Daniel 2
Tayta Diosninchi Isquirbichishan (QUB) vs NAA
1 Ishcay watana mandaycashancho ray Nabucodonosorga suyñupäcuran. Suyñupäcuycällarmi fiyupa yarpachacuyman chayaran. Puñuytapis mana puydirannachu.
1 No segundo ano do seu reinado, Nabucodonosor teve uns sonhos que o deixaram perturbado e sem poder dormir.
2 Chayno suyñupäcurmi gayachiran, musyacojcunata, espiritistacunata, brüjucunata, yachaj Caldea runacunata suyñushancuna imapaj cashantapis musyapänanpaj. Chaura paycunaga aywaran ray cajman.
2 Então o rei mandou chamar os magos, os encantadores, os feiticeiros e os caldeus, para que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Eles vieram e se apresentaram diante do rei.
3 Rayga niran: «Juc suyñutami suyñushcä. Chay suyñu imapaj cashantapis tantiyayta mana atiparmi fiyupa yarpachacuycä.»
3 Ele lhes disse: — Tive um sonho e fiquei perturbado, querendo saber que sonho foi esse.
4 Chayno niptin yachaj Caldea runacunaga arameo rimaycho rayta niran: «¡Imaycamapis caway tayta! Imano suyñushayquitapis nogacunata willapämay ari. Nogacunanami willashayqui suyñushayqui imapaj cashantapis.»
4 Os caldeus disseram ao rei em aramaico: — Que o rei viva eternamente! Conte o sonho a estes seus servos, e daremos a interpretação.
5 Chaura rayga niran: «Nogaga jucnömi yarpaycä: Imata suyñushätapis mana willamaptiqui, imapaj cashantapis mana willamashpayquega gamcuna cuchur-ushashami canquipaj, wasiquicunapis ushajpaj illgächishami canga.
5 Mas o rei respondeu aos caldeus: — Uma coisa é certa: se não me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês serão despedaçados, e as casas de vocês serão reduzidas a ruínas.
6 Imata suyñushätapis willamaptiqui, suyñushä imapaj cashantapis willamaptiquicunami ichanga achcata ima-aycatapis goycushayquipaj; imachöpis yanapäshayquipaj. Pï-maypis rispitashunquipämi. Chaymi cananga willamay imata suyñushätapis, suyñushä imapaj cashantapis.»
6 Mas, se me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês receberão de mim dádivas, prêmios e grandes honras. Portanto, contem-me o sonho e a sua interpretação.
7 Chaura yachaj Caldea runacunaga yapay niran: «Tayta, nogacunata willamay ari imata suyñushayquitapis. Nogacunanami willashayqui imapaj suyñushayquitapis.»
7 Os caldeus responderam pela segunda vez: — Que o rei conte o sonho a estes seus servos, e nós lhe daremos a interpretação.
8 Chayno niptin rayga niran: «Imano ruranäpaj cashantapis musyaycärirmi gamcunaga imanöllapapis timputa päsachiytami munarcaycanqui.
8 O rei respondeu: — Bem percebo que vocês estão querendo ganhar tempo, porque sabem que o que eu disse está resolvido,
9 Suyñushäta mana willamashpayquega llapaniquimi wañunqui. Gamcunaga parlacusha carcaycanqui timputa päsachinayquipaj llullacuypa manacajcunallata willamänayquipämi. Gamcuna nimay imata suyñushätapis. Chauraga musyashämi suyñushä imapaj cashanta willamänayquitapis.»
9 isto é, se não me contarem o sonho, todos vocês receberão a mesma sentença. Vocês combinaram dizer palavras mentirosas e perversas na minha presença, esperando que a situação mude. Portanto, contem-me o sonho, e saberei que vocês podem me dar a interpretação.
10 Chayno niptin yachaj Caldea runacunaga niran: «Tayta ray, gam musyayta munaycashayquinöga manami pipis willashunquipächu. Ni maygan raypis may-jina munayniyoj cashpanpis chayno sasacunataga manami nishachu musyacojcunata, espiritistacunata, yachaj Caldea runacunatapis.
10 Os caldeus responderam na presença do rei: — Não há nenhum mortal sobre a face da terra que possa fazer o que o rei exige. Nunca houve um rei, por maior e mais poderoso que fosse, que tenha exigido semelhante coisa de um mago, encantador ou caldeu.
11 Tayta ray, gamga fiyupa sasatami niycämanqui. Chayta willashunayquipäga manami pipis canchu cay pachachöga. Chaytaga dioscunallami musyan. Ichanga paycuna manami cay pachachöga tiyanchu.»
11 Isso que o rei exige é difícil, e não há ninguém que o possa revelar diante do rei, a não ser os deuses, e estes não moram entre os mortais.
12 Chayno nejta wiyaycur rayga fiyupa rabyacurcuran. Nircur intëru Babiloniacho tiyaj musyaj-yachaj runacunata wañuchinanpaj niran.
12 Ao ouvir isto, o rei ficou tão irado e furioso, que mandou matar todos os sábios da Babilônia.
13 Musyaj-yachajcunata wañuchinanpaj intëruman papilta apachiran. Danieltapis yan'guincunatawan wañuchinanpaj ashiran.
13 Saiu o decreto, segundo o qual os sábios deviam ser mortos. Foram buscar também Daniel e os seus companheiros, para que fossem mortos.
14 Babiloniacho caj musyaj-yachajcunata wañuchinanpaj mandaj capitan Arioc aywaptin Danielga yachayllapa parlaparan.
14 Então Daniel, com cautela e prudência, foi falar com Arioque, chefe da guarda do rei, que tinha saído para matar os sábios da Babilônia.
15 Cayno tapuran: «¿Imanirtaj rayga jinan öra nisha musyaj-yachajcunata wañuchinanpaj?» nir.
15 Daniel perguntou a Arioque, encarregado do rei: — Por que esse decreto do rei é tão urgente? Então Arioque explicou o caso a Daniel.
16 Chaymi Danielga rayman aywaran. Nircur ruwaran imapaj suyñushan cashantapis willapänanpäga shuyaycunanpäraj.
16 Daniel foi falar com o rei, para pedir que lhe desse tempo, e ele revelaria ao rei a interpretação.
17 Nircur wasinman aywacuran. Chayaycur willaran amïguncunata Ananiasta, Misaelta, Azariasta.
17 Então Daniel foi para casa e explicou a situação a Hananias, Misael e Azarias, seus companheiros,
18 Paycunataga willaparan janaj pachacho caycaj Tayta Diosta mañacunanpaj, chaynöpana paycunataga Babilonia musyacojcunatawan iwalta mana wañuchinanpaj.
18 para que pedissem misericórdia ao Deus do céu sobre este mistério, a fim de que Daniel e os seus companheiros não fossem mortos com o resto dos sábios da Babilônia.
19 Mañacushan chacaylla Danieltaga Tayta Dios ribilaran raypa suyñun imapaj cashantapis. Chayno ribilashanpitami Danielga syëlucho caycaj Tayta Diosta alabaran
19 Então o mistério foi revelado a Daniel numa visão de noite. Daniel bendisse o Deus do céu,
20 cayno nishpan:
20 dizendo: “Bendito seja o nome de Deus, de eternidade a eternidade, porque dele é a sabedoria e o poder!
21 Paymi camacächin timpu rucananpäpis.
21 É ele quem muda o tempo e as estações, remove reis e estabelece reis; ele dá sabedoria aos sábios e entendimento aos inteligentes.
22 Paymi maycho pacaraycajtapis musyachicun pipis mana musyashanta.
22 Ele revela o profundo e o escondido; conhece o que está em trevas, e com ele mora a luz.
23 Unay awilöcunapa Tayta Diosnin,
23 Ó Deus de meus pais, eu te agradeço e te louvo, porque me deste sabedoria e poder, e agora me revelaste o que te pedimos, porque nos fizeste saber este caso do rei.”
24 Chayno alabarcur Danielga aywaran Ariocwan parlaj. Arioctami rayga mandasha caran Babiloniacho caj musyaj-yachajcunata llapanta wañuchinanpaj. Daniel niran: «Ama wañuchiychu musyaj-yachaj runacunataga. Ray cajman nogata pushamay. Nogami willashaj imapaj suyñun cashantapis.»
24 Por isso, Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei tinha encarregado de exterminar os sábios da Babilônia. Daniel entrou e lhe disse: — Não mate os sábios da Babilônia! Leve-me à presença do rei, e revelarei ao rei a interpretação.
25 Chaura Danieltaga jinan öra Arioc pusharan ray Nabucodonosor cajman. Chayachir rayta niran: «Judá runacuna prësu shamojchömi juc runata tarishcä. Payshi willashunqui gam ray suyñushayqui imapaj cashantapis» nir.
25 Então Arioque depressa levou Daniel à presença do rei e lhe disse: — Achei um dos filhos dos exilados de Judá, que revelará ao rei a interpretação.
26 Chaura rayga Beltsasar jutiyoj Danielta tapuran: «¿Gam rasunpachu willamanqui imata suyñushätapis, suyñushä imapaj cashantapis?» nir.
26 O rei perguntou a Daniel, cujo nome era Beltessazar: — Você é capaz de me contar o que vi no sonho e qual é a sua interpretação?
27 Chaura Daniel niran: «Manami canchu yachaj, ni espiritista, ni musyacoj, ni goyllar estudyajcunapis, musyayta munashayquita willashunayquipäga.
27 Daniel respondeu na presença do rei: — O mistério que o rei exige, nem sábios, nem magos nem encantadores o podem revelar.
28 Janaj pachacho caycaj Diosmi ichanga ima cananpaj cashantapis musyachimanchi. Paymi musyachisha-cashunqui shamoj watacunacho ima cananpaj cashantapis. Tayta, cananga willashayqui suyñur ricashayqui imano cashantapis. Chayno willashayqui imapaj cashantapis:
28 Mas há um Deus no céu, que revela os mistérios, pois fez saber ao rei Nabucodonosor o que vai acontecer nos últimos dias. O sonho e as visões que o senhor teve, quando estava em sua cama, são estes:
29 Tayta ray, gamga cämayquicho puñunayquipäna caycarayqui. Chaychömi yarpachacurayqui shamoj watacunacho imano cananpaj cashantapis. Chaymi mana pipis musyashanta musyaj Dios suyñuyniquicho ricachisha-cashunqui shamoj watacunacho imano cananpaj cashantapis.
29 — Quando o senhor, ó rei, estava na sua cama, surgiram em sua mente pensamentos a respeito do que vai acontecer no futuro. Deus, que revela os mistérios, revelou ao senhor o que vai acontecer.
30 Chaynömi nogatapis musyachimasha pipis mana musyashanta ricachishushayquita. Ichanga manami waquin runacunapita noga mas musyaj-yachaj captëchu musyachimasha. Chaypa ruquenga imapaj chay suyñuyqui cashantapis willanäpämi musyachimasha. Willaptërämi gamga sumaj tantiyanquipaj yarpachacushayquicuna imapaj cashantapis.
30 Quanto a mim, este mistério me foi revelado, não porque exista em mim mais sabedoria do que em todos os outros homens, mas para que a interpretação fosse revelada ao rei, e para que ele entenda o que passou pela sua mente.
31 «Tayta ray, gamga suyñuyniquicho ricashcanqui runa-niraj jatuncaray ñaupayquicho ichiraycajtami. Chayga caran achicyaypa achicyaycajmi. Fiyupa manchacuypämi caran.
31 — O senhor, ó rei, estava olhando e viu uma grande estátua. Esta, que era imensa e de extraordinário esplendor, estava em pé, bem na sua frente; e a aparência dela era terrível.
32 Runa-niraj ichiraycajpa umanga caran goripita. Pëchunwan ricrancunana caran guellaypita. Pachanwan racu chancancunana caran runsipita.
32 A cabeça era de ouro puro, o peito e os braços eram de prata, o ventre e os quadris eram de bronze;
33 Gongurninpita uraman cajna caran fyërrupita. Chaquincunanami caran fyërruwan mitu tallusha.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram em parte de ferro e em parte de barro.
34 Chayno ricapaycaptillayquimi pipis mana tangariycaptin tuna jircapita rumi quiquillan cuchpäcamuran. Chay rumi cuchpämur runano ichiraycajpa chaquinman chayar intërunta agullariran.
34 Enquanto o senhor estava olhando, uma pedra foi cortada sem auxílio de mãos humanas, atingiu a estátua nos pés de ferro e de barro e os despedaçou.
35 Chaura jinan öra tacucäcuran fyërru, mitu, runsi, guellay, gori. Chaymi llapan ticracuriran ñuchu allpamanna. Chauraga usya wichay rïguta wayrasha päjancunata apacojnömi wayrana apacuran. Imanpis manami quëdaranchu. Illgajpaj goycoj rumi ichanga jatuncaray puntamanna ticracurisha. Nircur intëru cay pachata chapacurcusha.
35 O ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram despedaçados no mesmo instante, e se fizeram como a palha das eiras no verão. O vento os levou, e deles não se viu mais nenhum vestígio. Mas a pedra que atingiu a estátua se tornou uma grande montanha, que encheu toda a terra.
36 «Chaynömi casha gam suyñushayquega. Cananga chay suyñushayqui imapäpis cashantana willapäshayqui.
36 — Este é o sonho; e também a sua interpretação diremos ao rei.
37 Gammi canqui llapan raycunapita mas fiyupa munayniyoj. Janaj pachacho caycaj Tayta Diosmi churasha-cashunqui mandanayquipaj, munayniyoj canayquipaj, sinchi canayquipaj, llapan rispitashunayquipaj.
37 O senhor, ó rei, que é rei de reis, a quem o Deus do céu conferiu o reino, o poder, a força e a glória;
38 Gampa maquiquimanmi cachaycusha may chaycho caj runacunatawan jirca animalcunata, päriypa purejtapis. Chaymi gamga caycanqui chay goripita caj umanno.
38 em cujas mãos foram entregues os filhos dos homens, onde quer que eles habitem, e os animais do campo e as aves do céu, para que dominasse sobre todos eles, o senhor, ó rei, é a cabeça de ouro.
39 Gam mandashayquipita guepatanami yapay juc ray cangapaj. Chay rayga cangapaj gampita pöcu mandajna. Yapay guepanman ray cananpaj cajmi runsiman tincuycan. Chay cäga cay pachacho cajta ushajpämi mandangapaj.
39 — Depois do senhor, se levantará outro reino, inferior ao seu; e um terceiro reino, de bronze, que terá domínio sobre toda a terra.
40 Chaypitapis yapay canga juc ray. Chaywanga chuscuna cangapaj. Chay rayga cangapaj fyërrunöpis sinchimi. Fyërru llapanta illgächishannömi chay rayga llapan raycunata binsengapaj.
40 O quarto reino será forte como o ferro; pois o ferro quebra e despedaça tudo; como o ferro quebra todas as coisas, assim esse reino fará em pedaços e destruirá todos os outros.
41 «Tayta ray, gamga ricarayqui chaquinta dëduncunatapis fyërruwan mitu tacusha caycajtami. Chaytaga ricashcanqui mandashan raquicasha cananpämi. Tayta, fyërruwan mitu tacucasha caycajta ricashayquinömi aybësiga sinchi canga; aybësiga mana.
41 — Quanto aos pés e aos dedos dos pés que o senhor viu, que eram em parte de barro de oleiro e em parte de ferro, isto significa que esse será um reino dividido. Contudo, haverá nele alguma coisa da firmeza do ferro, porque o senhor viu o ferro misturado com barro.
42 Chay ricashayquipa chaquin dëduncunaga caran fyërruwan mitu tacushami. Chayga caycan cayno cananpämi: chay mandashanmi öraga canga munayniyoj, öraga munayniynaj.
42 Como os dedos dos pés eram em parte de ferro e em parte de barro, assim, por um lado, o reino será forte e, por outro, será frágil.
43 Gamga ricashcanqui fyërruwan mitu tacushata. Chaynömi chay wichan caj raycunapis majachacashpan jucllachacangapaj. Ichanga manami jucnayllanöga cangapächu. Paycunaga fyërruwan mitu mana tacucashannömi canga.
43 Quanto ao ferro misturado com o barro que o senhor viu, isto significa que procurarão se misturar por meio de casamentos, mas não se ligarão um ao outro, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 Chay raycuna mandaycashan wichanmi Tayta Diosga juc rayta yurichengapaj. Chay ray mandashantaga manami pipis binsengapänachu. Ni may nasyuncho caj raycunapis manami binsengapänachu. Pay japallannami llapan mandajcuna mandashanta mandanga. Pay mandashanga para-simrimi canga.
44 Mas, nos dias desses reis, o Deus do céu levantará um reino que jamais será destruído e que não passará a outro povo. Esse reino despedaçará e consumirá todos esses outros reinos, mas ele mesmo subsistirá para sempre,
45 Chayno cananpämi ricashcanqui mana pipis tangariycaptin quiquillan cuchpämoj rumitaga. Chay rumimi ñuchojpaj goycusha fyërruta, runsita, mituta, guellayta, goritapis. Munayniyoj Diosmi gamta musyachisha-cashunqui shamoj watacunacho imano cananpaj cashantapis. Chay suyñushayquega rasunpa cananpämi. Suyñushayqui ima ninan cashantapis rasuntami willashcä.»
45 assim como o rei viu que do monte foi cortada uma pedra, sem auxílio de mãos humanas, e ela despedaçou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. O Grande Deus revelou ao rei o que vai acontecer no futuro. Certo é o sonho, e fiel é a sua interpretação.
46 Willashanta wiyaycur ray Nabucodonosorga Danielpa ñaupanman gongurpacur umpuran urcun pampaman töpanancama. Nircur uywaynincunata niran ofrendacunata churapänanpaj, insinsuta goshtachipänanpaj.
46 Então o rei Nabucodonosor se inclinou e se prostrou com rosto em terra diante de Daniel. Ordenou que oferecessem a Daniel uma oferta de cereais e incenso.
47 Nircur Danielta niran: «Gamcunapa Diosniquimi ichanga llapan dioscunapitapis mas munayniyoj. Paymi raycunapa mandajnin, mana pipis musyashancunata musyachicoj. Chaymi gamtapis musyachishurayqui pipis mana musyashan suyñöta.»
47 O rei disse a Daniel: — Certamente o Deus que vocês adoram é o Deus dos deuses e o Senhor dos reis. Ele é quem revela os mistérios, pois você foi capaz de revelar este mistério.
48 Chaypitana Danielta rayga churaran mas mandaj cayman. Chayno ima-aycatapis aypallata goycuran. Nircur churaran intëru Babilonia siudäpa gobernadornin cananpaj. Chayno churaran chay nasyuncho caj llapan musyaj-yachaj runacunapa mandajnin cananpäpis.
48 Então o rei engrandeceu Daniel e lhe deu muitos e grandes presentes. Ele o pôs como governador de toda a província da Babilônia. Também o fez chefe supremo de todos os sábios da Babilônia.
49 Chaypita rayta Daniel ruwaran Sadracpaj, Mesacpaj, Abed-negopäpis. Chaura paycunatapis ray churaran Babilonia probinsyacho mandaj cananpaj. Quiquin Danielnami mandaj car raypa palasyuncho tiyacuran.
49 A pedido de Daniel, o rei pôs Sadraque, Mesaque e Abede-Nego como administradores da província da Babilônia; mas Daniel permaneceu na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.