Mateus 13

Tjukurpa Palya (PJT) vs NVT

Sair da comparação
NVT Nova Versão Transformadora
1 Munu tjiṉṯu panya palulaṯu Jesunya pakaṟa anu waḻinguṟu munu ankula uṟu kantilytja nyinakatingu aṉangu tjuṯangka tjukurpa wangkanytjikitja.
1 Mais tarde, naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e sentou-se à beira-mar.
2 Ka aṉangu winki mulapa palula kulintjikitja pitjangu munuya palunya utjuningi. Ka utjunnyangka paluṟu pauta uṟu tartjangka ngaṟanyangka nyakula tatiṟa nyinakatingu katunguṟu tjukurpa wangkanytjikitja. Kaya aṉangu tjuṯangku uṟu kantilynguṟu wati-ngaṟala waṉaṟa kuliningi pautanguṟu tjukurpa wangkanyangka. |src="WA03840b.tif" size="col" loc="p" ref="13:2"
2 Logo, uma grande multidão se juntou ao seu redor. Então ele entrou num barco, sentou-se e ensinou o povo que permanecia na praia.
3 Ka Jesulu tjukurpa tjuṯa tjanala wangkangi aṟa kutjupa kutjupa tjuṯatjara, munu paluṟu ngaṉmanytju tjukurpa nyangatja wangkangu alatji, “Wati kutju ma-pitjangu uṉinypa mantangka waṉira waṉantjikitja palumpa kaanangka.
3 Jesus contou várias parábolas, como esta: “Um lavrador saiu para semear.
4 Ka uṉinypa waṉira waṉannyangka tjara iwarangka itingka punkaṉu, ka tjuḻpu tjuṯangku pitjala ngalkula wiyaṉu.
4 Enquanto espalhava as sementes pelo campo, algumas caíram à beira do caminho, e as aves vieram e as comeram.
5 Ka uṉinypa kutjupatjara punkaṉu manta puḻitjarangka munu manta tartjangka mapalku pakaṉu. |src="DN00470b.tif" size="col" loc="p" ref="13:3-4"
5 Outras sementes caíram em solo rochoso e, não havendo muita terra, germinaram rapidamente,
6 Ka tjiṉṯungku pakaṟa kampangu, ka mapalku piḻṯiringkula wiyaringu iwiṟi wiyatjara.
6 mas as plantas logo murcharam sob o calor do sol e secaram, pois não tinham raízes profundas.
7 Ka uṉinypa kutjupatjara punkaṉu manta tjilkatjarangka, ka tjilka tjuṯa pakaṟa puḻkaringu munu ukiṟi panya waṉinytjanya utjuṉu, ka puṯu puḻkaringangi.
7 Outras sementes caíram entre espinhos, que cresceram e sufocaram os brotos.
8 Ka uṉinypa kutjupatjara punkaṉu manta palyangka munu pakaṟa puḻkaringu munu mai puḻkatjararingu, tjara kutjupa 100-tjararingu, tjara kutjupa 60-tjararingu, ka tjara kutjupa 30-tjararingu.
8 Ainda outras caíram em solo fértil e produziram uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada.
9 “Uwa, nyura nintiringkunytjikitja mukuringkulampa purkaṟangku kulinma ngayulu nyanga kuwari nyurala wangkanytja.”
9 Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”.
10 Kaya nintintja tjuṯangku pitjala Jesula tjapiningi, “Nyaakun tjukurpa nyanga palu puṟunypa tjuṯa aṉangu tjuṯangka wangkapai aṟa kutjupa kutjupa tjuṯatjara?”
10 Os discípulos vieram e lhe perguntaram: “Por que o senhor usa parábolas quando fala ao povo?”.
11 Ka Jesulu tjanala wangkangu, “Wiya, ngayulu nyurala kutju Godaku tjukurpa kumpilitja utiṟa wangkanyi, tjukurpa panya Godalu aṉangu tjuṯa walytjanmaṟa mayatjangku kanyintjatjara. Palu aṉangu kutjupa tjuṯangkaṉa wangkapai wiya.
11 Ele respondeu: “A vocês é permitido entender os segredos do reino dos céus, mas a outros não.
12 Kulilaya! Tjinguṟu aṉangungku wangaṉarangku palula kulinnyangkampa, Godalu palunya puḻka mulapalta nintilku paluṟu kuliṟa ninti mulararinytjaku. Palu tjinguṟu aṉangungku kuliṟa wantinyangkampa, Godalu palunya kulintja kampa kutjupankuku palumpa watarkurinytjaku.
12 Pois ao que tem, mais lhe será dado, e terá em grande quantia; mas do que nada tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Uwa, ngayulu aṉangu tjuṯangka tjukurpa tjuṯa wangkapai aṟa kutjupa kutjupa tjuṯatjara, ka paluṟu tjana ngayulu wangkanyangka nyakula ngayunya puṯu ngurkantankupai munuya rawangku kulintjatjanungku puṯu tjukaṟurungku kulilpai.
13 É por isso que uso parábolas: eles olham, mas não veem; escutam, mas não ouvem nem entendem.
14 Panya tjukurpa nyanga aṉangu tjuṯangku ngayunya puṯu ngurkantankunytja Godalu ngaṉmanytju wangkangu wangkatjara ini Aitjayala, ka panya nyiringka iriti walkatjunu Godalu wangkanytja nyanga alatji,
14 “Cumpre-se, desse modo, a profecia de Isaías que diz: ‘Quando ouvirem o que digo, não entenderão. Quando virem o que faço, não compreenderão.
15 Panya aṉangu nyanga paluṟu tjanaya kurunpa ngaṉmanypa wituwituringu tjukurpa tjukaṟuru kulintjaku-tawara.
15 Pois o coração deste povo está endurecido; ouvem com dificuldade e têm os olhos fechados, de modo que seus olhos não veem, e seus ouvidos não ouvem, e seu coração não entende, e não se voltam para mim, nem permitem que eu os cure’.
16 Munu Jesulu palumpa nintintja tjuṯangka wangkangu, “Palu nyura panya ngayunya kuṟu walytjangku nyanganyi, munuṉi ngayulu wangkanyangka pina walytjangku kulini. Pala palulanguṟu nyura puḻkaṟa pukuḻarinyi.
16 “Felizes, porém, são seus olhos, pois eles veem; e seus ouvidos, pois eles ouvem.
17 Panya wati wangkatjara tjuṯa munu tjukaṟuru nyinapai tjuṯa kuḻuya puḻkaṟa mukuringangi nyura nyanga nyakunytjanya nyakunytjikitja, palu nyakunytja wiyaṯuya ngaṉmanypa wiyaringu. Munuya nyura puṟunytju kulintjikitja mukuringangi palu kulintja wiyaṯuya wiyaringu.”
17 Eu lhes digo a verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês têm visto e ouvir o que vocês têm ouvido, mas não puderam.
18 Munu paluṟu tjanala wangkangu, “Kulinmaya, kaṉa tjukurpa panya uṉinypatjara nyurala utiṟa tjakultjura!
18 “Agora, ouçam a explicação da parábola sobre o lavrador que saiu para semear.
19 Aṉangu kutjupa tjaraya nyinanyi uṉinypa panya iwarangka punkantja puṟunypa. Nyara paluṟu tjana panya tjukurpa kulilpai Godalu mayatjangku kanyintjatjara palu puṯuya kulini, panya mamu Satantu tjananya pina kuralpai tjukurpa kulintjaku-tawara.
19 As sementes que caíram à beira do caminho representam os que ouvem a mensagem sobre o reino e não a entendem. Então o maligno vem e arranca a semente que foi lançada em seu coração.
20 Kaya aṉangu kutjupatjara nyinanyi uṉinypa panya manta puḻitjarangka punkantja puṟunypa. Panya tjana tjukurpa kulilpai munuya puḻkaṟa pukuḻaringu.
20 As que caíram no solo rochoso representam aqueles que ouvem a mensagem e, sem demora, a recebem com alegria.
21 Palu tjana mulamulangku kuruntu tjukurpa mantjintja wiya unytju kutju mulamularingkupai. Panya kutjupa tjuṯangku palunya tjananya ngayuku tjukurnguṟu kuraṟa pungkunyangkaya mapalku paṯuringkula Godaku watarkuripai.
21 Contudo, uma vez que não têm raízes profundas, não duram muito. Assim que enfrentam problemas ou são perseguidos por causa da mensagem, cedo desanimam.
22 Kaya aṉangu kutjupa tjuṯa nyinanyi uṉinypa panya tjilkangka punkantja puṟunypa, panya tjana tjukurpa kuliṟa mulamularingkupai. Munuya mantatja kutjupa kutjupa tjuṯa puḻkaṟa kuliṟa wiṟu tjuṯa kanyintjikitja mukuringkupai munuya nyanga palula tjanalanguṟu Godaku tjukurku watarkuripai munuya wiṟu tjuṯa Godaku puṯu palyalpai.
22 As que caíram entre os espinhos representam outros que ouvem a mensagem, mas logo ela é sufocada pelas preocupações desta vida e pela sedução da riqueza, de modo que não produzem fruto.
23 Kaya aṉangu kutjupatjara nyinanyi uṉinypa panya manta palyangka punkantja puṟunypa, panya tjana tjukurpa wangaṉarangku kuliṟa puḻkaṟa mulamularingkupai. Munuya kulintjatjanungku wiṟu tjuṯa Godaku palyalpai tjarangku tjukutjuku nguwanpa palyalpai, ka tjara kutjupangku puḻka nguwanpa palyalpai, ka tjara kutjupangku puḻka mulapalta palyalpai Godanya pukuḻarinytjaku.”
23 E as que caíram em solo fértil representam os que ouvem e entendem a mensagem e produzem uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada”.
24 Munu Jesulu piṟuku tjukurpa aṟa kutjupatjara tjanala wangkangu nyanga alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja aṟa nyanga palu puṟunypa ngaṟanyi, panya wati kaana kanyilpaingku manta runyuntjatjanungku uṉinypa wiita tjuṯa para-waṉira waṉaṉu.
24 Esta foi outra parábola que Jesus contou: “O reino dos céus é como um agricultor que semeou boas sementes em seu campo.
25 Ka mungangka aṉangu tjuṯa kunkunpa ngarinyangka wati mirpaṉtju pitjangu munu manta panya palulaṯu kampangkaṯu uṉinypa kura para-waṉira waṉaṉu.
25 Enquanto os servos dormiam, seu inimigo veio, semeou joio no meio do trigo e foi embora.
26 Ka ngula uṉinypa panya wiita tjuṯa pakaṟa maitjararingu, ka uṉinypa panya kura palula tjunguṯu pakaṟa puḻkaringu.
26 Quando a plantação começou a crescer, o joio também cresceu.
27 Kaya waṟkaripai tjuṯangku nyakula wangkangu tjanampa mayatjangka, ‘Mayatja! Yaaltjinguṟu ukiṟi nyanga kura pakaṉu? Nyuntu panyan uṉinypa palya tjuṯa kutju waṉingu.’ |src="GT00029.tif" size="col" loc="p" ref="13:27"
27 “Os servos do agricultor vieram e disseram: ‘O campo em que o senhor semeou as boas sementes está cheio de joio. De onde ele veio?’.
28 “Ka wangkangu, ‘Wiya, tjinguṟu wati ngayuku mirpaṉtjungku pitjala kampangkaṯu waṉingu.’
28 “‘Um inimigo fez isso’, respondeu o agricultor. “‘Devemos arrancar o joio?’, perguntaram os servos.
29 Ka wangkangu, ‘Wiya, warpulwiyangkuya wantima! Tjinguṟu nyura ukiṟi kurakura tjuṯa warpuṟampa ukiṟi palya tjuṯa kuḻu warpulku.
29 “‘Não’, respondeu ele. ‘Se tirarem o joio, pode acontecer de arrancarem também o trigo.
30 Palula-tawaraya warpulwiyangku wantima tjungu pakaṟa puḻkaringkunytjaku, ka ngula mai wiita kuṟuringkunyangka ngayulu mai uralpai tjuṯa wangkaku uwankara tjungu kaṯaṟa urantjaku munu ukiṟi kura tjuṯa uṯuḻura waṟungka tilintjaku munu mai wiita tjuṯa mantjiṟa tjunkunytjaku waḻi mai tjunkupaingka.’ Nyanga alatjiriku ngula tjiṉṯu maḻatjangka.” Alatji Jesulu tjanala wangkangi.
30 Deixem os dois crescerem juntos até a colheita. Então, direi aos ceifeiros que separem o joio, amarrem-no em feixes e queimem-no e, depois, guardem o trigo no celeiro’”.
31 Munu paluṟu piṟuku tjukurpa aṟa kutjupatjara tjanala wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja aṟa nyanga palu puṟunypa ngaṟanyi, panya wati kaana kanyilpaingku uṉinypa ini matjata kutju katira mantangka tjunkula tjutuṉu.
31 Então Jesus contou outra parábola: “O reino dos céus é como a semente de mostarda que alguém semeia num campo.
32 Uṉinypa nyara paluṟu tjuku mulapa palu paluṟu pakaṟa puḻkaringkula puḻkuṉpa mulapa ngaṟapai. Kaya puṉu palula tjuḻpu tjuṯangku pitjala maṉngu palyaṟa nyinapai.”
32 É a menor de todas as sementes, mas se torna a maior das hortaliças; cresce até se transformar em árvore, e vêm as aves e fazem ninho em seus galhos”.
33 Munu Jesulu piṟukuṯu tjukurpa aṟa kutjupatjara tjanala wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja aṟa nyanga palu puṟunypa ngaṟanyi, panya minymangku yiitja tjukutjuku mai uḻungka tjunguṟa uritjingalpai, ka panya yiitja tjuku mulatu mai taḻṯulpai waṟungka pauntjaku. Nyara palu puṟunypa Godaku walytja tjuṯaringkupai.”
33 Jesus também contou a seguinte parábola: “O reino dos céus é como o fermento usado por uma mulher para fazer pão. Embora ela coloque apenas uma pequena quantidade de fermento em três medidas de farinha, toda a massa fica fermentada”.
34 Uwa, Jesulu tjukurpa nyanganpa aṉangu tjuṯangka kampa kutjupaṟa wangkangi utiṟa wangkanytja wiyangku.
34 Jesus sempre usava histórias e comparações como essas quando falava às multidões. Na verdade, nunca lhes falava sem usar parábolas.
35 Palu nyanga alatji tjukurpa tjuṯa aṟa kutjupa kutjupa tjuṯatjara wangkanytjaku Godalu ngaṉmanytju tjakultjunu wati wangkatjara kutjupangka ka panya nyiringka iriti walkatjunu nyanga alatji,
35 Cumpriu-se, desse modo, o que foi dito por meio do profeta: “Eu lhes falarei por meio de parábolas; explicarei coisas escondidas desde a criação do mundo”.
36 Munu palulanguṟu Jesulu aṉangu tjuṯa wantikatira anu munu waḻingka tjarpangu. Kaya nintintja tjuṯangku pitjala wangkangu, “Wanyu tjukurpa panya uṉinypa kutjaratjara nganaṉala utiṟa tjakultjura.”
36 Em seguida, deixando as multidões do lado de fora, Jesus entrou em casa. Seus discípulos lhe pediram: “Por favor, explique-nos a história do joio no campo”.
37 Ka Jesulu wangkangu, “Wati panya uṉinypa palya waṉira waṉalpainya, nyara paluṟu Watiku Katjanya.
37 Jesus respondeu: “O Filho do Homem é o agricultor que planta as boas sementes.
38 Ka palumpa panya kaanangku nintini ngura manta winkitja. Ka panya uṉinypa palya tjuṯa, nyara paluṟu tjana aṉangu Godaku walytjapiti. Ka panya uṉinypa kura tjuṯa, nyara paluṟu tjana aṉangu panya mamuku walytja tjuṯa.
38 O campo é o mundo, e as boas sementes são o povo do reino. O joio são as pessoas que pertencem ao maligno,
39 — ausente —
39 e o inimigo que plantou o joio no meio do trigo é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os que fazem a colheita são os anjos.
40 — ausente —
40 “Da mesma forma que o joio é separado e queimado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Panya nyara palula aṟa Watiku Katjangku palumpa angelpa tjuṯa witulku, kaya ankula aṉangu kura palyalpai tjuṯa mantjilku. Panya manta winkingka Godaku walytja tjuṯa nyinanyi, ka palula tjanala tjungu nyinanyi aṉangu kura tjuṯa kuḻu panya tjana rawangku kura palyalpai munuya kutjupa tjuṯa kuḻu wituwitulpai kura palyantjaku. Kaṉa palunya tjananya mantjintjaku ngayulu angelpa tjuṯa witulku.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, e eles removerão do reino tudo que produz pecado e todos que praticam o mal
42 Kaya mantjiṟa tjananya waṟu puḻkangka waṉiku, kaya pika puḻkatjara nyinara tiṯutjara ulaku.
42 e os lançarão numa fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Ka palulanguṟu Mama Godalu palumpa walytja tjuṯa ngura wiṟungka kanyilku, kaya tjiṉṯu puṟunypa irnyaṟa uti alatjiṯu ngaṟaku. Uwa, nyura nintiringkunytjikitja mukuringkulampa purkaṟangku kulinma ngayulu nyanga kuwari nyurala wangkanytja.”
43 Então os justos brilharão como o sol no reino de seu Pai. Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”
44 Ka Jesulu piṟuku tjukurpa aṟa kutjupatjara wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja wiṟu mulapa ngaṟanyi aṟa nyanga palu puṟunypa, panya kutjupa kutjupa wiṟu tjuṯa mani puḻkatja ngaringi manta unngu. Ka wati kutjupangku ngurpangku pitjala tjawaṟa nyangu ngarinyangka, munu nyakunytjatjanungku puḻkaṟa pukuḻarira tjutuṟa wantikatingu munu palulanguṟu ankula paluṟu kanyintja uwankara manikitjangku tjalamilaṟa wiyaṟa mani puḻka mantjiṟa manta panya palunyalta payamilaṉu wiṟu panya tjuṯatjara.”
44 “O reino dos céus é como um tesouro escondido que um homem descobriu num campo. Em seu entusiasmo, ele o escondeu novamente, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou aquele campo.”
45 Munu piṟuku tjukurpa kutjupa kampa kutjupaṟa wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja wiṟu mulapa ngaṟanyi aṟa nyanga palu puṟunypa, panya wati upula payamilalpaingku ngura winkingka upula wiṟu tjuṯa ankula para-nguriningi payamilantjikitjangku.
45 “O reino dos céus também é como um negociante que procurava pérolas da melhor qualidade.
46 Munu kutjupa-aṟa paluṟu upula wiṟu mulapa nyangu kutjupa tjuṯangka waintaṟa mulapa. Munu paluṟu nyakula pukuḻarira ankula paluṟu kanyintja uwankara manikitjangku tjalamilaṉu munu mani panya palula upala panyalta payamilaṉu munu mantjintjatjanu puḻkaṟa pukuḻaringu.”
46 Quando descobriu uma pérola de grande valor, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou a tal pérola.”
47 Munu paluṟu piṟuku tjukurpa kutjupa kampa kutjupaṟa tjanala wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja aṟa nyanga puṟunypa ngaṟanyi, panya wati tjuṯangku net uṟu ngaṯi puḻkangka waṉira antipina kutjupa kutjupa tjuṯa witilpai. |src="lb00212c.tif" size="col" loc="p" ref="13:47"
47 “O reino dos céus é, ainda, como uma rede de pesca que foi lançada ao mar e pegou peixes de todo tipo.
48 Munu tjana uṟunguṟu ilaṟa katira uṟu kantilytja nyinakatira wiṟu tjuṯa tjaraṟa tjunkupai pitingka munuya kurakura tjuṯa waṉipai.
48 Quando a rede estava cheia, os pescadores a arrastaram até a praia, sentaram-se e juntaram os peixes bons em cestos, jogando fora os ruins.
49 Nyanga palu puṟunypa ngula ngaṟaku manta ilkaṟi wiyaringkunyangka, panya nyara palula aṟa angelpa tjuṯangku ankula aṉangu kura palyalpai tjuṯa mantjilku tjukaṟuru nyinapai tjuṯangka tjungu nyinanyangka.
49 Assim será no fim dos tempos. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 Munuya palunya tjananya waṟu puḻkangka waṉiku panya waṟu tiṯutjara kampapaingka, kaya nyara palula pika puḻkatjara nyinara tiṯutjara ulaku.”
50 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Munu palulanguṟu Jesulu nintintja panya tjuṯangka tjapinu, “Nyura tjukurpa nyanga palunya tjananya tjukaṟurungku kulini?”
51 Vocês entendem todas essas coisas?” “Sim”, responderam eles.
52 Ka wangkangu, “Uwa, ngayulu nintinnyangka nyura tjukurpa Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintjitjaku tjukaṟuru nintiringangi. Munu nyura tjukurpa kutjaraku mukuringkupai, kuwaritjaku munu irititjaku kuḻu, panya ngayulu nyurala wangkanytjitjaku munu Godalu iriti Mosela tjanala wangkanytjitjaku kuḻu. Panya wati mani puḻkatjarangku wiṟu tjuṯa pakutjangka kanyilpai palumpa waḻingka, irititja munu kuwaritja kuḻu tjungu. Munu paluṟu irititjaku munu kuwaritjaku kuḻu puḻkaṟa mukuringkupai. Ka nyanga palu puṟunypaṯu nyura ngayula nintiringkunytjatjanu nyura tjukurpa kutjarakuṯu mukuringkupai irititjaku munu kuwaritjaku kuḻu.”
52 Então ele acrescentou: “Todo mestre da lei que se torna discípulo no reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro verdades preciosas, tanto novas como velhas”.
53 — ausente —
53 Quando Jesus terminou de contar essas parábolas, deixou aquela região
54 — ausente —
54 e voltou para Nazaré, cidade onde tinha morado. Enquanto ensinava na sinagoga, todos se admiravam e perguntavam: “De onde lhe vêm a sabedoria e o poder para realizar milagres?
55 Wiyampal panyatja, nyangatja wati waḻi palyalpaiku katja, ka panya ngunytju Mary-nya, ka maḻanypa tjuṯa ini nyanganpa Jamesanya, Josephanya, Simonnga, Judasanya tjana nyinanyi nyangangka.
55 Não é esse o filho do carpinteiro? Conhecemos Maria, sua mãe, e também seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas.
56 Kaya palumpa nyarumpa tjuṯa kuḻu nyangatja nyinanyi.”
56 Todas as suas irmãs moram aqui, entre nós. Onde ele aprendeu todas essas coisas?”.
57 Alatji wangkaraya palumpa kuraringangi munuya paluṟu wangkanyangka kuliṟa wantingi.
57 E sentiam-se muito ofendidos. Então Jesus lhes disse: “Um profeta recebe honra em toda parte, menos em sua cidade e entre sua própria família”.
58 Munu ngura pala palula Jesulu miracle tjuṯa palyantja wiyangku wantingi tjana palumpa mulamularingkuwiyangku wantinyangka, palu maṉkurpa kutju palyaṉu.
58 E, por causa da incredulidade deles, realizou ali apenas uns poucos milagres.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.