Mateus 13
Ʉlwitɨkano Ʉlʉpya (NYY) vs ARA
1 Iisikʉ lɨlalɨla, Jesu alɨnkʉsookamo mu nyumba jɨla, alɨnkʉbʉʉka kʉkʉtʉʉgala kʉmbalɨ kwa sʉmbɨ Galilai.
1 Naquele mesmo dia, saindo Jesus de casa, assentou-se à beira-mar;
2 Ɨkɨlʉndɨlo ɨkɨnywamu ɨkya bandʉ kɨlɨnkʉbʉngaana kɨfuki nagwe. Kʉnongwa jaa bwingi bwa bandʉ, alɨnkwipakɨla mwi ibooti, alɨnkʉbamanyisya bo alɨ mula. Ɨkɨlʉndɨlo ɨkya bandʉ boosa baalɨ pi isɨɨlya.
2 e grandes multidões se reuniram perto dele, de modo que entrou num barco e se assentou; e toda a multidão estava em pé na praia.
3 Po Jesu alɨnkʉbabʉʉla ɨnongwa ɨnyingi mfifwanikɨsyo, alɨnkʉtɨ, “Ʉmbyali jʉmo aabʉʉkile kʉkʉsopa ɨmbeju.
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas e dizia: Eis que o semeador saiu a semear.
4 Bo ikʉsopa, ɨmbeju simo syagwɨliile mumbalɨ mu njɨla, silɨnkwisa ɨnjʉni silɨnkʉlya.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Ɨsingi syagwɨliile pa lwalabwe, apa ʉmfu gʉkaalipo mwingi. Syo nakalɨnga silɨnkʉmela.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Iisʉba bo lɨbalile ʉlʉmu bo lʉkalɨ, silɨnkʉkofuka nʉ kʉʉma, paapo ɨmisi gɨkaabʉʉkile paasi.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Ɨmbeju ɨsingi syagwɨliile pakatɨ pa miifwa. Ɨmiifwa gɨla gɨlɨnkʉmela nʉ kʉsifinyatɨla.
7 Outra caiu entre os espinhos, e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Ɨmbeju ɨsingi syagwɨliile pa mfu ʉnnunu. Simo silɨnkʉpa ɨseke ɨmia jɨmo, ɨsingi silɨnkʉpa amalongo ntandatʉ, nɨ singi silɨnkʉpa amalongo matatʉ.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Ʉjʉ alɨ nɨ mbʉlʉkʉtʉ, jo apɨlɨkege!”
9 Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
10 Balɨnkwisa abafundigwa baa Jesu balɨnkʉnndaalʉʉsya balɨnkʉtɨ, “Fiki kʉjoba na bandʉ mfifwanikɨsyo?”
10 Então, se aproximaram os discípulos e lhe perguntaram: Por que lhes falas por parábolas?
11 Alɨnkʉbaamula alɨnkʉtɨ, “Ʉmwe Kyala abapeele ʉkʉsyagania ɨsya mbʉtiitʉ ɨsya Bʉnyafyale bwa kʉmwanya, looli abeene bakapeeligwa na Kyala ʉkʉsimanya.
11 Ao que respondeu: Porque a vós outros é dado conhecer os mistérios do reino dos céus, mas àqueles não lhes é isso concedido.
12 Ʉjʉ apeeliigwe ʉkʉsyagania ɨsyo, ikongeleligwa ʉkʉsyagania. Ʉjʉ akapeeligwa ʉkʉsyagania, syope ɨnandɨ ɨsi asyageenie sitikʉntʉʉla.
12 Pois ao que tem se lhe dará, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Fyobeene abangɨ nikʉbabʉʉla mfifwanikɨsyo, paapo, nalɨnga bikʉkeeta, batikʉfibona, nalɨnga bikʉpɨlɨka, batikʉsyagania.
13 Por isso, lhes falo por parábolas; porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 Ɨsi sikʉbombigwa kʉmyabo ʉkʉtɨ sibonekege ɨsi ʉnkunguluka Jeesaja aajobile ʉkʉtɨ,
14 De sorte que neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 Paapo ɨndumbula sya bandʉ aba ngafu,
15 Porque o coração deste povo está endurecido, de mau grado ouviram com os ouvidos e fecharam os olhos; para não suceder que vejam com os olhos, ouçam com os ouvidos, entendam com o coração, se convertam e sejam por mim curados.
16 “Looli Kyala abasajile ʉmwe, paapo amaaso gɨɨnu gikʉkeeta, nɨ mbʉlʉkʉtʉ syɨnu sikʉpɨlɨka.
16 Bem-aventurados, porém, os vossos olhos, porque veem; e os vossos ouvidos, porque ouvem.
17 Nalooli nikʉbabʉʉla nikʉtɨ, abakunguluka bingi na bagolofu baanyonywaga ʉkʉsibona ɨsi mukʉsibona ʉmwe, looli bakaasibwene. Kangɨ baanyonywaga ʉkʉpɨlɨka ɨsi mukʉsipɨlɨka ʉmwe, looli bakaasipɨliike.”
17 Pois em verdade vos digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não viram; e ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 “Po ʉmwe namupɨlɨkɨsye ɨkɨfwanikɨsyo ɨkya mbyali kikʉtɨ fiki.
18 Atendei vós, pois, à parábola do semeador.
19 Ʉmundʉ gwesa ʉjʉ ikʉpɨlɨka iisyʉ lya Bʉnyafyale bwa kʉmwanya kɨsita kʉsyagania, Seetano ikwisa nʉ kʉlɨsoosyamo ɨlɨ Kyala alɨbyele mu ndumbula jaake. Ʉmundʉ ʉjo afwene bo ʉlwa mbeju ɨsi syagwɨliile mu njɨla.
19 A todos os que ouvem a palavra do reino e não a compreendem, vem o maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Ɨmbeju ɨsi syagwɨliile pamwanya pa lwalabwe, ʉlʉ lʉkaja nʉ mfu mwingi, sifwene bo ʉlwa mundʉ ʉjʉ ikʉpɨlɨka iisyʉ lya Bʉnyafyale bwa kʉmwanya, nakalɨnga ikʉlyambɨlɨla nʉ lʉsekelo.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e a recebe logo, com alegria;
21 Leelo iisyʉ lɨtikwitoteka mu ndumbula jaake, paapo lɨkaja nɨ misi, likʉjamo akabalɨlo akapimba itolo. Lɨnga ɨngʉbɨlo sikʉmmwisɨla pamo ikʉgeligwa kʉnongwa jaa isyʉ ɨlyo, nakalɨnga ikʉlʉleka ʉlwitɨko.
21 mas não tem raiz em si mesmo, sendo, antes, de pouca duração; em lhe chegando a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Ɨmbeju ɨsi syagwɨliile pa miifwa, sifwene bo ʉlwa mundʉ ʉjʉ ikʉpɨlɨka iisyʉ lya Kyala, looli kʉnongwa jaa kwikolaania, nɨ mbombo ɨsya pakiisʉ, nʉ kʉsyobigwa, nɨ finyonyo ɨfya bʉkabi, fyosa ɨfyo fikʉlɨfinyatɨla iisyʉ, lɨtikʉpa ɨseke.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém os cuidados do mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e fica infrutífera.
23 Looli ɨmbeju ɨsi syagwɨliile pa mfu ʉnnunu, sifwene nʉ mundʉ ʉjʉ ikʉpɨlɨka iisyʉ ɨlyo nʉ kʉlyagania. Ʉmundʉ ʉjo jo ʉjʉ ikʉpa ɨseke. Jʉmo ikʉpa ɨseke ɨmia jɨmo, jʉmo amalongo ntandatʉ, nʉ jʉngɨ amalongo matatʉ.”
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Jesu alɨnkʉkɨbʉʉla ɨkɨlʉndɨlo kya bandʉ ɨkɨfwanikɨsyo ɨkɨngɨ alɨnkʉtɨ, “ɄBʉnyafyale bwa kʉmwanya aabukwisa bo ʉlwa mundʉ jʉmo, ʉjʉ aabyele ɨmbeju ɨnunu mu ngʉnda gwake ʉgwa nganu.
24 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um homem que semeou boa semente no seu campo;
25 Looli abandʉ bo balambaleele, ʉndʉgʉ alɨnkwisa alɨnkʉsopa mu ngʉnda ɨmbeju ɨmbiibi ɨsi sifwene nɨ nganu, alɨnkʉsookamo.
25 mas, enquanto os homens dormiam, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e retirou-se.
26 Ɨnganu bo jɨmelile nʉ kwanda ʉkʉpa ɨseke, ɨseke ɨmbiibi ɨsi sifwene nɨ nganu syope silɨnkʉboneka.
26 E, quando a erva cresceu e produziu fruto, apareceu também o joio.
27 Ababombi abaa mwene ngʉnda jʉla, balɨnkwisa kʉkʉnndaalʉʉsya balɨnkʉtɨ, ‘Gwe ntwa, tʉmeenye ʉkʉtɨ gwabyele ɨmbeju ɨnunu mu ngʉnda gwako, ɨmbeju ɨmbiibi sifumile kʉʉgʉ?’
27 Então, vindo os servos do dono da casa, lhe disseram: Senhor, não semeaste boa semente no teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Alɨnkʉbaamula alɨnkʉtɨ, ‘Ʉndʉgʉ jo ʉjʉ asibombile ɨsi.’ Ababombi balɨnkʉnndaalʉʉsya balɨnkʉtɨ, ‘Bʉle, kʉlonda tʉbʉʉke tʉkanyukule?’
28 Ele, porém, lhes respondeu: Um inimigo fez isso. Mas os servos lhe perguntaram: Queres que vamos e arranquemos o joio?
29 Ʉmwene alɨnkʉtɨ, ‘Somma ʉkʉnyukula, paapo lɨnga mukʉnyukula ɨmbeju ɨmbiibi, mubagiile ʉkʉnyukula pamopeene nɨ nganu.
29 Não! Replicou ele, para que, ao separar o joio, não arranqueis também com ele o trigo.
30 Namufileke fyosa fikʉlege pamopeene mpaka ʉkʉfika akabalɨlo akaa kʉtondola. Akabalɨlo ako, ngwisa kʉbabʉʉla abatondoli ʉkʉtɨ babʉngaanie taasi ɨmbeju ɨmbiibi nʉ kʉpinya mfikose nʉ kʉkosya mmooto. Looli ɨnganu bajɨbʉngaanie nʉ kʉjɨbɨɨka mu ndamba jangʉ.’ ”
30 Deixai-os crescer juntos até à colheita, e, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ajuntai primeiro o joio, atai-o em feixes para ser queimado; mas o trigo, recolhei-o no meu celeiro.
31 Jesu alɨnkʉbabʉʉla ɨkɨfwanikɨsyo ɨkɨngɨ alɨnkʉtɨ, “ɄBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene na kaseke akaa iseeke ɨlya mutaka, aka ʉmundʉ aalyegile, aabyele mu ngʉnda gwake.
31 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um grão de mostarda, que um homem tomou e plantou no seu campo;
32 Akaseke aka kaniini ʉkʉkɨnda ɨseke syosa. Looli kikʉmela, kikʉkʉla ʉkʉkɨnda amaseeke goosa, kikʉja mpiki nnywamu ʉgʉ ɨnjʉni sikwisa nʉ kʉtenga ɨfifufumbwa mu samba syake.”
32 o qual é, na verdade, a menor de todas as sementes, e, crescida, é maior do que as hortaliças, e se faz árvore, de modo que as aves do céu vêm aninhar-se nos seus ramos.
33 Jesu alɨnkʉjoba ɨkɨfwanikɨsyo ɨkɨngɨ alɨnkʉtɨ, “ɄBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene nʉ nkese ʉgʉ ʉnkiikʉlʉ jʉmo aalyongeenie nʉ bʉfu ɨfipɨmo fitatʉ, ʉbʉfu boosa bʉlɨnkʉtupa.”
33 Disse-lhes outra parábola: O reino dos céus é semelhante ao fermento que uma mulher tomou e escondeu em três medidas de farinha, até ficar tudo levedado.
34 Jesu aababʉʉlaga ɨfilʉndɨlo ɨfya bandʉ syosa ɨsyo mfifwanikɨsyo. Akaajobaga nasimo kʉmyabo kɨsita kʉbombela ɨkɨfwanikɨsyo.
34 Todas estas coisas disse Jesus às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia;
35 Ɨsyo syabombiigwe ʉkʉtɨ siboneke ɨsi ʉnkunguluka aajobile aatile,
35 para que se cumprisse o que foi dito por intermédio do profeta: Abrirei em parábolas a minha boca; publicarei coisas ocultas desde a criação [do mundo].
36 Po Jesu alɨnkʉkɨlaga ɨkɨlʉndɨlo kya bandʉ, alɨnkwingɨla nnyumba. Abafundigwa baake balɨnkwisa, balɨnkʉmmbʉʉla balɨnkʉtɨ, “Tʉlɨngaanie ɨkɨfwanikɨsyo ɨkya mbeju mu ngʉnda, kokʉtɨ fiki?”
36 Então, despedindo as multidões, foi Jesus para casa. E, chegando-se a ele os seus discípulos, disseram: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Jesu alɨnkʉbaamula alɨnkʉtɨ, “Ʉmundʉ ʉjʉ aabyele ɨmbeju ɨnunu, jo ʉne Nnyamundʉ.
37 E ele respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem;
38 Ʉngʉnda gʉla kyo kiisʉ, ɨmbeju ɨnunu sila, bo bandʉ baa mBʉnyafyale bwa Kyala, nɨ mbeju ɨmbiibi sila, ɨsi ʉmwene ngʉnda akaabyele, bo bandʉ baa mbʉnyafyale bwa Seetano.
38 o campo é o mundo; a boa semente são os filhos do reino; o joio são os filhos do maligno;
39 Ʉndʉgʉ ʉjʉ aaliisile kʉkʉbyala ɨmbeju ɨmbiibi jo Seetano. Ʉkʉtondola lyo isikʉ ɨlya kʉmmalɨɨkɨsyo ɨlya kʉlonga ɨkiisʉ. Abatondoli bo bandʉmi baa Kyala.
39 o inimigo que o semeou é o diabo; a ceifa é a consumação do século, e os ceifeiros são os anjos.
40 Po bo ʉlʉ abatondoli bikʉbʉngaania ɨmbeju ɨmbiibi nʉ kʉkosya mmooto, sikwisa kʉjaga bo ʉlo amasikʉ gaa kʉmmalɨɨkɨsyo.
40 Pois, assim como o joio é colhido e lançado ao fogo, assim será na consumação do século.
41 Ne Nnyamundʉ ngwisa kʉbatʉma abandʉmi bangʉ, ʉkʉbabʉngaania abandʉ ʉkʉfuma mBʉnyafyale bwangʉ aba bikʉbasofya abiinaabo, na batʉlanongwa boosa.
41 Mandará o Filho do Homem os seus anjos, que ajuntarão do seu reino todos os escândalos e os que praticam a iniquidade
42 Abandʉmi bikwisa kʉbataaga abandʉ abo ndʉpanga lwa mooto, mula bikwisa kʉlɨlaga nʉ kʉsyegetula amiino kʉnongwa jaa ndaamyo.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Po abiikemo bikwisa kʉlangala bo isʉba mBʉnyafyale bwa Taata. Ʉjʉ alɨ nɨ mbʉlʉkʉtʉ, jo apɨlɨkege!”
43 Então, os justos resplandecerão como o sol, no reino de seu Pai. Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
44 “ɄBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene bo ʉlwa kyʉma ɨkɨ kɨfisiigwe mu ngʉnda. Ʉmundʉ jʉmo alɨnkwisa, alɨnkʉkyaga mula, alɨnkʉkɨfisa kangɨ. Aasekiile fiijo, alɨnkwakʉʉlɨsya fyosa ɨfi aalɨ nafyo, alɨnkʉʉla ʉngʉnda gʉla.
44 O reino dos céus é semelhante a um tesouro oculto no campo, o qual certo homem, tendo-o achado, escondeu. E, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 “Kangɨ ʉBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene bo ʉlwa mabwe agaa ntengo aga gaalondigwaga nʉ mʉʉlɨsi jʉmo.
45 O reino dos céus é também semelhante a um que negocia e procura boas pérolas;
46 Bo alyagile iibwe lɨmo ɨlya ntengo ʉnnywamu fiijo, alɨnkʉbʉʉka, alɨnkwakʉʉlɨsya fyosa ɨfi aalɨ nafyo, alɨnkwisa kʉlyʉla.”
46 e, tendo achado uma pérola de grande valor, vende tudo o que possui e a compra.
47 “Kangɨ ʉBʉnyafyale bwa kʉmwanya bʉfwene nʉ lwelo ʉlʉ abalobi baasopile mwa sʉmbɨ, lwakolile ɨɨswɨ ɨsya lʉko nʉ lʉko.
47 O reino dos céus é ainda semelhante a uma rede que, lançada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Ʉlwelo lʉla bo lwiswile ɨɨswɨ, balɨnkʉlʉkwabɨla pi isɨɨlya, balɨnkʉtʉʉgala balɨnkʉsala ɨɨswɨ ɨnunu nʉ kʉsibɨɨka mfiibo fyabo, looli ɨɨswɨ ɨmbiibi balɨnkʉsitaaga.
48 E, quando já está cheia, os pescadores arrastam-na para a praia e, assentados, escolhem os bons para os cestos e os ruins deitam fora.
49 Sikwisa kʉjaga bo ʉlo pi isikʉ ɨlya kʉmmalɨɨkɨsyo ɨlya kʉlonga ɨkiisʉ. Abandʉmi bikwisa kʉpaagʉlania abatʉlanongwa na biikemo.
49 Assim será na consumação do século: sairão os anjos, e separarão os maus dentre os justos,
50 Po bikwisa kʉbataaga abatʉlanongwa ndʉpanga lwa mooto, mula bikwisa kʉlɨlaga nʉ kʉsyegetula amiino kʉnongwa jaa ndaamyo.”
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Jesu alɨnkʉbalaalʉʉsya abafundigwa baake alɨnkʉtɨ, “Bʉle, musyageenie ɨsi syosa?” Balɨnkʉmmwamula balɨnkʉtɨ, “Tʉsyageenie.”
51 Entendestes todas estas coisas? Responderam-lhe: Sim!
52 Alɨnkʉbabʉʉla alɨnkʉtɨ, “Kʉkʉtɨ mmanyisi gwa ndagɨlo ʉjʉ amanyisiigwe ɨsya Bʉnyafyale bwa kʉmwanya, afwene bo ʉmwene nyumba ʉjʉ ikʉsokola mu ndamba jaake ɨkyʉma ɨkɨpya nɨ kɨkʉʉlʉ.”
52 Então, lhes disse: Por isso, todo escriba versado no reino dos céus é semelhante a um pai de família que tira do seu depósito coisas novas e coisas velhas.
53 Jesu bo amalile ʉkʉjoba ɨfifwanikɨsyo ɨfyo, alɨnkʉsookako kʉla.
53 Tendo Jesus proferido estas parábolas, retirou-se dali.
54 Bo afikile nkaaja aka aakʉliile, alɨnkʉbamanyisya abandʉ mu sinagogi jaabo. Abandʉ bala balɨnkʉswiga, balɨnkʉlaalʉʉsania balɨnkʉtɨ, “Mwe! Ʉjʉ agaagile kʉʉgʉ amahala aga, na maka agaa kʉbomba ɨfiika ɨfi?
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de tal sorte que se maravilhavam e diziam: Donde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Bʉle, ʉjʉ akaja jo mwana gwa nsongola matapwa? Ʉnna akaja jo ʉjʉ bikʉntɨ Malija? Bʉle, abaamyabo bakaja bo baa Jaakobo, Joosefu, Simoni na Juuta?
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas?
56 Abalʉmbʉ baake boosa tʉkaja nabo papaapa? Po ʉjʉ asyagile kʉʉgʉ syosa ɨsi?”
56 Não vivem entre nós todas as suas irmãs? Donde lhe vem, pois, tudo isto?
57 Po abeene balɨnkwikinyamo, balɨnkʉsita kʉmmwitɨka. Looli Jesu alɨnkʉbabʉʉla alɨnkʉtɨ, “Ʉnkunguluka atikʉpondwa ʉlwɨmɨko looli mwene nkaaja kaake, nkɨkolo kyake na baa mu nyumba jaake.”
57 E escandalizavam-se nele. Jesus, porém, lhes disse: Não há profeta sem honra, senão na sua terra e na sua casa.
58 Jesu akaabombile ɨfiika fingi kʉla, paapo abandʉ abo bakaalɨmmwitiike.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.