Mateus 13
Tjukurpa Palya (PJT) vs NVI
1 Munu tjiṉṯu panya palulaṯu Jesunya pakaṟa anu waḻinguṟu munu ankula uṟu kantilytja nyinakatingu aṉangu tjuṯangka tjukurpa wangkanytjikitja.
1 Naquele mesmo dia Jesus saiu de casa e assentou-se à beira-mar.
2 Ka aṉangu winki mulapa palula kulintjikitja pitjangu munuya palunya utjuningi. Ka utjunnyangka paluṟu pauta uṟu tartjangka ngaṟanyangka nyakula tatiṟa nyinakatingu katunguṟu tjukurpa wangkanytjikitja. Kaya aṉangu tjuṯangku uṟu kantilynguṟu wati-ngaṟala waṉaṟa kuliningi pautanguṟu tjukurpa wangkanyangka. |src="WA03840b.tif" size="col" loc="p" ref="13:2"
2 Reuniu-se ao seu redor uma multidão tão grande que ele teve que entrar num barco e assentar-se nele, enquanto todo o povo ficou na praia.
3 Ka Jesulu tjukurpa tjuṯa tjanala wangkangi aṟa kutjupa kutjupa tjuṯatjara, munu paluṟu ngaṉmanytju tjukurpa nyangatja wangkangu alatji, “Wati kutju ma-pitjangu uṉinypa mantangka waṉira waṉantjikitja palumpa kaanangka.
3 Então lhes falou muitas coisas por parábolas, dizendo: "O semeador saiu a semear.
4 Ka uṉinypa waṉira waṉannyangka tjara iwarangka itingka punkaṉu, ka tjuḻpu tjuṯangku pitjala ngalkula wiyaṉu.
4 Enquanto lançava a semente, parte dela caiu à beira do caminho, e as aves vieram e a comeram.
5 Ka uṉinypa kutjupatjara punkaṉu manta puḻitjarangka munu manta tartjangka mapalku pakaṉu. |src="DN00470b.tif" size="col" loc="p" ref="13:3-4"
5 Parte dela caiu em terreno pedregoso, onde não havia muita terra; e logo brotou, porque a terra não era profunda.
6 Ka tjiṉṯungku pakaṟa kampangu, ka mapalku piḻṯiringkula wiyaringu iwiṟi wiyatjara.
6 Mas quando saiu o sol, as plantas se queimaram e secaram, porque não tinham raiz.
7 Ka uṉinypa kutjupatjara punkaṉu manta tjilkatjarangka, ka tjilka tjuṯa pakaṟa puḻkaringu munu ukiṟi panya waṉinytjanya utjuṉu, ka puṯu puḻkaringangi.
7 Outra parte caiu entre espinhos, que cresceram e sufocaram as plantas.
8 Ka uṉinypa kutjupatjara punkaṉu manta palyangka munu pakaṟa puḻkaringu munu mai puḻkatjararingu, tjara kutjupa 100-tjararingu, tjara kutjupa 60-tjararingu, ka tjara kutjupa 30-tjararingu.
8 Outra ainda caiu em boa terra, deu boa colheita, a cem, sessenta e trinta por um.
9 “Uwa, nyura nintiringkunytjikitja mukuringkulampa purkaṟangku kulinma ngayulu nyanga kuwari nyurala wangkanytja.”
9 Aquele que tem ouvidos para ouvir, ouça! "
10 Kaya nintintja tjuṯangku pitjala Jesula tjapiningi, “Nyaakun tjukurpa nyanga palu puṟunypa tjuṯa aṉangu tjuṯangka wangkapai aṟa kutjupa kutjupa tjuṯatjara?”
10 Os discípulos aproximaram-se dele e perguntaram: "Por que falas ao povo por parábolas? "
11 Ka Jesulu tjanala wangkangu, “Wiya, ngayulu nyurala kutju Godaku tjukurpa kumpilitja utiṟa wangkanyi, tjukurpa panya Godalu aṉangu tjuṯa walytjanmaṟa mayatjangku kanyintjatjara. Palu aṉangu kutjupa tjuṯangkaṉa wangkapai wiya.
11 Ele respondeu: "A vocês foi dado o conhecimento dos mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Kulilaya! Tjinguṟu aṉangungku wangaṉarangku palula kulinnyangkampa, Godalu palunya puḻka mulapalta nintilku paluṟu kuliṟa ninti mulararinytjaku. Palu tjinguṟu aṉangungku kuliṟa wantinyangkampa, Godalu palunya kulintja kampa kutjupankuku palumpa watarkurinytjaku.
12 A quem tem será dado, e este terá em grande quantidade. De quem não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Uwa, ngayulu aṉangu tjuṯangka tjukurpa tjuṯa wangkapai aṟa kutjupa kutjupa tjuṯatjara, ka paluṟu tjana ngayulu wangkanyangka nyakula ngayunya puṯu ngurkantankupai munuya rawangku kulintjatjanungku puṯu tjukaṟurungku kulilpai.
13 Por essa razão eu lhes falo por parábolas: ‘Porque vendo, eles não vêem e, ouvindo, não ouvem nem entendem’.
14 Panya tjukurpa nyanga aṉangu tjuṯangku ngayunya puṯu ngurkantankunytja Godalu ngaṉmanytju wangkangu wangkatjara ini Aitjayala, ka panya nyiringka iriti walkatjunu Godalu wangkanytja nyanga alatji,
14 Neles se cumpre a profecia de Isaías: ‘Ainda que estejam sempre ouvindo, vocês nunca entenderão; ainda que estejam sempre vendo, jamais perceberão.
15 Panya aṉangu nyanga paluṟu tjanaya kurunpa ngaṉmanypa wituwituringu tjukurpa tjukaṟuru kulintjaku-tawara.
15 Pois o coração deste povo se tornou insensível; de má vontade ouviram com os seus ouvidos, e fecharam os seus olhos. Se assim não fosse, poderiam ver com os olhos, ouvir com os ouvidos, entender com o coração e converter-se, e eu os curaria’.
16 Munu Jesulu palumpa nintintja tjuṯangka wangkangu, “Palu nyura panya ngayunya kuṟu walytjangku nyanganyi, munuṉi ngayulu wangkanyangka pina walytjangku kulini. Pala palulanguṟu nyura puḻkaṟa pukuḻarinyi.
16 Mas, felizes são os olhos de vocês, porque vêem; e os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Panya wati wangkatjara tjuṯa munu tjukaṟuru nyinapai tjuṯa kuḻuya puḻkaṟa mukuringangi nyura nyanga nyakunytjanya nyakunytjikitja, palu nyakunytja wiyaṯuya ngaṉmanypa wiyaringu. Munuya nyura puṟunytju kulintjikitja mukuringangi palu kulintja wiyaṯuya wiyaringu.”
17 Pois eu lhes digo a verdade: Muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram, e ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 Munu paluṟu tjanala wangkangu, “Kulinmaya, kaṉa tjukurpa panya uṉinypatjara nyurala utiṟa tjakultjura!
18 "Portanto, ouçam o que significa a parábola do semeador:
19 Aṉangu kutjupa tjaraya nyinanyi uṉinypa panya iwarangka punkantja puṟunypa. Nyara paluṟu tjana panya tjukurpa kulilpai Godalu mayatjangku kanyintjatjara palu puṯuya kulini, panya mamu Satantu tjananya pina kuralpai tjukurpa kulintjaku-tawara.
19 Quando alguém ouve a mensagem do Reino e não a entende, o Maligno vem e lhe arranca o que foi semeado em seu coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Kaya aṉangu kutjupatjara nyinanyi uṉinypa panya manta puḻitjarangka punkantja puṟunypa. Panya tjana tjukurpa kulilpai munuya puḻkaṟa pukuḻaringu.
20 Quanto ao que foi semeado em terreno pedregoso, este é aquele que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Palu tjana mulamulangku kuruntu tjukurpa mantjintja wiya unytju kutju mulamularingkupai. Panya kutjupa tjuṯangku palunya tjananya ngayuku tjukurnguṟu kuraṟa pungkunyangkaya mapalku paṯuringkula Godaku watarkuripai.
21 Todavia, visto que não tem raiz em si mesmo, permanece por pouco tempo. Quando surge alguma tribulação ou perseguição por causa da palavra, logo a abandona.
22 Kaya aṉangu kutjupa tjuṯa nyinanyi uṉinypa panya tjilkangka punkantja puṟunypa, panya tjana tjukurpa kuliṟa mulamularingkupai. Munuya mantatja kutjupa kutjupa tjuṯa puḻkaṟa kuliṟa wiṟu tjuṯa kanyintjikitja mukuringkupai munuya nyanga palula tjanalanguṟu Godaku tjukurku watarkuripai munuya wiṟu tjuṯa Godaku puṯu palyalpai.
22 Quanto ao que foi semeado entre os espinhos, este é aquele que ouve a palavra, mas a preocupação desta vida e o engano das riquezas a sufocam, tornando-a infrutífera.
23 Kaya aṉangu kutjupatjara nyinanyi uṉinypa panya manta palyangka punkantja puṟunypa, panya tjana tjukurpa wangaṉarangku kuliṟa puḻkaṟa mulamularingkupai. Munuya kulintjatjanungku wiṟu tjuṯa Godaku palyalpai tjarangku tjukutjuku nguwanpa palyalpai, ka tjara kutjupangku puḻka nguwanpa palyalpai, ka tjara kutjupangku puḻka mulapalta palyalpai Godanya pukuḻarinytjaku.”
23 E, finalmente, o que foi semeado em boa terra: este é aquele que ouve a palavra e a entende, e dá uma colheita de cem, sessenta e trinta por um".
24 Munu Jesulu piṟuku tjukurpa aṟa kutjupatjara tjanala wangkangu nyanga alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja aṟa nyanga palu puṟunypa ngaṟanyi, panya wati kaana kanyilpaingku manta runyuntjatjanungku uṉinypa wiita tjuṯa para-waṉira waṉaṉu.
24 Jesus lhes contou outra parábola, dizendo: "O Reino dos céus é como um homem que semeou boa semente em seu campo.
25 Ka mungangka aṉangu tjuṯa kunkunpa ngarinyangka wati mirpaṉtju pitjangu munu manta panya palulaṯu kampangkaṯu uṉinypa kura para-waṉira waṉaṉu.
25 Mas enquanto todos dormiam, veio o seu inimigo e semeou o joio no meio do trigo e se foi.
26 Ka ngula uṉinypa panya wiita tjuṯa pakaṟa maitjararingu, ka uṉinypa panya kura palula tjunguṯu pakaṟa puḻkaringu.
26 Quando o trigo brotou e formou espigas, o joio também apareceu.
27 Kaya waṟkaripai tjuṯangku nyakula wangkangu tjanampa mayatjangka, ‘Mayatja! Yaaltjinguṟu ukiṟi nyanga kura pakaṉu? Nyuntu panyan uṉinypa palya tjuṯa kutju waṉingu.’ |src="GT00029.tif" size="col" loc="p" ref="13:27"
27 "Os servos do dono do campo dirigiram-se a ele e disseram: ‘O senhor não semeou boa semente em seu campo? Então, de onde veio o joio? ’
28 “Ka wangkangu, ‘Wiya, tjinguṟu wati ngayuku mirpaṉtjungku pitjala kampangkaṯu waṉingu.’
28 " ‘Um inimigo fez isso’, respondeu ele. "Os servos lhe perguntaram: ‘O senhor quer que vamos tirá-lo? ’
29 Ka wangkangu, ‘Wiya, warpulwiyangkuya wantima! Tjinguṟu nyura ukiṟi kurakura tjuṯa warpuṟampa ukiṟi palya tjuṯa kuḻu warpulku.
29 "Ele respondeu: ‘Não, porque, ao tirar o joio, vocês poderão arrancar com ele o trigo.
30 Palula-tawaraya warpulwiyangku wantima tjungu pakaṟa puḻkaringkunytjaku, ka ngula mai wiita kuṟuringkunyangka ngayulu mai uralpai tjuṯa wangkaku uwankara tjungu kaṯaṟa urantjaku munu ukiṟi kura tjuṯa uṯuḻura waṟungka tilintjaku munu mai wiita tjuṯa mantjiṟa tjunkunytjaku waḻi mai tjunkupaingka.’ Nyanga alatjiriku ngula tjiṉṯu maḻatjangka.” Alatji Jesulu tjanala wangkangi.
30 Deixem que cresçam juntos até à colheita. Então direi aos encarregados da colheita: Juntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; depois juntem o trigo e guardem-no no meu celeiro’ ".
31 Munu paluṟu piṟuku tjukurpa aṟa kutjupatjara tjanala wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja aṟa nyanga palu puṟunypa ngaṟanyi, panya wati kaana kanyilpaingku uṉinypa ini matjata kutju katira mantangka tjunkula tjutuṉu.
31 E contou-lhes outra parábola: "O Reino dos céus é como um grão de mostarda que um homem plantou em seu campo.
32 Uṉinypa nyara paluṟu tjuku mulapa palu paluṟu pakaṟa puḻkaringkula puḻkuṉpa mulapa ngaṟapai. Kaya puṉu palula tjuḻpu tjuṯangku pitjala maṉngu palyaṟa nyinapai.”
32 Embora seja a menor dentre todas as sementes, quando cresce torna-se a maior das hortaliças e se transforma numa árvore, de modo que as aves do céu vêm fazer os seus ninhos em seus ramos".
33 Munu Jesulu piṟukuṯu tjukurpa aṟa kutjupatjara tjanala wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja aṟa nyanga palu puṟunypa ngaṟanyi, panya minymangku yiitja tjukutjuku mai uḻungka tjunguṟa uritjingalpai, ka panya yiitja tjuku mulatu mai taḻṯulpai waṟungka pauntjaku. Nyara palu puṟunypa Godaku walytja tjuṯaringkupai.”
33 E contou-lhes ainda outra parábola: "O Reino dos céus é como o fermento que uma mulher tomou e misturou com uma grande quantidade de farinha, e toda a massa ficou fermentada".
34 Uwa, Jesulu tjukurpa nyanganpa aṉangu tjuṯangka kampa kutjupaṟa wangkangi utiṟa wangkanytja wiyangku.
34 Jesus falou todas estas coisas à multidão por parábolas. Nada lhes dizia sem usar alguma parábola,
35 Palu nyanga alatji tjukurpa tjuṯa aṟa kutjupa kutjupa tjuṯatjara wangkanytjaku Godalu ngaṉmanytju tjakultjunu wati wangkatjara kutjupangka ka panya nyiringka iriti walkatjunu nyanga alatji,
35 cumprindo-se, assim, o que fora dito pelo profeta: "Abrirei minha boca em parábolas, Proclamarei coisas ocultas Desde a criação do mundo".
36 Munu palulanguṟu Jesulu aṉangu tjuṯa wantikatira anu munu waḻingka tjarpangu. Kaya nintintja tjuṯangku pitjala wangkangu, “Wanyu tjukurpa panya uṉinypa kutjaratjara nganaṉala utiṟa tjakultjura.”
36 Então ele deixou a multidão e foi para casa. Seus discípulos aproximaram-se dele e disseram: "Explica-nos a parábola do joio no campo".
37 Ka Jesulu wangkangu, “Wati panya uṉinypa palya waṉira waṉalpainya, nyara paluṟu Watiku Katjanya.
37 Ele respondeu: "Aquele que semeou a boa semente é o Filho do homem.
38 Ka palumpa panya kaanangku nintini ngura manta winkitja. Ka panya uṉinypa palya tjuṯa, nyara paluṟu tjana aṉangu Godaku walytjapiti. Ka panya uṉinypa kura tjuṯa, nyara paluṟu tjana aṉangu panya mamuku walytja tjuṯa.
38 O campo é o mundo, e a boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno,
39 — ausente —
39 e o inimigo que o semeia é o diabo. A colheita é o fim desta era, e os encarregados da colheita são anjos.
40 — ausente —
40 "Assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim também acontecerá no fim desta era.
41 Panya nyara palula aṟa Watiku Katjangku palumpa angelpa tjuṯa witulku, kaya ankula aṉangu kura palyalpai tjuṯa mantjilku. Panya manta winkingka Godaku walytja tjuṯa nyinanyi, ka palula tjanala tjungu nyinanyi aṉangu kura tjuṯa kuḻu panya tjana rawangku kura palyalpai munuya kutjupa tjuṯa kuḻu wituwitulpai kura palyantjaku. Kaṉa palunya tjananya mantjintjaku ngayulu angelpa tjuṯa witulku.
41 O Filho do homem enviará os seus anjos, e eles tirarão do seu Reino tudo o que faz tropeçar e todos os que praticam o mal.
42 Kaya mantjiṟa tjananya waṟu puḻkangka waṉiku, kaya pika puḻkatjara nyinara tiṯutjara ulaku.
42 Eles os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Ka palulanguṟu Mama Godalu palumpa walytja tjuṯa ngura wiṟungka kanyilku, kaya tjiṉṯu puṟunypa irnyaṟa uti alatjiṯu ngaṟaku. Uwa, nyura nintiringkunytjikitja mukuringkulampa purkaṟangku kulinma ngayulu nyanga kuwari nyurala wangkanytja.”
43 Então os justos brilharão como o sol no Reino do seu Pai. Aquele que tem ouvidos, ouça".
44 Ka Jesulu piṟuku tjukurpa aṟa kutjupatjara wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja wiṟu mulapa ngaṟanyi aṟa nyanga palu puṟunypa, panya kutjupa kutjupa wiṟu tjuṯa mani puḻkatja ngaringi manta unngu. Ka wati kutjupangku ngurpangku pitjala tjawaṟa nyangu ngarinyangka, munu nyakunytjatjanungku puḻkaṟa pukuḻarira tjutuṟa wantikatingu munu palulanguṟu ankula paluṟu kanyintja uwankara manikitjangku tjalamilaṟa wiyaṟa mani puḻka mantjiṟa manta panya palunyalta payamilaṉu wiṟu panya tjuṯatjara.”
44 "O Reino dos céus é como um tesouro escondido num campo. Certo homem, tendo-o encontrado, escondeu-o de novo e, então, cheio de alegria, foi, vendeu tudo o que tinha e comprou aquele campo.
45 Munu piṟuku tjukurpa kutjupa kampa kutjupaṟa wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja wiṟu mulapa ngaṟanyi aṟa nyanga palu puṟunypa, panya wati upula payamilalpaingku ngura winkingka upula wiṟu tjuṯa ankula para-nguriningi payamilantjikitjangku.
45 "O Reino dos céus também é como um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Munu kutjupa-aṟa paluṟu upula wiṟu mulapa nyangu kutjupa tjuṯangka waintaṟa mulapa. Munu paluṟu nyakula pukuḻarira ankula paluṟu kanyintja uwankara manikitjangku tjalamilaṉu munu mani panya palula upala panyalta payamilaṉu munu mantjintjatjanu puḻkaṟa pukuḻaringu.”
46 Encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo o que tinha e a comprou".
47 Munu paluṟu piṟuku tjukurpa kutjupa kampa kutjupaṟa tjanala wangkangu alatji, “Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintja aṟa nyanga puṟunypa ngaṟanyi, panya wati tjuṯangku net uṟu ngaṯi puḻkangka waṉira antipina kutjupa kutjupa tjuṯa witilpai. |src="lb00212c.tif" size="col" loc="p" ref="13:47"
47 "O Reino dos céus é ainda como uma rede que é lançada ao mar e apanha toda sorte de peixes.
48 Munu tjana uṟunguṟu ilaṟa katira uṟu kantilytja nyinakatira wiṟu tjuṯa tjaraṟa tjunkupai pitingka munuya kurakura tjuṯa waṉipai.
48 Quando está cheia, os pescadores a puxam para a praia. Então se assentam e juntam os peixes bons em cestos, mas jogam fora os ruins.
49 Nyanga palu puṟunypa ngula ngaṟaku manta ilkaṟi wiyaringkunyangka, panya nyara palula aṟa angelpa tjuṯangku ankula aṉangu kura palyalpai tjuṯa mantjilku tjukaṟuru nyinapai tjuṯangka tjungu nyinanyangka.
49 Assim acontecerá no fim desta era. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 Munuya palunya tjananya waṟu puḻkangka waṉiku panya waṟu tiṯutjara kampapaingka, kaya nyara palula pika puḻkatjara nyinara tiṯutjara ulaku.”
50 e lançarão aqueles na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes".
51 Munu palulanguṟu Jesulu nintintja panya tjuṯangka tjapinu, “Nyura tjukurpa nyanga palunya tjananya tjukaṟurungku kulini?”
51 Então perguntou Jesus: "Vocês entenderam todas essas coisas? " "Sim", responderam eles.
52 Ka wangkangu, “Uwa, ngayulu nintinnyangka nyura tjukurpa Godalu aṉangu tjuṯa mayatjangku walytjanmaṟa kanyintjitjaku tjukaṟuru nintiringangi. Munu nyura tjukurpa kutjaraku mukuringkupai, kuwaritjaku munu irititjaku kuḻu, panya ngayulu nyurala wangkanytjitjaku munu Godalu iriti Mosela tjanala wangkanytjitjaku kuḻu. Panya wati mani puḻkatjarangku wiṟu tjuṯa pakutjangka kanyilpai palumpa waḻingka, irititja munu kuwaritja kuḻu tjungu. Munu paluṟu irititjaku munu kuwaritjaku kuḻu puḻkaṟa mukuringkupai. Ka nyanga palu puṟunypaṯu nyura ngayula nintiringkunytjatjanu nyura tjukurpa kutjarakuṯu mukuringkupai irititjaku munu kuwaritjaku kuḻu.”
52 Ele lhes disse: "Por isso, todo mestre da lei instruído quanto ao Reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro coisas novas e coisas velhas".
53 — ausente —
53 Tendo terminado de contar estas parábolas, Jesus saiu dali.
54 — ausente —
54 Chegando à sua cidade, começou a ensinar o povo na sinagoga. Todos ficaram admirados e perguntavam: "De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Wiyampal panyatja, nyangatja wati waḻi palyalpaiku katja, ka panya ngunytju Mary-nya, ka maḻanypa tjuṯa ini nyanganpa Jamesanya, Josephanya, Simonnga, Judasanya tjana nyinanyi nyangangka.
55 Não é este o filho do carpinteiro? O nome de sua mãe não é Maria, e não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Kaya palumpa nyarumpa tjuṯa kuḻu nyangatja nyinanyi.”
56 Não estão conosco todas as suas irmãs? De onde, pois, ele obteve todas essas coisas? "
57 Alatji wangkaraya palumpa kuraringangi munuya paluṟu wangkanyangka kuliṟa wantingi.
57 E ficavam escandalizados por causa dele. Mas Jesus lhes disse: "Só em sua própria terra e em sua própria casa é que um profeta não tem honra".
58 Munu ngura pala palula Jesulu miracle tjuṯa palyantja wiyangku wantingi tjana palumpa mulamularingkuwiyangku wantinyangka, palu maṉkurpa kutju palyaṉu.
58 E não realizou muitos milagres ali, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.