunaga caran fyërruwan mitu tacushami. Chayga caycan cayno cananpämi: chay mandashanmi öraga canga munayniyoj, öraga munayniynaj.
42 Algumas partes serão fortes como o ferro, mas outras serão fracas como o barro.
43 Gamga ricashcanqui fyërruwan mitu tacushata. Chaynömi chay wichan caj raycunapis majachacashpan jucllachacangapaj. Ichanga manami jucnayllanöga cangapächu. Paycunaga fyërruwan mitu mana tacucashannömi canga.
43 A mistura de ferro e barro também mostra que esses reinos tentarão se fortalecer ao formar alianças entre si por meio de casamentos. Contudo, não permanecerão unidos, da mesma forma que o ferro não se une ao barro.
44 Chay raycuna mandaycashan wichanmi Tayta Diosga juc rayta yurichengapaj. Chay ray mandashantaga manami pipis binsengapänachu. Ni may nasyuncho caj raycunapis manami binsengapänachu. Pay japallannami llapan mandajcuna mandashanta mandanga. Pay mandashanga para-simrimi canga.
44 “Enquanto esses reis estiverem no poder, o Deus dos céus estabelecerá um reino que jamais será destruído ou conquistado. Reduzirá os outros reinos a nada e permanecerá para sempre.
45 Chayno cananpämi ricashcanqui mana pipis tangariycaptin quiquillan cuchpämoj rumitaga. Chay rumimi ñuchojpaj goycusha fyërruta, runsita, mituta, guellayta, goritapis. Munayniyoj Diosmi gamta musyachisha-cashunqui shamoj watacunacho imano cananpaj cashantapis. Chay suyñushayquega rasunpa cananpämi. Suyñushayqui ima ninan cashantapis rasuntami willashcä.»
45 Esse é o significado da pedra cortada da montanha, mas não por mãos humanas, que despedaçou a estátua de ferro, bronze, barro, prata e ouro. O grande Deus está mostrando ao rei o que acontecerá no futuro. O sonho é verdadeiro, e seu significado é certo”.
46 Willashanta wiyaycur ray Nabucodonosorga Danielpa ñaupanman gongurpacur umpuran urcun pampaman töpanancama. Nircur uywaynincunata niran ofrendacunata churapänanpaj, insinsuta goshtachipänanpaj.
46 Então o rei Nabucodonosor se curvou à frente dele e ordenou que o povo oferecesse sacrifícios e queimasse incenso diante de Daniel.
47 Nircur Danielta niran: «Gamcunapa Diosniquimi ichanga llapan dioscunapitapis mas munayniyoj. Paymi raycunapa mandajnin, mana pipis musyashancunata musyachicoj. Chaymi gamtapis musyachishurayqui pipis mana musyashan suyñöta.»
47 O rei lhe disse: “Verdadeiramente, seu Deus é o maior de todos os deuses, Senhor dos reis e revelador de mistérios, pois você conseguiu revelar esse segredo”.
48 Chaypitana Danielta rayga churaran mas mandaj cayman. Chayno ima-aycatapis aypallata goycuran. Nircur churaran intëru Babilonia siudäpa gobernadornin cananpaj. Chayno churaran chay nasyuncho caj llapan musyaj-yachaj runacunapa mandajnin cananpäpis.
48 O rei colocou Daniel em um cargo elevado e lhe deu muitos presentes valiosos. Nomeou-o governador de toda a província da Babilônia e chefe de todos os sábios.
49 Chaypita rayta Daniel ruwaran Sadracpaj, Mesacpaj, Abed-negopäpis. Chaura paycunatapis ray churaran Babilonia probinsyacho mandaj cananpaj. Quiquin Danielnami mandaj car raypa palasyuncho tiyacuran.
49 A pedido de Daniel, nomeou Sadraque, Mesaque e Abede-Nego para cuidarem de todos os negócios da província da Babilônia, enquanto Daniel permaneceu na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.