Mateus 12
Ngú bà toko nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù (NDZ) vs AAI
1 Ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé, si ndâ Jézù ta ndâ mbe tala có mì wó kû nò ndô ta ndi gbí ndâ njí, ndâ mbe tala có mì wó giì nò ta bà kpaṛaka muu cû kû zò tí ꞌveè gítí go.
1 Veya bai’ab na’atube sawar ufunamaim, Jesu Baiyarir Ana Veya sanabey wanawanah remor inan ana bai’ufununayah a himorob, basit sanabey afa hirut hikeb ro’oro’oh hibow hi’aa.
2 Ndâ ꞌbí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò ndú tí , ndú giì ꞌdè có ji Jézù ta kpo tàkòcò, máa, «Ŋò káa ŋa i tí nò náa ndâ mbe tala có mì lo kû bàkà nò gi! Ŋa i tí nò kpónó náa ndú kû bàkà nò me i bà báká-bàkà ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà lá.»
2 Naatu ofafar bai’obaibiyenayah hi’itih basit Jesu hi’u, “A bai’ufununayah ku’itih, abis tisisinaf i ata ofafar te’a’a’stu’utu’ub, anayabin boun i Baiyarir ana veya.
3 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo jé ꞌdeke có tí nó gbí wáràgà mì Mbíṛì gítí ŋa i tí nó náa Dàvídè tí gbolò gba mì ndoo tí ndâ Jùdéyà bàkà táánò ta o tí nó náa go bàkà ta ndú ta ndâ mbe ko tàkò wó nó lá?
3 — ausente —
4 Có tí nó gítí bà ṛì Dàvídè gí tà ꞌbá-Mbíṛì, bìndi yí giì kaa ndâ kù kô tí nó náa à ci ndú ji Mbíṛì gî, ya tí ji ndú ta ndâ mbe kû ko tàkò wó, bìndi ndú giì zò ta ndú nó? Yo jé ꞌdi lá? Káa à kû zò ndâ kù kô tí nò náa à ci ndú ji Mbíṛì gî nò gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà káa ndâ bu-Mbíṛì cuki.
4 — ausente —
5 «Yo má ꞌdeke ŋìnò lá, yo jé ꞌdeke có tí nó gbí wáràgà mì Mòze máa, bà bàkà nèté gítí i-cí-ci mì ndâ bu-Mbíṛì ta ṛi bà wotí me vò i lá nó, lá?
5 Naatu Moses ana ofafar ta kwaiyab kwa’itin? Baiyarir ana veya firis terun Tafaror Bar teyayabuna men ofafar te’a’astu’ub? En.
6 Káa ye kû ꞌdè có ji yo, máa, ꞌbí i mbe me gbolò á co tí ꞌbá-Mbíṛì gî kpónó kuu nô.
6 Baise boun i a tur ao’owen, sawar gagamin anababatun i na tit, men iti Tafaror Bar na’atube’emih.
7 Yo táánò má ꞌdi gbí có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì máa, Mbíṛì máa, ‹À tí ye a go nambeè; go bà waa mbelè tí ye wálá› nó gî, yo kùtàá bà waa có mítí ndâ ꞌduù ŋìnó ta vò i mì ndú wálá nó wálá, tacó a yê ṛo ndú ká bà dù tí yo.
7 Buk Atamaninamaim i iti na’atube eo, ‘Kabeber i akokok men sibor.’ Kwa iti sawar yabin anababatun kwatasoso’ob na’at sabuw gewasih boro men kwatakusairih.
8 Tacó ꞌViì-mì-ꞌDakò a mbe tí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà.»
8 Anayabin Orot Natun i Baiyarir Tamah anababatun.”
9 Bìndi Jézù giì njè nó ꞌdo bà-i-nò ya gítí ꞌbí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gbaànjé.
9 Jesu nati efan itumar na hai Kou’ay Bar ta wananwanan run,
10 Bìndi yí giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò náa ꞌbì wó gbaànjé pizoo gî, gbí òkò tí ndâ ꞌduù á kà. Ndâ ꞌbí ꞌdakò ta go bà pà kpokèjì bà kpì ngbàngà tí Jézù tí ndú mâ giì ŋò Jézù, ndú giì ꞌvee yí, máa, «Bà ꞌvala ꞌduù ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà a vò i?»
10 orot ta uman murubin ma’ama’amaim, naatu sabuw afa nati’imaim hima’am i ef hinunuwet Jesu gamin uwin isan, imih Jesu hibatiy hio, “It ata ofafaramaim Baiyarir ana veya orot babin boro taniyawas ai en?”
11 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, ta bà ꞌvee ndú, máa, «I-kó-ko mì ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo nò kpónó má ꞌva tí gbí gùù ta ṛi bà wotí, yí bà ya gí bà ja yí ꞌdo gbí gùù tí nò gí sè wálá?
11 Baise Jesu iyafutih eo, “Bo o orot ta a sheep Baiyarir ana veya hub tare’er, boro itatain tayen o itihamiy ta’in tamorob?
12 Káa có tí ꞌduù kpolo ndii có tí i-kó-ko gî! Má énò, bà bàkà tó i ji ꞌduù ta ṛi bà wotí dú.»
12 Orot ana yawas i ra’at kwanekwan men for na’atube’emih. Isan imih Baiyarir ana veya orot babin tanabibais i men tasisinaf kakaf ofafar ta’a’astu’ubimih.”
13 Bìndi Jézù giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò ta pìzô ꞌbì wó nò, máa, «Yaꞌva gbí ꞌbì lo.» ꞌDakò tí nò mâ giì yaꞌva gbí ꞌbì wó go có tí nò náa Jézù ꞌdè ji yí nò, wu giì gì gí gbí ꞌbì wó gî.
13 Imaibo orot uman murubin isan eo, “Uma ku’otofair a’itin.” Naatu orot uman otofair naatu uman igewasin uman rounane na’atube matar.
14 Ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò bà ꞌvala ꞌdakò tí nò mì Jézù ta ṛi bà wotí, ndú giì kaa ta bà muu ndú ya gí ndiì ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò tacó bà pà kpokèjì gítí bà zi Jézù.
14 Basit Pharisee Jesu hihamiy hitit ufun, rabin morob isan hiyakitifuw.
15 Có wàtà mì ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌva tí gbí tù Jézù, yí giì njè nó ꞌdo bàndò tí nò gî. Káa ndâ ꞌduù me mbè giì kaa gí tàkò wó. Bìndi yí giì ꞌvala ndâ mbe nòꞌo ꞌdáá gî.
15 Jesu rabinamih hiyayanuw tur nowar naatu efan nati ihamiy sa’ab in, sabuw rou’ay gagamin na’in hi’itin hi’ufunun bairi hinan, iyabowat hisawow hinan etei iyawasih.
16 Káa yí giì kpo-gbí-tà-tù ndú máa, ndú ꞌví kpolo tí nje ndú ꞌdo tí ṛè yì, tacó go wo tí wó wálá.
16 Naatu eo fafarih eo, “Sabuw afa hai tur men kwana’owenamih.
17 Jé ká go có tí nó náa Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè sàà gî, máa, Mbíṛì máa,
17 Iti i abisa dinab orot Isaiah ana bukamaim kikirum na iturobe.
18 «Ŋìnó a bòò mì ye náa a ye ká cu ꞌbì ye mítí wó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù.
18 ‘Iti orot i ayu isau bowamih arubin,
19 Yí bà ꞌdèèkè mà ta bà tò kû wálá.
19 I boro men nagam naatu boro men fanan aumetawat niwow;
20 Yí bà dù tí mbe zèè ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí tí wó ndii ndú gî nó ta pétékè ꞌbì.
20 Sawasaw ririmih hikimow tere’er boro men na’abar faifiyen,
21 Ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà giì koṛo ꞌválá lì ká mítí wó.»
21 Naatu sabuw etei hai not hai baitumatum i biyanamaim hinayai.’”
22 Bìndi ndâ ꞌduù giì gì ta ꞌbí ꞌdakò tí mbe sú ṛo, ta i-gbí-muu wó mbe tii bà ꞌdè có ꞌdo tí wó gî. Bìndi Jézù giì ꞌvala yí ꞌdo gbí ndâ nòꞌo mì wó nò ꞌdáá gî. Yí bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ŋò ndâ i, ta bà ꞌdè có.
22 Imaibo sabuw afa orot ta matan fim naatu demon awan gugin toun bububur ma’am hibai hina Jesu biyan hitit iyawas naatu misir tur eo naatu matan igewasin nuw.
23 Nje ndâ ꞌduù ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. Bìndi ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «Ŋìnó ꞌví dù a ꞌViì mì Dàvídè ká nó?»
23 Sabuw rau’ay gagamin na’in Jesu abisa iwa’an hi’i’itin hai hikasiy ra’at hio, “Iti orotom David uwan ta?”
24 Káa ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có mì ndâ ꞌduù tí nò, ndú giì ꞌvìsì có gí tàkò , máa, «A Bèlìzèbúlù tí Gba-vò-i ká kû je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji yí.»
24 Baise Pharisees hinonowar hio, “Iti orot demon enununih, anayabin demon hai ukwarin wabin Beelzebul fair itin, nati esisinaf.”
25 Káa Jézù mâ giì ŋò ŋa bà koṛo có mì ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nò, yí giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Có mì ndâ bòò mì gba má toko lá, gba tí nò bà zogo ꞌbá wálá. Có mì ndâ ꞌduù gbí gbata mì ndú má toko lá, gbí gbata tí nò bà dù wálá. Có mì ndâ ꞌduù á njekèjì mì ndú delè má kili tí lá, ꞌbá tí nò gí bà sì tí wálá.
25 Jesu abisa hinotanot so’ob, naatu uwih eo, “Tafaram ta’imon hinakusib rou’ab namatar hinabiyow boro men manin hiniyowamih, naatu bar meraramaim o ain uf rara’amaim hinakusib hinabiyow hai ma boro hini’afiy.
26 Má énò, Gba-vò-i má kû mòkò Gba-vò-i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù, Gba-vò-i bà giì zèè ꞌbá ée?
26 Imih Demon Ana Aiwob wanawananamaim hinakusib taiyuwih hinabiyow, i ana aiwob wanawanan ana fair boro naririm.
27 À má dú káa yúcó máa Bèlìzèbúlù tí Gba-vò-i ká kû je wotí bà mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji ye, à ꞌví dù a ꞌdi ká kû je wotí bà ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ji ndâ kpo-kpò mbe kû ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù gbí òkò tí yo? Yo ꞌvee ndú wàa ndú ꞌví waa có tí nò ji ndoo.
27 Naatu kwa i ayu Beelzebul fair baitu demon nunih kwarouw kwa’o. Bo kwa a bai’ufununayah i yait ana fairamaim demon tenununih? Isan imih kwa taiyuw abai’ufununayah hai sinafumaim ebi’obaiyi God ana baibatiyen i wan kwamara’at.
28 Káa ye má kû mòkò ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, gbí có tí nò go énó máa, Mbíṛì gì tí gba mì yo gî.
28 Baise ayu i God Anunin Kakafiyin ana fairamaim demon anununih, imih nati ebi’obaiyit mar ana aiwob i na tit kwa wanawananamaim.
29 «ꞌBí ꞌvé kákáꞌi náa yo ꞌví te mí gbí muu yo a ŋìnó máa: ꞌDuù bà ṛì gí tàꞌi mì wu ꞌdakò tacó bà tuṛu ndâ káꞌi mì wó ta wotí ée? Sè káa ŋìnó máa mbe ngbà tí nò ꞌví dù a ngbílí mbe da gbí ka wó ngbílí, má wálá ndí bà dù ká tó kà.
29 “Orot fairin ana bar boro men asir hinarun ana sawar hinabainomih, baise wantoro’ot orot hinab hinafatum nabat, imaibo ana sawar hinabainuw.
30 ꞌDuù má me ꞌduù mì ye lá, yí a ka ye mbe có. Mbe biya bà kili i ta ye gî, a mbe jaaka gbí i.
30 “Orot yait ayu airi men abita’imon i ayu au wosai, naatu orot yait men ayu ibaisu airi bobaituw abigenamih, nati orot i wasgeyayan.
31 Má énò, ye kû ꞌdè có ji yo máa, Mbíṛì bà je à-cee-gî ji ndâ ꞌduù gítí ndâ ꞌbí ŋa vò i mì ndú, ta ndâ ŋa zu có ŋìnó náa ndú ꞌdè gítí wó tí Mbíṛì nó ꞌdáá gî, gî; káa ndâ mbe ꞌdè zu có gítí Bèṛi-mì-Mbíṛì bà ꞌde à-cee-gî wálá.
31 Ana’an nati isan imih a tur ao’owen, bowabow kakafih ta ta naatu bai’ib tur ta ta God boro nanotawiyen, baise orot yait Anun Kakafiyin ni’ib isan tur kakafin na’o, i ana bowabow kakafih boro men nanotawiyimih.
32 Mbíṛì delè bà je à-cee-gî ji ꞌduù mbe ꞌdè zu có gítí ꞌViì-mì-ꞌDakò gî; káa ꞌduù má ꞌdè zu có gítí Bèṛi-mì-Mbíṛì, Mbíṛì bà je à-cee-gî ji yí muu to tí nó wálá. Yí delè bà je à-cee-gî ji yí bìndi ku mì wó wálá.
32 Naatu orot yait Orot Natun isan tur kakafin na’o nabigigim boro ana bowabow kakafin nanotawiyen, baise orot yait God Anun Kakafiyin isan na’o nabi’iyab, i boro tafaramamaim men nanotawiy na’atube maramaim.
33 «Ndâ kú i gbí njí má ta banga tí ndú, ndú kû jò ta banga tí . Káa ndú má soloko gî, banga tí bà jò ndú wálá. À ŋò banga kú i ni ká mítí ŋa bà jò yí.
33 “A ai inakaif gewas boro ro’on gewasin inab, a ai men inakaif gewas ro’on boro kakafin inab, anayabin ai i boro ro’onamaim ina’inan.
34 Yo kû bàkà nambeè-nje ta ndâ ꞌduù, káa njembí yo go jâ kpoo. Tacó ꞌduù ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè káa ŋa có tí nó mbe yè gbí njembí wó gî nô.
34 Kwa i tuwamorob foufuh, dogor wanawanan kakafin ema’am boro mi’itube tur gewasih kwana’o. Anayabin abisa dogor wanawanan ema’am i awamaim etitit.
35 Tó ꞌduù ta tó có gbí njembí wó kû ꞌdè ji ndâ ꞌduù káa tó có tí nó gbí njembí wó nô. Káa vò ꞌduù ta vò có yè gbí njembí wó gî ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè káa vò có.
35 Orot gewasin ana bar wanawanan sawar gewasih ya ti’inu’in boro nabow naya taiten, naatu orot kakafin ana bar wanawanan sawar kakafih ya ti’inu’in boro naya taiten.
36 Má énò, ye kû ci yo gítí , máa, Mbíṛì bà waa có mítí ndâ ꞌduù ta ndòngbú o tacó ndâ ŋa ndâ có tí nó náa ndú kû ꞌdè ta bà koṛo gbí ndú lá nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî.
36 Imih a tur ao’owen, baibatebat ana maramaim sabuw etei awahimaim tur abisa hi’o boro God ana tur hina’owen aisim nati tur hi’o.
37 Tacó ta o tí nò, à káa nje ꞌduù ká bà njaanga wú ꞌdo tí miṛi wó. À delè káa nje ꞌduù ká bà ga wú mítí miṛi wó.»
37 Naatu o taiyuw a tur io’omaim God boro nibatiyi, naatu o taiyuw a turamaim boro naorereb o i gewas o kakaf.”
38 Bìndi ndâ ꞌbí mbe ꞌdi gbí tàkìì, ta ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà giì ꞌdè có ji Jézù, máa, «Mbe nìbà i, go kuu tí ze énó máa wò bàkà gbolò seṛè ji ze.»
38 Imaibo Pharisee naatu Ofafar bai’obaiyenayah afa himisir hi’o, “Bai’obaiyenayan, aki akokok ina’inan ta iniwa’an ana’itin.”
39 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nó káa cèe ndâ vò ꞌduù sínò ta mbíṛì mì ndú wálá. À tè ta yo káa seṛè mì Jónà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.
39 Baise Jesu iyafut eo, “Kwa iti mar boun nan ana sabuw a fanasair ra’at, ina’inan itinamih kwa’o. Baise ina’inan boro men ta kwana’itinamih, ina’inan ta’imon nati dinab orot Jonah biyanamaim kwa’itinika.
40 Jónà dígísèé dù gbí yì gbù sè ta ṛi taꞌô, ta bèbìlì delè taꞌô. Má énò, ꞌViì-mì-ꞌDakò delè kèjì gí bà dù á tà to ta ṛi taꞌô, ta bèbìlì delè
40 Jonah siy gagamin tonan yan wanawanan in fai tounu auyit tounu na’atube, Orot Natun boro fai tounu auyit tounu me wanawanan na’in.
41 Mbíṛì wúnò bà waa có mítí ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó nó ta ndòngbú o ꞌdo gbí có mì ndâ ꞌduù gbí gbata Nínèvà, tacó ndú táánò ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú bìndi bà kò-kò ta có mì Mbíṛì mì Jónà ji ndú gî. Káa kpónó ꞌbí ngú có bà kò-kò tí mbe me gbolò ndii có tí nó náa Jónà kò-kò tí dígísèé nó yee gî.
41 Jonah binan Nineveh sabuw hinonowar ufunamaim hai bowabow kakafih hisisinaf etei hihamiyen, imih baibatebat ana veya boro hinamisir kwa kwabiwa’an kakaf isan boro hina’uwi, anayabin binan iti boun abit i men marasika Jonah bibinan na’atube’emih!
42 Gbolò gba-niì tí nó ta ꞌbá mì wó á gbí to Sébà nó, wúnò bà kpì ngbàngà tí yo ta o bà waa có. Tacó yí táánò gì ngé ꞌdo ꞌbá mì wó me ꞌdú gí bà ꞌdi có mì gbolò gba tí nó tí Sólómònì tí gbolò mbe ꞌdi gbí-o nó gî. Káa ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó, máa, ꞌbí i mbe me gbolò ndii Sólómònì gî kpónó kuu nô.
42 Na’atube tafaram Sheba hai aiwob babin Solomon ana binan gewasin nowaramih ana tafaram ef yok na’in ihamiy na tur nowar, imih baibatebat ana veya boro namisir, kwabiwa’an kakaf isan na’uwi, anayabin Solomon bibinan i men boun ayu abibinan na’atube’emih!
43 «I má co ꞌdo gbí muu ꞌduù, i tí nò kû ya gí bà wùùkù to ta ndi gbí kángáá nga ngoò ta ngo gbí wálá, kû pà bàndò bà dù tí . À má giì kpò yí gî,
43 “Demon kakafin orot biyanamaim ema’am tenun etit i boro watu owararinamaim ma baiyarir isan ana efan nanuwet, naatu efan men natitita’ur na’at,
44 yí bà giì ꞌdè có máa, ‹Ngèlè-ndiì kpò a ngo. Má énò, ye bà dele ká gítí ká ꞌbá mì ye.› Yí má dele ndi wó gì gí bà ꞌde muu ꞌduù tí nò ngbáṛángàꞌi, ta ꞌbí i-gbí-muu wó wálá,
44 i boro na’o, ‘Ayu boro anamatabir maiye au ubar anan.’ Naatu namatabir nan ana bar natitit, ana bar wanawanan i owararin naatu hirereb hiyabuna inu’in boro na’itin.
45 yí bà ya gí bà kaa ndâ ꞌbí i vô-nje só mbe volo ndii yí gî, bìndi ndú bà ꞌvala ta ndú mí gbí muu ꞌduù tí nò gî. Gbí ndòngbú , ꞌduù tí nò bà volo ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî, ŋìnò a ŋa i tí nó bà bàkà tí mítí ndâ ꞌduù tí nó gbí o tí nó, nó ká nò.»
45 Imaibo boro namatabir maiye demon kakafih anababatun etei seven nanawiyih bairi hinan nati bar hinasusuw hinama. Naatu nati orot i boro na’af narauwabon men marasika ma’am na’atube’emih. Imih iti sabuw boun hima kakafih tesisinaf boro isah na’atube namatar.”
46 Káa si Jézù kû ꞌdè có ji ndâ mbè ꞌduù tí nò kálásê, ndâ nawu wó ta ndâ náꞌvindí wó giì ṛò tíyò sè, tacó bà ꞌdè có ta yí.
46 Jesu eo, sabuw hima hinonowar ana tur baisawarina’e, hinah taitin hina hitit ufun hibat hi’o, “Aki akokok Jesu bairi ana’o.”
47 ꞌBí ꞌdakò mâ giì ŋò ndú, yí giì ꞌdè có ji yí, máa, «Ndâ nawu lo ta ndâ náꞌvindí lo kû ṛò tíyò sè, tacó bà ꞌdè có ta wò.»
47 Basit orot ta run Jesu iu, “Hinat taiti hina ufun tebatabat, tekokok bairi kwana’o.”
48 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò, máa, «Nawu ye a ꞌdi? Ndâ náꞌvindí ye a ndâ ꞌdi?»
48 Jesu orot iya’afut eo, “Ayu hinai naatu taitu anababatun ana’o inanowar.”
49 Bìndi yí giì tù ꞌbì wó gítí ndâ mbe tala có mì wó, máa, «Ŋìnó a ndâ nawu ye. Ŋìnó a ndâ náꞌvindí ye.
49 Imaibo ana bai’ufununayah isah uman fufunih eo, “Ayu hinai naatu taitu i iti tema’am ku’itih.
50 ꞌDuù má bàkà go có mì Bu ye á gbíṛì gî, ꞌduù tí nò a náꞌvindí ye, ꞌduù tí nò a námì ye, ꞌduù tí nò a nawu ye.»
50 Orot yait ayu Tamai maramaim eo na’atube fanan bai esisinaf i ayu taiu, ayu rubu naatu ayu hinai.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.