Mateus 26

Ungbòta-Ɔwʉ́tá Tɔ́ Bhǔkù (NIY) vs AAI

Sair da comparação
AAI TUR GEWASIN O BAIBASIT BOUBUN
1 Yěsù níitdègu yà ndɨ̀ ndúbhi ùdhenà rɔ̌ ìndrǔ tɔ̀ dhu t’údheta nɨ́tɔ kɔ́rɔ́, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌:
1 Jesu bi’obaibiyih ufunamaim, ana bai’ufununayah isah eo,
2 «Nyɨ̌ nyʉ̀nɨ wà dhu Pásɨ̀ka tɔ́ Mʉ̀hɛndʉ̀ ràrɨ̌’ɨ̀ ɔ́yɔ̌ ɨdhɔ dzidɔ̌. Nɨ́ ka kɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nípfǒ, kabhʉ òmvǔ-fɔ́, ndɨ́nɨ̌ ka kʉtɔ́ tɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌.»
2 “Kwanaso’ob veya rou’ab ufunamaim Tar Nowaten ana hiyuw enan. Nati ana veya’amaim Orot Natun boro hinab rakit sabuw umahimaim hinayai hina’onaf.”
3 Wɔ̀ ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌ nɨ́ ndɨ, pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí tɔ́ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà, núundu ɨ̀ Kàyafà bhà ádrʉ̀ngbǎ ɨdzá-yà-ba ɔ̌. Kàyafà nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ dɔ̌ kamà.
3 Imaibo Firis ukwarih naatu regaregah ai’in etei firis gagamin Kaiafas ana baremaim hiru’ay.
4 Nɨ́, abádhí nɨ́ɨrɨ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ ɨ̀ alʉ́ tɨ́ Yěsù ɨnzá kɔ́rɔ́ alɛ nʉ́nɨ rɔ́rɔ̀, ’àdʉ̀ àbhʉnà kohò.
4 Naatu Jesu wa’iwa’iramaim fatumin bain asabunin isan hiyakitifuw.
5 Pbɛ́tʉ̀, abádhí náadʉ̀ àtɨ̀nà: «Dhu àkǎ nzá àlɛ̌ ràlʉ̌ ka mʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ rɔ̀, akyɛ ìndrǔ nɨ́ɨvàna dhu nɨ̌.»
5 Baise hio, “Men hiyuw tanabowabow wanawananamaim, anayabin rakit boro tanaku’ub was hinagiy.”
6 Yěsù nɨ́ɨ’ɨ̀ Bɛ̀tànɨyà tɨ́ kátɨna pbangá-ngba ɔ̌, Sìmonì tɨ́ kátɨna atdí alɛ bhà ɨdzá. Ndɨ Sìmonì nɨ́ yà kɨ́kɨ́ nà ɨ’ɨ̀ alɛ.
6 Jesu na Bethany orot Simon biyan kokom ani’anin ana baremaim tit,
7 Nɨ́ atdí tsìbhálɛ náandrì kà-tɨ’ɔ̀. Ndɨ tsìbhálɛ nɨ́ɨ’ɨ̀ àlbatrɔ̀ tɨ́ kátɨna odu nɨ̌ ka kɔ́bhɔ̀lɔ̀ tsúpà nà fɔná. Ndɨ tsúpà ɔ̀ ɨ’ɨ̀ dhu nɨ́ ndrùù rɔ́ngʉ, ndɨrɔ̀ ɔrʉ́ odzìna nà akyɛ. Nɨ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́nyʉ Yěsù rɨ̌ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, kǎdhɔ̀ ndɨ akyɛ Yěsù-dɔ̀tsírɔ́.
7 mare ma bay eaa auman babin ta kibub kikimin kabay wabin alabaster imaim hikwak raiy ana baiyan gagamin hisuwai batabat bai na run Jesu aribun yan isuwai re.
8 Nɨ́ wɔ̀ dhu ɨ̀ àla rɔ̀, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náapɛ̀ ’ònù nzínzìya ɔ̌, ’àmbɛ àtɨ̀nà dɔ̌: «Hɔ̀kɔ̀! Ádhu kà rɨ̌ wɔ̀rɨ́ akyɛ nɨ́nzǎ wɔ̀ dhu bhěyi nɨ́?
8 Ana bai’ufununayah hi’itin yah so’ar hio, “Iti sawar i yabin en asir esisinaf.
9 Ka kàmbɛ̀nà tɨ́ obhó ndɨ akyɛ nábhʉ̌ kodzì ɔrʉ́ odzi ɔ̌, kadʉ̀ ndɨ fʉ̀rangà nʉ́ndɔ̀ nǎkʉ̀tálɛ tɔ̀?»
9 Igewasin iti raiy ana baiyan tatayara’ah hitatubun kabay tatab, sabuw yababan wairafih tatitih.”
10 Nɨ́ Yěsù níitdègu wɔ̀ abádhí rʉ̌nɔna dhu nɔ́sʉ̀, nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyʉ̀va wɔ̀ tsìbhálɛ-tsì nɨ̌? Yà rùdú kɔ̀nzɨ̀ dhu nɨ́ ídzì dhu nyʉ́ ròsè.
10 Baise Jesu so’ob abisa hio, imih iuwih eo, “Babin men yumatanamaim kwana’umih. Anayabin sawar gewasin maiyow ayu isau esisinaf.
11 Obhó tɨ́, nyɨ̌ nyóngo òko nǎkʉ̀tálɛ mànà bìlǐnganà, pbɛ́tʉ̀ àlɛ̌ kɨ́ nzɨ̌ ongo òko nyɨ̌ mànà bìlǐnganà.
11 Sabuw yababan wairafih boro mar etei bairi kwanama kwanibaisih, baise ayu i boro men mar etei bairi tanama’amih.
12 Wɔ̀ akyɛ kɔ̀dhɔ̀ dùdu-tsírɔ́ dhu nɨ̌, kɔ̀bhɔ̀lɔ̀ wà ngbɔ̌du angyangyɨ ɔtdʉ́ tɔ̀.
12 Iti babin ayu biyau raiy erabirab i ayu au morob isan eyayabuna.
13 Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: kɔ́rɔ́ ngari ɔ̌, yà Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ ka kɨ́ yà adzɨ ɔ̌ ɨnanǎ, ka kóngo yà tsìbhálɛ nɔ́nzɨ̀ dhu àwɛ ìndrǔ tɔ̀, kowù kɨ̀rɛ̀ rɔ̌ rɔ̀ná.»
13 Anababatun a tur ao’owen, tafaram wanawananamaim iti Tur Gewasin hinabibinan ana maramaim abisa gewasin iti babin sisinaf boro kik owe’owen na’atube auman hinabinan.”
14 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, ɨdrɛ dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà Yěsù bhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, Yudhà Ìskàrìyɔtà tɨ́ kátɨna, náarà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-tɨ́ ’ɔ̀,
14 Imaibo bai’ufununayah nah 12 wanawanahimaim orot wabin Judas Iscariot tit in firis ukwarih biyah tit,
15 ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyòzè nyǐbhò idù ndɨ́nɨ̌ ma mipfo tɨ́ Yěsù mabhʉ fʉkʉ́?» Nɨ́ abádhí náadʉ̀ Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ɨ̀bhʉ kumì fʉ̀rangà-kpɔ̌ nɔ́zʉ̀, ’àbhʉ kà-fɔ́.
15 naatu ibatiyih, “Ayu Jesu anab kwa anabit boro abisa ayu kwanitu?” Naatu matanamaim kabay hibotait hiyab in 30 na’atube hiya’asair.
16 Ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́, Yudhà náadʉ̀ Yěsù nípfǒ ndɨ̀ ndɨ́, ndàbhʉ abádhí-fɔ́ nɨ̌ ídzì otu nɔ́pɛ̀ ndɔ̀nɛ̀.
16 Nati ana veya’amaim Judas ef ana gewasin nuwet Jesu batih isan.
17 Ɨ̀mbǎ ɔ̀nà afi nà mʉ̀gatì ka kɔnyʉ́nà ɔ̀ná mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ wɛmbɛrɛ̀ tɔ́ ɨdhɔ ɔ̌, Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náawù dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ ’àtɨ: «Ádhà nga ndɨ nyɨ nyòzè Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ mɔ̌bhɔ̀lɔ̀ ɨndʉ̀ nɨ̌?»
17 Faraw Wanawanan Yeast En ana hiyuw veya wantoro’ot bubusuruf, Jesu ana bai’ufununayah hina hio, “Menamaim kukokok Tar Nowaten ana bay anabogaigiwas?”
18 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Nyòwu kɨgɔ̀ ɔ̀ atdí alɛ bhà, nyǎdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌, Màlimò rǎtɨna ɨwà pbɨ̀ndà ɔvɛ tɔ́ kàsʉmɨ̀-tsʉ̀ rìndù ndɨ̀. Nɨ́ ɨ̀ ràrɨ̌ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ ɔ̀nyʉ atdíkpá pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà pbʉ̀ ɨdzá rɔ̀.»
18 Jesu iyafutih eo, “Kwanan Jerusalem bar merar kwanatit orot iti ana tur kwana’owen kwanao, ‘Bai’obaiyenayan eo, ayu au veya i natit, akokok au bai’ufununayah bairi boro o abaremaim Tar nowaten ana hiyuw anaa aniyasisir.’”
19 Nɨ́ Yěsù bhà ábhàlɨ̌ náanzɨ̀ yà kàvinà fɨ̌yɔ̀ dhu, ’àdʉ̀ Pásɨ̀ka tɔ́ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ nɔ́bhɔ̀lɔ̀.
19 Bai’ufununayah Jesu eobaimanih na’atube hisinaf, Tar Nowaten ana hiyuw hibogaigiwas.
20 Ɨnga níitdègu àtɨ, nɨ́ Yěsù mà náadʉ̀ òko ɔ̀nyʉ̀-tsʉ̀nǎ pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ mànà.
20 Naatu nati rabirab bai’ufununayah etei 12 Jesu bairi himare hibusuruf bay hiaa.
21 Nɨ́ dhu nɔ́nyʉ ɨ̀ ɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù náatɨ abádhí nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀, nzínzìkʉ ɔ̌ atdí alɛ rɨ̌ mipfǒ, ndàbhʉ ma òmvǔ-fɔ́.»
21 Bay hiaa wanawananamaim Jesu eo, “Turobe a tur ao’owen, kwa wanawanamaim orot ta boro babau inao anamorob.”
22 Nɨ́ ɨzʉ nʉ́ʉka Yěsù bhà ábhàlɨ̌ atdídɔ̌ nyʉ́, ’àdʉ̀ ’ɔ̀pɛ̀ ’ɔ̀ngʉ̀ dhu atdátdírà ɔ̌ kà-tsʉ̌, ’òwù àtɨ̀nà rɔ̌: «Tɨ́ ɨma ndɨ Ádrʉ̀ngbǎlɛ́?»
22 Ana bai’ufununayah hai yababan ra’at, naatu ta’ita’imon hibusuruf Jesu hibabatiy hio, “Regah, nati i men ayu’umih?”
23 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu abádhí tɔ̀ ndàtɨ: «Yà atdíkpá mǎ mʉ̀fɔ̌ ɔtsʉ́ka nà kyàwì ɔ̀ alɛ nɨ́ ndɨ rɨ́ mipfǒ, ndàbhʉ ma òmvǔ-fɔ́.
23 Jesu iyafutih eo, “Orot menatan ayu airi tew wanawanan ai rafiy anabubutu’ub, nati orot i boro ayu babau nao.
24 Ìndrǔ t’ídhùnà rɔ̌vɛ̀ yà Kàgàwà bhà Andítá rʉ̌nɔna dɔ̀ná dhu bhěyi. Pbɛ́tʉ̀, kìpfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ àpbɛ̀ ɔ̌! Dhu akána nzɨ̌ kɔdhɨ̀ ndɨ alɛ mà!»
24 Orot Natun i boro namorob Bukamaim hikirum hio na’atube. Baise orot yait ayu babau nao, nati orot i boro yababan gagamin na’in nab. Gewasin nati orot tafaramamaim men tatufuwamih!”
25 Nɨ́ Yudhà, yà Yěsù nípfǒ rɨ́ ndàbhʉ òmvǔ-fɔ́ alɛ, náakɔ̀ ɔtɛ, ndìvǔ dhu kà-tsʉ̌, ndàtɨ: «Tɨ́ ɨma ndɨ Màlimǒ?» Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Nyɨ nɨ́ ndɨ ka nyɨ nyʉ̀nɔ̀.»
25 Judas yanuwayan Jesu ibatiy eo, “Regah, o kunotanot i men ayu’umih?” Jesu iya’afut eo, “O wai.”
26 Dhu ɔ̀nyʉ ɨ̀’ɨ́ ɔ̀ná kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù idyi mʉ̀gatì, ndàlʉ̌ fɔná. Nɨ́ ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kʉ̌kɔ kà-ɔ̌nga, ndàdʉ̀ ʉ̀ndɔ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-fɔ́, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyàkɔ yà dhu, nyǎdʉ̀ ɔ̀nyʉ̀nà. Ngbɔ̌du nɨ́ yà.»
26 Bay hia wanawanan Jesu rafiy bai, i gegewasin sawar, imasib, ana bai’ufununayah itih eo, “Iti i ayu biyau kwabai naatu kwa’aan.”
27 Tdɨ́tdɔ̌ kǐdyi dɨ̀vayì rɨ̌’ɨ̀ ɔ̀nà kɔ́pà ndàlʉ̌ fɔná. Nɨ́ ɔ̀tsɔ̀ ndɨ̀ ndàbhʉ Kàgàwà tɔ̀ dhu-dzidɔ̌, kǎdʉ̀ kàbhʉ abádhí tɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà: «Nyɨ̌’ɨ kɔ́rɔ́, nyɔ̀mvʉ̀ ka.
27 Imaibo wine kerowasamaim hisuwai batabat bai God ana merar yi sawar, itih eo, “Kwa etei’imak iti kwanatom.
28 Yàrɨ́ nɨ́ azùdu, yà ìndrǔ nùngbò Kàgàwà mànà azu, ndɨrɔ̀ ábhɔ̌ alɛ-okú dɔ̀ rɔ̀ ndɨ̀ nʉ̀fʉ̀, ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà nʉ́ʉbà tɨ́ ìndrǔ tɔ́ nzɛ́rɛnga abádhí tɔ̀.
28 Iti i ayu au rara, au Obaibasit Boubun abisuwai sabuw moumurih hai bowabow kakafih notawiyen isan.
29 Ma mátɨna nyɨ̌ nɨ̌: Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, ma mɨ́ nzɨ̌ yàrɨ́ dɨ̀vayì nɔ́mvʉ̀ tdɨ́tdɔ̌, ràrà àhʉ dɨ̀vayì ɔwʉ́tá nɔ́mvʉ̀ àlɛ̌ kowuya atdíkpá nyɨ̌ mànà Àbadu Kàgàwà bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ idzi ɔ̌ dhu ɔ̀.»
29 A tur ao’owen, ayu iti wine boro men anatom, anama’am nati ana veya’amaim wine boubun kwa bairit Tamai ana aiwobomaim tanatom.”
30 Adyi ɨ̀ ʉ̀yʉ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí adʉ̀ òwu mìzèyìtunì tɨ́ kátɨna itsu náarɨ́’ɨ̀ dɔ̀ná pbìrì dɔ̀.
30 Naatu himisir ew ta hitabor hitit hin Olive Oyawamaim hitit.
31 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɨ̌: «Indo, yàrɨ́ iku ɔ̌, nyɨ̌ kɔ́rɔ́, nyɨ̌ nyɨ́ mʉbha atdírɔ̀. Obhó tɨ́, Kàgàwà bhà bhǔkù ɔ̀ ka kándǐ dhu katɨ:
31 Imaibo Jesu hai tur eowen eo, “Iti boun gugumin kwa etei boro kwanabihir ayu kwanihamiyu, Buk Atamaninamaim eo na’atube,
32 Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ̀ngbɛ̀ ma dhu-dzidɔ̌, ma madʉ̀ya àrà nyɔ̌dɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̀ rɔ̀.»
32 Baise ayu morobone anamimisir ufunamaim boro au na ani’iyon wan anan Galilee anatit.”
33 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ apɛ̀ ɔtɛ, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà Yěsù nɨ̌: «Ngʉ̌kpà alɛ mà rɨ̌ mbǎ nyʉbha, nɨ́ ma mɨ́ nzɨ̌ nyʉbha akɛkpá màtɨ́.»
33 Peter iya’afut eo, “Turau’unah boro hinabihir, baise ayu boro men anabihir o anihamiyimih.”
34 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ ɨndʉ̀: ‹Indo, yàrɨ́ iku ɔ̌, ɨnzá à’ʉ̌-akpà nápɛ̀ ɔ̀ngɔ̀ rɔ́rɔ̀, nyɨ nyɨ’ɨna ɨwà nyɨ nyàtɨ ɨ̀bhʉ-gʉ̀na ɨnzá nyɨ rʉ́nɨ ma rɔ́.›»
34 Jesu Peter iu, “Anababatun a tur ao’owen, boun gugumin o boro ayu inayaubu mar tounu, naatu i ufunamaim kokorere boro nao’o inanowar.”
35 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ma mɨ́ nzɨ̌ àtɨna akɛkpá màtɨ́ ɨnzá ma rʉ́nɨ nyɨ, ɨ̀mbǎ dhu ɨ’ɨna atdíkpá àlɛ̌ kʉ́vɛ nyɨ mànà dhu màtɨ́.» Ndɨrɔ̀ kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà ábhàlɨ̌ náadʉ̀ dhu ʉ̀nɔ̀ ndɨ dhu bhěyi tɨ́.
35 Peter raro’on rab eo, “Ayu boro men kafa’imo tur nati ana’omih, morobomih na’at airit tanamorob.” Naatu bai’ufununayah etei tur ta’imon hio.
36 Tdɨ́tdɔ̌, Yěsù mà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ mànà náawù ùvò Gɛ̀tɛ̀sɛ̀manɨ̀ tɨ́ kátɨna atdí ngari ɔ̀. Nɨ́ kǎdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyòko ɨrɔ́ ndǎlʉ̀ ma márà mɨtsɔ̀ ɔ̀na nǎ.»
36 Imaibo Jesu ana bai’ufununayah bairi hitit hin Gethsemane hitit naatu iuwih eo, “Iti imaim kwamare kwama, ayu anan auweyane anayoyoban.”
37 Nɨ́ kǎdʉ̀ Pɛ́tɛrʉ̀ mà, Zɛ̀bɛ̀dayò bhà ɔ́yɔ̌ inzo mànà núnzì, ’àdʉ̀ òwu mànà ányɨ̀. Nɨ́ kɨ̌’ɨ̀ ɨzʉ nà atdídɔ̌, afína ràdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɨ̀nza ndɨ̀.
37 Peter naatu Zebedee natunatun rou’ab buwih bairi hin, ana not kwaris naatu dogoron wanawanan ana yababan ra’at
38 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kǎdʉ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Afídu rɨ̌’ɨ̀ ábhɔ̌ ɨzʉ nyʉ́ nà, akyɛ ma mɔ́vɛ̀ dhu bhěyi. Nɨ́ nyòko ɨrɔ́, ndɨrɔ̀ nyòko ípìrɔ̌rɔ̀, yà ma mádɨ dhu bhěyi.»
38 iuwih eo, “Dogorou wanawanan au yababan i ra’at kwanekwan dogorou emama’afut. Imih iti’imaim kwamare mata nanuw bairit tanama.”
39 Kǎdʉ̀ àrà ɨtsɛta akɛ, ndàdʉ̀ ndìbvu obvò, ndàpbǎ nyɨ̀na adzɨkpa nyʉ́ rɔ̌. Nɨ́ kǎdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀, ndàtɨ: «Àbá, ndɨ dhu rǎdʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ nánɨ̌, índrǐ wɔ̀ àpbɛ̀ tɔ́ kɔ́pà ɨtsɛ rùdú rɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ndɨ dhu àkǎ nzá ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ma mòzè ka dhu bhěyi, kàkǎ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ yà nyɨ nyʉ́ nyɨ nyòzè ka dhu bhěyi.»
39 Jesu akisinamo nabinamaim in yumatan au babe ra’iy yoyoban eo, “Tamai, karam iti biyababan ana kerowas ayu biyau’umaim itabosair, baise men ayu au kok, o a kok.” Bai’ufununayah bay hibow tefafaram|alt="Jesus praying in garden" src="cn01810B.tif" size="col" loc="Mat 26.39" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="26.39"
40 Nɨ́ kǎdʉ̀ ndàdu kɔ̌kɔ̀ ɨ̀bhʉ ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ abádhí nótù ɨwà ʉ̀dhɔ rɔ́. Nɨ́ kǎdʉ̀ dhu ìvu Pɛ́tɛrʉ̀-tsʉ̌, ndàtɨ: «Nyɨ̌ nyàdʉ̀ tɨ́ obhó òko ípìrɔ̌ rɔ̀ ma mànà atdí adyifɔ̀-sɨsɨ̀ màtɨ́?
40 Naatu matabir maiye na ana bai’ufununayah nah tounu hi’inu’in itih, Peter isan eo, “Anayabin aisim nataunu’uka mata hifot kwa’inu’in, karam one hour na’atube mata tanuw bairit tatama?
41 Nyòko ípìrɔ̌rɔ̀, ndɨrɔ̀ nyɨ̀tsɔ̀ nyɨ̌ akyɛ nyɨ̌ nyotsúna umvútá ɔ̀ nɨ̌. Alafí nózè ndɔ̀nzɨ̀ ídzì dhu, pbɛ́tʉ̀ alɛ-ngbɔ̀ rɨ̌ ndɨ ɨ̀’ɨ̀ ivíví ɨ dhu t’ɔ́nzɨta tɔ̀.»
41 Mata to iwa’an kwayoyoban, saise men routobon kwanabaimih. Anun i ekokok yoyoban, baise biya i himorob.”
42 Ɔyɔ rɨ́ kìsě nɨ̌, kǐndrí ndɨ̀ ɨtsɛ tdɨ́tdɔ̌ abádhí-tɨ́ rɔ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀ yà dhu bhěyi: «Àbadú, yàrɨ́ àpbɛ̀ tɔ́ kɔ́pà náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ rʉ́da dùdu nǎ ɨnzá ma mɔ̀mvʉ̀ rɔ́rɔ̀ dhu tɨ́, nɨ́ ítsè afínʉ òzè dhu rɔnzɨ ndɨ̀!»
42 Mar bairou’abin Jesu in maiye yoyoban eo, “Tamai, iti biyababan ana kerowas bosairin isan ana ef men nama’am na’at, basit anatom, saise a kokok anasinaf namatar.”
43 Nɨ́, ábhàlɨ̌-tɨ’ɔ̀ ndɨ̀ ndàdu ndɨ̀ rɔ̀, kǎdʉ̀ abádhí òtù ɨwà ʉ̀dhɔ rɔ́, atdídɔ̌ ɨdhɔ rɨ̌’ɨ̀ nyɨ̀kpɔ́ya ɔ̌ nɨ́dhunɨ̌.
43 Matabir maiye nan matah kou bit hi’in yugaranih inan itih.
44 Yěsù nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndìndrǐ ndɨ̀ ɨtsɛ tdɨ́tdɔ̌ abádhí-tɨ́ rɔ̀. Nɨ́ ɨ̀bhʉ rɨ́ kìsě nɨ̌, kǎdʉ̀ ndɨ̀tsɔ̀, ndʉ̀nɔ̀ yà angyi ndɨ̀ ndárà ʉ̀nɔ̀nà rɔ̌ ɔtɛ kɛ̀lɛ̌.
44 Naatu ihamiyih hi’in i mar baitonin matabir in tur ta’imon eo yoyoban maiye.
45 Tdɨ́tdɔ̌ kǎdù ndɨ̀ ábhàlɨ̌ ɨ, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà abádhí nɨ̌: «Nyɨ̌ pbánɨ́ òko nyɨ̌ nyòko ɔ̀dhɔ̀ nyɨ̌ nyɔ́dhɔ̀ rɔ́! Nyɨ̌ pbánɨ́ nyǎsǒ nyɨ̌? Nyàndà! Kànɨ̌ Ìndrǔ t’ídhùnà nábhʉ̌ ka kɨ́ nzɛ́rɛngatálɛ-fɔ́ nɨ̌ kàsʉmɨ̀ nákǎ wà.
45 Imaibo matabir na ana bai’ufununayah biyah tit eo, “Kwa boro’ika kwa’in kwabiyarir? Mata tinuw, kwamisir, Orot Natun ana veya i natit, sabuw kakafih umahimaim eyey.
46 Nɨ́ nyɨ̀và nyɨ̌, kòwu! Kànɨ̌ ma àbhʉ̌ rɨ́ òmvǔ-fɔ́ alɛ nɨ́rà wà!»
46 Kwamisir tan! Orot yanuwayanaban iti enan kwa’i’itin.”
47 Yěsù rɔ̌tɛ ɔ̀nanǎ, Yudhà, atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà kàbhà ábhàlɨ̌ nzínzì ɔ̌ atdí alɛ, nɨ́ɨtɔ ndɨ̀ ábhɔ̌ ihé-yà mànà owùna ɔ̌. Ɨ alɛ-fɔ́ nɨ’ɨ̀ obhí-akpá mà, mùgǒ mànà. Abádhí nivi nɨ’ɨ̀ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí ɔ̌ pbàkʉ̀rʉ̌ mànà.
47 Jesu eo ana tur sawara’e, bai’ufununayah 12 wanawanahimaim orot ta, wabin Judas, sabuw kou’ay gagamin na’in, firis ukwarih naatu regaregah ai’in hibiyafarih nawiyih kaiy, kefat, mis hiteten auman bairi hina hitit.
48 Ndɨ Yudhà yà Yěsù nípfǒ rɨ́ ndàbhʉ rɨ́ òmvǔ-fɔ́ alɛ, nɨ’ɨ̀ ɨwà ndɨ̀ ndɔnzɨna Yěsù ka kʉnɨ tɨ́ rɔ̀ná dhu nʉ̀nɔ̀nà ihé-yà tɔ̀. Kǎtɨ abádhí nɨ̌: «Ma mámbǒna alɛ nɨ’ɨna ndɨ nyɨ̌ nyɨ́ atdyúna òho alɛ. Nɨ́ nyàlʉ̌ ka dòtsí.»
48 Orot yanuwayan sabuw eobaimanih eo, “Orot menatan anamamamay orotoban nati kwanab kwanafatum.”
49 Nɨ́ Yudhà náandrì ányɨ̀rɔ̌ rɔ́ tɨ́ Yěsù-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ kàtsɛ̀ ndàtɨ: «Yǎmbʉ̀ Màlimò!» Kǎdʉ̀ kàmbo.
49 Judas mutufor in Jesu biyan tit eo, “Tufuw isa nama Bai’obaiyenayan!” naatu mamay.
50 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ndàtɨ: «Ɔdhɨ́, ɔ́nzɨ nyɨ nyɨ̀rà ɔ̀nzɨ̀nà dhu!» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ngʉ̌kpà alɛ náadʉ̀ ìndri, àlʉ̌ Yěsù, àdʉ̀ òsònà.
50 Jesu iya’afut eo, “Au begon, abisa isan inot inan saife kusinaf.” Imaibo sabuw hibatabat hitit Jesu uman hibai hibukikin.
51 Nɨ́ Yěsù mà nɨ́’ɨ̀ mànà alɛ nzínzì ɔ̌, atdí alɛ nɨ́ɨdhá pbɨ̀ndà ɨla tɔ́ obhi-akpà, ndʉ̀’à pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà kasʉtálɛ-bɨ̀ nɨ̌.
51 Bai’ufununayan orot ta ana kaiy bora’ah, firis gagamin ana akir wairafin tainin roun eafuw.
52 Nɨ́ Yěsù àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ádǔ pbʉ̀kʉ̀ obhi fɨ̀ndá ngari ɔ̀. Obhó tɨ́, kɔ́rɔ́ alɛ yà obhi ùgu arɨ́ ìndrǔ tɔ̀, nʉ́ʉvɛ̀ya obhi nɨ̌ tɨ́.
52 Naatu Jesu iu, “A kaiy ana efanamaim kwiwan maiye, anayabin sabuw iyab umahimaim kaiy tema’am boro kaiyomaim hinamorob.
53 Nyɨ nyɨ̀rɛ̀ tɨ́ dhu ɨ̀nzɨ̌ ma ràmbɛ̀nà mʉ̀dzʉ̀nà nónzi Àbadu Kàgàwà-fɔ́, ràdʉ̀ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà dɔ̀nǎ róse ɨla t’úgyeta tɔ́ pbɨ̀ndà màlàyíká tɔ́ pɨ̀kɔ̀ níbhò idù ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́?
53 O men iso’obamih, ayu Tamai isan atabifefeyan boro mar ta’imon tounamatar sibisib na’atube tiyafarih ayu hitawasfafaru.
54 Pbɛ́tʉ̀, ndɨ dhu bhěyi kɨ̀’ɨ̀ rɔ̀, yà àndǐ ka kandí Kàgàwà bhà Andítá ɔ̀ dhu náakána ɨ̀ngbǎ dhu bhěyi? Obhó tɨ́, ndɨ Andítá rǎtɨna kà ràkǎ ndɔ̀nzɨ̀ ndɨ̀ ndɨ dhu bhěyi.»
54 Baise nati na’atube anasinaf, Buk Atamaninamaim mataramih hi’o hikikirum boro men niturobe’emih.”
55 Ndɨ kàsʉmɨ̀ ɔ̌, Yěsù adʉ̀ àtɨ̀nà ihé-yà nɨ̌: «Ádhu nyɨ̌ nyíwu ma nálʉ fʉkʉ́ obhí-akpá mà, mùgǒ mànà nà, ogbotálɛ nálʉ ríwu alɛ bhěyi nɨ̌? Bìlǐnganà ma múbhì àdɨ rɔ̀ mambɛ dhu ùdhe dɔ̌ Kàgàwà bhà ɨdza ɔ̌ rɔ̀, ɨ̀nzɨ̌ nyǎdʉ̀ ma àlʉ.
55 Naatu tatabir sabuw isah eo, “Ana itinin ayu bainowan mowan na’atube, imih kaiy kefat kwaiteten ayu yuwu rabu’umih kwanan. Mar etei Tafaror Bar wanawananamaim ama sabuw abi’obaiyih aisim men imaim kwatafatumu?
56 Pbɛ́tʉ̀, kɔ́rɔ́ kɔ̌kɔ̀ dhu nɔ́nzɨ̀ ɨ̀ ndɨ́nɨ̌ Kàgàwà bhà pbànábí náandí dhu náaká tɨ́.» Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ kɔ́rɔ́ ábhàlɨ̌ nʉ́ʉbhà àbadhi, ’àdʉ̀ òtse.
56 Baise abisa God ana dinab oro’orot Buk Atamaninamaim hio hikikirum emamatar saife nan niturobe.” Nati’imaim ana bai’ufununayah etei hihamiy hibihir.
57 Yà Yěsù nòsò alɛ náawù kà nà pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà, Kàyafà tɨ́ kátɨna bhà, yà Músà bhà Ʉyátá tɔ́ màlímó mà, pbàkʉ̀rʉ̌ mànà núndu ɨ̀ ɨ.
57 Sabuw Jesu hibai hifatum hibai hin firis gagamin wabin Kaiafas ana baremaim hitit, nati’imaim Ofafar Bai’obaiyenayah naatu regaregah ai’in hiru’ay hima’am.
58 Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àdɨ ɨtsɛta ndàmbɛ àrà dɔ̌ Yěsù-owù ɔ̌, ndàrà àhʉ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà bhà ɨdza-li’ɔ̀. Nɨ́ kǎtsù ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀ ɔ̀, ’àdʉ̀ òko obvò atdíkpá sàndǐrì mànà, ndɨ́nɨ̌ ndɨ̀ ndala tɨ́ wɔ̀ dhu rǎrà ìku tɨ́ dhu.
58 Baise Peter yokaika Jesu i’ufunun bairi hina, firis gagamin ana bar sebosebomaim hitit naatu run ma’utenayan oro’orot bairi himare abisa tamamatar ta’itin isan.
59 Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ mà, Pbàyàhúdí-bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ ngʉ̌kpà alɛ mànà kɔ́rɔ́, náambɛ́nà tɨ̀tɔ̀ dɔ̌ màtɨ́ ka kɨ́ Yěsù nɔ́bhʉ dɔ̀ná dhu nɔ́nɛ̀ dɔ̌, ndɨ́nɨ̌ kadʉ̀ tɨ́ kòhò.
59 Firis gagamin naatu kaniser ana kau’ay etei hiru’ay nuhinot tur hitabow hitit hitifufuwen Jesu tamorob isan.
60 Pbɛ́tʉ̀, ɨ̀mbǎ tɨ̀tɔ̀ tɔ́ ábhɔ̌ ngàmbì mà níiwú, ’ʉ̀nɔ̀ tɨ̀tɔ̀ kà-dɔ̌, nɨ́ abádhí náabà nzá atdí dhu mà. Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ ɔ́yɔ̌ alɛ nʉ́ʉtɔ ɨ̀,
60 Baise nuhinot tur hinunuwet men ta hibai. Sabuw moumurih maiyow hitit Jesu morobomih hibifufuwen hai tur naniyan en.
61 ’àdʉ̀ àtɨ̀nà: «Wɔ̀rɨ́ alɛ átɨ: ndɨ̀ ràrǎdʉ̀ Kàgàwà bhà ɨdza núgolo, ndàdʉ̀ ɔ̀sɨ̀nà tdɨ́tdɔ̌ ɨ̀bhʉ ɨdhɔ ɔ̌.»
61 hiorereb hio “Iti orot eo, ‘Ayu i karam God ana Tafaror bar anagurus nare, naatu veya tounu wanawanan boro anawowab efanin namatar.’”
62 Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà nɨ́ɨvà ndɨ̀, ndìdè, ndàtɨ Yěsù nɨ̌: «Nyɨ tɨ́ obhó dhu àdǔ? Ádhu kɔ̌kɔ̀ alɛ rʉ̌nɔna dʉ̀nʉ́?»
62 Imaibo Firis gagamin misir Jesu isan eo, “O boro men tur ta inao? Orot hairi o a tur isan hio’orereb inonowar boro tur ta inao ai en?”
63 Pbɛ́tʉ̀, Yěsù adʉ̀ ɨ̀nɛ̀ ɨ̀nɛ̀ tɨ́. Nɨ́ wɔ̀ kamà adʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Yà ɨ̀nzɨ̌ arɔ́vɛ̀ Kàgàwà-ɔvɔ̀ rɔ̌, ma mòzè nyɔtsɔ̀ dhu nyʉ́. Nyɨ tɨ́ Krɨ́stɔ̀, Kàgàwà t’ídhùnà nyʉ́?»
63 Baise Jesu awanamaim men tur ta titamih.
64 Nɨ́ Yěsù adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnyɨ nɨ́ ndɨ ka nyɨ nyʉ̀nɔ̀. Pbɛ́tʉ̀, ma mɨ́ obhó dhu nʉ́nɔ fʉ̌kʉ̀: Rɔ̀pɛ̀ ndɨ̀ kòmbí, nyɨ̌ nyɨ́ Ìndrǔ t’ídhùnà nálǎ ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nà arɨ́’ɨ̀ Kàgàwà bhà fangà dɔ̀nǎ rɔ̀ àdɨ rɔ́. Ndɨrɔ̀, nyɨ̌ nyalaya ka átɔ̀ ádrʉ̀ngbǎ àpbù dɔ̌ rɨ́rà ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ rɔ̀ rɔ́.»
64 Jesu iya’afut eo, “Tur i nati kuo, baise kwa etei a tur ao’owen. Mar boro nanan orot Natun boro God uman ana asukwafune nabat mar ana rofom wanawanan nanan kwana’itin.”
65 Nɨ́ pbàkùhánɨ́ tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ dɔ̌ kamà nʉ́ʉfa rɔ̀ná mbɛrʉ̀-ɔ̌nga, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà ihé-yà nɨ̌: «Kʉ̀nɔ̀ dhu nzɛ́rɛ nyʉ́ Kàgàwà nɨ̌! Ɨ̀mbǎ àlɛ̌ kɨ́’ɨ̀ ngàmbì-atdyú nà tdɨ́tdɔ̌. Nyɨ̌ nyɨ̀rɨ̀ wà kʉ̀nɔ̀ Kàgàwà nɨ̌ dhu.
65 Firis gagamin iti tur nonowar ana veya ana faifuw bai sib eo, “Iti orot i tur kakafin maiyow eo God ebi’ib! Aisim boro tanama sif rubonayah afa’abo tananuwet? Kwa taiyuw bai’ib tur eo kwanowar,
66 Nɨ́ ádhu nyɨ̌ nyɨ̀rɛ̀ kà dɔ̌?» Nɨ́ ihé-yà adʉ̀ dhu àdu kà tɔ̀ ’àtɨ: «Kàkǎ wà ndɔ̀vɛ̀.»
66 kwa a not i mi’itube?” Etei hiya’afut hio, “I bowabow kakafin sinaf imih namorob!”
67 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, abádhí núuso ɨsɔ Yěsù-nyɨ̀kpɔ́ ɔ̀, ’àdʉ̀ kùdù ùngùrǔ ɨ̀ ùngùrǔ ɔtsʉ́ya nɨ̌. Ngʉ̌kpà alɛ nóowúnà kʉ̀pbɨ̀ rɔ̌,
67 Imaibo yumatan hikwaitututur, hiborabirab naatu sabuw afa hiboborabirab,
68 ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨnyɨ Krɨ́stɔ̌, átɨ pɛ́ nyɨ nɔ̀pbɨ̀ alɛ fǎkà!»
68 hio, “Keriso, o God ana dinab orot na’at kuo anowar! Yait o rab?”
69 Pɛ́tɛrʉ̀ nɨ́ɨ’ɨ̀ irí ndɨ̀ ndàdɨ ɨdza-lí rɔ́. Nɨ́ kasʉ tɔ́ atdí tsìbhálɛ níindri kà-tɨ’ɔ̀, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Ɨnyɨ mà átɔ̀, nyɨ̌ nyɨ́’ɨ̀ atdíkpá Yěsù, Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ alɛ mànà.»
69 Peter ufun bar ana seboseb wanawanan mare ma’am, Firis Gagamin ana bowayan babitai tit iu, “O auman i Galilee orot Jesu ana of ta.”
70 Pbɛ́tʉ̀, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ wɔ̀ dhu nágò kɔ́rɔ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ rɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnzá ma mʉ̀nɨ wɔ̀ nyɨ nyʉ́nɔna dhu.»
70 Baise Peter sabuw etei nahimaim yaub eo, “Ayu o a tur kuo yabin men aso’ob.”
71 Wɔ̀ dhu-dzidɔ̌, Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ ndɨ̀và, ndàrà ɨdza-ngbɔ̀ ka kákpɔ̀rɔ̀ nɨ̌ kàlɨ̀-li’ɔ̀. Nɨ́ kasʉ tɔ́ ngǎtsi tsìbhálɛ náala ka, ndàdʉ̀ àtɨ̀nà ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ nɨ̌: «Yàrɨ́ alɛ mà nɨ́’ɨ̀nà atdíkpá Yěsù, Nàzàretì alɛ mànà!»
71 Naatu misir tit in bar ana etawan awanamaim tit, nati’imaim bowayan babitai ta itin naatu oro’orot nati’imaim hibatabat hai tur eowen eo, “Iti orot i Jesu Nazareth mowan ana of ta.”
72 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ wɔ̀ tsìbhálɛ ʉ̀nɔ̀ dhu nágò tdɨ́tdɔ̌, ndàdʉ̀ dhu nyʉ́ ɔ̀tsɔ̀, ndàtɨ: «Ɨnzá ma mʉ̀nɨ wɔ̀ alɛ.»
72 Peter iban maiye yaub naatu ifaro eo, “Ayu nati orot men aso’ob.”
73 Nɨ́ ɨnzá kàsʉmɨ̀ nʉ́dà abhɔ màtɨ́ rɔ́rɔ̀, ányɨ̀rɔ̌ ɨ̀’ɨ̀ alɛ náandrì Pɛ́tɛrʉ̀-tɨ’ɔ̀, ’àdʉ̀ àtɨ̀nà kà nɨ̌: «Obhó nyʉ́, nyɨ nɨ́ abádhí nzínzì ɔ̌ atdí alɛ. Obhó tɨ́, mǎ mʉ̀nɨ nyɨ yà nyɨ nyɔ́tɛ tɨ́ dhu rɔ̀.»
73 Hima kafa’imo orot afa nati’imaim hibatabat hina Peter biyan hitit hio, “O i anababatun ni’i orot ana of ta, anayabin a tur kuo ana nowarin naatu a sawar io’osen ana itinin i ta’imon.”
74 Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ ádʉ̀ ɔtɛ nɔ́pɛ̀, ndàtɨ abádhí nɨ̌: «Kàgàwà nákǎ ndɔ̀tdɨ̀ ànyǎdu! Ma mɔ̀tsɔ̀ wà dhu matɨ, ɨnzá ma rʉ́nɨ wɔ̀ alɛ!» Nɨ́ ányɨ̀rɔ̌ rɔ̀ tɨ́ à’ʉ̌-akpà náadʉ̀ ɔ̀ngɔ̀.
74 Imaibo Peter ifaro eo, “Ana bifufuwen na’at God ana orarafen anab, tur anababatun a tur ao’owen, ayu iti orot men aso’ob.” Mar ta’imon kokorere eo.
75 Nɨ́rɔ̀ nɨ́ ndɨ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ yà Yěsù nʉ́nɔ̀nà fɨ̌ndà dhu nɨ́rɛ̀. Kǎtɨ: «Ɨnzá à’ʉ̌-akpà nápɛ̀ ɔ̀ngɔ̀ rɔ́rɔ̀, nyɨ nyɨ’ɨna ɨwà nyɨ nyàtɨ ɨ̀bhʉ-gʉ̀na, ɨnzá nyɨ rʉ́nɨ ma rɔ́.» Nɨ́ Pɛ́tɛrʉ̀ adʉ̀ àhʉ iri, ndàdʉ̀ ndɔ̀pɛ̀ ndɔ̀dzɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ ɨzʉ nyʉ́ nà.
75 Basit Peter nuhin taseb Jesu eo not, “O boro mar tounu ayu inayaubu, imaibo kokorere boro nao.” Naatu Peter tit in ufun rerey igagagamat.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.