Mateus 26

-YBHƐYBHƐTITELRE (NWB) vs BKJ

Sair da comparação
1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌgwɛ-ɛ ꞌɔ -tɔtɔlɩ ꞌꞌyi. ꞌLe, *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌPaakɩ, ꞌɛ ꞌwɩ -nɩꞌe nyninamʋ.
1 E aconteceu que, quando Jesus concluiu todas estas palavras, ele disse aos seus discípulos:
2 Ɔ na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: ꞌPaakɩꞌa ꞌwɩ ꞌsɔn-ɔ -sieꞌe ꞌbho ꞌle ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌke nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ-ɛ ꞌɩn ꞌke ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri -kɔ-ɛ.
2 Sabeis que daqui a dois dias é a festa da Páscoa, e o Filho do homem será traído para ser crucificado.
3 -Nɔɔ -ke ꞌli ɔ ꞌlɛ -nɩꞌa -kaa a, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kayifʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlibudu ꞌli -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌbhoꞌa ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru.
3 Então se reuniram os principais sacerdotes, e os escribas, e os anciãos do povo, no palácio do sumo sacerdote, o qual se chamava Caifás,
4 ꞌWa ꞌwee ꞌpo-o wlu -dalue ʋn ꞌke ɔ ꞌsrɛ ꞌli -po ꞌle ʋn ꞌke ɔ kpʋn, ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ.
4 e consultaram-se entre eles para que pudessem prender Jesus com astúcia para matá-lo.
5 Nyʋ ꞌmnʋ na: -Aꞌba kpʋn ɔ ꞌbho gɔꞌɔ zɔ -le! ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, nyunyu -dieꞌe-e ꞌꞌyi, ʋn -kaa -amʋ tʋ gbo -ya.
5 Mas eles disseram: Não durante o dia da festa, para que não haja alvoroço entre o povo.
6 A -gblee, ɛ-bɛ -nɔɔ -lue ꞌmnɛ ꞌli, *Zezii -nɩꞌe-e ꞌbho Bɛtanii. Nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ, -ɔ ꞌpʋnꞌa *lalʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo ɔ -nɩꞌo.
6 Ora, estando Jesus em Betânia, na casa de Simão, o leproso,
7 Zezii -nɩ linamʋ ꞌle ꞌnynaakpʋ -lue nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni -ɔ li: ʋn ꞌbhle-e kpanatoope -lue -kwa. Sʋkpʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *alɩbaatɩ, ꞌɛ kpana moꞌo. ꞌCna -lue -gbɛ -nɩꞌe ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ. Ɛ-bɛ ꞌcna ꞌmnɛ, ɛ-ɛ ꞌpo-o ngnɛzɛgɛ ꞌle ꞌɛ ꞌpɛlʋ -kmuꞌo ꞌꞌyi tenyɩ. Kpana ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌbhleꞌe kwa ʋn ꞌye yi. Ʋn nyni ꞌɔ li, ꞌɛ ꞌlimʋꞌa ꞌcna -nɩꞌa ꞌle, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌwlɔ ꞌɔ ꞌꞌlru.
7 aproximou-se dele uma mulher com um vaso de alabastro com unguento muito precioso, e derramou-o sobre a sua cabeça, estando ele reclinado à mesa.
8 *ꞌƆ -namʋ ꞌyeꞌa ꞌna li, ɛ -see ʋ ꞌtʋ nʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwʋnwanꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Ɔɔ! A -gblee, ꞌcna -ɛ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ʋn lʋkwlaꞌa ti. ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ.
8 Mas, vendo isto, os seus discípulos indignaram-se, dizendo: Qual o propósito deste desperdício?
9 -Bho ɛ -po-ɛ ꞌkɩ ꞌpɛlʋ, ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke mɔni -dudu ꞌye ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌpʋanlbhamʋ ꞌꞌyitiꞌgble-ɛ.
9 Pois este unguento podia ter sido vendido por muito, e dado aos pobres.
10 Ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ na: Leedɩ a sɩa nɩ nʋꞌa? Aꞌba nʋ -kaa -le! Lɛzɛgɛ ʋn nʋꞌo ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli.
10 Entendendo isto, Jesus lhes disse: Por que afligis esta mulher? Pois ela fez uma boa obra para mim.
11 -Yʋ ꞌma-a ꞌꞌpʋanmʋ a, a -ke ʋn -nɩꞌe-e ꞌnɔɔ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. -Bho a ꞌybha a ꞌbhɛɛꞌɛ a ꞌke ʋ -zɩgɩ ꞌꞌlrulinʋ. ꞌLe ꞌɩnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ -mʋ ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ!
11 Porquanto tendes os pobres sempre convosco; mas a mim nem sempre tendes.
12 -Bho ꞌɩn ꞌmɛ, -bho ʋn -ka ꞌɩnmʋ ti-inmaze, ꞌcna ʋn ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌlru ꞌwla, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌwlaꞌa -laa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlru -nalo.
12 Pois derramando ela este unguento sobre o meu corpo, ela o fez para o meu sepultamento.
13 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ, lɛ ʋn nʋꞌa, nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɛ ꞌꞌdɩ -za -mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -da ꞌwee ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -kpa mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za -mʋ.
13 Na verdade eu vos digo que, onde quer que este evangelho for pregado em todo o mundo, também será contado o que esta mulher fez, para memória sua.
14 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌklumʋꞌa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zidaa Isikaliyoo -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌꞌwe -yɛ,
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi até os principais sacerdotes,
15 ꞌle ɔ na: -Bho ꞌɩn ꞌꞌnyɩ amʋ Zezii, leelɛ a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩꞌa? Ʋn na: Mɔni moꞌo. ꞌLe ʋn ꞌye ɔ nɛtɛmɔniꞌa -gwlʋ -lue ꞌyɔ bue zrɛ, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ ꞌye mu.
15 e disse-lhes: O que me dareis, e eu lho entregarei? E eles concordaram em trinta moedas de prata.
16 -Ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, -ka ɔ ꞌka -nyna ꞌle ɔ ꞌkʋ ʋ Zezii -jeyi ꞌꞌnyɩ, ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti!
16 E desde esse momento, ele buscou oportunidade para traí-lo.
17 A -gblee, ꞌle, *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌwɩ ꞌye nyni. -Bho ꞌɛ -nɔɔ nyni a, *ꞌꞌflɔɔ seꞌa ꞌꞌflɔɔbuulɛ gboꞌbhle, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ liꞌo. ꞌWa li ꞌꞌflɔɔ -lrɛɛ. ꞌBho gɔ ꞌmnɛꞌɛ -antanyɩzɔ *Zeziiꞌa -namʋ dede ꞌnɔ-ɔ ti, ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -bho -a -ka ꞌPaakɩꞌa gɔ-ɔ ꞌꞌdu, lililɩ -a ꞌka li, doo -ɩn ꞌybhaꞌa -a ꞌke mu -a ꞌke ɩ -pi -nɩꞌa?
17 E, no primeiro dia da festa dos pães ázimos, os discípulos vieram até Jesus, dizendo: Onde queres que preparemos para comeres a Páscoa?
18 ꞌLe ɔ na: A mu Zelizalɛɛmʋ, nyukpasu -lue-e -nɩꞌe ꞌbho, a ꞌlɔ ɔ -kaa ꞌꞌyi: -Aꞌba -tɔyi na ꞌɔ -nɔɔ nyni-oꞌo: -da -ɩn ꞌꞌbhli ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌke ꞌPaakɩ -po -nɩ!
18 E ele disse: Ide à cidade, ao tal homem, e dizei-lhe: O Mestre diz: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a Páscoa com os meus discípulos.
19 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye mu. Ʋn muꞌa, -ka ɔ ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi ꞌtɩn, ꞌka-a ʋn nʋꞌo ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho gɔlilɩ -pi -nɩ.
19 E os discípulos fizeram como Jesus lhes ordenara, e prepararam a Páscoa.
20 ꞌꞌJiazɔ nyniꞌa, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌye linamʋ mu!
20 Ao anoitecer, ele assentou-se com os doze.
21 Ʋn -nɩ linamʋ ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ.
21 E enquanto eles comiam, disse: Na verdade eu vos digo que um de vós me trairá.
22 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌgwlʋ -nyniꞌe-e ꞌɔ -namʋꞌa ꞌwee li. ꞌLe ʋn-ʋ ꞌlɔ ꞌɔ -kaa ꞌꞌyi zikezikezike: -Aꞌba -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? -Aꞌba -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? -Aꞌba -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae?
22 E eles, demasiadamente tristes, começaram cada um a perguntar-lhe: Senhor, sou eu?
23 ꞌLe ɔ na: Nyɔ -ke ꞌɩn -nɩꞌa -laa -zapʋ -lue kɔ lililɛ ꞌsmanamʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo.
23 E ele, respondendo, disse: O que põe sua mão comigo no prato, esse me trairá.
24 Kɩn, -ziadɩ moꞌo, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ. ꞌKa-a ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. -Yeee! Ngazedɩ! Nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌɔ ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -bho ɔ se ꞌkɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi a, ɛ -nmɔ ꞌko-o ꞌꞌyrili! ꞌKa-a *Zezii ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi!
24 O Filho do homem vai, conforme está escrito a seu respeito; mas ai daquele homem por quem o Filho do homem é traído! Bom seria para esse homem se não tivesse nascido.
25 Zidaa -ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ dede ꞌnɔ-ɔ ti: -Aꞌba -Tɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? ꞌLe ɔ na: -Aꞌa ꞌꞌbhuo moꞌo ꞌtɩn!
25 Então Judas, que o traía, respondeu e disse: Mestre, sou eu? Ele disse: Tu o disseste.
26 Ʋn -nɩꞌa -bhla linamʋ Zezii ꞌꞌluoꞌo-o ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ɛ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ na: A kpʋn a ꞌke li! Ɛ-bɛ ꞌꞌflɔɔ -nɛɛ, ꞌɩnmɔ moꞌo, ꞌan ku moꞌo.
26 E, enquanto comiam, Jesus tomou o pão, e abençoando-o, o partiu, e o deu aos discípulos, e disse: Tomai, comei, isto é o meu corpo.
27 ꞌLe ɔ ꞌye duvɛɛnꞌɛ ꞌꞌkɔpʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ʋ ɛ ꞌꞌnyɩ, ɔ na: A ꞌna ꞌwee!
27 E tomando o cálice, deu graças e deu-lho, dizendo: Bebei todos dele;
28 A -gblee, duvɛɛn a-a ꞌnaꞌa -laa, ꞌan nymɔ moꞌo. ꞌAn nymɔ ꞌmnɛ, nyʋ ꞌweeꞌa -zɛgɛꞌɛ dɩ ɛ-ɛ ꞌye tiꞌwla mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Lagɔ -ke nyunyu ꞌke -ybhɛybhɛtite bhla ꞌle ɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɛ ꞌmʋyibolɛꞌɛ nmɔ moꞌo.
28 porque isto é o meu sangue do novo testamento, que é derramado por muitos, para remissão dos pecados.
29 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ duvɛɛn ꞌna yi. -Da ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ -nɩ mʋ a, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌbho-o ꞌɩn -ke a-a ꞌye duvɛɛn -lrɛɛ ꞌna -nɩ mʋ.
29 Mas eu vos digo que, daqui em diante não mais beberei deste fruto da videira até aquele dia em que o beber, novo, convosco no reino de meu Pai.
30 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌPaakɩꞌa ꞌlʋɩ-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌye ɩ bhle. Ʋn gwɛꞌɛ bhlebhlea ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌwlʋ, ʋn ꞌye ꞌle Olivieegɔgɔ ꞌꞌkpi -bhoga mu.
30 E, tendo cantado um hino, eles saíram para o monte das Oliveiras.
31 Ʋn -nɩ munamʋ ꞌle *Zezii ꞌye -kaa *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: A -gblee, -zɩan ꞌꞌmatʋꞌa ꞌꞌbhuo, aꞌba ꞌwee, a-a ꞌye-e ꞌan dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ kli ꞌwlʋ. -Kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɔ na:
31 Então Jesus lhes disse: Todos vós vos escandalizareis por minha causa esta noite; pois está escrito: Eu ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão espalhadas.
32 ꞌKa-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. ꞌƐ dɩ ꞌɩn na: -Bho ꞌɩn ꞌmɛ ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi -nyni -mʋ -tanyɩ ꞌle a ꞌke ꞌle ꞌɩnmʋ -yɛ.
32 Mas, depois de ser eu ressuscitado, irei adiante de vós para a Galileia.
33 *ꞌPiɛlɩ na: -Bho ʋ-bee -yʋʋ -za -aꞌa dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ kli ꞌwlʋ, ꞌɛ dɩ ꞌɩnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn -see -aꞌa dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.
33 Pedro, respondendo, disse-lhe: Ainda que todos os homens se escandalizem em ti, eu nunca me escandalizarei.
34 Zezii na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -zɩan ꞌꞌmatʋꞌa ꞌꞌbhuo -bhladɩ zɔꞌɔ ꞌꞌyri -ka ꞌle-e yi, ꞌle -sʋʋn ꞌke zro, -ɩnmɔ ꞌPiɛlɩ, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo.
34 Disse-lhe Jesus: Na verdade eu te digo que, nesta noite, antes do galo cantar, tu me negarás três vezes.
35 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌPiɛlɩꞌa -pɔlʋ -see bhlu ꞌle ɔ na: -Ɩn na, leelɛ! -Aꞌa ꞌlɛ -kaa -le! ꞌƖn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyidepo ꞌle ꞌɩn ꞌke na ꞌɩn se -ɩnmʋ yibo, nʋ, -gba, ꞌɩn se ɛ ꞌbhɛɛ. -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa ꞌmɛnamʋ ꞌɩn -ke -ɩn -nɩ ꞌsɔn, -a ꞌke -dalue -pa -nɩ moꞌo. ꞌKa ꞌmnɔ ꞌka-a Zeziiꞌa -namʋ ꞌwee ꞌlɛꞌo.
35 Disse-lhe Pedro: Ainda que me seja necessário morrer contigo, eu não te negarei. E o mesmo disseram todos os discípulos.
36 A -gblee, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni-e -da -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gɛsɩmanee. Ʋn nyniꞌa ꞌbho ꞌle Zezii na: A -de -bhla -laa ti a ꞌke ꞌɩnmʋ -fuo. ꞌƖn-ɩ mu-oꞌo ꞌɩn ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po, ꞌɩn ꞌke le yi.
36 Então chegou Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani, e disse a seus discípulos: Sentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ nyʋ tan -za. *ꞌPiɛlɩ -ke Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔn, ꞌɩnnʋ -ke ɔ muꞌo. Ɔ -ke ʋn -nɩꞌa munamʋ, ꞌgwlʋꞌa linyniɛ gbutaꞌa-a ꞌɔ -pɔlʋ ꞌle ꞌɔ ꞌkpɩ-ɩ mɛꞌɛ li,
37 E, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se muito.
38 ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: ꞌGwlʋꞌa linyniɛ gbutaꞌa-a ꞌan -pɔlʋ. A -fuo -laa ꞌɩnmʋ. ꞌƖn-ɩ mu-oꞌo ꞌɩn ꞌke -Lagɔ wɔn gbo po. A de yra, aꞌba ꞌmʋ -leꞌꞌa!
38 Então lhes disse: A minha alma está demasiadamente triste, até a morte; ficai aqui e vigiai comigo.
39 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho nya tinyni -sɛ, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌbhlʋgbɔ tisro, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkwla ꞌꞌjri ꞌle ɔ ꞌye -Lagɔ wɔn gbo po, ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, -bho -ɩn ꞌybha ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ gbo-tɛ, -yɛ ꞌma-a -aꞌa ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩnnɛ ꞌke -nʋ-ɛ, ɛ se ꞌan nɛ -ko.
39 E ele indo um pouco mais adiante, prostrou-se sobre a sua face, orando e dizendo: Ó meu Pai, se é possível, passe de mim este cálice; todavia, não seja como eu quero, mas como tu queres.
40 Ɔ bhadeꞌa -kaa a, ɔ ꞌmu-o ꞌle ꞌɔ -namʋ tanꞌa ꞌꞌtroli le. Ɔ -ka nyni, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌPiɛlɩ ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ɩɩn! A -see -dagbɛ -gwle ke -a ꞌmʋ ꞌko-aꞌa?
40 E, ele voltando para os seus discípulos, achou-os adormecidos, e disse a Pedro: O que, não pudeste vigiar comigo nem uma hora?
41 ꞌƐ dɩ a de yra, aꞌba ꞌmʋ -le, a ꞌke -Lagɔ libhade. -Bho ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌdɩn amʋ ti, -yɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a -kɩɩ ɩ nʋ, -ɛkedɩmaa, nyunyɔpɔlʋ -mnɛɛ, ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ ꞌke -zɩgɩ nʋ, nyunyɔ -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌfɩɩnꞌe ꞌmʋꞌa dɩ moꞌo.
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; na verdade, o espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ le po -lrɛɛ ɔ ꞌye -Lagɔ libhade, ꞌle ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, -bho -ɩn ꞌbɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ -zi -nɩ, -aꞌa ꞌgwlʋdɩ -nʋ-ɛ!
42 Ele se afastou novamente pela segunda vez, e orou, dizendo: Ó meu Pai, se este cálice não pode passar de mim sem eu o beber, faça-se a tua vontade.
43 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ -namʋ ꞌꞌtroli le mu. Ɔ -ka le-e nyni, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo -lrɛɛ, ʋn se yradeɛ ꞌbhɛɛ, ꞌwa ꞌꞌyri ꞌku-o -kwa ꞌꞌnynɔɔꞌɔ dɩ.
43 E, voltando, achou-os outra vez adormecidos; porque os seus olhos estavam pesados.
44 ꞌƐ kpɛ tannɛ ɔ ꞌpo -ʋ le. -Ka ɔ bhade ꞌka ꞌtraamʋ, ɔ ꞌye ꞌna -Lagɔ libhade,
44 E, ele deixando-os de novo, foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌꞌtroli le mu, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za, ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌMʋmʋaꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ lbhʋ a ꞌbhleꞌo ꞌle a -deꞌe ti bhubhuyitiꞌa? Ɛ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌan -nɔɔ nyni-oꞌo. A -gblee, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌtraamʋꞌa ꞌꞌbhuo ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ.
45 Então veio ele aos discípulos, e disse-lhes: Dormi agora, e descansai; eis que é chegada a hora, e o Filho do homem está sendo traído pelas mãos dos pecadores.
46 ꞌƐ dɩ, a -sɔ ꞌmʋ -a ꞌke ʋ -jeyi mu. A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌye ꞌʋ ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ɔ -nɩꞌe-e yinamʋ.
46 Levantai-vos, vamo-nos; eis que é chegado aquele que me trai.
47 Wlu ꞌꞌsri ꞌle *Zeziiꞌa wɔn ꞌmʋ, *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ -lue, Zidaa nʋꞌa -kaa, ɔ -yɛ ꞌnʋ ꞌbho-ɛ. Nyʋꞌa -dadudu -ke ɔ -naꞌo, ʋbʋ ꞌmnʋ, ʋn ꞌbhle-e -blajrɩɩ -ke gbatui. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ, ꞌɩnnʋ lbho ʋꞌo.
47 E, enquanto ele ainda falava, eis que veio Judas, um dos doze, e com ele uma grande multidão com espadas e bastões, da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Zidaa -yʋ ꞌʋ -jeyi ʋn ꞌke Zezii kpʋn, ɔ -ke ʋn ꞌka yi, -kaa ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi: -Bho -a mu, nyɔ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -gble mʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo. A kpʋn ɔ, a -ke ɔ ꞌke mu.
48 Então, o que o traía lhes deu um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar é ele; segure-o rapidamente.
49 Ʋn nyniꞌa ꞌbho -nalo, ɔ ꞌnyni-e Zezii li, ɔ ꞌye ɔ -gble ꞌle ɔ na: -Ɩɩɩn! -Aꞌba -Tɔyi, -a gbɩgble, -a -tuu!
49 E logo, aproximando-se de Jesus, disse: Salve, mestre; e o beijou.
50 ꞌLe Zezii na: ꞌƖn bha, lɛ -mnɔɔɔ yiꞌa nʋnamʋ, nʋ ɛ! ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, nyʋ ꞌmnʋ ꞌnyni-e Zezii li, ʋn ꞌye ɔ kwa ꞌmʋ tikpʋn.
50 E Jesus lhe disse: Amigo, porque tu vieste? Então, aproximando-se eles, lançaram mão de Jesus, e o prenderam.
51 Ʋn kpʋn ꞌɔ, ꞌɔ -nayi -lue-e -nɩꞌa ꞌbho jriꞌe ꞌle-e -blajrɛɛ ɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa lbhʋnʋyi -loku ꞌꞌlru cɛ.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo sua mão, puxou sua espada e, ferindo um servo do sumo sacerdote, cortou-lhe sua orelha.
52 Zezii na: ꞌꞌDuu -aꞌa -jrɛɛ ꞌle ꞌɛ kpla ꞌli le! Nyɔ-ɔ -kmaꞌa -gbaaꞌa dɩ, ɔ -ke ɛ-ɛ ꞌnɛ-oꞌo.
52 Então Jesus disse-lhe: Põe novamente a tua espada em seu lugar; porque todos os que lançarem mão da espada, hão de perecer com a espada.
53 -Ɩn se yibo -bho ꞌɩn nʋ ꞌan -tɩta -Lagɔ: Yi -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ -kpa, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ɔ ꞌpo-o ꞌɩnmʋ ꞌɔ ꞌꞌsrojaꞌa -dadudu -jeyi?
53 Tu pensas que eu não posso agora orar a meu Pai, e ele imediatamente me daria mais de doze legiões de anjos?
54 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle, koo ꞌan dɩ ꞌke ꞌmʋ-nɩꞌa? Ɩ ꞌka -kaa ꞌmʋ-nɩ, ɛ -se bhubhuyiti -ko. ꞌAn ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋꞌa dɩ moꞌo.
54 Mas, nesse caso, como poderia se cumprir aquilo que as escrituras dizem que deve suceder?
55 ꞌLe Zezii na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: -Blajrɩɩ -ke gbatui a ꞌbhleꞌo a-a yiꞌe ꞌɩnmʋ kpʋnnamʋ -ka nyɔ-ɔ yiꞌa ka ꞌgbokobhleyi kpʋnnamʋꞌa! ꞌLe *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌɩn -gwleꞌe-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ nyʋ -tɔnamʋ, a -see ꞌle ꞌɩnmʋ -kpʋn -nɩ.
55 Naquela mesma hora disse Jesus à multidão: Saístes, como a um ladrão, com espadas e bastões para me prenderes? Todos os dias eu me assentava junto de vós, ensinando no templo, e não me prendestes.
56 ꞌYa ꞌwee -nɩꞌe -kaa ꞌmʋ-ɛ ꞌle ꞌan ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa see, ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, wlu ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa -nalo, ꞌɔ -namʋꞌa klɛ ꞌwlʋ -ɔ kli, ʋn ꞌye ple.
56 Mas tudo isto foi feito para que pudesse se cumprir as escrituras dos profetas. Então todos os discípulos, deixando-o, fugiram.
57 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, yɔ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba Kayifʋ, ꞌle ɔ ꞌꞌbhli, nyʋ-ʋ kpʋnꞌa *Zezii, ꞌle-e ʋn kpɔ ɔꞌo, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa klɛ ꞌye ꞌle ꞌꞌlruꞌgbʋʋ.
57 E os que seguraram a Jesus o conduziram à presença do sumo sacerdote Caifás, onde os escribas e os anciãos estavam reunidos.
58 ꞌKa-a *ꞌPiɛlɩ-ɩ na ꞌnʋ ꞌbɩ -wɔɔ! ꞌle ɔ ꞌye ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhlegbo pa. Nyʋ-ʋ fuoꞌa ꞌꞌbhlegbo liꞌa ꞌꞌklumʋ ɔ paꞌo, ꞌle, -ka Zeziiꞌa dɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌmʋtizizi mʋ, ɔ ꞌke ꞌna ꞌye.
58 Mas Pedro o seguiu de longe, até o palácio do sumo sacerdote, e, entrando, sentou-se com os servos, para ver o fim.
59 ꞌBho -da -lue ꞌmnɔ, ʋn -nɩꞌe-e Zezii -zigle -tunamʋ. ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋꞌa klɛ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ. Wlu -ɩ ꞌkɔ ɔ kpʋn, ꞌɩnnɛ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle ʋn ꞌke ɔ wɔn ꞌꞌkpiticɛ nyʋ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ.
59 Ora, os principais sacerdotes, e os anciãos, e todo o concílio, buscavam falso testemunho contra Jesus, para poderem matá-lo,
60 ꞌƐ dɩ nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌduu ꞌnɔ dɩ ꞌꞌkpi. Ʋn nʋꞌa -kaa, wlu -ɩ ꞌkɔ ɔ kpʋn, ʋn -see ɩ ꞌye. ꞌLe ꞌɛ ꞌꞌlruyijranamʋ, nyukpasi ꞌsɔn-ɔ ꞌkɔ ɔ dɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌduu, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, -kaa ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa:
60 mas não achavam nenhuma; sim, embora viessem muitas falsas testemunhas, não acharam nenhuma. Por último, vieram duas falsas testemunhas,
61 Ɔ-bɔ Zezii -nɔɔ, ɔ na ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu wa. -Bho ɔ wɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌke -lreenɛ ꞌwɩ tan ti -po -nɩ. ꞌKa-a ɔ ꞌlɛꞌo.
61 e disseram: Este homem disse: Eu posso destruir o templo de Deus, e reedificá-lo em três dias.
62 ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌle ɔ na: Zezii, -aꞌa ꞌꞌkpidɩ nyʋ -nʋʋ-ʋ zaꞌa -laa ꞌmʋ, -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke -aꞌa nɩ lizɩza?
62 E o sumo sacerdote levantou e lhe disse: Nada respondes? O que estes testemunham contra ti?
63 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zezii ꞌꞌmu-o wɔn blenyi! ꞌLe ɔ na: ꞌLe Tinɩlagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ dede ꞌnɩ-e -ɩnmʋ ti: -Za -ziadɩ ꞌmʋ! -Ɩnmɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa? -Ɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa?
63 Mas Jesus permanecia em silêncio. E o sumo sacerdote lhe disse: Conjuro-te pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho de Deus.
64 ꞌLe Zezii na: Kɩn, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ti-de -mʋ ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke lɩꞌa klɛ -kɔ. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e le -yi -mʋ. -Bho ꞌɩn -ka le-e yi, ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -yi -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ liꞌye!
64 Disse-lhe Jesus: Tu o disseste; contudo, eu vos digo que vereis em breve o Filho do homem assentado à direita do poder, e vindo sobre as nuvens do céu.
65 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -cnaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -banɩ. Ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ nyʋ -ka Zezii nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ, ꞌle ɔ ꞌye -kaa nyʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ka ɔ -nyniꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn ꞌtraamʋ, a ꞌwɔnꞌɔ ꞌna-a ꞌbɔ. Wlu -ɛ ꞌkɔ ɔ kpʋn, -aꞌba ꞌbɛ ɛ ꞌtɔ ti -le!
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Ele blasfema falando; para que precisamos ainda de testemunhas? Eis que agora acabais de ouvir a sua blasfêmia.
66 ꞌƐ dɩ koo a-a ꞌlɛꞌɛ? Lee -a ꞌke ꞌtɔ nʋꞌa? ꞌLe ꞌwa ꞌwee na: Wlu -nɛɛ, ɛ kpʋn -ɔꞌo. Ɔ ꞌke ꞌlbhɛ-ɛ ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo.
66 O que pensais? E eles, respondendo, disseram: Ele é culpado de morte.
67 Ʋn nʋꞌa kaa, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌyigbeyi san, ʋn ꞌye ɔ -tʋtrɔ ꞌꞌyriwʋnna ꞌle ʋn-ʋ po ꞌnɔ -kpikpiin, ʋn-ʋ po ꞌɔ ꞌkpɩ wɔn ꞌmʋ, ʋn-ʋ nʋꞌo:
67 Então eles cuspiram na sua face, e o espancaram; e outros feriram-no com as palmas das suas mãos,
68 -Ɩnmɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, nyɔ-ɔ -poꞌa -aꞌa da a, ꞌꞌsi ɔ ꞌnynɩ!
68 dizendo: Profetiza-nos, Cristo, quem te bateu?
69 Ʋn -nɩꞌa *Zezii -zigle -tunamʋ, *ꞌPiɛlɩ -nɩꞌe-e -bhla ꞌbho ꞌꞌbhlegbo ꞌle lbhʋnʋnynaakpʋ -lue ꞌye yi. Ʋbʋ ꞌmnʋ yiꞌa, ʋn ꞌye-e ꞌPiɛlɩ li, ʋn ꞌnyni -ɔ li ꞌle ʋn na: -Ɩnmɔ -naa, -ɩnmɔ -ke Galileeyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zezii, -ɩnmɔ -ke ɔ-ɔ naꞌo.
69 Ora, Pedro estava sentado do lado de fora do palácio; e, aproximando-se dele uma criada, disse: Tu também estavas com Jesus da Galileia.
70 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa ꞌꞌyigbeyi depo -nɩ, ɔ na: -Gbaa! ꞌƖn se ɔ yibo. Dɩ a-a zaꞌa -laa ꞌmʋꞌa ꞌꞌbhuo, ꞌɩn se ꞌɛ -lue komu yibo.
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: Eu não sei o que dizes.
71 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌgbewɔn ꞌꞌyi mu. ꞌNynaakpʋ -lrʋʋ nʋꞌa -kaa, ʋn -yɛ ꞌnɔ ꞌbho-ɛ, ʋn ꞌye nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Nyɔ -nɔɔ -ke Nazalɛɛtɩyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zezii-i na-oꞌo.
71 E ele saindo para o pórtico, outra criada o viu, e disse aos que ali estavam: Este indivíduo também estava com Jesus de Nazaré.
72 ꞌLe ɔ ꞌye depo -lrɛɛ, ɔ na: ꞌƖn-ɩ zrɛ-oꞌo, nyɔ a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo.
72 E ele negou outra vez com juramento: Eu não conheço o homem.
73 Ɔ -fɔꞌɔ -daan, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌnyni -ɔ li, ʋn na: -Ziadɩ moꞌo, Zeziiꞌa -nayi -ɩn ꞌꞌduꞌo. Galileekɔyi -ɩn ꞌꞌduꞌo -lrɛɛ. -Aꞌa -wluwlu ꞌtmʋʋꞌo -amʋ.
73 Pouco depois, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Certamente tu também és um deles, pois a tua fala te denuncia.
74 ꞌLe ɔ na: -Bho ꞌɩn cɛ sɩn, -Lagɔ ꞌlbha ꞌɩnmʋ! ꞌƖn-ɩ zrɛ-oꞌo. Nyɔ a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo.
74 Então ele começou a amaldiçoar e a jurar, dizendo: Eu não conheço o homem. E imediatamente o galo cantou.
75 -Yrɔzaa! ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌgwlʋtipopo ɔ na: ꞌꞌWii! Wlu Zezii -za ꞌka ꞌmʋ, ɔ ꞌyeꞌa na: -Bhladɩ -sʋʋn -ka zro, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo, wlu ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo -laaꞌa! Ɔ popoꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌgwlʋti ꞌle ɔ ꞌye ꞌda, ɔ ꞌye ꞌꞌvi ngazeka.
75 E Pedro lembrou-se das palavras de Jesus, que lhe dissera: Antes do galo cantar, tu me negarás três vezes. E, saindo dali, chorou amargamente.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.