Mateus 5
Hẽwandam Hiek (NOAH) vs ARA
1 Mag hõor pöm hich hẽudee noodʌbaadëm hoobaawai hich Jesús warag durrsĩ gaai waaidʌ höbërwi hoo sĩsijim hanʌm. Magbaawai hi k'apeen hi dʌ̈i wënʌrraajerr k'ʌʌn hich bigaau hohood hap'öbaadeewai |src="CN01700B.TIF" size="span" copy="© 1978 David C. Cook Publishing Co." ref="MAT 5.1"
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 jãga chadcha Hẽwandam dʌ̈i hajap'a wënʌrraju haai nʌ ha jaaumamua magjim hanʌm, t'umaam k'ʌʌnag:
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 —Pãar har pãach k'aigba nʌm k'ap Hẽwandamagta pãach heeg hoopim k'õsi durrum k'ʌʌn, honee habat hajim hanʌm, pãachta hi dʌ̈i hãba jooba wënʌrraju haawai.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 ’Pãar har pãach pekau pöm nʌm k'aug hauwi hök'ĩirjunaa Hẽwandamagta chugpaapi nʌm k'ʌʌn, honee habat hajim hanʌm, hich Hẽwandamauta pãar k'ĩir jãsenk'awi pãar k'ĩir honee hapiju haawai.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 ’Pãar har bʌ̃ʌr habarm gaaimua meeuk'aba k'ĩir t'ũu Hẽwandamagta pãach dʌ̈i hichdëu hampierr hapiejem k'ʌʌn, honee habat hajim hanʌm, pãach mag nʌm paar hirua durr hiiur deeju ha simjã pãachdëuta jʌ̃aju haawai.
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 ’Pãar har Hẽwandamau waupim k'õsim nem wawaagta jãsog t'ʌnʌmjönaa höbichag t'ʌnʌmjö nʌm k'ʌʌn, honee habat hajim hanʌm, mag nem wajap'a waum k'õchk'a nʌm k'ʌʌn juagta Hẽwandamau dʌ̈i hoojeewai.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 ’Pãar har wir haig pãach k'apeendamjã dau haug k'aug paraa haajem k'ʌʌn, honee habat; pãachdëu ham dʌ̈i jãagjem paran Hẽwandamaujã hagjö pãar dau haug k'aug paraa hajugui hajim hanʌm.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 ’Pãar har t'ãar hajap'a nʌm gaaimua hãba Hẽwandam dawagaata nem waaujem k'ʌʌn, honee habat hajim hanʌm, pãrauta pãach mag nʌm gaaimua Hẽwandam k'ĩir hooju haawai.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 ’Pãar har pãachdëu Hẽwandam hiek hʌ̈k'atarr gaaimua pãach k'õinaa nʌmjö k'õinaa hamk'ĩir hõrag jaau durrum k'ʌʌn, honee habat, pãachta Hẽwandamau hich chaaink'a hauju haawai.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 ’Har Hẽwandamau nem waupi sim hipierraa nem wau nʌm gaaimua jũrr hõrau pãach dʌ̈ita k'aigba haawai dau hap'ʌʌ durraajem k'ʌʌn, honee habat hajim hanʌm, pãachta mʌg hatagjã Hẽwandam dʌ̈i hãba jooba wënʌrraju haawai.
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 ’Har mʌ gaaimua hõrau pãach k'ĩir hiek'anaa pãach gaaijã jua k'ʌaba nʌm dʌ̈i hĩchab sĩi pãach k'aibag waum k'õchgau pãach dʌ̈i chad k'abam hiekta chadam hiekjöo haadëp haawai, warag honee habat.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 Pari pãach dʌ̈i maagwaijã, hoob hök'ĩirjuu hamiet hajim hanʌm. Magju k'ãai warag honee habat; pãar mag nʌm jũrran hʌ̃gt'arin pãar hat'ee nem wajap'am pöomata t'ʌnʌm. Hĩs jãg pãar dʌ̈i k'aibag t'ʌnʌmjö haba haajeejieb hajim hanʌm warrgarwejã ham jöoinau Hẽwandam hi jaaujerr k'ʌʌn dʌ̈i. Pari magtarr hĩs ham hʌ̃gt'ar Hẽwandam dʌ̈i honee naabahab ha jaaumajim haajem.
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 Mag hiek'ak'agmamua hich Jesuupai, ’Pãrau k'ap'ʌ nʌmgui hajim hanʌm, t'ak'aar nak'a haadëk'iin, tag bʌ̃ʌrjã maadëu nem higba sĩsiju. Magbaawai sĩi hõrau hag hʌ̃r hërëu dich t'ʌnaawiajã, hausĩuba hich mag bʌ̈ hee sĩeju, tag higba sĩewai. Jãg nem hãrpimaaugau t'ak'aar hiigjemjö, pãrauta hõor hok'ooju harrjã hʌ̈u mʌ juapierr k'aigpër durraba haajeeb hajim hanʌm hok'oopimaaugau.
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 ’Jãg durrsĩ gaai p'öbör sim pöd dau merju k'aba haajemjö, pãraujã pãachdëu mʌ hiek k'augtarr chan pöd meerju k'aba nʌmgui hajim hanaabá, pãach nem wajap'a wau nʌm gaaimua pãachta mʌig heegarm k'ʌʌn hat'ee k'ĩchag hee lámpara paa dʌnʌmjö naawai.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Pãrau k'ap'ʌ nʌm, lamparaan paanaa sĩi nem bʌ̈ hee hausĩuba, dau garta hausĩiujem, dijã t'um hararaa hamk'ĩir.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Hich jãgta haju haai nʌmgui hajim hanʌm pãarjã. Magua pãachdëu nemdam wajap'a wau nʌm gaaimua pãachta hõtdau p'uu dʌnʌmjö habat hajim hanʌm, t'umaam k'ʌʌn na harar hamk'ĩir; mag pãach nem wajap'a wau nʌm gaaimua maach Haai hʌ̃gt'ar chirʌmta t'umaam k'ʌʌnau t'ömk'ĩir.
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 ’Hoob pãrau mua mag Moiseeu ley p'ã pʌatarr warre hisegpäain wa sĩi warrgar Hẽwandam hi jaaujerr k'ʌʌnau nem jaaujerr k'ãijã hisegpäainta bëejim hamiet hajim hanʌm Jesuu. Magju k'ãai muan warag chadcha hag gaai jaau sim t'umaa wawaanta bëejim.
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Cha mʌ hiek'a chirʌm hiek'au, mʌg durr jöoita hedaujã dʌ̈i Hẽwandamau hi hagk'abam haig chan, ley gaai jaau sĩsidʌm hiek bʌ̈dam hãbjã hok'oopibaju. Hichiita nem t'umaa hich jaautarrjö höbëbërg majugui hajim hanʌm.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Magua, hãbmua k'ãijã leidam bʌt'ʌ k'itawiajã hag gaai jaau sim hiek bʌ̈ hãb k'ãijã hʌʌrk'aba, ni hag gaai jaau simjö hamk'ĩir hich paarmua deeum k'ʌʌnagjã jaauba sim chan, Hẽwandam maach Pörk'a sim durr paauk'aimaawaijã hichta t'umaam k'ʌʌn k'ãaijã jua heegpai sĩerraju. Pari magba, har hichdëujã mag ley gaai jaau simjö hipierraanaa warm k'ʌʌnagjã hagjö hag gaai jaau simjö hipierraa hamk'ĩir jaau simʌn chadau, mag Hẽwandam durr paimaawaijã hĩchab hichta warm k'ʌʌn hʌ̃rpai sĩsijugui hajim hanaabá.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Magnaa hichdëupai, Pãrauta hich Hẽwandamau nem waupi jaau simjö nem wauba, sĩi jãg Hẽwandam hiek jawaag chi machnaan haajem k'ʌʌnjöpai nem waunaa Moiseeu ley p'ã pʌatarr hʌʌrk'aajem k'ʌʌn dënjöpaita nem wau nʌm chan, pãar hʌ̃gt'ar höbërbamgui hajim hanʌm.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 Maimua hich Jesuu magjim haajem: ’Pãrau k'ap'ʌ nʌmgui hajim hanʌm, warrgarwejã pãar jöoinau, “Hoob hõor t'õom; chi hõor t'õo simʌn hich hagjö t'õopʌ̈iju haai sim” ha jaaujeejim.
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Pari mua mag chirʌmgui hajim hanʌm: Hõor t'õoba hawiajã sĩi dich k'apeendam dʌ̈i meeuk'a nʌmpaijã hich hagjö pekauk'a höbër sim. Sĩi dich k'apeer meeuk'amk'ĩir hi k'ĩir hiek'a nʌmjã pekauu; chi mag hiek'a sim k'ʌʌn, t'et'emnaanau k'aibag waupi jaauju. Maimua har sĩi chik'am t'õp hiek'a simjã ya sĩi k'ĩmie durr barpʌ̈ijuuta sim; hõor t'õoba hab mamʌ hich hagjö sĩebahab hajim hanʌm, pekauta wau sĩewai.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 ’Maguata mag chirʌm: Pʌ, Hẽwandamag nemchaaita ofrendak'a deenaa jëwaan mam; pari mag mam hee pʌ k'ĩir hee dʌhnʌisim, hãbmua pʌch dʌ̈i hiekk'õrdam paraa sim.
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 Magbaawai pʌch ofrenda chi nemchaain p'aajem haig pʌawi, mag pʌch dʌ̈i k'aigba sim haar mawi, hit'ũu hi dʌ̈i hiyʌ̈ʌ hawi, k'õinaa nʌisit ha jaaumajim hanaabá. Maimuan chadau deeu mawia pʌch ofrendadamau Hẽwandamag jëeubamí hajim hanʌm.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 ’Wa hãbmua k'ãijã leinaanag pʌ k'aibag waumk'ĩir pʌch jawaan harrwai, chi t'et'emnaan haar barwi jaauju nawe, hi dʌ̈i wajap'a hiyʌ̈ʌ hawi k'õinaa nʌisit hajim hanʌm. Magbamʌn chi t'et'emnaanau guardianaanag pʌ pʌr deebaawai jũrr mak'ʌʌnau pʌ cárcel deg pʌ̈ijugui hajim hanaabá.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 Cha mʌ hiek'a chirʌm hiek'au, ya pʌʌta hamau mag p'ãar hat'amʌn, p'atk'on gaaimua hatarr k'ai, hãbmiecharam centaaudam p'agpʌ̈ibam haigjã hamau pʌ höbeerpʌ̈ibajugui hajim hanʌm. Mua mag chirʌmʌn, pãach k'aibag Hẽwandamag chugpaapiju haai nʌwe chugpaapiwi hi dʌ̈i k'õinaa hajuuta hẽk'abat ha chirʌm.
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 Mag hiek'amamua hich Jesuupai hamag magjim haajem: ’Pãrau k'ap'ʌ nʌmgui hajim hanʌm hĩchab, warrgarwejã pãar jöoinau, “Hoob pãach hõor k'abam dʌ̈i k'apes hamiet” ha jaaujeejim.
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Pari hĩs mua mag chirʌm: Warre k'apes haba hawiajã, hãbmuata hʌʌi hoowi hich hödegpai k'ãijã, “Jãg hʌʌita magju haai k'itaba” ha k'ĩirju simʌn, mag k'ĩirjubarmuapai ya hich t'ãar hee pekau waubarm mag hʌʌi dʌ̈i.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 ’Magam huguata, pʌ juachaar garm daúa k'ãijã pʌ pekau waupi sim k'ai, jẽunaa warre warp barbapʌ̈i. Mag dau hãbpaim gaaimua pʌch mor t'um k'ĩmie durr maju k'ãai, dau happaita hok'oobarmʌn, hʌ̈u simgui hajim hanʌm.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Wa pʌ juachaar garm juau k'ãijã pʌ pekau waupi sim k'ai, warre t'ʌapnaa warp barbapʌ̈i. Jua hãbpaim gaaimua pʌch mor t'um k'ĩmie durr maju k'ãai, mag jua happaita hok'oobarmʌn hʌ̈u simgui hajim haajem. Wajapcharan magʌm pekau waumaaugau dau chuk'umjö hoobamjönaa magʌm nem k'aigbam wawaagjã jua chuk'umjö habá, bʌ̃ʌrjã wauba. Magju k'ãai Hẽwandam dau na pʌch morta sʌrk'abá ha chirʌmgui hajim hanʌm.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 ’Pãrau k'ap'ʌ nʌmgui hajim hanʌm hĩchab, pãar jöoinau jaauwai, “Hãbmua k'ãijã hich hʌʌi pʌagpam k'ai, warre hẽsap gaai ‘Mua pʌ pʌa chirʌm’ ha p'ãnaata hirig deeju haai sim” ha jaaujeejim.
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Pari hĩs jũrr mua mag chirʌmgui hajim hanʌm: Hãbmua k'ãijã hich hʌʌi deeum dʌ̈i chadcha magba simta pʌa simʌn magan warag juau deeum dʌ̈i magamk'ĩirjöta pʌa simgui hajim nʌm, magʌm gaaimua warag pekau waumk'ĩir. Mag hich hap sim hawi chik'amnau pʌatarr hʌʌita hau sim wounjã pekauta wau simgui hajim hanʌm, hagt'a chik'am hʌʌik'a simta hau sĩewai.
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 ’Hĩchab pãrau k'ap'ʌ nʌm, warrgarwejã pãar jöoinau jaauwain, sĩi parhoobam nem higwiata dichdëu nem waum k'õsim wauju ha hiek'aawain, naspawiajã deeu waubam haju haai sim ha jaaujeejim. Magarrau “Maach Pör Hẽwandam higwiata mua mag nem wauju ha hiek'abarmʌn chadau pöd naspawiajã dich hiek'atarr chaaur haju k'aba sim” ha jaaujeejim.
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Pari hĩs mua pãrag mag chirʌmgui hajim hanʌm hich Jesuu: Hoob bʌ̃ʌrjã nem hinagdam higwia k'ãijã mag gaaimuata nem wauju ha hiek'amiet. Hedjã Hẽwandam k'u juupjem haawai hoob hedjã higwiajã mag gaaimuata nem wauju hamiet.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Mʌg durrjã sĩi Hẽwandam bʌ̈ dʌnʌʌujem haawai ni mʌg durr higwiajã hoob mag gaaimuata nem wauju ha hiek'amiet ha jaaumajim hanʌm. Wa Jerusalén p'öbör higwia k'ãijã, jãg p'öbör t'umaam k'ʌʌn k'ãaijã chi hʌ̃rʌʌcharam Rey sĩejem p'öbör haawai, hoob mag gaaimuajã nem wauju ha hiek'amiet hajim hanʌm.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 Wa dich pör higwia k'ãijã hoob mag hiek'amiet; magʌmjã pekauu. Pãach hip'it'ur mag hiek'awiajã pãrau pãach pörbʌ̈ hãbjã bäp'ä paa hauba ni p'ʌisijã paa haubamgui hajim hanʌm, hich Hẽwandamaupaita magpiejeewai. Mag nem parhooba higwiata hiek'a nʌm haig, Hẽwandam higwiata pãar mag hiek'a nʌm k'abahab, nem t'um hichdëuta homparr haawai.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Magju k'ãai chadcha nem wauju k'ai, warre wauju habat. Wa wauba k'ãijã haju k'ai, warre hich hagjö waubam habat, mag nem hinag higwia magʌm gaaimuata wauju ha hiek'aba.
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 ’Pãrau k'ap'ʌ nʌm hĩchab, warrgarin pãar jöoinau jaauwai, “Chik'amnau pʌch dau suawai puajã hagjö hi dën suju haai sim” ha jaaujeejim; wa “Chik'amnau pʌ k'ierr hãb k'ãijã buat'ẽupäaiwai pʌchdëujã hi dën hagjö haju haai sim” ha jaaujeejim.
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Pari hĩs mua mag chirʌmgui hajim hanʌm deeu hich Jesuu: Hãbmua k'ãijã pãach dʌ̈i k'aigba haawai hoob ham dʌ̈i hagjö k'aigba hamiet. Magʌmjã hagjö pekauu. Magju k'ãai pʌ k'ĩidadcha deetarr k'ai, t'oom garjã hagjö deemk'ĩir hirig k'ĩir hʌabá hajim hanaabá warag.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Hãbmua k'ãijã leinaanag pʌ jaauwia pʌ camis k'ãijã k'echt'ʌg haum hig sim k'ai, warag tagam k'ajũajã hʌdʌraa hirig harrpibá.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Nem chʌk'ʌm k'ãijã hajués pʌchig kilómetro hãb harrpi sim k'ai, magʌm haba warag kilómetro numí hat'aad hajim hanaabá.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Hõrau pʌchig nem jëeuwai hö hajap'a magʌm haba deebá. Maimua sĩi pʌchig nem prestaa k'ãijã jëeuwai deeb k'aba deebapʌ̈i hajim hanʌm.
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 ’Hĩchab pãrau k'ap'ʌ nʌm, warrgar pãar jöoinau jaauwain, “Pãach k'apk'ʌʌnta k'a k'õsinaa pãach k'a huk'urm k'ʌʌn hoomap'a habat” ha jaaujeejim.
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Pari hĩs mua mag chirʌmgui hajim hanʌm hich Jesuu: Pãach k'a huk'urm k'ʌʌnjã daupii habat; maimua hagjö mʌ hiek gaaimua pãach k'aibag wauju hẽk'aajem k'ʌʌn kõitjã warag Hẽwandamagta jëeubat.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Pãrau magta hamʌn magan chadcha pãar hʌ̃gt'ar Hẽwandam chiraajem chaainau. Hich hag Hẽwandamauta hõor wajap'am k'ʌʌn hat'eejã hedau wʌʌpinaa k'aigbam k'ʌʌn hat'eejã wʌʌpiejem. Hichdëuta hĩchab hich daar hagpierraa haajem k'ʌʌn hat'eejã noseg chëpinaa sĩi parhoob hamach k'õchagpierr nem waaujem k'ʌʌn hat'eejã noseg chëpiejemgui hajim hanʌm. Magua pãraujã hagjö t'um pãach dʌ̈i k'aigba haajem k'ʌʌnpata daupii haju haai nʌmgui hajim haajem, hichdëu haajemjö.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Pãrau sĩi pãach daupiim k'ʌʌnpaita hagjö daupii hamʌn, ¿maig k'an wajaug sĩ? ¿Sĩi Romaam gobierno hat'ee dëbpaar jëeujem k'ʌʌn chi k'aigbam k'ʌʌnaujã hich hagjö haba haajẽ? hajim hanʌm.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Wa sĩi pãrau pãachjö judionaank'a t'ʌnʌm k'ʌʌnagpai k'ãijã saludaak'iin, ¿maigjã k'an wajaug sĩ? ¿Hich hagjö haba haajẽ judionaan k'abam k'ʌʌnaujã? Pãach meeun k'abam k'ʌʌn hawiajã hoob hamag saludaamap'a hamiet hajim hanʌm.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Pãach Haai hʌ̃gt'ar chiraajemjã chi wajap'am haawai pãach chi chaainaujã hĩchab pãach Haaijö hö wajap'a habat pãach k'apeen dʌ̈i ha jaaumajim hanaabá.
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.