Mateus 26
Zacatlán-Ahuacatlán-Tepetzintla Nahuatl NT (NHI_WBT) vs ACF
1 Satepan ihcuac Jesús oquintlaminonotz nochi nin tlahtol, oquimiluih nitlasalohcauan:
1 E aconteceu que, quando Jesus concluiu todos estes discursos, disse aos seus discípulos:
2 —Ya nanconmatih, sa ome tonal poliui uan peuas in pascuahiluitl, uan ihcuacon niConeu in Tlacatl ictemactisqueh macsohsacan.
2 Bem sabeis que daqui a dois dias é a páscoa; e o Filho do homem será entregue para ser crucificado.
3 Ic ihcuacon in teopixcatlayacanqueh, [in teotlamachtanih] uan in tiquiuahqueh judíos omonichicohqueh itich niquiyau in ueyiteopixcatlayacanqui Caifás,
3 Depois os príncipes dos sacerdotes, e os escribas, e os anciãos do povo reuniram-se na sala do sumo sacerdote, o qual se chamava Caifás.
4 uan omotlahtolmacaqueh quenih uilis ictzitzquisqueh Jesús ica itlah istlacatilis, uan ohcon icmictisqueh.
4 E consultaram-se mutuamente para prenderem Jesus com dolo e o matarem.
5 Octouayah: —Tla ohcon itchiuasqueh, amo ohcon itchiuasqueh yehyeh itich in iluitl, amo yeh ualmahcocui nochi in altipetl.
5 Mas diziam: Não durante a festa, para que não haja alvoroço entre o povo.
6 Ihcuac Jesús ocatca Betania, ichan Simón naquin octoocaayotayah Palax,
6 E, estando Jesus em Betânia, em casa de Simão, o leproso,
7 se siuatzintli omotoquih inauac Jesús. In siuatzintli ocuicaya se cuacualtzin cocontzin tentoc ica ahuiyactli simi patioh, uan ocnoquih itich nitzonticon Jesús ihcuac ocatca icah mesa.
7 Aproximou-se dele uma mulher com um vaso de alabastro, com ungüento de grande valor, e derramou-lho sobre a cabeça, quando ele estava assentado à mesa.
8 Ihcuac ohcon oquitaqueh nitlasalohcauan, ocualanqueh uan oquihtohqueh: —¿Tleca sannencah motlacauiloua nin?
8 E os seus discípulos, vendo isto, indignaram-se, dizendo: Por que é este desperdício?
9 Nin ahuiyactli ouilisquia secnamacas ica mic tomin uan ica osequinmatlanisquia naquin amitlah icpiah.
9 Pois este ungüento podia vender-se por grande preço, e dar-se o dinheiro aos pobres.
10 Jesús oquicac nochi non, uan oquimiluih: —¿Tleca nanconmohsiuiah nin siuatzintli? Ixconmatican, yeh oquichiu se cuali chiualis nonauac.
10 Jesus, porém, conhecendo isto, disse-lhes: Por que afligis esta mulher? pois praticou uma boa ação para comigo.
11 Tlamilauca, in tocniuan tlen amitlah icpiah nochipa nican nanquimonpiasqueh namouantzin, pero neh amo nochipa nannechonpiasqueh namouan.
11 Porquanto sempre tendes convosco os pobres, mas a mim não me haveis de ter sempre.
12 Nin siuatzintli ihcuac onechtlalilih nin ahuiyactli, quisa queh icchihchiutoc notlalnacayo ihcuac yas itich in ticochtli.
12 Ora, derramando ela este ungüento sobre o meu corpo, fê-lo preparando-me para o meu sepultamento.
13 Tlamilauca innamechoniluia, ic cansaso campa ictenonotzasqueh nin tlahtol tlen cualica temaquixtilistli, ic nouiyan itich nochi in tlalticpactli, noiuqui momatis tlen oquichiu nin siuatzintli, uan ica non moilnamictos.
13 Em verdade vos digo que, onde quer que este evangelho for pregado em todo o mundo, também será referido o que ela fez, para memória sua.
14 Ihcuacon semeh nimahtlactlamome itlasalohcauan, naquin itoocaa Judas Iscariote, oyah innauac in teopixcatlayacanqueh
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi ter com os príncipes dos sacerdotes,
15 uan oquimiluih: —¿Quexquich nannechonmactiah uan neh innamechonmactis Jesús? Yehuan oquiluihqueh icmactisqueh simpoual uan mahtlactli platahtomin.
15 E disse: Que me quereis dar, e eu vo-lo entregarei? E eles lhe pesaram trinta moedas de prata,
16 Uan itich non tonal Judas opeu sa ictemoua quenih ictemactis Jesús.
16 E desde então buscava oportunidade para o entregar.
17 Itich in tonal ihcuac peua in iluitl ihcuac quicuah in pan tlen amo icpia levadura, nitlasalohcauan Jesús omotoquihqueh inauac uan octlahtlanihqueh: —¿Canih itconniqui matyectlalitin nochi uan ohcon itconcuas in pascuahtlacual?
17 E, no primeiro dia da festa dos pães ázimos, chegaram os discípulos junto de Jesus, dizendo: Onde queres que façamos os preparativos para comeres a páscoa?
18 Yeh oquimiluih: —Xonyacan itich in altipetl, ichan non se tlacatl, uan ixconiluican: “In toTemachtihcau ictoua: Nohora ya ehcotoc, uan itich mochantzin nicuas in pascuahtlacual iuan notlasalohcauan.”
18 E ele disse: Ide à cidade, a um certo homem, e dizei-lhe: O Mestre diz: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a páscoa com os meus discípulos.
19 Nitlasalohcauan occhiuqueh quemeh Jesús oquintiquitih, uan occhihchiuqueh in pascuahtlacual.
19 E os discípulos fizeram como Jesus lhes ordenara, e prepararam a páscoa.
20 Ihcuac yotlayouac, Jesús omotlalih icah in mesa iuan nimahtlactlamome itlasalohcauan.
20 E, chegada a tarde, assentou-se à mesa com os doze.
21 Uan ihcuac yotlacuahtoyah, oquimiluih: —Tlamilauca innamechoniluia, semeh namehuantzitzin nechtemactis.
21 E, comendo eles, disse: Em verdade vos digo que um de vós me há de trair.
22 Yehuan tlailiuis otlaocoxqueh, uan sehse opeu ictlahtlani: —¿Max yen neh, noTecotzin?
22 E eles, entristecendo-se muito, começaram cada um a dizer-lhe: Porventura sou eu, Senhor?
23 Jesús oquinnanquilih: —Naquin tlapaloua nouan itich in caxitl, yehua nechtemactis.
23 E ele, respondendo, disse: O que põe comigo a mão no prato, esse me há de trair.
24 Tlamilauca, niConeu in Tlacatl yas itich in miquilistli, ohcon quemeh ihcuiliutoc itich in Teotlahtolamatl icpanos yeh.¡Tlen quemah, ay tlasohtzintli necah naquin ictemactis niConeu in Tlacatl! Ocachi cuali oisquia para non tlacatl amo otlacatini.
24 Em verdade o Filho do homem vai, como acerca dele está escrito, mas ai daquele homem por quem o Filho do homem é traído! Bom seria para esse homem se não houvera nascido.
25 Judas, naquin octemactisquia, octlahtlanih: —Tlamachtani, ¿max yen neh? Jesús oquiluih: —Touatzin ohcon yotconihtoh.
25 E, respondendo Judas, o que o traía, disse: Porventura sou eu, Rabi? Ele disse: Tu o disseste.
26 Ihcuac otlacuahtoyah, Jesús oquian in pan, octeochiu, occocoton uan oquinmactih nitlasalohcauan, uan oquimiluih: —Ixconanacan, ixconcuacan, nin yeh notlalnacayo.
26 E, quando comiam, Jesus tomou o pão, e abençoando-o, o partiu, e o deu aos discípulos, e disse: Tomai, comei, isto é o meu corpo.
27 Satepan Jesús oquian in vino, uan ihcuac yomotlasohcamat inauactzinco Dios, oquinmactih, uan oquimiluih: —Ixconsepanonican nin vino namonochtin,
27 E, tomando o cálice, e dando graças, deu-lho, dizendo: Bebei dele todos;
28 nicancah yeh noeso tlen ica cana chicaualis in yancuic tlahtolsintilil tlen Dios icchiua iuan in tlacameh. Nin noeso xauanis inpampa miqueh, uan ica cahsisqueh tetlapohpoluilis de nintlahtlacol.
28 Porque isto é o meu sangue, o sangue do novo testamento, que é derramado por muitos, para remissão dos pecados.
29 Tlamilauca innamechoniluia, ipeuyan axan acmo ocsipa inconis niayo in uva, tlamo hasta necah tonal ihcuac inconis namouantzin niyancuic ayo in uva ompa campa motlanauatilia noTahtzin.
29 E digo-vos que, desde agora, não beberei deste fruto da vide, até aquele dia em que o beba novo convosco no reino de meu Pai.
30 Satepan ihcuac yomocuicatihqueh ica salmos, oyahqueh itich in tipetl Olivos.
30 E, tendo cantado o hino, saíram para o Monte das Oliveiras.
31 Ihcuacon Jesús oquimiluih: —Nochtin namehuantzitzin nannechoncauteuasqueh nin youal, pues ohcon ihcuiliutoc itich in Teotlahtolamatl: “Incohcocos in tlahpixqui, uan nichcauan tlen quinpia xixinisqueh.”
31 Então Jesus lhes disse: Todos vós esta noite vos escandalizareis em mim; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho se dispersarão.
32 Pero satepan ihcuac yonyancuicayol, intlayacanas nias Galilea.
32 Mas, depois de eu ressuscitar, irei adiante de vós para a Galiléia.
33 Pedro oquiluih: —Masqui nochtin mamitzoncauacan, neh ayic inmitzoncauas.
33 Mas Pedro, respondendo, disse-lhe: Ainda que todos se escandalizem em ti, eu nunca me escandalizarei.
34 Jesús ocnanquilih: —Tlamilauca inmitzoniluia, itich nin youal, achtoh ihcuac tzahtzis in gallo, yexpa itconihtos amo itnechonixmati.
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo que, nesta mesma noite, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
35 Pedro oquiluih: —Masqui mouantzin manechmictican, neh amo queman inquihtos amo inmitzonixmati. Uan nochtin nitlasalohcauan ohcon oquihtouayah.
35 Disse-lhe Pedro: Ainda que me seja mister morrer contigo, não te negarei. E todos os discípulos disseram o mesmo.
36 Satepan Jesús oyah inuan nitlasalohcauan campa itoocaayan Getsemaní, uan oquimiluih: —Nican xonmotlalican, neh manioh nepa manmonochilih Dios.
36 Então chegou Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani, e disse a seus discípulos: Assentai-vos aqui, enquanto vou além orar.
37 Oquinuicac in Pedro uan non omen iconeuan in Zebedeo. Jesús opeu simi tlaocoya uan oyolnemiquia.
37 E, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se muito.
38 Ihcuacon oquimiluih: —Tlailiuis mic tlaocol inpia itich noyolo, inmachilia nechmictia. Xonmocauacan nican uan nouan xontlachixtocan.
38 Então lhes disse: A minha alma está cheia de tristeza até a morte; ficai aqui, e velai comigo.
39 Jesús oyah ocachi nepa tlaixpan, omotlancuaquitz uan omixcuatocac itich in tlali, uan ihquin octlatlautih Dios: —Notahtzin, tla itcomoniquiltia, amo ixconcaua manconi nin xaloh de tlahyouilistli. Tlen quemah, amo mamochiua quen neh inniqui, yehyeh mamochiua tlen Tehuatzin motlaniquilitzin.
39 E, indo um pouco mais para diante, prostrou-se sobre o seu rosto, orando e dizendo: Meu Pai, se é possível, passe de mim este cálice; todavia, não seja como eu quero, mas como tu queres.
40 Jesús oualmocuip campa ocatcah nitlasalohcauan, uan oquimahsico cohcochtoqueh; uan oquiluih in Pedro: —¿Queutoc, amo onanconxicohqueh dion se hora nouan namontlachixtosqueh?
40 E, voltando para os seus discípulos, achou-os adormecidos; e disse a Pedro: Então nem uma hora pudeste velar comigo?
41 Xontlachixtocan uan xonmotlatlautican inauactzinco Dios manamechonmatlani amo xonuitzican ihcuac namechonyoltilanas in tlahtlacol. Tlamilauca, namoespíritu icpia non cuali tlaniquilis, pero namotlalnacayo amo chicauac.
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; na verdade, o espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 Uan ocsipa oyah ocmonochilito Dios, uan ic opa ihquin oquihtoh: —Notahtzin, tla amo uili itnechonihcuanilia nin xaloh de tlahyouilis uan uilica inconis, mamochiua motlaniquilitzin.
42 E, indo segunda vez, orou, dizendo: Pai meu, se este cálice não pode passar de mim sem eu o beber, faça-se a tua vontade.
43 Ocsipa oualmocuip uan oquimahsico cohcochtoqueh, nic nimixtololouan sa omotzacuayah quen simi ocochmiquiah.
43 E, voltando, achou-os outra vez adormecidos; porque os seus olhos estavam pesados.
44 Oquincauteu uan oyah, uan ic yexpatica ocmonochilito Dios, uan ocsipa oquihtoh quemeh achtoh.
44 E, deixando-os de novo, foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Satepan oualah innauac nitlasalohcauan uan oquimiluih: —¿Oc namoncochisqueh, oc namonmoseuisqueh? Ixconitacan, yoehcoc in hora ihcuac niConeu in Tlacatl ictemactisqueh inmac in tlahtlacouanih.
45 Então chegou junto dos seus discípulos, e disse-lhes: Dormi agora, e repousai; eis que é chegada a hora, e o Filho do homem será entregue nas mãos dos pecadores.
46 ¡Xonmoquitzteuacan uan chouehqueh! Ixconitacan, ya ualahtoc naquin nechtemactis.
46 Levantai-vos, partamos; eis que é chegado o que me trai.
47 Oc otlahtohtoya Jesús, ihcuac oehcoc in Judas, semeh nimahtlactlamome itlasalohcauan. Iuan oualayah miqueh tlacameh ica espadas, uan ocsiquin ica sehse inpoh. Yehuan intlatitlancauan in teopixcatlayacanqueh uan in tiquiuahqueh judíos.
47 E, estando ele ainda a falar, eis que chegou Judas, um dos doze, e com ele grande multidão com espadas e varapaus, enviada pelos príncipes dos sacerdotes e pelos anciãos do povo.
48 Judas, naquin octemactih, yoquimiluihca: —Naquin neh inquixtenamiquis, yeh yehua, uan yehua ixcontzitzquican.
48 E o que o traía tinha-lhes dado um sinal, dizendo: O que eu beijar é esse; prendei-o.
49 Ihcuacon omotoquih inauac Jesús uan oquiluih: —¡Manmitzmotlahpaluilihtzino, tlamachtani! Uan oquixtenamic.
49 E logo, aproximando-se de Jesus, disse: Eu te saúdo, Rabi; e beijou-o.
50 Jesús oquiluih: —Nocnitzin, ¿tlenoh ic otoualah? Ihcuacon nocsiqui tlacameh omotoquihqueh inauac Jesús, uan octzitzquihqueh, uan ocuicaqueh ictzacuasqueh.
50 Jesus, porém, lhe disse: Amigo, a que vieste? Então, aproximando-se eles, lançaram mão de Jesus, e o prenderam.
51 Pero semeh tlen iuan ocatcah Jesús ocquixtih niespada uan occohcocoh nitlaqueual in ueyiteopixcatlayacanqui, octiquilih ninacas.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, puxou da espada e, ferindo o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe uma orelha.
52 Jesús oquiluih: —Ixconcalticho moespada campa ocatca, pues nochtin naquin quicuih in espada, noiuqui ica espada miquisqueh.
52 Então Jesus disse-lhe: Embainha a tua espada; porque todos os que lançarem mão da espada, à espada morrerão.
53 ¿Quenat itconyoluia neh amo uilis intlatlautis noTahtzin, uan Yehuatzin sanniman nechiualtitlanilis ocachi uan amo mahtlactlamome mil iluicactlatitlanten?
53 Ou pensas tu que eu não poderia agora orar a meu Pai, e que ele não me daria mais de doze legiões de anjos?
54 ¿Pero ohcon, quenih mochiuas tlen ihcuiliutoc itich in Teotlahtolamatl, tlen ictoua uilica ohcon mochiuas?
54 Como, pois, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim convém que aconteça?
55 Itich non hora Jesús oquimiluih tlen ompa ocatcah: —¿Tleca onamoualahqueh onannechontzitzquicoh ica espadas uan ica pouitl, quemeh oisquia onancontzitzquicoh se ichtic? Mostlah onmotlalaya namouan uan ontlamachtaya icah in teopantli, uan yeh ompa amo onannechontzitzquihqueh.
55 Então disse Jesus à multidão: Saístes, como para um salteador, com espadas e varapaus para me prender? Todos os dias me assentava junto de vós, ensinando no templo, e não me prendestes.
56 Tlamilauca, nochi nin ohcon panotoc para ohcon mochiuas tlen oquihcuilohqueh in teotlanauatanih itich in Teotlahtolamatl. Ihcuacon nochtin nitlasalohcauan occauteuqueh ompa isel uan ocholohqueh.
56 Mas tudo isto aconteceu para que se cumpram as escrituras dos profetas. Então, todos os discípulos, deixando-o, fugiram.
57 Naquin octzitzquihqueh Jesús ocuicaqueh inauac in ueyiteopixcatlayacanqui Caifás, campa onichicautoyah in teotlamachtanih uan in tiquiuahqueh judíos.
57 E os que prenderam a Jesus o conduziram à casa do sumo sacerdote Caifás, onde os escribas e os anciãos estavam reunidos.
58 Pero Pedro san uehca oyaya icuitlapan Jesús, uan ohcon oyah uan oahsito itich niquiyau in ueyiteopixcatlayacanqui. Ocalac uan omotlalih iuan in teananih, nic ocniquia quitas quenih oyacatlamisquia nochi non.
58 E Pedro o seguiu de longe, até ao pátio do sumo sacerdote e, entrando, assentou-se entre os criados, para ver o fim.
59 In teopixcatlayacanqueh uan nochi in ueyitiquiuahcayotl judío octemouayah itlah istlacatilis tlen ica icteiluisqueh, uan ohcon uilis ictemactisqueh itich in miquilistli.
59 Ora, os príncipes dos sacerdotes, e os anciãos, e todo o conselho, buscavam falso testemunho contra Jesus, para poderem dar-lhe a morte;
60 Pero amo ocahsiqueh, masqui omoteixpantihqueh miqueh tlen ocualpahpantihtayah tlensa in Jesús. Pero sauil tipitzin oehcoqueh ome naquin
60 E não o achavam; apesar de se apresentarem muitas testemunhas falsas, nào o achavam. Mas, por fim chegaram duas testemunhas falsas,
61 oquihtohqueh: —Necah tlacatl oquihtoh: “Neh uilis inxitinis niteopan Dios, uan ipan yeyi tonal ocsipa inmanas.”
61 E disseram: Este disse: Eu posso derrubar o templo de Deus, e reedificá-lo em três dias.
62 Ihcuacon in ueyiteopixcatlayacanqui omosinquitz uan octlahtlanih Jesús: —¿Amo itlah itconihtos tlen ica tonmopaleuis? ¿Tlenoh ictosniqui nin tlen ica mitzteiluiah?
62 E, levantando-se o sumo sacerdote, disse-lhe: Não respondes coisa alguma ao que estes depõem contra ti?
63 Pero Jesús amo onauatia. Ihcuacon in ueyiteopixcatlayacanqui oquiluih: —Ica nitoocaatzin Dios inmitztiquitia, ixtechilui: ¿Max yen teh in Cristo Temaquixtani, niConetzin Dios?
63 Jesus, porém, guardava silêncio. E, insistindo o sumo sacerdote, disse-lhe: Conjuro-te pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho de Deus.
64 Jesús ocnanquilih: —Touatzin ohcon yotconihtoh. Uan neh innamechoniluia, ipeuyan axan nanconitasqueh niConeu in Tlacatl tolohtos iyecmapantzinco Dios naquin nochi mouilitia, uan nanconitasqueh ualahtoc itich in mixtli.
64 Disse-lhe Jesus: Tu o disseste; digo-vos, porém, que vereis em breve o Filho do homem assentado à direita do Poder, e vindo sobre as nuvens do céu.
65 Ihcuacon in ueyiteopixcatlayacanqui ocnextih nitlauel ocmotzayanilih nitilmah, uan oquihtoh: —Ica tlen oquihtoh quisa queh ictilchiutoc nitoocaatzin Dios. ¿Tlenoh ocachi moniqui ica macteiluican? Namehuantzitzin axan yonanconcaqueh quen ica tlen oquihtoh quisa queh octihtilchiu nitoocaatzin Dios.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Blasfemou; para que precisamos ainda de testemunhas? Eis que bem ouvistes agora a sua blasfêmia.
66 ¿Quenih nanconitah? Uan yehuan otlananquilihqueh: —¡Itich moniqui in miquilistli!
66 Que vos parece? E eles, respondendo, disseram: É réu de morte.
67 Ihcuacon oquixchihchaqueh uan ocmacayah ica maitl, uan ocsiquin oquixtlatzinayah.
67 Então cuspiram-lhe no rosto e lhe davam punhadas, e outros o esbofeteavam,
68 Uan oquiluayah: —¿Touatzin tonCristo Temaquixtani? ¡Tla ohcon ixtechonmatilti aquih omitzonmacac!
68 Dizendo: Profetiza-nos, Cristo, quem é o que te bateu?
69 Pedro otolohtoya quiyauac itich in quiyautli. Ihcuacon se siuatl tlaqueual omotoquih inauac uan oquiluih: —Touatzin noiuqui teuan otoncatca iuan Jesús, in galileo.
69 Ora, Pedro estava assentado fora, no pátio; e, aproximando-se dele uma criada, disse: Tu também estavas com Jesus, o galileu.
70 Masqui ohcon oquiluihqueh, Pedro amo ocmopantih, uan imixpan nochtin oquihtoh: —Amo inmati tlenoh itcontohtoc.
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: Não sei o que dizes.
71 Pedro yoyahtoya caltenco, uan ompa ocse siuatlaqueual oquitac, uan oquimiluih tlen ompa ocatcah: —Nin tlacatl noiuqui iuan ocatca in Jesús de Nazaret.
71 E, saindo para o vestíbulo, outra criada o viu, e disse aos que ali estavam: Este também estava com Jesus, o Nazareno.
72 Pedro ocsipa oquihtoh amo quixmati Jesús, oquihtoh: —¡Dios quitztoc neh dion amo inquixmati necah tlacatl!
72 E ele negou outra vez com juramento: Não conheço tal homem.
73 Sauil tzocotzin tlen ompa ocatcah omotoquihqueh inauac Pedro, uan oquiluihqueh: —Yeh milauac, touatzin tonpoui iuan nitlasalohcauan, niman secmati, nic quen tontlahtoua niman icnextia canih touitz.
73 E, daí a pouco, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Verdadeiramente também tu és deles, pois a tua fala te denuncia.
74 Ihcuacon Pedro opeu ictoua mauitzi tlatzacuiltilis itich, tla istlacatoc. Uan octentlalaya Dios, octouaya: —¡Neh amo inquixmati non tlacatl! Sanniman ihcuacon otzahtzic in gallo.
74 Então começou ele a praguejar e a jurar, dizendo: Não conheço esse homem. E imediatamente o galo cantou.
75 Ihcuacon Pedro oquilnamic tlen Jesús yoquiluihca: “Achtoh ihcuac tzahtzis in gallo touatzin yexpa itconihtos amo itnechonixmati.” Pedro ihcuacon oquis quiyauac uan tlailiuis otlaocolchocac.
75 E lembrou-se Pedro das palavras de Jesus, que lhe dissera: Antes que o galo cante, três vezes me negarás. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.