Mateus 12
Tjukurpa Palya (PJT) vs AAI
1 Munu nyara palulanguṟu ngula Jesunya tjana palumpa nintintja tjuṯa kuḻu Saturday-ngka anangi tjiṉṯu panya pakuwiyaringkupaingka. Munuya paluṟu tjana mai panya wiita tjuṯangka nguṟurwanu anangi. Kaya nintintja tjuṯangku paḻtjatjiratjarira waarangku mai wiita uraṟa maṟangku unytjunytju kilinaṟa uṉinypa ngalkukatingi. |src="hk00099c.tif" size="col" loc="p" ref="12:1"
1 Veya bai’ab na’atube sawar ufunamaim, Jesu Baiyarir Ana Veya sanabey wanawanah remor inan ana bai’ufununayah a himorob, basit sanabey afa hirut hikeb ro’oro’oh hibow hi’aa.
2 Kaya Paṟatji tjuṯangku tjananya urannyangka nyakula Jesula wangkangu, “Ai, nyawa! Nyuntumpa nintintja tjuṯangku tjiṉṯu nyanga pakuwiyaringkupaingka kurangku mai mantjiṟa unytjunytju kilinananyi, panya alatji palyaṟa tjana nganampa aṟa anaṟa upaṉi, panya Moseku tjukurta ngaṟanyi tjiṉṯu nyanga miḻmiḻṯa waṟka nyanga palu puṟunypa palyantja wiyangku wantinytjaku.”
2 Naatu ofafar bai’obaibiyenayah hi’itih basit Jesu hi’u, “A bai’ufununayah ku’itih, abis tisisinaf i ata ofafar te’a’a’stu’utu’ub, anayabin boun i Baiyarir ana veya.
5 “Munuya wanyu tjukurpa kutjupa kuḻu kulinma nyura Moseku tjukurta nyakunytjatjanungku, panya tjiṉṯu pakuwiyaringkupaingka tjukurtjara tjuṯangku tiinta miḻmiḻṯa tjarpara waṟka palyalpai alatjiṯu, ka Godalu tjananya waṟkarinyangka nyakula paintja wiyangku wantipai.
5 Naatu Moses ana ofafar ta kwaiyab kwa’itin? Baiyarir ana veya firis terun Tafaror Bar teyayabuna men ofafar te’a’astu’ub? En.
6 Palu kuwariṉa nyurala tjukurpa kutjupa wangkanyi aṟa kuwaritja. Panya Godalu ngayunya iyaṉu tjukurpa puḻka mulapa tjakultjunkunytjaku tjukurpa panya timpulatjarangka waintaṟa.
6 Baise boun i a tur ao’owen, sawar gagamin anababatun i na tit, men iti Tafaror Bar na’atube’emih.
7 Panya nyiringka iriti walkatjunkunytja ngaṟanyi Godalu wangkanytja nyanga alatji,
7 Buk Atamaninamaim i iti na’atube eo, ‘Kabeber i akokok men sibor.’ Kwa iti sawar yabin anababatun kwatasoso’ob na’at sabuw gewasih boro men kwatakusairih.
8 Uwa, nyura uti kulinma panya ngayulu Watiku Katjanya mayatja puḻka mulapa nyinanyi, munuṉa ngayulu alatjiṯu wangkapai nyaa palyantjaku tjiṉṯu panya pakuwiyaringkupaingka.” Alatji Jesulu tjanala wangkangi Paṟatji panya tjuṯangka.
8 Anayabin Orot Natun i Baiyarir Tamah anababatun.”
9 Munu palulanguṟu Jesunya tjana tawunungka ma-wirkanu munuya tjiṉṯu panya pakuwiyaringkupai ngaṟanyangka waḻi inmatjangka tjarpangu inmaku.
9 Jesu nati efan itumar na hai Kou’ay Bar ta wananwanan run,
10 Ka nyara palula wati maṟa ngaḻṯurpa tjanala tjungu nyinangi aṉangu panya tjuṯangka. Kaya wati panya Paṟatji tjuṯangku Jesunya nyinara nyangangi paluṟu kutjupa kutjupa ngunti palyannyangka paintjikitjangku. Munuya wati panya maṟa ngaḻṯurpa nyinanyangka nyakula kuliningi, “Tjinguṟu kuwari palunya palyaṟungulku tjiṉṯu nyanga miḻmiḻṯa munu Moseku tjukurpa kuralku.” Munuya palulanguṟu palula ngunti tjapinu alatji, “Yaaltji-yaaltji wanyu Moseku tjukurta ngaṟanyi? Palya tjiṉṯu nyanga pakuwiyaringkupaingka aṉangu pikatjara palyaṟunguntjaku, munta wiya?”
10 orot ta uman murubin ma’ama’amaim, naatu sabuw afa nati’imaim hima’am i ef hinunuwet Jesu gamin uwin isan, imih Jesu hibatiy hio, “It ata ofafaramaim Baiyarir ana veya orot babin boro taniyawas ai en?”
11 Ka Jesulu wangkangu tjanala ngapartji, “Palu wanyu nyura kuka tjiipi tjiṟirpi pakuwiyaringkupaingka piṯingka wiṟulyaraṟa tjarpanyangkampa ngulaku wantipai ilaṟa pakaltjingantja wiyangku? Wiya, nyura ilaṟa walatjunkupai alatjiṯu mungawinkiku paṯaṟa wantinytja wiyangku.
11 Baise Jesu iyafutih eo, “Bo o orot ta a sheep Baiyarir ana veya hub tare’er, boro itatain tayen o itihamiy ta’in tamorob?
12 Ka wati nyanga ngaḻṯutjara tjiipi puṟunypa wiya aṉangu alatjiṯu, ka panya Moseku tjukurta ngaṟanyi nganaṉa kutjupa tjuṯa tiṯutjarangku ngaḻṯuringkula alpamilantjaku tjiṉṯu nyara palula kuḻu.”
12 Orot ana yawas i ra’at kwanekwan men for na’atube’emih. Isan imih Baiyarir ana veya orot babin tanabibais i men tasisinaf kakaf ofafar ta’a’astu’ubimih.”
13 Munu Jesulu wati palunya wangkangu, “Maṟanku waṟala!” Ka mulapaṯu waṟaṉu, ka maṟa panya paluṟu palyaringu alatjiṯu maṟa panya kutjupa puṟunypa.
13 Imaibo orot uman murubin isan eo, “Uma ku’otofair a’itin.” Naatu orot uman otofair naatu uman igewasin uman rounane na’atube matar.
14 Kaya Paṟatji tjuṯa nyakunytjatjanu palumpa puḻkaṟa unngu mirpaṉaringi munuya ankula wangkara kuliningi Jesunya pungkunytjikitjangku.
14 Basit Pharisee Jesu hihamiy hitit ufun, rabin morob isan hiyakitifuw.
15 Ka Jesulu kulinu tjana palunya kukanymankunytja munu ngura nyara palunya wantikatira ngura kutjupakutu anu. Kaya aṉangu winkingku palunya waṉaṉu, ka Jesulu pikatjara tjuṯa uwankara pampuṟa palyaṟunguningi.
15 Jesu rabinamih hiyayanuw tur nowar naatu efan nati ihamiy sa’ab in, sabuw rou’ay gagamin na’in hi’itin hi’ufunun bairi hinan, iyabowat hisawow hinan etei iyawasih.
16 Munu tjananya painingi kutjupa tjuṯangka tjakultjunkuwiyangku wantinytjaku.
16 Naatu eo fafarih eo, “Sabuw afa hai tur men kwana’owenamih.
17 Palu tjukurpa nyanga Jesulu pikatjara tjuṯa palyaṟunguntja Mayatja Godalu ngaṉmanytju wangkangu wangkatjara ini Aitjayala, ka panya nyiringka iriti walkatjunu nyanga alatji Godalu wangkanytja,
17 Iti i abisa dinab orot Isaiah ana bukamaim kikirum na iturobe.
18 “Nyanga palunyaṉa ngurkantanu munuṉa palunya witulyanu ngayuku waṟka palyantjaku.
18 ‘Iti orot i ayu isau bowamih arubin,
19 Munu paluṟu piluntju alatjiṯu nyinaku ankula iwarangka itingka ngaṟala mirara wangkanytja wiya.
19 I boro men nagam naatu boro men fanan aumetawat niwow;
20 Munu paluṟu aṉangu ngaḻṯutjara tjuṯa nguwanpa ilunyangka nyakula wantinytja wiyangku tjananya ngaḻṯuringkula wankaṟa pakaltjingalku,
20 Sawasaw ririmih hikimow tere’er boro men na’abar faifiyen,
21 Ka aṉangu ngura parari nyinanytja tjuṯa aḻa-aḻa paṯaṟa nyinaku paluṟu pitjala tjananya nintintjaku.”
21 Naatu sabuw etei hai not hai baitumatum i biyanamaim hinayai.’”
22 Ka kutjupa tjuṯangku Jesulakutu wirkakatingu wati mamutjara, mamungku tjaa munu kuṟu kuḻu patintja. Ka Jesulu mamu palunya painu, ka wati paluṟu palyaringu munu kuṟu aḻaringkula nyangu munu tjaa kuḻu aḻaringkula wangkapairingu.
22 Imaibo sabuw afa orot ta matan fim naatu demon awan gugin toun bububur ma’am hibai hina Jesu biyan hitit iyawas naatu misir tur eo naatu matan igewasin nuw.
23 Kaya aṉangu tjuṯangku nyakula nguwankuringu munuya wangkangi, “Wati nyangatja-manti Davidaku katjampa Godalu panya ngaṉmanytju kalkuntjanyampa.”
23 Sabuw rau’ay gagamin na’in Jesu abisa iwa’an hi’i’itin hai hikasiy ra’at hio, “Iti orotom David uwan ta?”
24 Kaya Paṟatji tjuṯangku nyangatja wangkanyangka kuliṟa tjanala wangkangu, “Wiya, mamu ini Piiltjipaltu wati nyanga palunya witulyankupai panya mamu tjuṯaku mayatja puḻkangku, ka nyara palulanguṟu kutju paluṟu mamu tjuṯa pailpai aṉangu tjuṯanguṟu.”
24 Baise Pharisees hinonowar hio, “Iti orot demon enununih, anayabin demon hai ukwarin wabin Beelzebul fair itin, nati esisinaf.”
25 Ka Jesulu nintingku kuliningi tjana unngu kulintja munu kampa kutjupaṟa wangkangu alatji, “Kulilaya! Panya aṉangu tjuṯa ngura kutjunguṟu walytjaṟara walytjaṟarangku tjananku pikangku pungkula paṯuringkula tjungu uṯuḻu kutjungka nyinanytja wiyaringkupai. Ka palu puṟunypa aṉangu walytjaṟara walytjaṟara waḻi kutjungka nyinara rawa pikaringkula tjungu nyinanytja wiyaringkula mauṉṯalparingkupai.
25 Jesu abisa hinotanot so’ob, naatu uwih eo, “Tafaram ta’imon hinakusib rou’ab namatar hinabiyow boro men manin hiniyowamih, naatu bar meraramaim o ain uf rara’amaim hinakusib hinabiyow hai ma boro hini’afiy.
26 Ka nyara palu puṟunypaṯu tjinguṟu Satantu mamu palumpa walytja tjuṯa aṉangu tjuṯanguṟu painnyangkampa paluṟu tjana palumpa kuraringkula palula tjungu nyinanytja wiyaringkuku, ka paluṟu tjananya puṯu wituwituṟa uparingkuku munu tjanampa mayatja wiyaringkuku.
26 Imih Demon Ana Aiwob wanawananamaim hinakusib taiyuwih hinabiyow, i ana aiwob wanawanan ana fair boro naririm.
27 Ka panya nyura ngayunya wangkapai alatji, ‘Mamu ini Piiltjipaltu wati nyanga palunya witulyankupai mamu tjuṯa paintjaku aṉangu tjuṯanguṟu.’ Alatjiṉi nyura wangkapai. Palu ngayulu tjinguṟu paluṟu witulyankunyangka mamu tjuṯa paini, ka nyuranya waṉalpai tjuṯa wanyu nganalu witulyankupai mamu tjuṯa paintjaku? Mamu Satantu? Wiya, nyura alatji wangkanyangkaya nyuranya waṉalpai tjuṯa nyurampa pikaringkuku, panya Godalu tjananya witulyankupai Satantu wiya. Ala palatja! Nyura ngayunya ngunti mamutjaranmananyi.
27 Naatu kwa i ayu Beelzebul fair baitu demon nunih kwarouw kwa’o. Bo kwa a bai’ufununayah i yait ana fairamaim demon tenununih? Isan imih kwa taiyuw abai’ufununayah hai sinafumaim ebi’obaiyi God ana baibatiyen i wan kwamara’at.
28 Palu Godaku Kuruntu ngayunya witulyankupai mamu tjuṯa paintjaku, ka nyara palulanguṟu nyura uti nyakunytjatjanungku kulinma, ‘Munta-uwa, mulapa Godanya pitjangu nganaṉanya walytjanmaṟa mayatjangku kanyintjikitja.’”
28 Baise ayu i God Anunin Kakafiyin ana fairamaim demon anununih, imih nati ebi’obaiyit mar ana aiwob i na tit kwa wanawananamaim.
29 Munu Jesulu aṟa kutjupa tjanala wangkangi nintintjikitjangku alatji, “Watingku wanyu wati kuṉpu puḻkaku ngurangka tjarpara kutjupa kutjupa tjuṯa kutitjunkupai? Wiya alatjiṯu. Palumpa ngaṟanyi wati nyara kuṉpu palunya-waraṟa karpintjaku munu palulanguṟulta palumpa kutjupa kutjupa tjuṯa kutitjunkunytjaku.
29 “Orot fairin ana bar boro men asir hinarun ana sawar hinabainomih, baise wantoro’ot orot hinab hinafatum nabat, imaibo ana sawar hinabainuw.
30 “Panya aṉangumpa ngayula tjungu nyinanytja wiya ngaṟalampa paluṟu Satanta tjungutja nyinanyi ngayuku mirpaṉtju. Munu paluṟu aṉangu tjuṯa Godalakutu wirkakatinytja wiyangku wantirampa paluṟu Satanku waṟkarinyi munu tjananya ngayulanguṟu wililytjingaṉi.
30 “Orot yait ayu airi men abita’imon i ayu au wosai, naatu orot yait men ayu ibaisu airi bobaituw abigenamih, nati orot i wasgeyayan.
31 Palu kulinmaya nyangatja, panya nyura kura kutjupa kutjupa tjuṯanguṟu piiwiyaringkunyangka Godalu nyuranya kalypangku pungkuwiyangku wantiku. Munu nyura palunya anantjatjanu piiwiyaringkunyangka palu puṟunypaṯu nyurampa kalyparingkuku. Palu nyura tjinguṟu Kurunpa Miḻmiḻnga anaṟa wangkanyangkampa Godalu nyurampa kalyparingkunytja wiyangku nyuranya kukanymankuku.
31 Ana’an nati isan imih a tur ao’owen, bowabow kakafih ta ta naatu bai’ib tur ta ta God boro nanotawiyen, baise orot yait Anun Kakafiyin ni’ib isan tur kakafin na’o, i ana bowabow kakafih boro men nanotawiyimih.
32 Uwa, ngayunya nyura Watiku Katjanya kuraṟa wangkanytjatjanu piiwiyaringkunyangka Godalu nyuranya kalypangku pungkuwiyangku wantiku. Palu Kurunpa Miḻmiḻnga nyura kuraṟa wangkanyangka Godalu nyuranya kukanymankuku nyurampa kalyparingkunytja wiyangku, ka nyura tiṯutjara alatjiṯu kukanypa nyinaku tjiṟirpi maḻatjakutu-wangkara.
32 Naatu orot yait Orot Natun isan tur kakafin na’o nabigigim boro ana bowabow kakafin nanotawiyen, baise orot yait God Anun Kakafiyin isan na’o nabi’iyab, i boro tafaramamaim men nanotawiy na’atube maramaim.
33 “Wanyu kaṉa tjukurpa aṟa kutjupatjara wangkama mai tjuṯatjara, panya puṉu wiṟungka mai wiṟu tjuṯa pakalpai mayu palyatjara, palu puṉu kurangka mai kura pakalpai mayu kurakura. Ka palu puṟunypa aṉangu wiṟungku wiṟu tjuṯa palyalpai, ka aṉangu kurangku kura tjuṯa palyalpai. Panya nyura aṉangu kutjupa ngurkantankuku paluṟu kutjupa kutjupa tjuṯa palyantjitjanguṟu. |src="hk00089c.tif" size="col" loc="p" ref="12:33"
33 “A ai inakaif gewas boro ro’on gewasin inab, a ai men inakaif gewas ro’on boro kakafin inab, anayabin ai i boro ro’onamaim ina’inan.
34 Palu nyura uwankara liru tjuṯa aṉangu tjuṯa ngunti kuralpai! Nyura wanyu kura tjuṯangku tjukurpa palya wangkapai? Wiya, panya aṉangungku tjaangku kutju wangkapai wiya, palu unngu kulintjitja uwankara wangkapai.
34 Kwa i tuwamorob foufuh, dogor wanawanan kakafin ema’am boro mi’itube tur gewasih kwana’o. Anayabin abisa dogor wanawanan ema’am i awamaim etitit.
35 Ka unngu wiṟu tjuṯa kulintjatjanungku paluṟu wiṟu tjuṯa kutju wangkapai, palu unngu kura tjuṯa kulintjatjanungku paluṟu kura kutju wangkapai.
35 Orot gewasin ana bar wanawanan sawar gewasih ya ti’inu’in boro nabow naya taiten, naatu orot kakafin ana bar wanawanan sawar kakafih ya ti’inu’in boro naya taiten.
36 “Kaya kulinma nyangatja, panya ngula tjiṉṯu maḻatjangka Godalu aṉangu uwankara ngurkantaṟa tjaralku munu paluṟu tjanala kutjungka kutjungka nintingku wangkaku, ‘Nyaaku nyuntu tjukurpa kura palunya tjananya wangkangi mantangka panya nyinara?’
36 Imih a tur ao’owen, baibatebat ana maramaim sabuw etei awahimaim tur abisa hi’o boro God ana tur hina’owen aisim nati tur hi’o.
37 Uwa, tjiṉṯu nyara palula paluṟu nyuranya ngurkantankuku nyura wangkanytjitjanguṟu. Munu nyura tjukurpa palya wangkanytjitjanguṟu paluṟu nyuranya tjukaṟurunmankuku, palu nyura tjukurpa ngunti wangkanytjitjanguṟu paluṟu nyuranya kuranmankula ngura kurakutu paiṟa iyalku.”
37 Naatu o taiyuw a tur io’omaim God boro nibatiyi, naatu o taiyuw a turamaim boro naorereb o i gewas o kakaf.”
38 Ka palulanguṟu Paṟatji tjuṯangku munu Moseku tjukurpa nintilpai tjuṯangku kuḻu Jesunya wangkangu, “Nintilpai! Wanyu nganaṉala miṟangka kutjupa kutjupa witulya puḻkangku palyala nganaṉa nyakula nyuntumpa mulamularingkunytjaku.”
38 Imaibo Pharisee naatu Ofafar bai’obaiyenayah afa himisir hi’o, “Bai’obaiyenayan, aki akokok ina’inan ta iniwa’an ana’itin.”
39 Palu Jesulu wantingu munu tjanala wangkangu, “Alatjiṯu nyura kura tjuṯa nyinanyi Godanya kuliṟa wantipai, panya nyura ngayuku puṯu mulamularingkula rawangku tjapini ngayulu miracle kutjupa kutjupa witulya puḻkangku palyantjaku, panya ngayulu nyara palu puṟunypa palyannyangka nyakula kutju nyura kulilpai mulamularingkunytjikitjangku. Palu wiya, Godalu kutjupa kutjupa nyura nyakunytjaku palyantja wiyangku wantinyi, panya paluṟu ngaṉmanytju wati wangkatjara ini Jonah-nya iyaṉu, ka nyura uti aṟa nyara palunya kulintjatjanumpa nintiringama.
39 Baise Jesu iyafut eo, “Kwa iti mar boun nan ana sabuw a fanasair ra’at, ina’inan itinamih kwa’o. Baise ina’inan boro men ta kwana’itinamih, ina’inan ta’imon nati dinab orot Jonah biyanamaim kwa’itinika.
40 Panya wati paluṟu antipina puḻkangka tjuni unngu nyinangi tjiṉṯu maṉkurpa munu panya palulanguṟu pakaṉu, ka palu puṟunypa ngayulu Watiku Katjanya tjiṉṯu maṉkurpa manta unngu ngariku munuṉa palulanguṟu pakalku.
40 Jonah siy gagamin tonan yan wanawanan in fai tounu auyit tounu na’atube, Orot Natun boro fai tounu auyit tounu me wanawanan na’in.
41 — ausente —
41 Jonah binan Nineveh sabuw hinonowar ufunamaim hai bowabow kakafih hisisinaf etei hihamiyen, imih baibatebat ana veya boro hinamisir kwa kwabiwa’an kakaf isan boro hina’uwi, anayabin binan iti boun abit i men marasika Jonah bibinan na’atube’emih!
42 — ausente —
42 Na’atube tafaram Sheba hai aiwob babin Solomon ana binan gewasin nowaramih ana tafaram ef yok na’in ihamiy na tur nowar, imih baibatebat ana veya boro namisir, kwabiwa’an kakaf isan na’uwi, anayabin Solomon bibinan i men boun ayu abibinan na’atube’emih!
43 Ka Jesulu tjanala piṟuku wangkangu alatji, “Panya mamu aṉangunguṟu painnyangka pakaṟa ankupai ngura piḻṯikutu munu para-ngurilpai paluṟu nyinara pakuwiyaringkunytjikitjangku.
43 “Demon kakafin orot biyanamaim ema’am tenun etit i boro watu owararinamaim ma baiyarir isan ana efan nanuwet, naatu efan men natitita’ur na’at,
44 Palu tjinguṟu mamu paluṟu ngura puṯu nguriṟa kulilpai, ‘Wiya, ngayulu maḻaku ankuku ngura panya ngayulu ngaṉmanypa nyinanytjitjakutu.’ Munu mamu panya paluṟu pitjala nyakupai ngura panya paluṟu wiṟu kilina alatjiṯu ngaṟanyangka.
44 i boro na’o, ‘Ayu boro anamatabir maiye au ubar anan.’ Naatu namatabir nan ana bar natitit, ana bar wanawanan i owararin naatu hirereb hiyabuna inu’in boro na’itin.
45 Munu palulanguṟu maḻaku ankula paluṟu mamu 7 kutjupa aḻṯira katipai kura mulapalta, munuya paluṟu tjana palula tjarpara ngura palyaṟa tiṯutjara nyinapai. Ka aṉangu panya paluṟu ngula maḻangka puḻkaṟa mulapa kuraringkupai mamu panya paluṟu tjana unngu nyinara tiṯutjarangku kurannyangka.” Alatji Jesulu tjanala wangkara nintiningi mamu tjuṯatjara.
45 Imaibo boro namatabir maiye demon kakafih anababatun etei seven nanawiyih bairi hinan nati bar hinasusuw hinama. Naatu nati orot i boro na’af narauwabon men marasika ma’am na’atube’emih. Imih iti sabuw boun hima kakafih tesisinaf boro isah na’atube namatar.”
46 Ka paluṟu aṉangu tjuṯangka tjukurpa kuwaripangkuṯu ngaṟala wangkanyangka palumpa ngunytju maḻanypa tjuṯa kuḻu pitjangu, munuya waḻingka uṟilta ngaṟala wati kutjupa wituṉu Jesunya aḻṯinytjaku pakaṟa tjananya nyakunytjaku.
46 Jesu eo, sabuw hima hinonowar ana tur baisawarina’e, hinah taitin hina hitit ufun hibat hi’o, “Aki akokok Jesu bairi ana’o.”
47 Ka wati paluṟu ankula Jesula wangkangu, “Nyuntumpa ngunytju munu maḻanypa tjuṯa kuḻuya uṟilta paṯaṉi nyuntula wangkanytjikitja.”
47 Basit orot ta run Jesu iu, “Hinat taiti hina ufun tebatabat, tekokok bairi kwana’o.”
48 Ka Jesulu wangkangu, “Ngananya ngayuku ngunytju? Ngananya tjana ngayuku maḻanypa tjuṯa?”
48 Jesu orot iya’afut eo, “Ayu hinai naatu taitu anababatun ana’o inanowar.”
49 Munu nintintja tjuṯa para-wiḻitjuṟa waṉaṟa wangkangu, “Nyanga tjanaya ngayuku ngunytju maḻanypa tjuṯa nyinanyi.
49 Imaibo ana bai’ufununayah isah uman fufunih eo, “Ayu hinai naatu taitu i iti tema’am ku’itih.
50 Panya ngayuku mamaku tjukurpa wangaṉarangku kuliṟa palyalpai tjuṯa, nyara paluṟu tjanaya ngayuku ngunytju maḻanypa kuḻu nyinanyi walytja mulapa.”
50 Orot yait ayu Tamai maramaim eo na’atube fanan bai esisinaf i ayu taiu, ayu rubu naatu ayu hinai.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.