Mateus 13
Ʉlwitɨkano Ʉlʉpya (NYY) vs VC
1 Iisikʉ lɨlalɨla, Jesu alɨnkʉsookamo mu nyumba jɨla, alɨnkʉbʉʉka kʉkʉtʉʉgala kʉmbalɨ kwa sʉmbɨ Galilai.
1 Naquele dia, saiu Jesus e sentou-se à beira do lago.
2 Ɨkɨlʉndɨlo ɨkɨnywamu ɨkya bandʉ kɨlɨnkʉbʉngaana kɨfuki nagwe. Kʉnongwa jaa bwingi bwa bandʉ, alɨnkwipakɨla mwi ibooti, alɨnkʉbamanyisya bo alɨ mula. Ɨkɨlʉndɨlo ɨkya bandʉ boosa baalɨ pi isɨɨlya.
2 Acercou-se dele, porém, uma tal multidão, que precisou entrar numa barca. Nela se assentou, enquanto a multidão ficava à margem.
3 Po Jesu alɨnkʉbabʉʉla ɨnongwa ɨnyingi mfifwanikɨsyo, alɨnkʉtɨ, “Ʉmbyali jʉmo aabʉʉkile kʉkʉsopa ɨmbeju.
3 E seus discursos foram uma série de parábolas.
4 Bo ikʉsopa, ɨmbeju simo syagwɨliile mumbalɨ mu njɨla, silɨnkwisa ɨnjʉni silɨnkʉlya.
4 Disse ele: Um semeador saiu a semear. E, semeando, parte da semente caiu ao longo do caminho; os pássaros vieram e a comeram.
5 Ɨsingi syagwɨliile pa lwalabwe, apa ʉmfu gʉkaalipo mwingi. Syo nakalɨnga silɨnkʉmela.
5 Outra parte caiu em solo pedregoso, onde não havia muita terra, e nasceu logo, porque a terra era pouco profunda.
6 Iisʉba bo lɨbalile ʉlʉmu bo lʉkalɨ, silɨnkʉkofuka nʉ kʉʉma, paapo ɨmisi gɨkaabʉʉkile paasi.
6 Logo, porém, que o sol nasceu, queimou-se, por falta de raízes.
7 Ɨmbeju ɨsingi syagwɨliile pakatɨ pa miifwa. Ɨmiifwa gɨla gɨlɨnkʉmela nʉ kʉsifinyatɨla.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos: os espinhos cresceram e as sufocaram.
8 Ɨmbeju ɨsingi syagwɨliile pa mfu ʉnnunu. Simo silɨnkʉpa ɨseke ɨmia jɨmo, ɨsingi silɨnkʉpa amalongo ntandatʉ, nɨ singi silɨnkʉpa amalongo matatʉ.
8 Outras, enfim, caíram em terra boa: deram frutos, cem por um, sessenta por um, trinta por um.
9 Ʉjʉ alɨ nɨ mbʉlʉkʉtʉ, jo apɨlɨkege!”
9 Aquele que tem ouvidos, ouça.
10 Balɨnkwisa abafundigwa baa Jesu balɨnkʉnndaalʉʉsya balɨnkʉtɨ, “Fiki kʉjoba na bandʉ mfifwanikɨsyo?”
10 Os discípulos aproximaram-se dele, então, para dizer-lhe: Por que lhes falas em parábolas?
11 Alɨnkʉbaamula alɨnkʉtɨ, “Ʉmwe Kyala abapeele ʉkʉsyagania ɨsya mbʉtiitʉ ɨsya Bʉnyafyale bwa kʉmwanya, looli abeene bakapeeligwa na Kyala ʉkʉsimanya.
11 Respondeu Jesus: Porque a vós é dado compreender os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Ʉjʉ apeeliigwe ʉkʉsyagania ɨsyo, ikongeleligwa ʉkʉsyagania. Ʉjʉ akapeeligwa ʉkʉsyagania, syope ɨnandɨ ɨsi asyageenie sitikʉntʉʉla.
12 Ao que tem, se lhe dará e terá em abundância, mas ao que não tem será tirado até mesmo o que tem.
13 Fyobeene abangɨ nikʉbabʉʉla mfifwanikɨsyo, paapo, nalɨnga bikʉkeeta, batikʉfibona, nalɨnga bikʉpɨlɨka, batikʉsyagania.
13 Eis por que lhes falo em parábolas: para que, vendo, não vejam e, ouvindo, não ouçam nem compreendam.
14 Ɨsi sikʉbombigwa kʉmyabo ʉkʉtɨ sibonekege ɨsi ʉnkunguluka Jeesaja aajobile ʉkʉtɨ,
14 Assim se cumpre para eles o que foi dito pelo profeta Isaías: Ouvireis com vossos ouvidos e não entendereis, olhareis com vossos olhos e não vereis,
15 Paapo ɨndumbula sya bandʉ aba ngafu,
15 porque o coração deste povo se endureceu: taparam os seus ouvidos e fecharam os seus olhos, para que seus olhos não vejam e seus ouvidos não ouçam, nem seu coração compreenda; para que não se convertam e eu os sare {Is 6,9s}.
16 “Looli Kyala abasajile ʉmwe, paapo amaaso gɨɨnu gikʉkeeta, nɨ mbʉlʉkʉtʉ syɨnu sikʉpɨlɨka.
16 Mas, quanto a vós, bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem! Ditosos os vossos ouvidos, porque ouvem!
17 Nalooli nikʉbabʉʉla nikʉtɨ, abakunguluka bingi na bagolofu baanyonywaga ʉkʉsibona ɨsi mukʉsibona ʉmwe, looli bakaasibwene. Kangɨ baanyonywaga ʉkʉpɨlɨka ɨsi mukʉsipɨlɨka ʉmwe, looli bakaasipɨliike.”
17 Eu vos declaro, em verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não o viram, ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 “Po ʉmwe namupɨlɨkɨsye ɨkɨfwanikɨsyo ɨkya mbyali kikʉtɨ fiki.
18 Ouvi, pois, o sentido da parábola do semeador:
19 Ʉmundʉ gwesa ʉjʉ ikʉpɨlɨka iisyʉ lya Bʉnyafyale bwa kʉmwanya kɨsita kʉsyagania, Seetano ikwisa nʉ kʉlɨsoosyamo ɨlɨ Kyala alɨbyele mu ndumbula jaake. Ʉmundʉ ʉjo afwene bo ʉlwa mbeju ɨsi syagwɨliile mu njɨla.
19 quando um homem ouve a palavra do Reino e não a entende, o Maligno vem e arranca o que foi semeado no seu coração. Este é aquele que recebeu a semente à beira do caminho.
20 Ɨmbeju ɨsi syagwɨliile pamwanya pa lwalabwe, ʉlʉ lʉkaja nʉ mfu mwingi, sifwene bo ʉlwa mundʉ ʉjʉ ikʉpɨlɨka iisyʉ lya Bʉnyafyale bwa kʉmwanya, nakalɨnga ikʉlyambɨlɨla nʉ lʉsekelo.
20 O solo pedregoso em que ela caiu é aquele que acolhe com alegria a palavra ouvida,
21 Leelo iisyʉ lɨtikwitoteka mu ndumbula jaake, paapo lɨkaja nɨ misi, likʉjamo akabalɨlo akapimba itolo. Lɨnga ɨngʉbɨlo sikʉmmwisɨla pamo ikʉgeligwa kʉnongwa jaa isyʉ ɨlyo, nakalɨnga ikʉlʉleka ʉlwitɨko.
21 mas não tem raízes, é inconstante: sobrevindo uma tribulação ou uma perseguição por causa da palavra, logo encontra uma ocasião de queda.
22 Ɨmbeju ɨsi syagwɨliile pa miifwa, sifwene bo ʉlwa mundʉ ʉjʉ ikʉpɨlɨka iisyʉ lya Kyala, looli kʉnongwa jaa kwikolaania, nɨ mbombo ɨsya pakiisʉ, nʉ kʉsyobigwa, nɨ finyonyo ɨfya bʉkabi, fyosa ɨfyo fikʉlɨfinyatɨla iisyʉ, lɨtikʉpa ɨseke.
22 O terreno que recebeu a semente entre os espinhos representa aquele que ouviu bem a palavra, mas nele os cuidados do mundo e a sedução das riquezas a sufocam e a tornam infrutuosa.
23 Looli ɨmbeju ɨsi syagwɨliile pa mfu ʉnnunu, sifwene nʉ mundʉ ʉjʉ ikʉpɨlɨka iisyʉ ɨlyo nʉ kʉlyagania. Ʉmundʉ ʉjo jo ʉjʉ ikʉpa ɨseke. Jʉmo ikʉpa ɨseke ɨmia jɨmo, jʉmo amalongo ntandatʉ, nʉ jʉngɨ amalongo matatʉ.”
23 A terra boa semeada é aquele que ouve a palavra e a compreende, e produz fruto: cem por um, sessenta por um, trinta por um.
24 Jesu alɨnkʉkɨbʉʉla ɨkɨlʉndɨlo kya bandʉ ɨkɨfwanikɨsyo ɨkɨngɨ alɨnkʉtɨ, “ɄBʉnyafyale bwa kʉmwanya aabukwisa bo ʉlwa mundʉ jʉmo, ʉjʉ aabyele ɨmbeju ɨnunu mu ngʉnda gwake ʉgwa nganu.
24 Jesus propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é semelhante a um homem que tinha semeado boa semente em seu campo.
25 Looli abandʉ bo balambaleele, ʉndʉgʉ alɨnkwisa alɨnkʉsopa mu ngʉnda ɨmbeju ɨmbiibi ɨsi sifwene nɨ nganu, alɨnkʉsookamo.
25 Na hora, porém, em que os homens repousavam, veio o seu inimigo, semeou joio no meio do trigo e partiu.
26 Ɨnganu bo jɨmelile nʉ kwanda ʉkʉpa ɨseke, ɨseke ɨmbiibi ɨsi sifwene nɨ nganu syope silɨnkʉboneka.
26 O trigo cresceu e deu fruto, mas apareceu também o joio.
27 Ababombi abaa mwene ngʉnda jʉla, balɨnkwisa kʉkʉnndaalʉʉsya balɨnkʉtɨ, ‘Gwe ntwa, tʉmeenye ʉkʉtɨ gwabyele ɨmbeju ɨnunu mu ngʉnda gwako, ɨmbeju ɨmbiibi sifumile kʉʉgʉ?’
27 Os servidores do pai de família vieram e disseram-lhe: - Senhor, não semeaste bom trigo em teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Alɨnkʉbaamula alɨnkʉtɨ, ‘Ʉndʉgʉ jo ʉjʉ asibombile ɨsi.’ Ababombi balɨnkʉnndaalʉʉsya balɨnkʉtɨ, ‘Bʉle, kʉlonda tʉbʉʉke tʉkanyukule?’
28 Disse-lhes ele: - Foi um inimigo que fez isto! Replicaram-lhe: - Queres que vamos e o arranquemos?
29 Ʉmwene alɨnkʉtɨ, ‘Somma ʉkʉnyukula, paapo lɨnga mukʉnyukula ɨmbeju ɨmbiibi, mubagiile ʉkʉnyukula pamopeene nɨ nganu.
29 - Não, disse ele; arrancando o joio, arriscais a tirar também o trigo.
30 Namufileke fyosa fikʉlege pamopeene mpaka ʉkʉfika akabalɨlo akaa kʉtondola. Akabalɨlo ako, ngwisa kʉbabʉʉla abatondoli ʉkʉtɨ babʉngaanie taasi ɨmbeju ɨmbiibi nʉ kʉpinya mfikose nʉ kʉkosya mmooto. Looli ɨnganu bajɨbʉngaanie nʉ kʉjɨbɨɨka mu ndamba jangʉ.’ ”
30 Deixai-os crescer juntos até a colheita. No tempo da colheita, direi aos ceifadores: arrancai primeiro o joio e atai-o em feixes para o queimar. Recolhei depois o trigo no meu celeiro.
31 Jesu alɨnkʉbabʉʉla ɨkɨfwanikɨsyo ɨkɨngɨ alɨnkʉtɨ, “ɄBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene na kaseke akaa iseeke ɨlya mutaka, aka ʉmundʉ aalyegile, aabyele mu ngʉnda gwake.
31 Em seguida, propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é comparado a um grão de mostarda que um homem toma e semeia em seu campo.
32 Akaseke aka kaniini ʉkʉkɨnda ɨseke syosa. Looli kikʉmela, kikʉkʉla ʉkʉkɨnda amaseeke goosa, kikʉja mpiki nnywamu ʉgʉ ɨnjʉni sikwisa nʉ kʉtenga ɨfifufumbwa mu samba syake.”
32 É esta a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, torna-se um arbusto maior que todas as hortaliças, de sorte que os pássaros vêm aninhar-se em seus ramos.
33 Jesu alɨnkʉjoba ɨkɨfwanikɨsyo ɨkɨngɨ alɨnkʉtɨ, “ɄBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene nʉ nkese ʉgʉ ʉnkiikʉlʉ jʉmo aalyongeenie nʉ bʉfu ɨfipɨmo fitatʉ, ʉbʉfu boosa bʉlɨnkʉtupa.”
33 Disse-lhes, por fim, esta outra parábola. O Reino dos céus é comparado ao fermento que uma mulher toma e mistura em três medidas de farinha e que faz fermentar toda a massa.
34 Jesu aababʉʉlaga ɨfilʉndɨlo ɨfya bandʉ syosa ɨsyo mfifwanikɨsyo. Akaajobaga nasimo kʉmyabo kɨsita kʉbombela ɨkɨfwanikɨsyo.
34 Tudo isto disse Jesus à multidão em forma de parábola. De outro modo não lhe falava,
35 Ɨsyo syabombiigwe ʉkʉtɨ siboneke ɨsi ʉnkunguluka aajobile aatile,
35 para que se cumprisse a profecia: Abrirei a boca para ensinar em parábolas; revelarei coisas ocultas desde a criação {Sl 77,2}.
36 Po Jesu alɨnkʉkɨlaga ɨkɨlʉndɨlo kya bandʉ, alɨnkwingɨla nnyumba. Abafundigwa baake balɨnkwisa, balɨnkʉmmbʉʉla balɨnkʉtɨ, “Tʉlɨngaanie ɨkɨfwanikɨsyo ɨkya mbeju mu ngʉnda, kokʉtɨ fiki?”
36 Então despediu a multidão. Em seguida, entrou de novo na casa e seus discípulos agruparam-se ao redor dele para perguntar-lhe: Explica-nos a parábola do joio no campo.
37 Jesu alɨnkʉbaamula alɨnkʉtɨ, “Ʉmundʉ ʉjʉ aabyele ɨmbeju ɨnunu, jo ʉne Nnyamundʉ.
37 Jesus respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem.
38 Ʉngʉnda gʉla kyo kiisʉ, ɨmbeju ɨnunu sila, bo bandʉ baa mBʉnyafyale bwa Kyala, nɨ mbeju ɨmbiibi sila, ɨsi ʉmwene ngʉnda akaabyele, bo bandʉ baa mbʉnyafyale bwa Seetano.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno.
39 Ʉndʉgʉ ʉjʉ aaliisile kʉkʉbyala ɨmbeju ɨmbiibi jo Seetano. Ʉkʉtondola lyo isikʉ ɨlya kʉmmalɨɨkɨsyo ɨlya kʉlonga ɨkiisʉ. Abatondoli bo bandʉmi baa Kyala.
39 O inimigo, que o semeia, é o demônio. A colheita é o fim do mundo. Os ceifadores são os anjos.
40 Po bo ʉlʉ abatondoli bikʉbʉngaania ɨmbeju ɨmbiibi nʉ kʉkosya mmooto, sikwisa kʉjaga bo ʉlo amasikʉ gaa kʉmmalɨɨkɨsyo.
40 E assim como se recolhe o joio para jogá-lo no fogo, assim será no fim do mundo.
41 Ne Nnyamundʉ ngwisa kʉbatʉma abandʉmi bangʉ, ʉkʉbabʉngaania abandʉ ʉkʉfuma mBʉnyafyale bwangʉ aba bikʉbasofya abiinaabo, na batʉlanongwa boosa.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, que retirarão de seu Reino todos os escândalos e todos os que fazem o mal
42 Abandʉmi bikwisa kʉbataaga abandʉ abo ndʉpanga lwa mooto, mula bikwisa kʉlɨlaga nʉ kʉsyegetula amiino kʉnongwa jaa ndaamyo.
42 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Po abiikemo bikwisa kʉlangala bo isʉba mBʉnyafyale bwa Taata. Ʉjʉ alɨ nɨ mbʉlʉkʉtʉ, jo apɨlɨkege!”
43 Então, no Reino de seu Pai, os justos resplandecerão como o sol. Aquele que tem ouvidos, ouça.
44 “ɄBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene bo ʉlwa kyʉma ɨkɨ kɨfisiigwe mu ngʉnda. Ʉmundʉ jʉmo alɨnkwisa, alɨnkʉkyaga mula, alɨnkʉkɨfisa kangɨ. Aasekiile fiijo, alɨnkwakʉʉlɨsya fyosa ɨfi aalɨ nafyo, alɨnkʉʉla ʉngʉnda gʉla.
44 O Reino dos céus é também semelhante a um tesouro escondido num campo. Um homem o encontra, mas o esconde de novo. E, cheio de alegria, vai, vende tudo o que tem para comprar aquele campo.
45 “Kangɨ ʉBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene bo ʉlwa mabwe agaa ntengo aga gaalondigwaga nʉ mʉʉlɨsi jʉmo.
45 O Reino dos céus é ainda semelhante a um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Bo alyagile iibwe lɨmo ɨlya ntengo ʉnnywamu fiijo, alɨnkʉbʉʉka, alɨnkwakʉʉlɨsya fyosa ɨfi aalɨ nafyo, alɨnkwisa kʉlyʉla.”
46 Encontrando uma de grande valor, vai, vende tudo o que possui e a compra.
47 “Kangɨ ʉBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene nʉ lwelo ʉlʉ abalobi baasopile mwa sʉmbɨ, lwakolile ɨɨswɨ ɨsya lʉko nʉ lʉko.
47 O Reino dos céus é semelhante ainda a uma rede que, jogada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Ʉlwelo lʉla bo lwiswile ɨɨswɨ, balɨnkʉlʉkwabɨla pi isɨɨlya, balɨnkʉtʉʉgala balɨnkʉsala ɨɨswɨ ɨnunu nʉ kʉsibɨɨka mfiibo fyabo, looli ɨɨswɨ ɨmbiibi balɨnkʉsitaaga.
48 Quando está repleta, os pescadores puxam-na para a praia, sentam-se e separam nos cestos o que é bom e jogam fora o que não presta.
49 Sikwisa kʉjaga bo ʉlo pi isikʉ ɨlya kʉmmalɨɨkɨsyo ɨlya kʉlonga ɨkiisʉ. Abandʉmi bikwisa kʉpaagʉlania abatʉlanongwa na biikemo.
49 Assim será no fim do mundo: os anjos virão separar os maus do meio dos justos
50 Po bikwisa kʉbataaga abatʉlanongwa ndʉpanga lwa mooto, mula bikwisa kʉlɨlaga nʉ kʉsyegetula amiino kʉnongwa jaa ndaamyo.”
50 e os arrojarão na fornalha, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Jesu alɨnkʉbalaalʉʉsya abafundigwa baake alɨnkʉtɨ, “Bʉle, musyageenie ɨsi syosa?” Balɨnkʉmmwamula balɨnkʉtɨ, “Tʉsyageenie.”
51 Compreendestes tudo isto? Sim, Senhor, responderam eles.
52 Alɨnkʉbabʉʉla alɨnkʉtɨ, “Kʉkʉtɨ mmanyisi gwa ndagɨlo ʉjʉ amanyisiigwe ɨsya Bʉnyafyale bwa kʉmwanya, afwene bo ʉmwene nyumba ʉjʉ ikʉsokola mu ndamba jaake ɨkyʉma ɨkɨpya nɨ kɨkʉʉlʉ.”
52 Por isso, todo escriba instruído nas coisas do Reino dos céus é comparado a um pai de família que tira de seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Jesu bo amalile ʉkʉjoba ɨfifwanikɨsyo ɨfyo, alɨnkʉsookako kʉla.
53 Após ter exposto as parábolas, Jesus partiu.
54 Bo afikile nkaaja aka aakʉliile, alɨnkʉbamanyisya abandʉ mu sinagogi jaabo. Abandʉ bala balɨnkʉswiga, balɨnkʉlaalʉʉsania balɨnkʉtɨ, “Mwe! Ʉjʉ agaagile kʉʉgʉ amahala aga, na maka agaa kʉbomba ɨfiika ɨfi?
54 Foi para a sua cidade e ensinava na sinagoga, de modo que todos diziam admirados: Donde lhe vem esta sabedoria e esta força miraculosa?
55 Bʉle, ʉjʉ akaja jo mwana gwa nsongola matapwa? Ʉnna akaja jo ʉjʉ bikʉntɨ Malija? Bʉle, abaamyabo bakaja bo baa Jaakobo, Joosefu, Simoni na Juuta?
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não é Maria sua mãe? Não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Abalʉmbʉ baake boosa tʉkaja nabo papaapa? Po ʉjʉ asyagile kʉʉgʉ syosa ɨsi?”
56 E suas irmãs, não vivem todas entre nós? Donde lhe vem, pois, tudo isso?
57 Po abeene balɨnkwikinyamo, balɨnkʉsita kʉmmwitɨka. Looli Jesu alɨnkʉbabʉʉla alɨnkʉtɨ, “Ʉnkunguluka atikʉpondwa ʉlwɨmɨko looli mwene nkaaja kaake, nkɨkolo kyake na baa mu nyumba jaake.”
57 E não sabiam o que dizer dele. Disse-lhes, porém, Jesus: É só em sua pátria e em sua família que um profeta é menosprezado.
58 Jesu akaabombile ɨfiika fingi kʉla, paapo abandʉ abo bakaalɨmmwitiike.
58 E, por causa da falta de confiança deles, operou ali poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.