Gênesis 31
Bepaŋ'Walaŋ Folofolok Kobuli (NOP) vs NTLH
1 Laban mihiŋiyedi mede yogiŋ u Yakobo’walaŋ magi ginaŋ foguk. Mede indiŋ, “Yakobo adi betnik’walaŋ nemenemek hogohogok moŋgodapmaguk. Biyagoŋ kuyoŋ, nemek betnik netok gigit hakuk u bumbut moŋgola me bomboŋnit tuguk.”
1 Jacó ficou sabendo que os filhos de Labão andavam dizendo o seguinte: — Jacó está tirando tudo o que é do nosso pai. É às custas do nosso pai que ele está ficando rico.
2 Kaŋ Yakobodi Laban’walaŋ namanda eŋ titiŋ kanadi tubune koom menot timiŋa tuluguk nabugoŋ mu tuguk.
2 Jacó também notou que Labão já não se mostrava tão amigo como antes.
3 Unduŋ tubune Wapumdi Yakobo indiŋ niŋguk, “Udaneeŋ baha papageye’walaŋ kwehineŋ waaŋ. Kaŋ nu dukut hatibaat.”
3 Então o Senhor Deus disse a Jacó: — Volte para a terra dos seus pais, onde estão os seus parentes. Eu estarei com você.
4 Unduŋ yobune Yakobo adi kale heki hatiyagineŋ uŋgoŋ hale tamŋiyat Leseldut Leadok mede kameyemguk.
4 Aí Jacó mandou chamar Raquel e Leia para que viessem ao campo, onde ele estava com as suas ovelhas e cabras.
5 Tamyat buune yeniŋguk, “Nu behik’walaŋ titiŋ kawene koom tinamguk nabugoŋ mu tilak. Iŋgoŋ batne’walaŋ Bepaŋ adi nukut hatilak.
5 Quando chegaram, ele disse: — Tenho reparado que o pai de vocês já não se mostra tão meu amigo como antes; mas o Deus do meu pai tem estado comigo.
6 Hidi agaŋ nadiyamuk. Nu behik’walaŋ kwanai fafaŋe tiŋa tihatilat.
6 Vocês sabem muito bem que tenho me esforçado muito, trabalhando para o pai de vocês.
7 Iŋgoŋ oŋ behik adi tuwane namdok nalamula tiŋa loŋat foŋat tubune nai 10 tuguk. Tiŋa bomboŋne nolom moŋgola nehitubufigitawaakneŋ yoŋa Bepaŋdi kamehep timiŋguk.
7 Mas ele me tem enganado e já mudou o meu salário umas dez vezes. Porém Deus não deixou que ele me prejudicasse.
8 Kale youbutombutom hinit u dutok yobune kale hogohogok youbutombutom hinit mintagiŋ. Agaŋ kudikudi hinit u tuwage yobune kale hogohogok adi mihiniŋ kudikudinit mintadapmagiŋ.
8 Quando ele dizia: “Os cabritos com manchas serão o seu salário”, aí as fêmeas tinham crias manchadas. E, quando ele dizia: “Os cabritos listados serão o seu salário”, aí as crias saíam todas listadas.
9 Unduŋ tubune Bepaŋ adi behik’walaŋ kale undihi lom moŋgodapmaaŋ nutok namdapmaguk.
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos do pai de vocês e os deu a mim.
10 Kale maahi adi tam tuat tigiŋ nai uŋaniŋ lihine ginaŋ daune diweeŋ nemek indiŋ kagut. Dompa, eŋ meme maahidi tam tuat tigiŋ adi’walaŋ sigihik adi kudikudi hinit eŋ youbutombutom hinit hogohogok.
10 — Um dia, quando os animais estavam no tempo do cruzamento, eu tive um sonho. Eu vi que os bodes que cobriam as fêmeas eram listados, malhados e manchados.
11 Kaŋ Bepaŋ’walaŋ aŋelodi indiŋ naniŋguk, ‘Yakobo!’ Kaŋ nubo yogut, ‘Nu yoŋ eeŋ.’
11 O Anjo de Deus me chamou pelo nome, e eu respondi: “Aqui estou.”
12 Kaŋ yoguk, ‘Du dadiyeeŋ dauge diweeŋ kaweŋ. Dompa, eŋ meme maaniŋdi tamuhi tam tuwat tiyemiŋ adi adi kudikudi hinit, eŋ youbutombutom hinit hogohogok. Kaŋ nu Labandi nemek tigamguk u agaŋ kaŋ nadidapmalat.
12 Então ele continuou: “Veja! Todos os bodes que estão cruzando são listados, malhados e manchados. Eu estou fazendo com que isso aconteça porque tenho visto o que Labão está fazendo com você.
13 Nu Betele yokwet wondiniŋ Bepaŋ. Du kwet uŋgoŋ hinek kawade niŋ wahu munduŋ imedi yougomuŋa mede yofolok niŋ tinamguŋ. Pilap indidegoŋ pilat. Tiŋa yokwet i bikabuŋa da’walaŋ yoke kwakeneŋ naŋgatge mamaŋneŋ udaneeŋ weŋ.’”
13 Eu sou o Deus que apareceu a você em Betel, onde você me dedicou uma pedra, derramando azeite sobre ela, e onde você me fez uma promessa. Agora prepare-se, saia desta terra e volte para a terra onde você nasceu.”
14 Kaŋ Leseldut Lea adi Yakobo mede indiŋ tubuudanemiŋgumuk. “Indi betnik’walaŋ kohoŋ diki inditok gigit yoŋit u neembe hatak?
14 Então Raquel e Leia responderam: — Não sobrou nada para herdarmos do nosso pai.
15 Adi’walaŋ hebeŋ foloŋ buŋambu nabugoŋ mu be hatiyamut, ale? Adi adi nihikelekula inditok tuwaŋiŋ moŋgola agaŋ tubudapmaguk.
15 Ele nos trata como se fôssemos estrangeiras. Ele até nos vendeu e depois gastou todo o dinheiro que recebeu como pagamento.
16 Unduŋ doktiŋa Bepaŋdi betnik bomboŋ lom moŋgokuk hogohogok woŋ adi agaŋ indi eŋ wapmihiniye inditok gigit tilak. Unduŋ doktiŋa Bepaŋdi ganiŋdidimeguk tuwot tibeŋ.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou do nosso pai é nossa e dos nossos filhos. Portanto, faça tudo o que Deus mandou.
17 Unduŋ yobune Yakobo adi pilale tamŋiye eŋ wapmihiŋiye kamele foloniŋ yapmeguk.
17 — ausente —
18 Tiŋa dompa makauŋiye eŋ bomboŋŋiŋ noli Padan-Alam kwetneŋ hatiŋele tubumintaguk u moŋgodapmaaŋ Kanaaŋ kwetneŋ beu Aisak kawene udaneeŋ uguk.
18 — ausente —
19 Nai uŋaniŋ Laban adi dompaŋiye dumuniŋ dobuyembene uguk. Kaŋ Lesel adi beu’walaŋ yabap welewele bepaŋ yalayalaŋ kuboneŋ timauguk.
19 Labão, o pai de Raquel, havia ido para outro lugar a fim de cortar a lã das suas ovelhas; e, enquanto ele estava fora, Raquel roubou as imagens dos deuses da casa dele.
20 Yakobo adi momowene Alamniŋ me Laban mu nimbuhilaŋa tilamut tuguk.
20 Foi assim que Jacó, sem avisar que ia embora, enganou Labão, o arameu,
21 Unduŋ tiŋa pilali nemenemek hogohogok adi’walaŋ gigit u kimahapneeŋ momooŋ mauguk. Momooŋ uge uge Yufeletis ime meŋeŋa wooŋ Gilead kweboboeneŋkade uguk.
21 fugindo com tudo o que tinha. Atravessou o rio Eufrates e foi na direção da região montanhosa de Gileade.
22 Kaŋ melenai lufomkulitniŋ dapmaune Laban indiŋ niŋgiŋ, “Yakobo agaŋ momooŋ mauguk.” Unduŋ nimbune nadiŋa
22 Três dias depois Labão ficou sabendo que Jacó havia fugido.
23 naŋgat dikiŋiye yanagila mele 7 yahakalitawooŋ Gilead kwet haŋgi foloŋ ungoŋ usuwaaŋ yabugiŋ.
23 Ele reuniu os seus parentes e foi atrás de Jacó. Sete dias depois, Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade.
24 Bepaŋ adi me Alamniŋ wou Laban timiŋ lihine ginaŋ mintamiŋa indiŋ niŋguk, “Du Yakobo mede unduŋ be unduŋ yoŋa nintobaaneŋ ala nadinadiŋele yobeŋ.”
24 Naquela noite Deus apareceu num sonho a Labão, o arameu, e disse: — Cuidado! Não faça nada a Jacó.
25 Yokobo adi kwet haŋgi foloŋ uŋgoŋ houle yot maaŋ wanaŋ deikiŋ. Kaŋ Laban tiŋa meŋimeŋiye adi yabuhila adi maaŋ uŋgoŋ houle yot maaŋ ikiŋ.
25 Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade, onde ele estava acampado. E Labão e os seus parentes acamparam no mesmo lugar.
26 Tiŋa Labandi Yakobo indiŋ niŋguk, “Du maŋgoŋ kudi tinamguŋ? Tiŋa nalamulaŋa wabineyat mik ginaŋ memik heki yehitehiŋa yanagi yawiiŋ nabugoŋ yanagila buguŋ.
26 Aí Labão disse a Jacó: — Por que foi que você me enganou, levando as minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Tiŋa maŋgoŋde nalamula kabup momooŋ buguŋ? Nanimbune nadiŋa muni hinaŋ tiŋa kap miyeeŋ gamewe beŋ oŋ!
27 Por que você me enganou, fugindo desse jeito, sem me dizer nada? Se você tivesse falado comigo, eu teria preparado uma festa alegre de despedida, com canções acompanhadas de pandeiros e de liras .
28 Du adi wabineyat yehisiŋgoŋgomedok mu nadinamguŋ. Du kudi kauleeŋ hinek tuguŋ.
28 Você nem me deixou beijar os meus netos e as minhas filhas. O que você fez foi coisa de gente sem juízo.
29 Kaŋ yoŋ adi nemek ube u kaka tigamdok saŋiniŋ mu lohigut, iŋgoŋ oŋ, baha’walaŋ Bepaŋdi timiŋ nanihep tiŋa indiŋ yoŋak, ‘Du Yakobo mede unduŋ be unduŋ yoŋa nintobaaneŋ ala nadinadiŋale yobeŋ.’
29 Eu poderia ter feito muito mal a vocês, mas na noite passada o Deus do seu pai me disse assim: “Cuidado! Não faça nada a Jacó.”
30 Du baha papageye yabene mohinek nadiŋa momooŋ buguŋ wa kedem ala kubugoŋ adi nu’walaŋ yabap welewelene maŋgoŋde kubo tiguŋ?”
30 Eu sei que você foi embora porque tinha saudades de casa. Mas por que foi que você roubou as imagens dos deuses da minha casa?
31 Kaŋ Yakobodi Laban mede indiŋ tubuudaneeŋ niŋguk, “Nu wabigeyat nolom moŋgolaaneŋ yoŋa munta tugut.
31 Jacó respondeu: — Eu fiquei com medo, pois pensei que o senhor ia me tirar as suas filhas à força.
32 Eŋ yabap welewele wondok mu nadilat. Du nedi’walaŋ liineŋ yabap welewelege tubumintaweŋ adi adi mu hatibaak. Nemek boi hatilat u naŋgat dikiniye’walaŋ namandahik foloŋ lohiŋa yabeŋ.” Yakobo adi Leseldi yabap welelwele u tuguk u mu nadiguk.
32 Mas, se o senhor achar as suas imagens com alguém aqui, essa pessoa será morta. Os nossos parentes são testemunhas: se o senhor encontrar aqui qualquer coisa que seja sua, pode levar. Acontece que Jacó não sabia que Raquel havia roubado as imagens.
33 Kaŋ Laban adi Yakobo, eŋ Lea, eŋ tipilapilaye tam adi’walaŋ houle yotneŋ loguk iŋgoŋ yabap weleweleŋiŋ u mu tubumintaguk. Unduŋ tiŋa Lea’walaŋ yopmaŋneniŋ labuŋa wooŋ Lesel’walaŋ yolineŋ foguk.
33 Labão entrou na barraca de Jacó, depois na de Leia e depois na das duas escravas, porém não encontrou as suas imagens. Então foi para a barraca de Raquel.
34 Uluguk kaŋ Lesel adi yabap welewele u pilap tiŋa kamele’walaŋ kumoise ginaŋ dahiŋa folooniŋ looŋ wihila ikuk. Kaŋ Laban adi yot maaneŋ looŋ mooŋ lohi kaguk.
34 Aí ele procurou em toda parte, porém não achou nada, pois Raquel havia posto as imagens numa sela de camelo e estava sentada em cima.
35 Lesel adi beu yalaŋ indiŋ niŋguk, “Bomboŋgine, du kwihita mu tibeŋ, muyakip yagit tilat doktiŋa nu du’walaŋ dauge foloŋ tuwot mu pilalit.” Laban adi nemenemek agaŋ yabudapmaguk iŋgoŋ yabap welewele hogok mu tubumintaguk.
35 Ela disse ao pai: — O senhor não fique zangado comigo por eu não me levantar, mas é que estou menstruada. Foi assim que Labão procurou as suas imagens, sem as encontrar.
36 Kaŋ Yakobo Labandok kwihita kisaŋ timiŋa nintoŋa indiŋ niŋguk, “Nu maŋgoŋ kadakaniŋ eŋ mulabumuŋ tigamgut doktiŋa nula nahakililaŋ?
36 Aí Jacó ficou zangado. Ele disse a Labão: — O que foi que eu fiz de errado? Qual foi a
37 Yoŋ adi nemenemekne hogohogok wiya loŋiloŋineeŋ kadapmaŋaŋ. Ale da’walaŋ nemek neeŋ nobu tubumintaweŋ kaŋ naŋgat dikiniye’walaŋ dauhik ginaŋ kameune adi u kaŋ indi’walaŋ mede yodapmaneŋ.”
37 Agora que mexeu em todas as minhas coisas, será que encontrou alguns objetos que são seus? Pois ponha esses objetos aqui, na frente dos meus parentes e dos seus, para que eles julguem qual de nós dois está com a razão.
38 “Nu dukut hatibene gulet 20 dapmalak. Kaŋ dompa eŋ memegeye adi mihiniŋ biyegiŋ kadaka be kumuŋ nemu tigiŋ, eŋ du’walaŋ dompa maaniŋ nemu ula hinagut.
38 Durante os vinte anos que trabalhei para o senhor, as suas ovelhas e as suas cabras nunca tiveram abortos, e eu não comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Biyagoŋ kuyoŋ, dompa mihihi kamo moiŋdi idikadakagiŋ u yanagila du’walaŋ mu bugut, na kibikoŋ boilugut. Kaŋ du yadi timiŋ be hedepmo kubo tagiŋ wondiniŋ tuwaŋiŋ kamendok naniŋgigineluguŋ.
39 Nunca lhe trouxe os animais que as feras mataram, mas eu mesmo pagava o prejuízo. O senhor me cobrava qualquer animal que fosse roubado de dia ou de noite.
40 Nu yadi hedepmo mele fafaŋeniŋ diweune gweheye tulugut eŋ timiŋ sububa doktiŋa domo kaipmuŋ hatulugut.
40 A minha vida era assim: de dia o calor me castigava, e de noite eu morria de frio. E quantas noites eu passei sem dormir!
41 Nu yadi gulet 20 wapum yokeneŋ tipilapilaye kwanai tugut. Gulet 14 wabigeyat doktiŋa tugut, eŋ gulet 6 kalegeye doktiŋa tugut. Du yadi tuwane tiŋaloŋ tiŋafoŋ tinambune naiŋiŋ 10 tuguk.
41 Fiquei vinte anos na sua casa. Trabalhei catorze anos para conseguir as suas duas filhas e seis anos para conseguir os seus animais. E, ainda por cima, o senhor mudou o meu salário umas dez vezes.
42 Biyagoŋ kuyoŋ, batne’walaŋ Bepaŋ, Abalaham’walaŋ Bepaŋ, eŋ Aisakdi gikiŋgoŋ timiluguk adi nukut mu hati binek du hambep kohom balim hinek napmeune bee tugut. Bepaŋ adi bulaniŋgoŋ eŋ folofigita kwanaine kanadi tiŋa timiŋ medene yodapmaŋak.”
42 Se o Deus dos meus antepassados — o Deus de Abraão, o Deus a quem Isaque temia — não tivesse estado comigo, o senhor teria me mandado embora com as mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho que tive e ontem à noite ele resolveu a questão.
43 Kaŋ Labandi Yakobo mede indiŋ tubuudaneeŋ niŋguk, “Wabiyat, eŋ wapmihi, eŋ dompa makau, eŋ nemek yabulaŋ hogohogok yoŋ adi nu’walaŋ. Ala yoŋ adi wabineyat, eŋ wapmihi yanagikiŋ adi adi kamiŋ maŋgoŋ kedem niŋ tiyembene tuwot tibek?
43 Labão respondeu a Jacó assim: — Estas filhas são minhas, os netos são meus, estes animais são meus, e tudo o que você está vendo é meu. Agora, como não posso fazer nada para ficar com as minhas filhas e com os filhos que elas tiveram,
44 Ale pilap yofolok niŋ tidim, tiŋa kawadedi fek niŋ kambiyatim wondi lekiŋgoŋnik foloŋ yali mebinik ninimbuhila ninindidimeluwaak.”
44 estou disposto a fazer um trato com você. Vamos fazer aqui um montão de pedras para que lembremos desse trato.
45 Unduŋ yobune Yakobodi kawade niŋ tiŋa koloŋ fek kambiyakuk.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a pôs de pé como se fosse um pilar.
46 Tiŋa naŋgat dikiŋiye indiŋ yeniŋguk, “Hidi kawade ugamale buŋa bopneneŋ.” Unduŋ yenimbune adi kawade ugamale buŋa bopneune kawade bop gagayeŋ uŋgoŋ ilaŋa muni nagiŋ.
46 Depois disse aos seus parentes que ajuntassem e amontoassem pedras. Eles fizeram um montão de pedras e depois tomaram uma refeição ali do lado dele.
47 Unduŋ tiŋa Laban adi kawade bop wondok wou Yega Sahaduta yobune Yakobodi wou Galeed yoguk.
47 Labão pôs naquele lugar o nome de Jegar-Saaduta , e Jacó o chamou de Galeede .
48 Kaŋ Labandi yoguk, “Kamiŋ kawade bop yendi indi’walaŋ mebinik ninimbuhila ninindidimeluwaak.” Unduŋ doktiŋa wou Galeed yogiŋ.
48 Depois Labão disse: — Este montão de pedras servirá para que nós dois lembremos desse trato. Foi por isso que aquele lugar recebeu o nome de Galeede.
49 Eŋ kawade fek hinek wondok Labandi indiŋ yoŋa wou Misipa yoguk, “Wapum adi daneeŋ molomolom hatiyane hati nibidokoluwaak.
49 E também teve o nome de Mispa porque Labão disse: — Que o
50 Du wabineyat menot mu tiyembaaŋ ee mu nadiluwene tam noli maaŋ yanagila indiŋ nadiwaaŋ Bepaŋ adi hatinibilak.”
50 Se você maltratar as minhas filhas ou se você casar com outras mulheres, mesmo que eu não saiba o que está acontecendo, lembre que Deus está nos vigiando.
51 Unduŋ tiŋa Labandi tomboyoula Yakobo indiŋ niŋguk, “Nadiweŋ, kawade bop eŋ kawade fek lekiŋgoŋnik foloŋ kambiyalat
51 Aqui estão as pedras e o pilar que coloquei entre nós dois.
52 wondi indi’walaŋ yodakalenik itune nu mik kwadi tigamuŋa du’walaŋ hatihati ginaŋ mu foluwaat, eŋ dubo nu mik kwadi tinamŋa fek i kelelahula nu’walaŋkade mu buluwaaŋ.
52 O montão de pedras e o pilar são para lembrarmos desse trato. Eu nunca passarei para lá deste pilar para atacá-lo, e você não passará para cá deste montão de pedras e deste pilar para me atacar.
53 Biyagoŋ kuyoŋ, Abalaham eŋ Naho adi’walaŋ Bepaŋdi indi’walaŋ mede yodapmaluwaak.” Kaŋ Yakobo adi adi beu Aisakdi Bepaŋ gikiŋgoŋ timiluguk adi wou foloŋ yofolok fafaŋeniŋ tuguk.
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor será juiz entre nós. Então Jacó fez um juramento em nome do Deus a quem Isaque, o seu pai,
54 Unduŋ tiŋa kwet haŋgi foloŋ muni hinaŋ tiŋa kale nanaŋe hebopneeŋ naŋgat dikiŋiye yeniyehemaneune buŋa muni naaŋ haŋgi foloŋ uŋgoŋ deikiŋ.
54 Ele ofereceu um animal em sacrifício ali na montanha e convidou os seus parentes para uma refeição. Naquela noite eles comeram e dormiram ali na montanha.
55 Ala kwet heleune Laban adi wabiŋiŋ laaŋiye yehisiŋgoŋgomeeŋ kahaŋ tiyemguk. Unduŋ tiyemiŋa biyabuŋa yolide udaneŋ mauguk.
55 Na manhã seguinte Labão se levantou bem cedo, beijou as suas filhas e os seus netos e os abençoou. E depois foi embora, voltando para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.