Gênesis 31
Tjukurpa Palya (PJT) vs ARA
1 Kaya palulanguṟu Laipanku katja tjuṯangku Jacobanya kampangkaṯu wangkangi alatji, “Ai! Jacobanya kuka tjuṯatjararingu nganampa mamanguṟu. Paluṟu uwankara katingu nganampa mamaku kuka tjuṯa.” Ka Jacobalu kulinu tjana kampangkaṯu wangkanyangka.
1 Então, ouvia Jacó os comentários dos filhos de Labão, que diziam: Jacó se apossou de tudo o que era de nosso pai; e do que era de nosso pai juntou ele toda esta riqueza.
2 Ka Laipannga kuḻu Jacobaku kuraringangi nguwanpa. Ka Jacobalu kuliningi, “Ai! Nyangatja ngayuku maḻpa panya ma-wiyaringanyi. Ngali panya ngaṉmanypa mukulya nyinangi Kulypalnga ngali.”
2 Jacó, por sua vez, reparou que o rosto de Labão não lhe era favorável, como anteriormente.
3 Ka Mayatja Godalu wangkangu Jacobala, “Maḻaku ara nyuntumpa mamaku ngurakutu nyuntumpa walytja tjuṯakutu kuḻu, kaṉanta ngayulu nyuntunya katiṟinkuku.”
3 E disse o Senhor a Jacó: Torna à terra de teus pais e à tua parentela; e eu serei contigo.
4 Ka Jacobalu wati kutjupa iyaṉu Raitjilnga pulanya Liyanya aḻṯira ngalya-katira nguṟurpa lurtjuringkunytjaku ngura nyara paluṟu kuka kanyintjala.
4 Então, Jacó mandou vir Raquel e Lia ao campo, para junto do seu rebanho,
5 Munu pulala pitjanyangka wangkangu, “Ai! Nyuntumpa mama ngayuku maḻpa wiyaringu panya ngaṉmanypali mukulya nyinangi. Palu Godanya ngayula tjungu tiṯutjara nyinangi, god panya Mamalu Tjamulu tjana waḻkuntjanya.
5 e lhes disse: Vejo que o rosto de vosso pai não me é favorável como anteriormente; porém o Deus de meu pai tem estado comigo.
6 Ka nyupali kutjaraṯu ninti panya ngayulu nyuntumpa mamaku puḻkaṟa mulapa waṟkaringi rawa mulapa.
6 Vós mesmas sabeis que com todo empenho tenho servido a vosso pai;
7 Palu paluṟu ngayunya ngunti kuraningi munutju paluṟuṯu kalkuntjatjanungku rawangku kampa kutjupanangi. Palu Godalu ngayunya anga-kanyiningi kurantjaku-tawara.
7 mas vosso pai me tem enganado e por dez vezes me mudou o salário; porém Deus não lhe permitiu que me fizesse mal nenhum.
8 Panya wati panya paluṟu ngayunya kalkuṉu kuka walka nyintaṉ-nyintaṉtjara tjunkunyangka ungkunytjikitjangku, ka palulanguṟu kuka tjuṯangku tjunangi walka nyanga palu puṟunypa kutju. Kaṉi piṟuku kampa kutjupaṟa wangkangu walka waṟatjara tjuṯa kutju ungkunytjikitjangku. Ka palulanguṟu kuka tjuṯangku tjunangi walka waṟatjara tjuṯa kutju nyintaṉ-nyintaṉtjara wiyangku.
8 Se ele dizia: Os salpicados serão o teu salário, então, todos os rebanhos davam salpicados; e se dizia: Os listados serão o teu salário, então, os rebanhos todos davam listados.
9 Ka nyanga alatji Godalu nyuntumpa mamaku kuka tjuṯanguṟu mantjiṟa ungangi ngayunya. Ka ngayuku tjuṯaringu, ka nyuntumpa mamaku ma-maṉkuraringu.
9 Assim, Deus tomou o gado de vosso pai e mo deu a mim.
10 “Panya mungaṯuṉa tjukurtjunangi nanikuta kuḻunypa tjuṯa tjunkunytja aṟangka, munuṉa tjukurpa nyangu nanikuta nyiṯayira nyintaṉ-nyintaṉpa munu walka waṟatjara paluṟu tjana kutju inkara tjitji walka palu puṟunypa tjuṯa utinnyangka.
10 Pois, chegado o tempo em que o rebanho concebia, levantei os olhos e vi em sonhos que os machos que cobriam as ovelhas eram listados, salpicados e malhados.
11 Ka ngayulu tjukurmankunyangka angeltu Godalanguṟu ngayunya ini wangkara wangkangu, ‘Jacob!’
11 E o Anjo de Deus me disse em sonho: Jacó! Eu respondi: Eis-me aqui!
12 “Ka wangkangu, ‘Nyawa! Nyanga nanikuta nyiṯayira nyintaṉ-nyintaṉpa walka waṟatjara tjuṯangku kutju inkara tjitji walka palu puṟunypa tjuṯa utini. Palu ngayuluṉa nyanga alatjirinytjaku palyaṉi nyuntunya ngunti kalkunnyangka Laipantu.
12 Ele continuou: Levanta agora os olhos e vê que todos os machos que cobrem o rebanho são listados, salpicados e malhados, porque vejo tudo o que Labão te está fazendo.
13 Ngayulu panya God nyuntumpa, ngura panya Pitjulta utiringkunytjanya. Panya nyara palulan nyuntu puḻi muṟutjunkula uwilangka kurpiṟa miḻmiḻmanu, munu panyaṉin kalkuṉu. Ka kuwari nyanga nyuntu ngura nyangatja wantikati munu maḻaku ara ngura panya nyuntu iṯi ngarinytjitjakutu.’ Nyanga alatjiṉi tjukurmankunyangka angeltu tjakultjunangi.”
13 Eu sou o Deus de Betel, onde ungiste uma coluna, onde me fizeste um voto; levanta-te agora, sai desta terra e volta para a terra de tua parentela.
14 Ka Raitjiltu pula Liyalu nyanga palunya kuliṟa wangkangu Jacobala, “Nyangatja ngalimpa wiyaringu mama ilunyangka ngula ngali mantjintjaku.
14 Então, responderam Raquel e Lia e lhe disseram: Há ainda para nós parte ou herança na casa de nosso pai?
15 Mamangku ngalinya wiṟuṟa kanyintja wiya kutjupitja puṟunypa wantinyi. Munu nyangalinya nyuntunya ungu panya nyuntu palumpa waṟkarinytjaku. Kan palulanguṟu waṟkarira palumpa puḻkaningi mamaku, ka panya nyuntu waṟkarira palumpa puḻkantja paluṟu ma-ungkula wiyaṉu.
15 Não nos considera ele como estrangeiras? Pois nos vendeu e consumiu tudo o que nos era devido.
16 Ka panya uwankara Godalu mamanguṟu mantjiṟa nyuntunya ungkunytja nyaratja ngalimpa, munu ngalimpa tjitji tjuṯaku kuḻu. Ka nyuntu nyanganguṟu Godalu wangkanyangka wangaṉarangku kulinma ankunytjikitjangku ngura walytjakutu.”
16 Porque toda a riqueza que Deus tirou de nosso pai é nossa e de nossos filhos; agora, pois, faze tudo o que Deus te disse.
17 — ausente —
17 Então, se levantou Jacó e, fazendo montar seus filhos e suas mulheres em camelos,
18 — ausente —
18 levou todo o seu gado e todos os seus bens que chegou a possuir; o gado de sua propriedade que acumulara em Padã-Arã, para ir a Isaque, seu pai, à terra de Canaã.
19 — ausente —
19 Tendo ido Labão fazer a tosquia das ovelhas, Raquel furtou os ídolos do lar que pertenciam a seu pai.
20 — ausente —
20 E Jacó logrou a Labão, o arameu, não lhe dando a saber que fugia.
21 Munuya paluṟu tjana uwankara ulytja tjuṯa mantji-mantjiṟa warpungkula ma-pakaṉu munuya karu uṟutjara ini Yupuṟaitila ma-itipirira ma-pitjangi puḻi murpu tjuṯatjarakutu ngura ini Kiliyatalakutu. |src="hk00037c.tif" size="col" loc="p" ref="31:21"
21 E fugiu com tudo o que lhe pertencia; levantou-se, passou o Eufrates e tomou o rumo da montanha de Gileade.
22 Ka tjiṉṯu maṉkurpa wiyaringkunyangka aṉangu kutjupangku Laipanta wirkaṟa wangkangu Jacobanya nguḻu-nguḻu ankunytja.
22 No terceiro dia, Labão foi avisado de que Jacó ia fugindo.
23 Ka Laipantu nyangatja kuliṟa wati palumpa walytja tjuṯa aḻṯira kutju-kutjungkaṟa tjunguringkula ma-waṉaṉu. Munuya waṉaṟa waṉaṟa tjiṉṯu 7-arira wirkaṟa nyangu tjananya ngura puḻi murpu tjuṯatjarangka ini Kiliyatala nyinanyangka.
23 Tomando, pois, consigo a seus irmãos, saiu-lhe no encalço, por sete dias de jornada, e o alcançou na montanha de Gileade.
24 — ausente —
24 De noite, porém, veio Deus a Labão, o arameu, em sonhos, e lhe disse: Guarda-te, não fales a Jacó nem bem nem mal.
25 — ausente —
25 Alcançou, pois, Labão a Jacó. Este havia armado a sua tenda naquela montanha; também Labão armou a sua com seus irmãos, na montanha de Gileade.
26 Ka mungawinkilta Laipantu ankula Jacobanya wangkangu, “Ai, nyaaringun? Nyaakuṉin panyatja ngunti kuraṉu, munutjun ngayuku uṉṯalpa kutjara warmaḻa puṟunytju katingu?
26 E disse Labão a Jacó: Que fizeste, que me lograste e levaste minhas filhas como cativas pela espada?
27 Nyaakuṉin wangkanytja wiyangku wantikatira kampangkaṯu kumpiṟa anu? Utiṉin tjakultjunama nyuntu ankunytjikitjangku, kaṉa nyuntunya pukuḻmaṟa inma inkara iyanma.
27 Por que fugiste ocultamente, e me lograste, e nada me fizeste saber, para que eu te despedisse com alegria, e com cânticos, e com tamboril, e com harpa?
28 Palu nyuntun warpungkula anu, ka ngayulu kami tjamu tjuṯa uṉṯalpa kutjara kuḻu nyunytjuṟa wangkara iyantja wiyaṯu. Alatji kura nguwanpa, utin nyuntu alatjingantja wiyangku wantima.
28 E por que não me permitiste beijar meus filhos e minhas filhas? Nisso procedeste insensatamente.
29 Palu tjinguṟuṉanta ngayulu pungama nyuntunya wati tjuṯatjarangku, palu mungangkaṉi nyuntumpa mamaku Godalu anga-wangkangu nyuntunya wangkanytja wiyangku wantinytjaku.
29 Há poder em minhas mãos para vos fazer mal, mas o Deus de vosso pai me falou, ontem à noite, e disse: Guarda-te, não fales a Jacó nem bem nem mal.
30 Uwa, ngayulu kuliningi nyuntu watjilarira ankunyangka nyuntumpa mamaku ngurakutu, palu nyaakun ngayuku panya god tjuṯa kutitjuṟa katingu?”
30 E agora que partiste de vez, porque tens saudade da casa de teu pai, por que me furtaste os meus deuses?
31 Ka Jacobalu wangkangu, “Wiya, ngayuluṉa nguḻuringkula kulinu nyuntu ngayulanguṟu nyuntumpa uṉṯalpa kutjara mantjintjaku-tawara. Palulanguṟuṉa kampangkaṯu anu wangkanytja wiya.
31 Respondeu-lhe Jacó: Porque tive medo; pois calculei: não suceda que me tome à força as suas filhas.
32 Palu nguriṟanku nyawa nyanga ngayuku aṉangu tjuṯangka. Tjinguṟu kutjupangku mantjinu nyuntumpa god puṉunguṟu palyantja tjuṯa. Ka nyuntu nguriṟa mantjinnyangkampa ngayulu aṉangu nyara kutitjuṟa katinytjanya nyakuku munuṉa palunya pungkula iluntankuku. Nganaṉa nyanganyi, nyuntumpa wati tjuṯangku kuḻu nyanganyi. Ka nyanga nganaṉala miṟangka nyuntu para-nguriṟa nyawa munu nyuntunku nyakulampa mantjiṟa kati.” Alatji Jacobalu rapangku alatjiṯu wangkangu, panya paluṟu nyakunytja wiya Raitjiltu palumpa mamaku god tjuṯa kutitjunkunyangka.
32 Não viva aquele com quem achares os teus deuses; verifica diante de nossos irmãos o que te pertence e que está comigo e leva-o contigo. Pois Jacó não sabia que Raquel os havia furtado.
33 Ka Laipantu Jacobaku tiintangka-waraṟa tjarpara puṯu nyangu, munu palulanguṟu Liyaku tiintangka tjarpara piṟuku puṯu nyangu, munu palulanguṟu Liyaku pulampa Raitjilku minyma waṟkaripai kutjaraku tiintangka tjarpara puṯuṯu nyangu. Munu palulanguṟu Raitjilku tiintangkalta tjarpangu.
33 Labão, pois, entrou na tenda de Jacó, na de Lia e na das duas servas, porém não os achou. Tendo saído da tenda de Lia, entrou na de Raquel.
34 Palu Raitjiltu panya god nyara palunya tjananya kutitjuṟa kamulaku tjatalangka unngu yakutjangka tjunu ngaṉmanytjulpi. Munu paluṟu kuwari nyanga tjatala palula katu tatiṟa puuntaṟa nyinangi tiinta unngu. Ka palumpa mamangku tiinta unngu puṯu para-nyangu.
34 Ora, Raquel havia tomado os ídolos do lar, e os pusera na sela de um camelo, e estava assentada sobre eles; apalpou Labão toda a tenda e não os achou.
35 Ka alatji Raitjiltu wangkangu palula tjaalymaṟa, “Mama! Nyuntu ngayuku mirpaṉ-mirpaṉarira wangkanytja wiyangku wantima, panya minymaku tjaka ngaṟanyi, kaṉa palunyatjara pakantja wiya nyinanyi. Palya?” Ka panya puṯu mulapa ngurinu wati panya Laipantu.
35 Então, disse ela a seu pai: Não te agastes, meu senhor, por não poder eu levantar-me na tua presença; pois me acho com as regras das mulheres. Ele procurou, contudo não achou os ídolos do lar.
36 Ka palulanguṟu Jacobanya puḻkaṟa mirpaṉaringu Laipanku munu palula wangkangu, “Nyaaṉanku katingu? Kura yaaltji-yaaltjiṉa nyuntumpa palyaṉu kaṉin mirpaṉarira waṯaparaṉu ngayunya?
36 Então, se irou Jacó e altercou com Labão; e lhe disse: Qual é a minha transgressão? Qual o meu pecado, que tão furiosamente me tens perseguido?
37 Nyuntu wanyu tiinta ngayukungka tjarpara kutjupa kutjupa nyuntumpa nyangu? Wiya alatjiṯu. Nyuntu puṯu mantjiṟa uṟilta tjunanyi nyuntu nganaṉa uwankarangku uti nyakunytjaku, panya wiya alatjiṯu ngaṟanyi. Ala! Nyuntu nganaṉanya kura puṯu alatjiṯu ngurkantananyi.
37 Havendo apalpado todos os meus utensílios, que achaste de todos os utensílios de tua casa? Põe-nos aqui diante de meus irmãos e de teus irmãos, para que julguem entre mim e ti.
38 Palu ngayulu rawa mulapa nyuntula nyinara waṟkaringi 20 yiya. Ka tjiipi, nanikuta nyuntumpa tjuṯangku rawangku tjunangi kuḻunypa tjuṯa, kaṉa kuka rama nyuntumpa kuka tjuṯanguṟu pungkula ngalkuwiyangku wantingi.
38 Vinte anos eu estive contigo, as tuas ovelhas e as tuas cabras nunca perderam as crias, e não comi os carneiros de teu rebanho.
39 Ka panya kuka inuṟangku tjiipi patjannyangka ngayulu nyuntulakutu katira miṟi nintilwiyangku wantingu nyuntu nyakula papangku patjantja kulintjaku ngayunya ngunti ngukantjaku-tawara. Palu ngayulu ankula tjiipi kutjupa mantjiningi ngayuku maningka munuṉa katira tjunangi tjiipi panya palula aṟangka. Panya ngayunyaṉin wangkangu mungangka kaḻaḻa kuḻu tjiipi nanikuta kutitjunkunyangka ngayulu payamilaṟa tjunkunytjaku panya palumpa aṟangka, tjiipiṯu munu nanikuta kuḻu.
39 Nem te apresentei o que era despedaçado pelas feras; sofri o dano; da minha mão o requerias, tanto o furtado de dia como de noite.
40 Panya tjuṯa-aṟaṉa ngayulu nyuntumpa waṟkaringi kuḻi puḻkangka munu munga wari puḻkangka kuḻu munuṉa puṯu kunkunaripai.
40 De maneira que eu andava, de dia consumido pelo calor, de noite, pela geada; e o meu sono me fugia dos olhos.
41 “Panya alatji rawa ngayulu nyuntumpa waṟkaringi kuḻingka waringka yiya panya 20. Ngayulu nyuntumpa uṉṯalpa kutjarakitja waṟkaringi yiya panya 14, yiya 7 Liyanyakitja, yiya 7 Raitjilngakitja. Munuṉa palulanguṟu piṟuku yiya nampa 6 waṟkaringi nyuntumpa tjiipi nanikuta tjuṯanguṟu ngayulu mantjintjikitja. Ka panyan nyuntuṯu kalkuntjatjanungku rawangku kampa kutjupanangi.
41 Vinte anos permaneci em tua casa; catorze anos te servi por tuas duas filhas e seis anos por teu rebanho; dez vezes me mudaste o salário.
42 Palu Godanya ngayula tjungu ngaṟangi God panya ngayuku tjamuku munu mamaku, Aipuṟamaku pulampa Isaacaku. Tjinguṟu Godanya ngayula ngaṟanytja wiyangkampaṉin ngura iriti maṟalpa iyanma. Palu Godaluṉi nyangangi ngayulu puḻkaṟa nyuntula waṟkarinyangka pakuringkunytja wiya, munu palulanguṟu nyuntunya mungangka painu ngayunya wangkanytja wiyangku wantinytjaku.” Alatji Jacobalu palumpa kulypalta wangkangu wati panya Laipanta.
42 Se não fora o Deus de meu pai, o Deus de Abraão e o Temor de Isaque, por certo me despedirias agora de mãos vazias. Deus me atendeu ao sofrimento e ao trabalho das minhas mãos e te repreendeu ontem à noite.
43 Ka Laipantu Jacobala wangkangu, “Minyma nyanga kutjara ngayuku uṉṯalpa, ka palumpa pulampa tjitji tjuṯa ngayuku pakaḻi tjuṯa. Ka nyanga tjiipi nanikuta tjuṯa nyuntu katinytja kuḻu ngayuku. Ala! Nyanga uwankara nyuntu para-nyakula nyanganyi ngayuku uwankara. Kaṉa ngayuku uṉṯalpa kutjara kanyintjikitja mukuringanyi, ngayuku pakaḻipiti kuḻu, palu Godalu panya ngayunya painu nyuranya markuntja wiyangku wantinytjaku. Kaṉa yaaltjiriku? Puṯuṉa kulini.
43 Então, respondeu Labão a Jacó: As filhas são minhas filhas, os filhos são meus filhos, os rebanhos são meus rebanhos, e tudo o que vês é meu; que posso fazer hoje a estas minhas filhas ou aos filhos que elas deram à luz?
44 Palu wanyuli nyinakatira piṟuku wangkara kalkula, munuli ngura nyanga palula pitjilpa palyala kalkuṟa rawangku kulintjikitjangku.”
44 Vem, pois; e façamos aliança, eu e tu, que sirva de testemunho entre mim e ti.
45 Ka Jacobalu palya kulinu ngaparku kalkuntjikitjangku munu apu kutju mantjiṟa muṟutjunu kalkuntja rawangku kulintjikitjangku.
45 Então, Jacó tomou uma pedra e a erigiu por coluna.
46 Munu palumpa walytja tjuṯangka wangkangu apu kutjupa tjuṯa mantjiṟa pitjilpa tjunkunytjaku. Ka pitjilpa tjunkula wiyannyangka Jacobalu pula Laipantu pala palula itingka nyinakatira mai kuka ngalkula wangkara kalkuningi.
46 E disse a seus irmãos: Ajuntai pedras. E tomaram pedras e fizeram um montão, ao lado do qual comeram.
47 Ka pitjilpa panya palunya Laipantu wangka palumpangku ininu nyanga alatji, “Tjika Tjaatutjanya”. Palu Jacobalu ini tjunu palumpa wangkangku nyanga alatji, “Kalitanya”.
47 Chamou-lhe Labão Jegar-Saaduta; Jacó, porém, lhe chamou Galeede.
48 Ka Laipantu Jacobala wangkangu, “Pitjilpa nyanga paluṟu ngaṟanyi ngali nyakula watarkurinytjaku-tawara ngalinku panya kalkuntja.” Ka pala palulanguṟu Jacobalu ngura palunya ininu “Kalitanya”.
48 E disse Labão: Seja hoje este montão por testemunha entre mim e ti; por isso, se lhe chamou Galeede
49 Munu Laipantu wangkangu, “Kaṉa Mayatja Godala tjapini ngalinya aṯunymaṟa kanyintjaku ngura nyanganguṟu tjararingkula paṯupaṯu nyinanyangka.” Kaya palulanguṟulta ini kutjupa tjunu “Mitjapanya”.
49 e Mispa, pois disse: Vigie o Senhor entre mim e ti e nos julgue quando estivermos separados um do outro.
50 Munu Laipantu Jacobala wangkangu nyanga alatji, “Tjinguṟu nyuntu ngayuku uṉṯalpa pungkuku, munta tjinguṟun minyma kutjupa aḻṯiku, kaṉa paṯu nyinara kulintja wiya nyinaku. Palu kulinma panya Godalulinya nyanganyi. Palulanguṟu alatjiriwiyangku wantima munu ngayuku uṉṯalpa kutjara wiṟuṟa kanyinma.
50 Se maltratares as minhas filhas e tomares outras mulheres além delas, não estando ninguém conosco, atenta que Deus é testemunha entre mim e ti.
51 Nyanganpa nyawa, nyanga pitjilpa tjunkunytja munu apu panya muṟutjunkunytja.
51 Disse mais Labão a Jacó: Eis aqui este montão e esta coluna que levantei entre mim e ti.
52 Nyanga paluṟu pula ngaṟanyi ngalinku nyakula kulintjaku. Ka nyanga palulanguṟu nyuntu apu nyanga kutjarangka ngalya-waintarira ngayunya pikangku waṯaparantja wiyangku wantima, ka ngayulu palu puṟunypaṯu ma-waintarira nyuntunya pikangku waṯaparantja wiyangkuṯu wantiku. Palya?
52 Seja o montão testemunha, e seja a coluna testemunha de que para mal não passarei o montão para lá, e tu não passarás o montão e a coluna para cá.
53 Ka Godalu ngalinya kalkunnyangka nyanganyi, God panya ngalimpa tjamu Aipuṟamaku munu ngayuku mama Nayuku kuḻu, munu paluṟu kalkuntja panya palunya wiyantjaku-tawara ngalinya nyanganyiṯu kalkuntjatjanungku wangaṉarangku kuliṟa palyantjaku.” Alatji Laipantu Jacobala wangkara kalkuṉu. Ka Jacobalu palu puṟunypaṯu wangkara Laipannga ngapartji kalkuṉu mulamulangku Mayatja Godala miṟangka, panya palumpa mama Isaacalu God panya palunya waḻkulpai Mayatja witulya puḻkanya.
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor, o Deus do pai deles, julgue entre nós. E jurou Jacó pelo Temor de Isaque, seu pai.
54 Munu palulanguṟu Jacobalu kuka mantjiṟa pungu munu puḻi murpu pala palula waṟungka tiliwakaṟa Godanya ungu palunya waḻkuntjikitjangku, munu palulanguṟu palumpa walytja tjuṯa aḻṯingu palula tjunguringkula ngalkuntjaku mai kuka. Munuya ngalkula wiyaringkula munga kutju ngaringu puḻi pala palula katu.|src="CO00688B.TIF" size="col" loc="p" ref="31:54"
54 E ofereceu Jacó um sacrifício na montanha e convidou seus irmãos para comerem pão; comeram pão e passaram a noite na montanha.
55 Ka mungawinki mulapa Laipantu pakaṟa palumpa puḻiri, pakaḻi tjuṯa, uṉṯalpa kutjara kuḻu nyunytjuṟa wangkara wantikatira ma-pakaṉu maḻaku palumpa ngurakutu.
55 Tendo-se levantado Labão pela madrugada, beijou seus filhos e suas filhas e os abençoou; e, partindo, voltou para sua casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.