Mateus 26
-YBHƐYBHƐTITELRE (NWB) vs ARIB
1 Ɩ ziꞌa -kaa a, *Zezii ꞌgwɛ-ɛ ꞌɔ -tɔtɔlɩ ꞌꞌyi. ꞌLe, *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *ꞌPaakɩ, ꞌɛ ꞌwɩ -nɩꞌe nyninamʋ.
1 E havendo Jesus concluído todas estas palavras, disse aos seus discípulos:
2 Ɔ na *ꞌɔ -namʋ -bodɩ: ꞌPaakɩꞌa ꞌwɩ ꞌsɔn-ɔ -sieꞌe ꞌbho ꞌle ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu ꞌke nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ-ɛ ꞌɩn ꞌke ꞌbho nyʋyrilbhaatu ꞌꞌyri -kɔ-ɛ.
2 Sabeis que de hoje a dois dias celebrar-se-á a páscoa, e o Filho do homem será entregue para ser crucificado.
3 -Nɔɔ -ke ꞌli ɔ ꞌlɛ -nɩꞌa -kaa a, *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Kayifʋ, ꞌle ꞌɔ ꞌꞌbhlibudu ꞌli -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌbhoꞌa ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ ꞌgbʋʋꞌo ꞌꞌlru.
3 Depois se reuniram os principais sacerdotes e os anciãos do povo no pátio da casa do sumo sacerdote, chamado Caifás;
4 ꞌWa ꞌwee ꞌpo-o wlu -dalue ʋn ꞌke ɔ ꞌsrɛ ꞌli -po ꞌle ʋn ꞌke ɔ kpʋn, ʋn ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ.
4 e deliberaram prender a Jesus à traição e tirar-lhe a vida.
5 Nyʋ ꞌmnʋ na: -Aꞌba kpʋn ɔ ꞌbho gɔꞌɔ zɔ -le! ꞌBho ꞌmnɔ ɔ, nyunyu -dieꞌe-e ꞌꞌyi, ʋn -kaa -amʋ tʋ gbo -ya.
5 Mas diziam: Durante a festa, não; para que não haja tumulto entre o povo.
6 A -gblee, ɛ-bɛ -nɔɔ -lue ꞌmnɛ ꞌli, *Zezii -nɩꞌe-e ꞌbho Bɛtanii. Nyɔ -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Simɔɔ, -ɔ ꞌpʋnꞌa *lalʋ wɔn ꞌmʋ, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌbhlegbo ɔ -nɩꞌo.
6 Estando Jesus em Betânia, em casa de Simão, o leproso,
7 Zezii -nɩ linamʋ ꞌle ꞌnynaakpʋ -lue nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni -ɔ li: ʋn ꞌbhle-e kpanatoope -lue -kwa. Sʋkpʋ ʋn-ʋ ꞌlaꞌa *alɩbaatɩ, ꞌɛ kpana moꞌo. ꞌCna -lue -gbɛ -nɩꞌe ꞌle ꞌɛ ꞌlimʋ. Ɛ-bɛ ꞌcna ꞌmnɛ, ɛ-ɛ ꞌpo-o ngnɛzɛgɛ ꞌle ꞌɛ ꞌpɛlʋ -kmuꞌo ꞌꞌyi tenyɩ. Kpana ꞌmnɛ, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌbhleꞌe kwa ʋn ꞌye yi. Ʋn nyni ꞌɔ li, ꞌɛ ꞌlimʋꞌa ꞌcna -nɩꞌa ꞌle, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌwlɔ ꞌɔ ꞌꞌlru.
7 chegou-se a ele uma mulher que trazia um vaso de alabastro com precioso perfume, e lho derramou sobre a cabeça, quando ele estava à mesa.
8 *ꞌƆ -namʋ ꞌyeꞌa ꞌna li, ɛ -see ʋ ꞌtʋ nʋ ꞌle ʋn-ʋ ꞌꞌwʋnwanꞌo ꞌle ʋn-ʋ ꞌlɛꞌɛ -kaa: -Ɔɔ! A -gblee, ꞌcna -ɛ -ke ꞌpɛlʋ-ʋ -kmuꞌa ꞌꞌyi, ꞌɩnnɛ ʋn lʋkwlaꞌa ti. ꞌKla se ꞌꞌyrili-nmɔ.
8 Vendo isto, seus discípulos indignaram-se e disseram:
9 -Bho ɛ -po-ɛ ꞌkɩ ꞌpɛlʋ, ɛ ꞌbhɛɛꞌo ɛ ꞌke mɔni -dudu ꞌye ꞌle ɛ ꞌke ꞌꞌpʋanlbhamʋ ꞌꞌyitiꞌgble-ɛ.
9 Para que este desperdício? Pois o perfume podia ser vendido por muito dinheiro, e ser este dado aos pobres.
10 Ɔ ꞌwɩn ꞌɩ ꞌbɔ ɔ, ɔ na: Leedɩ a sɩa nɩ nʋꞌa? Aꞌba nʋ -kaa -le! Lɛzɛgɛ ʋn nʋꞌo ꞌɩnmʋ ꞌꞌlruli.
10 Mas Jesus, percebendo isto, disse-lhes: Por que molestais essa mulher? ela me fez uma boa obra.
11 -Yʋ ꞌma-a ꞌꞌpʋanmʋ a, a -ke ʋn -nɩꞌe-e ꞌnɔɔ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. -Bho a ꞌybha a ꞌbhɛɛꞌɛ a ꞌke ʋ -zɩgɩ ꞌꞌlrulinʋ. ꞌLe ꞌɩnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ ꞌwlʋ -mʋ ꞌɩn ꞌke ꞌmɛ!
11 Pois os pobres sempre os tendes convosco, mas a mim nem sempre me tendes;
12 -Bho ꞌɩn ꞌmɛ, -bho ʋn -ka ꞌɩnmʋ ti-inmaze, ꞌcna ʋn ꞌka ꞌɩnmʋ ꞌꞌlru ꞌwla, ꞌɩnnɛ ʋn ꞌwlaꞌa -laa ꞌɩnmʋ ꞌꞌlru -nalo.
12 derramando ela este perfume sobre o meu corpo, fê-lo para a minha sepultura.
13 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, ʋ-bʋ ꞌnynaakpʋ ꞌmnʋ, lɛ ʋn nʋꞌa, nyʋ-ʋ ꞌye-e ꞌɛ ꞌꞌdɩ -za -mʋ ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ. ꞌNɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ, -da ꞌwee ʋn-ʋ ꞌyeꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌꞌdɩzɩgɩ -kpa mʋ, ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌwa ꞌꞌkpidɩ ꞌmʋ-za -mʋ.
13 Em verdade vos digo que onde quer que for pregado em todo o mundo este Evangelho, será também contado para memória sua o que ela fez.
14 *Zezii poꞌa wlu ꞌmnɛ ti a, *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ ꞌꞌklumʋꞌa -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zidaa Isikaliyoo -sɔꞌɔ ꞌmʋ-ɛ, ɔ ꞌye mu, ɔ ꞌye *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ ꞌꞌwe -yɛ,
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi ter com os principais sacerdotes,
15 ꞌle ɔ na: -Bho ꞌɩn ꞌꞌnyɩ amʋ Zezii, leelɛ a ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyɩꞌa? Ʋn na: Mɔni moꞌo. ꞌLe ʋn ꞌye ɔ nɛtɛmɔniꞌa -gwlʋ -lue ꞌyɔ bue zrɛ, ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ ꞌye mu.
15 e lhes disse: Que me quereis dar e eu vo-lo entregarei? Eles lhe pesaram trinta moedas de prata.
16 -Ɛ ꞌwlʋꞌa ꞌbho ꞌmnɔ ɔ, -ka ɔ ꞌka -nyna ꞌle ɔ ꞌkʋ ʋ Zezii -jeyi ꞌꞌnyɩ, ꞌka-a ɔ-ɔ ꞌbɔꞌɔ ti!
16 Desde então Judas buscava oportunidade para o entregar.
17 A -gblee, ꞌle, *ꞌZuifʋ ꞌꞌweꞌa zʋn ꞌliꞌa gɔklagba ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌwɩ ꞌye nyni. -Bho ꞌɛ -nɔɔ nyni a, *ꞌꞌflɔɔ seꞌa ꞌꞌflɔɔbuulɛ gboꞌbhle, ꞌɩnnɛ ʋn-ʋ liꞌo. ꞌWa li ꞌꞌflɔɔ -lrɛɛ. ꞌBho gɔ ꞌmnɛꞌɛ -antanyɩzɔ *Zeziiꞌa -namʋ dede ꞌnɔ-ɔ ti, ʋn na: -Aꞌba -Tɔyi, -bho -a -ka ꞌPaakɩꞌa gɔ-ɔ ꞌꞌdu, lililɩ -a ꞌka li, doo -ɩn ꞌybhaꞌa -a ꞌke mu -a ꞌke ɩ -pi -nɩꞌa?
17 Ora, no primeiro dia dos pães ázimos, vieram os discípulos a Jesus, e perguntaram: Onde queres que façamos os preparativos para comeres a páscoa?
18 ꞌLe ɔ na: A mu Zelizalɛɛmʋ, nyukpasu -lue-e -nɩꞌe ꞌbho, a ꞌlɔ ɔ -kaa ꞌꞌyi: -Aꞌba -tɔyi na ꞌɔ -nɔɔ nyni-oꞌo: -da -ɩn ꞌꞌbhli ɔ -ke ꞌɔ -namʋ ꞌke ꞌPaakɩ -po -nɩ!
18 Respondeu-lhes: Ide à cidade ter com certo homem, e dizei-lhe que o Mestre diz: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a páscoa com meus discípulos.
19 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌle ꞌɔ -namʋ ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ʋn ꞌye mu. Ʋn muꞌa, -ka ɔ ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi ꞌtɩn, ꞌka-a ʋn nʋꞌo ꞌle ʋn ꞌye ꞌbho gɔlilɩ -pi -nɩ.
19 Eles fizeram como Jesus lhes havia ordenado, e prepararam a páscoa.
20 ꞌꞌJiazɔ nyniꞌa, ɔ -ke ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔn ꞌye linamʋ mu!
20 À tarde estava ele sentado à mesa com os doze discípulos.
21 Ʋn -nɩ linamʋ ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, aꞌba ꞌꞌklumʋꞌa nyɔ -lue, ꞌɩnnɔ ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ.
21 Enquanto comiam, declarou Jesus: Em verdade vos digo que um de vós me trairá.
22 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌgwlʋ -nyniꞌe-e ꞌɔ -namʋꞌa ꞌwee li. ꞌLe ʋn-ʋ ꞌlɔ ꞌɔ -kaa ꞌꞌyi zikezikezike: -Aꞌba -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? -Aꞌba -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? -Aꞌba -Kɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae?
22 Eles, muitíssimo contristados, começaram um por um a perguntar-lhe: Porventura sou eu, Senhor?
23 ꞌLe ɔ na: Nyɔ -ke ꞌɩn -nɩꞌa -laa -zapʋ -lue kɔ lililɛ ꞌsmanamʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo.
23 Ele respondeu: O que põe comigo a mão no prato, esse é o que me trairá.
24 Kɩn, -ziadɩ moꞌo, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu-u ꞌye-e ꞌmɛ -mʋ. ꞌKa-a ꞌan ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌo ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. -Yeee! Ngazedɩ! Nyɔ-ɔ ꞌyeꞌa ꞌɩnmʋ ꞌan tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ꞌɔ ꞌkleyeɛɛ-ɛ ꞌye-e wɔn-ku -mʋ tenyɩ ꞌꞌsɛ! Ɔ-bɔ nyɔ ꞌmnɔ, -bho ɔ se ꞌkɩ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ yi a, ɛ -nmɔ ꞌko-o ꞌꞌyrili! ꞌKa-a *Zezii ꞌlʋ ꞌʋ ꞌꞌyi!
24 O Filho do homem vai-se, segundo está escrito a seu respeito, mas ai daquele por quem o Filho do homem é traído! melhor fora para esse homem se não houvesse nascido.
25 Zidaa -ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌɔ tʋꞌa nyʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ dede ꞌnɔ-ɔ ti: -Aꞌba -Tɔyi, ꞌɩnmɔ ꞌmaae? ꞌLe ɔ na: -Aꞌa ꞌꞌbhuo moꞌo ꞌtɩn!
25 Judas, que o traiu, perguntou: Porventura sou eu, Mestre? Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste.
26 Ʋn -nɩꞌa -bhla linamʋ Zezii ꞌꞌluoꞌo-o ꞌꞌflɔɔ ꞌmʋ, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ɛ -jiɛ ꞌꞌyi ticɩcɛ -nɩ, ɔ ꞌye ɛ ꞌɔ -namʋ ꞌꞌnyɩ ꞌle ɔ na: A kpʋn a ꞌke li! Ɛ-bɛ ꞌꞌflɔɔ -nɛɛ, ꞌɩnmɔ moꞌo, ꞌan ku moꞌo.
26 Enquanto comiam, Jesus tomou o pão e, abençoando-o, o partiu e o deu aos discípulos, dizendo: Tomai, comei; isto é o meu corpo.
27 ꞌLe ɔ ꞌye duvɛɛnꞌɛ ꞌꞌkɔpʋ ꞌmʋꞌꞌluo, ɔ ꞌye ꞌɛ dɩ -Lagɔ ꞌsɛɛ po, ɔ ꞌye ʋ ɛ ꞌꞌnyɩ, ɔ na: A ꞌna ꞌwee!
27 Tomando o cálice, rendeu graças e deu-lho, dizendo: Bebei dele todos;
28 A -gblee, duvɛɛn a-a ꞌnaꞌa -laa, ꞌan nymɔ moꞌo. ꞌAn nymɔ ꞌmnɛ, nyʋ ꞌweeꞌa -zɛgɛꞌɛ dɩ ɛ-ɛ ꞌye tiꞌwla mʋ ꞌle ʋn ꞌke ꞌpʋn ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi. -Lagɔ -ke nyunyu ꞌke -ybhɛybhɛtite bhla ꞌle ɔ ꞌke ꞌwa ꞌꞌnyinynidɩꞌa dɩ ꞌbhɔ ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, ꞌɛ ꞌmʋyibolɛꞌɛ nmɔ moꞌo.
28 porque este é o meu sangue, o sangue da aliança, que é derramado por muitos para remissão de pecados.
29 -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -ɛ ꞌwlʋꞌa -laa -zɩan ꞌɩn -see ꞌtɔ ꞌnɔɔ ꞌkmʋ ꞌmʋ duvɛɛn ꞌna yi. -Da ꞌan -tɩta -Lagɔꞌɔ nyʋꞌa -kɔkɔɔꞌɔ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌwlʋ -nɩ mʋ a, ꞌbho ꞌɔ ꞌꞌtroli, ꞌbho-o ꞌɩn -ke a-a ꞌye duvɛɛn -lrɛɛ ꞌna -nɩ mʋ.
29 Mas digo-vos que desta hora em diante não beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que o hei de beber novo convosco no reino de meu Pai.
30 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌPaakɩꞌa ꞌlʋɩ-ɩ ꞌbhɛɛꞌɛ -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌꞌyi, ꞌle ʋn ꞌye ɩ bhle. Ʋn gwɛꞌɛ bhlebhlea ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌye ꞌle ꞌwlʋ, ʋn ꞌye ꞌle Olivieegɔgɔ ꞌꞌkpi -bhoga mu.
30 E tendo cantado um hino, saíram para o Monte das Oliveiras.
31 Ʋn -nɩ munamʋ ꞌle *Zezii ꞌye -kaa *ꞌɔ -namʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: A -gblee, -zɩan ꞌꞌmatʋꞌa ꞌꞌbhuo, aꞌba ꞌwee, a-a ꞌye-e ꞌan dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za -mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ kli ꞌwlʋ. -Kaa ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ -kaa ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ɔ na:
31 Então Jesus lhes disse: Todos vós esta noite vos escandalizareis de mim; pois está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho se dispersarão.
32 ꞌKa-a ɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli. ꞌƐ dɩ ꞌɩn na: -Bho ꞌɩn ꞌmɛ ꞌle -Lagɔ ꞌke ꞌɩnmʋ glu -za, ꞌle ꞌɩn ꞌke ti-nɩ -lrɛɛ ɛ, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌle Galileebhlʋkpa ꞌꞌkpi -nyni -mʋ -tanyɩ ꞌle a ꞌke ꞌle ꞌɩnmʋ -yɛ.
32 Todavia, depois que eu ressurgir, irei adiante de vós para a Galiléia.
33 *ꞌPiɛlɩ na: -Bho ʋ-bee -yʋʋ -za -aꞌa dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi ꞌle ʋn ꞌke -ɩnmʋ kli ꞌwlʋ, ꞌɛ dɩ ꞌɩnmɔ -yɔɔ, ꞌɩn -see -aꞌa dɩ -pɔlʋ ꞌꞌyi -za yi ꞌꞌkɔmʋkɔmʋ.
33 Mas Pedro, respondendo, disse-lhe: Ainda que todos se escandalizem de ti, eu nunca me escandalizarei.
34 Zezii na: -Ziadɩ ꞌɩn-ɩ zaꞌa amʋ -bodɩ ꞌmʋ, -zɩan ꞌꞌmatʋꞌa ꞌꞌbhuo -bhladɩ zɔꞌɔ ꞌꞌyri -ka ꞌle-e yi, ꞌle -sʋʋn ꞌke zro, -ɩnmɔ ꞌPiɛlɩ, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo.
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo que esta noite, antes que o galo cante três vezes me negarás.
35 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa, ꞌPiɛlɩꞌa -pɔlʋ -see bhlu ꞌle ɔ na: -Ɩn na, leelɛ! -Aꞌa ꞌlɛ -kaa -le! ꞌƖn ꞌke -ɩnmʋ ꞌꞌyidepo ꞌle ꞌɩn ꞌke na ꞌɩn se -ɩnmʋ yibo, nʋ, -gba, ꞌɩn se ɛ ꞌbhɛɛ. -Bho ɛ ꞌꞌdu -aꞌa ꞌmɛnamʋ ꞌɩn -ke -ɩn -nɩ ꞌsɔn, -a ꞌke -dalue -pa -nɩ moꞌo. ꞌKa ꞌmnɔ ꞌka-a Zeziiꞌa -namʋ ꞌwee ꞌlɛꞌo.
35 Respondeu-lhe Pedro: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de modo algum te negarei. E o mesmo disseram todos os discípulos.
36 A -gblee, *Zezii -ke *ꞌɔ -namʋ nʋꞌa -kaa, ʋn ꞌnyni-e -da -lue ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Gɛsɩmanee. Ʋn nyniꞌa ꞌbho ꞌle Zezii na: A -de -bhla -laa ti a ꞌke ꞌɩnmʋ -fuo. ꞌƖn-ɩ mu-oꞌo ꞌɩn ꞌke *-Lagɔ wɔn gbo po, ꞌɩn ꞌke le yi.
36 Então foi Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani, e disse aos discípulos: Sentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌle ꞌwa ꞌꞌklumʋ nyʋ tan -za. *ꞌPiɛlɩ -ke Zebedeeꞌa ꞌꞌyreetɩ ꞌsɔn, ꞌɩnnʋ -ke ɔ muꞌo. Ɔ -ke ʋn -nɩꞌa munamʋ, ꞌgwlʋꞌa linyniɛ gbutaꞌa-a ꞌɔ -pɔlʋ ꞌle ꞌɔ ꞌkpɩ-ɩ mɛꞌɛ li,
37 E levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 ꞌle ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌtmʋʋ: ꞌGwlʋꞌa linyniɛ gbutaꞌa-a ꞌan -pɔlʋ. A -fuo -laa ꞌɩnmʋ. ꞌƖn-ɩ mu-oꞌo ꞌɩn ꞌke -Lagɔ wɔn gbo po. A de yra, aꞌba ꞌmʋ -leꞌꞌa!
38 Então lhes disse: A minha alma está triste até a morte; ficai aqui e vigiai comigo.
39 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho nya tinyni -sɛ, ɔ ꞌye ꞌɔ ꞌꞌbhuo ꞌbhlʋgbɔ tisro, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌbhlʋkpa ꞌꞌyi ꞌꞌkwla ꞌꞌjri ꞌle ɔ ꞌye -Lagɔ wɔn gbo po, ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, -bho -ɩn ꞌybha ꞌle -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ ꞌkleyeɛɛ gbo-tɛ, -yɛ ꞌma-a -aꞌa ꞌgwlʋdɩ, ꞌɩnnɛ ꞌke -nʋ-ɛ, ɛ se ꞌan nɛ -ko.
39 E adiantando-se um pouco, prostrou-se com o rosto em terra e orou, dizendo: Meu Pai, se é possível, passa de mim este cálice; todavia, não seja como eu quero, mas como tu queres.
40 Ɔ bhadeꞌa -kaa a, ɔ ꞌmu-o ꞌle ꞌɔ -namʋ tanꞌa ꞌꞌtroli le. Ɔ -ka nyni, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo ꞌle ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za ꞌle ɔ ꞌye -kaa ꞌPiɛlɩ ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ɩɩn! A -see -dagbɛ -gwle ke -a ꞌmʋ ꞌko-aꞌa?
40 Voltando para os discípulos, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Assim nem uma hora pudestes vigiar comigo?
41 ꞌƐ dɩ a de yra, aꞌba ꞌmʋ -le, a ꞌke -Lagɔ libhade. -Bho ꞌꞌnyinynidɩꞌa tiyayi *Sataan ꞌdɩn amʋ ti, -yɛ ꞌma-a ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyigbeyi, a -kɩɩ ɩ nʋ, -ɛkedɩmaa, nyunyɔpɔlʋ -mnɛɛ, ɛ ꞌbhɛɛꞌɛ ɛ ꞌke -zɩgɩ nʋ, nyunyɔ -mnɔɔꞌɔ ꞌꞌbhuo-o ꞌfɩɩnꞌe ꞌmʋꞌa dɩ moꞌo.
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 ꞌLe ɔ ꞌye ʋ le po -lrɛɛ ɔ ꞌye -Lagɔ libhade, ꞌle ɔ na: ꞌAn -tɩta -Lagɔ, -bho -ɩn ꞌbɔ ti ꞌɩn ꞌke ꞌkleyeɛɛ ꞌmʋ -zi -nɩ, -aꞌa ꞌgwlʋdɩ -nʋ-ɛ!
42 Retirando-se mais uma vez, orou, dizendo: Pai meu, se este cálice não pode passar sem que eu o beba, faça-se a tua vontade.
43 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌꞌyitiꞌꞌbhiti ɔ ꞌye ꞌbho ꞌɔ -namʋ ꞌꞌtroli le mu. Ɔ -ka le-e nyni, ʋn-ʋ ꞌmʋ-oꞌo -lrɛɛ, ʋn se yradeɛ ꞌbhɛɛ, ꞌwa ꞌꞌyri ꞌku-o -kwa ꞌꞌnynɔɔꞌɔ dɩ.
43 E, voltando outra vez, achou-os dormindo, porque seus olhos estavam carregados.
44 ꞌƐ kpɛ tannɛ ɔ ꞌpo -ʋ le. -Ka ɔ bhade ꞌka ꞌtraamʋ, ɔ ꞌye ꞌna -Lagɔ libhade,
44 Deixando-os novamente, foi orar terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 ꞌle ɔ ꞌye ꞌɔ -namʋ ꞌꞌtroli le mu, ɔ ꞌye ʋ ꞌꞌnynɔɔ ꞌmʋ -za, ɔ ꞌye ʋ -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: ꞌMʋmʋaꞌa ꞌꞌsɛꞌɛ lbhʋ a ꞌbhleꞌo ꞌle a -deꞌe ti bhubhuyitiꞌa? Ɛ -gwɛꞌɛ-ɛ ꞌꞌyi, ꞌan -nɔɔ nyni-oꞌo. A -gblee, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌtraamʋꞌa ꞌꞌbhuo ʋn-ʋ ꞌye-e ꞌɩnmʋ ꞌꞌnyinynidɩꞌa nʋmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ -mʋ.
45 Então voltou para os discípulos e disse-lhes: Dormi agora e descansai. Eis que é chegada a hora, e o Filho do homem está sendo entregue nas mãos dos pecadores.
46 ꞌƐ dɩ, a -sɔ ꞌmʋ -a ꞌke ʋ -jeyi mu. A -gblee, nyɔ-ɔ ꞌye ꞌʋ ꞌɩnmʋ -jeyi ꞌꞌnyɩ mʋ, ɔ -nɩꞌe-e yinamʋ.
46 Levantai-vos, vamo-nos; eis que é chegado aquele que me trai.
47 Wlu ꞌꞌsri ꞌle *Zeziiꞌa wɔn ꞌmʋ, *ꞌɔ -namʋ -bue ꞌyɔ ꞌsɔnꞌɔ -lue, Zidaa nʋꞌa -kaa, ɔ -yɛ ꞌnʋ ꞌbho-ɛ. Nyʋꞌa -dadudu -ke ɔ -naꞌo, ʋbʋ ꞌmnʋ, ʋn ꞌbhle-e -blajrɩɩ -ke gbatui. *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ, ꞌɩnnʋ lbho ʋꞌo.
47 E estando ele ainda a falar, eis que veio Judas, um dos doze, e com ele grande multidão com espadas e varapaus, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Zidaa -yʋ ꞌʋ -jeyi ʋn ꞌke Zezii kpʋn, ɔ -ke ʋn ꞌka yi, -kaa ɔ ꞌlʋ ꞌʋ -kaa ꞌꞌyi: -Bho -a mu, nyɔ ꞌɩn-ɩ ꞌyeꞌa -gble mʋ, ꞌɩnnɔ moꞌo. A kpʋn ɔ, a -ke ɔ ꞌke mu.
48 Ora, o que o traía lhes havia dado um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar, esse é: prendei-o.
49 Ʋn nyniꞌa ꞌbho -nalo, ɔ ꞌnyni-e Zezii li, ɔ ꞌye ɔ -gble ꞌle ɔ na: -Ɩɩɩn! -Aꞌba -Tɔyi, -a gbɩgble, -a -tuu!
49 E logo, aproximando-se de Jesus disse: Salve, Rabi. E o beijou.
50 ꞌLe Zezii na: ꞌƖn bha, lɛ -mnɔɔɔ yiꞌa nʋnamʋ, nʋ ɛ! ꞌBho -gbaa -lue ꞌmʋ, nyʋ ꞌmnʋ ꞌnyni-e Zezii li, ʋn ꞌye ɔ kwa ꞌmʋ tikpʋn.
50 Jesus, porém, lhe disse: Amigo, a que vieste? Nisto, aproximando-se eles, lançaram mão de Jesus, e o prenderam.
51 Ʋn kpʋn ꞌɔ, ꞌɔ -nayi -lue-e -nɩꞌa ꞌbho jriꞌe ꞌle-e -blajrɛɛ ɔ ꞌye -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagbaꞌa lbhʋnʋyi -loku ꞌꞌlru cɛ.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, puxou da espada e, ferindo o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe uma orelha.
52 Zezii na: ꞌꞌDuu -aꞌa -jrɛɛ ꞌle ꞌɛ kpla ꞌli le! Nyɔ-ɔ -kmaꞌa -gbaaꞌa dɩ, ɔ -ke ɛ-ɛ ꞌnɛ-oꞌo.
52 Então Jesus lhe disse: Mete a tua espada no seu lugar; porque todos os que lançarem mão da espada, à espada morrerão.
53 -Ɩn se yibo -bho ꞌɩn nʋ ꞌan -tɩta -Lagɔ: Yi -ɩn ꞌke ꞌɩnmʋ -kpa, ꞌbho -gbaa -lue ꞌmʋ ɔ ꞌpo-o ꞌɩnmʋ ꞌɔ ꞌꞌsrojaꞌa -dadudu -jeyi?
53 Ou pensas tu que eu não poderia rogar a meu Pai, e que ele não me mandaria agora mesmo mais de doze legiões de anjos?
54 -Bho ɛ -nɩ -kaa ꞌmʋ ꞌle, koo ꞌan dɩ ꞌke ꞌmʋ-nɩꞌa? Ɩ ꞌka -kaa ꞌmʋ-nɩ, ɛ -se bhubhuyiti -ko. ꞌAn ꞌꞌkpidɩ ꞌcnɩ-ɛꞌɛ ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, ꞌya ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋꞌa dɩ moꞌo.
54 Como, pois, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim convém que aconteça?
55 ꞌLe Zezii na nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -bodɩ: -Blajrɩɩ -ke gbatui a ꞌbhleꞌo a-a yiꞌe ꞌɩnmʋ kpʋnnamʋ -ka nyɔ-ɔ yiꞌa ka ꞌgbokobhleyi kpʋnnamʋꞌa! ꞌLe *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegbo ꞌɩn -gwleꞌe-e ꞌle aꞌba ꞌꞌklumʋ nyʋ -tɔnamʋ, a -see ꞌle ꞌɩnmʋ -kpʋn -nɩ.
55 Disse Jesus à multidão naquela hora: Saístes com espadas e varapaus para me prender, como a um salteador? Todos os dias estava eu sentado no templo ensinando, e não me prendestes.
56 ꞌYa ꞌwee -nɩꞌe -kaa ꞌmʋ-ɛ ꞌle ꞌan ꞌꞌkpidɩ -Lagɔꞌɔ wluꞌa ꞌmʋtizamʋ ꞌcnɩꞌa see, ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌꞌbɔgʋ ꞌli, wlu ꞌmnɩꞌa ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ ꞌke ꞌwlʋ. Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa -nalo, ꞌɔ -namʋꞌa klɛ ꞌwlʋ -ɔ kli, ʋn ꞌye ple.
56 Mas tudo isso aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então todos os discípulos, deixando-o fugiram.
57 Ɛ-bɛ -nɔɔ ꞌmnɛ ti, yɔ ꞌma-a *-Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba Kayifʋ, ꞌle ɔ ꞌꞌbhli, nyʋ-ʋ kpʋnꞌa *Zezii, ꞌle-e ʋn kpɔ ɔꞌo, ꞌle, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ-e *ꞌɔ gbaꞌa yibomʋ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ꞌwa klɛ ꞌye ꞌle ꞌꞌlruꞌgbʋʋ.
57 Aqueles que prenderam a Jesus levaram-no à presença do sumo sacerdote Caifás, onde os escribas e os anciãos estavam reunidos.
58 ꞌKa-a *ꞌPiɛlɩ-ɩ na ꞌnʋ ꞌbɩ -wɔɔ! ꞌle ɔ ꞌye ꞌle -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌmnɔꞌɔ ꞌꞌbhlegbo pa. Nyʋ-ʋ fuoꞌa ꞌꞌbhlegbo liꞌa ꞌꞌklumʋ ɔ paꞌo, ꞌle, -ka Zeziiꞌa dɩ ꞌmnɩ-ɩ ꞌyeꞌa ꞌmʋtizizi mʋ, ɔ ꞌke ꞌna ꞌye.
58 E Pedro o seguia de longe até o pátio do sumo sacerdote; e entrando, sentou-se entre os guardas, para ver o fim.
59 ꞌBho -da -lue ꞌmnɔ, ʋn -nɩꞌe-e Zezii -zigle -tunamʋ. ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋꞌa klɛ -nɩꞌe ꞌbho-ɛ. Wlu -ɩ ꞌkɔ ɔ kpʋn, ꞌɩnnɛ -Lagɔꞌɔ ꞌsragazamʋklɩgbɩ -ke ꞌZuifʋꞌa -zigletumʋ -lrʋʋ-ʋ ꞌbɔꞌɔ ti ꞌle ʋn ꞌke ɔ wɔn ꞌꞌkpiticɛ nyʋ ꞌke ɔ ꞌlbha ɔ ꞌke ꞌmɛ.
59 Ora, os principais sacerdotes e todo o sinédrio buscavam falso testemunho contra Jesus, para poderem entregá-lo à morte;
60 ꞌƐ dɩ nyʋꞌa -dadudu ꞌꞌduu ꞌnɔ dɩ ꞌꞌkpi. Ʋn nʋꞌa -kaa, wlu -ɩ ꞌkɔ ɔ kpʋn, ʋn -see ɩ ꞌye. ꞌLe ꞌɛ ꞌꞌlruyijranamʋ, nyukpasi ꞌsɔn-ɔ ꞌkɔ ɔ dɩ ꞌꞌkpi ꞌꞌduu, ʋn -sɔꞌɔ ꞌmʋ, -kaa ʋn ꞌlɛꞌɛ -kaa:
60 e não achavam, apesar de se apresentarem muitas testemunhas falsas. Mas por fim compareceram duas,
61 Ɔ-bɔ Zezii -nɔɔ, ɔ na ɔ ꞌbhɛɛꞌo ɔ ꞌke *-Lagɔꞌɔ bʋbɔbhlegboꞌa lisaabudu wa. -Bho ɔ wɛ ɛ, ꞌle ɔ ꞌke -lreenɛ ꞌwɩ tan ti -po -nɩ. ꞌKa-a ɔ ꞌlɛꞌo.
61 e disseram: Este disse: Posso destruir o santuário de Deus, e reedificá-lo em três dias.
62 ꞌLe -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba ꞌye ꞌmʋ-sɔ, ꞌle ɔ na: Zezii, -aꞌa ꞌꞌkpidɩ nyʋ -nʋʋ-ʋ zaꞌa -laa ꞌmʋ, -ɩn se ꞌbhɛɛ -ɩn ꞌke -aꞌa nɩ lizɩza?
62 Levantou-se então o sumo sacerdote e perguntou-lhe: Nada respondes? Que é que estes depõem contra ti?
63 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, Zezii ꞌꞌmu-o wɔn blenyi! ꞌLe ɔ na: ꞌLe Tinɩlagɔꞌɔ ꞌnynɩ ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ dede ꞌnɩ-e -ɩnmʋ ti: -Za -ziadɩ ꞌmʋ! -Ɩnmɔ ꞌmo-o *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋꞌa? -Ɩnmɔ ꞌmo-o -Lagɔꞌɔ ꞌꞌyuꞌa?
63 Jesus, porém, guardava silêncio. E o sumo sacerdote disse-lhe: Conjuro-te pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho do Deus.
64 ꞌLe Zezii na: Kɩn, ꞌɩnnɔ ꞌɩn ꞌꞌduꞌo. ꞌTraamʋ ꞌtɔ ɔ, ꞌɩnmɔ *Nyunyɔꞌɔ ꞌꞌYu, ꞌɩn-ɩ ꞌye-e ꞌbho -Lagɔꞌɔ ꞌꞌtroli ti-de -mʋ ꞌle ꞌɩn -ke ɔ ꞌke lɩꞌa klɛ -kɔ. ꞌƖn-ɩ ꞌye-e le -yi -mʋ. -Bho ꞌɩn -ka le-e yi, ꞌle yakuꞌa -druku ꞌmʋ ꞌɩn-ɩ ꞌye -yi -nɩ mʋ ꞌle a ꞌke ꞌɩnmʋ liꞌye!
64 Respondeu-lhe Jesus: É como disseste; contudo vos digo que vereis em breve o Filho do homem assentado à direita do Poder, e vindo sobre as nuvens do céu.
65 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, -Lagɔꞌɔ ꞌsragazayiklagba -cnaꞌa-a ꞌɔ ꞌꞌbhuoꞌa -banɩ. Ɛ-ɛ ꞌtɔ-ɔ nyʋ -ka Zezii nʋꞌa ꞌꞌnyinynidɩ ꞌbho -Lagɔꞌɔ damʋ, ꞌle ɔ ꞌye -kaa nyʋ ꞌꞌyiꞌlɛ: -Ka ɔ -nyniꞌa -Lagɔꞌɔ ꞌnynɩ wɔn ꞌtraamʋ, a ꞌwɔnꞌɔ ꞌna-a ꞌbɔ. Wlu -ɛ ꞌkɔ ɔ kpʋn, -aꞌba ꞌbɛ ɛ ꞌtɔ ti -le!
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Blasfemou; para que precisamos ainda de testemunhas? Eis que agora acabais de ouvir a sua blasfêmia.
66 ꞌƐ dɩ koo a-a ꞌlɛꞌɛ? Lee -a ꞌke ꞌtɔ nʋꞌa? ꞌLe ꞌwa ꞌwee na: Wlu -nɛɛ, ɛ kpʋn -ɔꞌo. Ɔ ꞌke ꞌlbhɛ-ɛ ɔ ꞌke ꞌmɛ moꞌo.
66 Que vos parece? Responderam eles: É réu de morte.
67 Ʋn nʋꞌa kaa, ꞌle ʋn ꞌye ɔ ꞌꞌyigbeyi san, ʋn ꞌye ɔ -tʋtrɔ ꞌꞌyriwʋnna ꞌle ʋn-ʋ po ꞌnɔ -kpikpiin, ʋn-ʋ po ꞌɔ ꞌkpɩ wɔn ꞌmʋ, ʋn-ʋ nʋꞌo:
67 Então uns lhe cuspiram no rosto e lhe deram socos;
68 -Ɩnmɔ *-Lagɔꞌɔ ꞌBhozayi -ɔ ꞌpʋʋnꞌa nyʋ, nyɔ-ɔ -poꞌa -aꞌa da a, ꞌꞌsi ɔ ꞌnynɩ!
68 e outros o esbofetearam, dizendo: Profetiza-nos, ó Cristo, quem foi que te bateu?
69 Ʋn -nɩꞌa *Zezii -zigle -tunamʋ, *ꞌPiɛlɩ -nɩꞌe-e -bhla ꞌbho ꞌꞌbhlegbo ꞌle lbhʋnʋnynaakpʋ -lue ꞌye yi. Ʋbʋ ꞌmnʋ yiꞌa, ʋn ꞌye-e ꞌPiɛlɩ li, ʋn ꞌnyni -ɔ li ꞌle ʋn na: -Ɩnmɔ -naa, -ɩnmɔ -ke Galileeyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zezii, -ɩnmɔ -ke ɔ-ɔ naꞌo.
69 Ora, Pedro estava sentado fora, no pátio; e aproximou-se dele uma criada, que disse: Tu também estavas com Jesus, o galileu.
70 ꞌLe ɔ ꞌye ꞌbho nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbhoꞌa ꞌꞌyigbeyi depo -nɩ, ɔ na: -Gbaa! ꞌƖn se ɔ yibo. Dɩ a-a zaꞌa -laa ꞌmʋꞌa ꞌꞌbhuo, ꞌɩn se ꞌɛ -lue komu yibo.
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: Não sei o que dizes.
71 Ɔ ꞌlɛꞌɛ -kaa a, ꞌle ɔ ꞌye ꞌbho ꞌwlʋ, ɔ ꞌye ꞌbho ꞌgbewɔn ꞌꞌyi mu. ꞌNynaakpʋ -lrʋʋ nʋꞌa -kaa, ʋn -yɛ ꞌnɔ ꞌbho-ɛ, ʋn ꞌye nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho -kaa ꞌꞌyiꞌlɛ: Nyɔ -nɔɔ -ke Nazalɛɛtɩyi ʋn-ʋ ꞌlaꞌa Zezii-i na-oꞌo.
71 E saindo ele para o vestíbulo, outra criada o viu, e disse aos que ali estavam: Este também estava com Jesus, o nazareno.
72 ꞌLe ɔ ꞌye depo -lrɛɛ, ɔ na: ꞌƖn-ɩ zrɛ-oꞌo, nyɔ a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo.
72 E ele negou outra vez, e com juramento: Não conheço tal homem.
73 Ɔ -fɔꞌɔ -daan, nyʋ-ʋ -nɩꞌa ꞌbho, ʋn ꞌnyni -ɔ li, ʋn na: -Ziadɩ moꞌo, Zeziiꞌa -nayi -ɩn ꞌꞌduꞌo. Galileekɔyi -ɩn ꞌꞌduꞌo -lrɛɛ. -Aꞌa -wluwlu ꞌtmʋʋꞌo -amʋ.
73 E daí a pouco, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Certamente tu também és um deles pois a tua fala te denuncia.
74 ꞌLe ɔ na: -Bho ꞌɩn cɛ sɩn, -Lagɔ ꞌlbha ꞌɩnmʋ! ꞌƖn-ɩ zrɛ-oꞌo. Nyɔ a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo.
74 Então começou ele a praguejar e a jurar, dizendo: Não conheço esse homem. E imediatamente o galo cantou.
75 -Yrɔzaa! ꞌle ꞌPiɛlɩ ꞌye ꞌgwlʋtipopo ɔ na: ꞌꞌWii! Wlu Zezii -za ꞌka ꞌmʋ, ɔ ꞌyeꞌa na: -Bhladɩ -sʋʋn -ka zro, kpɛ tan -a ꞌye ꞌɩnmʋ ꞌꞌyidepo -nɩ mʋ -tanyɩ ꞌle -ɩn ꞌke -kaa ꞌlɛ: Zezii a-a ꞌꞌsiꞌa -laa ꞌnynɩ, ꞌɩn se ɔ yibo, wlu ꞌmnɛ, ꞌɛ ꞌꞌyriꞌa ꞌbɩ-ɩ ꞌwlʋꞌo -laaꞌa! Ɔ popoꞌa wlu ꞌmnɛ ꞌgwlʋti ꞌle ɔ ꞌye ꞌda, ɔ ꞌye ꞌꞌvi ngazeka.
75 E Pedro lembrou-se do que dissera Jesus: Antes que o galo cante, três vezes me negarás. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.