Lucas 12
Ngú bà toko nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù (NDZ) vs NTLH
1 Ta o tí nò ndâ ꞌduù giì tì me mbè mí mì Jézù, tí ŋa ŋìnó náa kpokèjì bà yuu kò gbí òkò tí ndú wálá. Jézù mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌbìtà bà kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe tala có mì wó kpédéléꞌi máa, «Yo kpolo tí yo ꞌdo tí ṛúꞌbù mì mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Ye kû nì a nambeè-ṛo tí nò náa ndú kû bàkà ji ndâ ꞌduù.
1 Milhares de pessoas se ajuntaram, de tal maneira que umas pisavam as outras. Então Jesus disse primeiro aos discípulos:
2 À wúnò bà te i ꞌdo nje ndâ i tí nó náa à kpónó ꞌbuku i mí nje ndú nó ꞌdáá gî. À delè bà ꞌdi ndâ có tí nó kpónó tí ndâ có kóó nó gbaànjé-gbaànjé gî.
2 Tudo o que está coberto vai ser descoberto, e o que está escondido será conhecido.
3 À má énò, à wúnò bà ꞌdi ndâ có tí nó náa yo kpónó kû ꞌdè gbí ꞌdíꞌdiꞌo nó ꞌdáá gî gbí ngbàà ṛi. Àá bà kò-kò ta ndâ có tí nó náa yo nè tí yo mí tàꞌi kû ꞌdè gbí kóó nó ꞌdo pí cèléngé.
3 Assim tudo o que vocês disserem na escuridão será ouvido na luz do dia. E tudo o que disserem em segredo, dentro de um quarto fechado, será anunciado abertamente.
4 «Káa ye kû ꞌdè có ji yo tí ndâ kómbe ye máa, yo ꞌví cì gúku tí ndâ mbe zi dìì yo cuki nò lá.
4 Jesus continuou:
5 Ye bà tùbà tí ŋa ꞌduù tí nó náa yo ꞌví cì gúku tí wó nó ji yo. Yo cì gúku a i tí ꞌduù ŋìnó ta wotí bà ꞌva lilí yo mí gbí vò bàndò á bìndi bà zi yo mì wó nô. Yo ùnje gítí có mì ye nò, yo cì gúku tí wó!
5 Vou mostrar a vocês de quem devem ter medo: tenham medo de Deus, que, depois de matar o corpo, tem poder para jogar a pessoa no inferno. Sim, repito: tenham medo de Deus.
6 «À kû sì ndâ naṛù vô gí ꞌdè, me ká ta mìlímì sósòꞌô cuki lá? Káa bà mbí Mbíṛì ò ꞌdo tí ꞌbí gbaànjé lá.
6 — Por acaso não é verdade que cinco passarinhos são vendidos por algumas moedinhas? No entanto Deus não esquece nenhum deles.
7 Káa à kpêtí káa ndâ njì se muu tí muu yo, Mbíṛì ꞌdeke ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, gî. À má énò, yo cì gúku lá, tacó i gbí yo me gbolò ndii i gbí ndâ naṛù me mbè gî!
7 Até os fios dos cabelos de vocês estão todos contados. Não tenham medo, pois vocês valem mais do que muitos passarinhos!
8 «Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, ꞌduù má ùnje gítí ye mí kùṛo ndâ ꞌduù, ꞌViì-mì-ꞌDakò wúnò bà ùnje gítí ꞌduù tí nò mí kùṛo ndâ basìlì mì Mbíṛì.
8 Jesus disse ainda:
9 Káa ꞌduù má biya ye mí kùṛo ndâ ꞌduù, ꞌViì-mì-ꞌDakò wúnò delè bà biya ꞌduù tí nó mí kùṛo ndâ basìlì mì Mbíṛì.
9 Mas aquele que disser publicamente que não é meu, o Filho do Homem também dirá diante dos anjos de Deus que essa pessoa não é dele.
10 «Káa ye kpónó kû ci nó a yo máa, Mbíṛì bà je à-cee-gî ji mbe ꞌdè vò có gítí ꞌViì-mì-ꞌDakò gî. Káa Mbíṛì bà je à-cee-gî ji mbe ꞌdè vò có gítí Bèṛi-mì-Mbíṛì wálá.
10 — Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, porém quem
11 «Ndâ ꞌduù má kû ya ta yo gí gbí ngbàngà kùṛo ndâ ꞌduù a tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, ta kùṛo ndâ mbe kû zogo ndâ Jùdéyà, ta kùṛo ndâ gba, njembí yo ꞌví mù énó máa, yo ꞌví ꞌdè mí kùṛo kà a ŋa có yè wè, nò lá.
11 — Quando levarem vocês para serem julgados nas
12 Tacó a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká bà wu có tí nó náa yo ꞌví ꞌdè nó ji yo.»
12 Pois naquela hora o Espírito Santo lhes ensinará o que devem dizer.
13 ꞌBí ꞌdakò gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò giì ꞌdè có ji Jézù máa, «Mbe nìbà i! ꞌDè có ji náꞌvindí ye máa, yí njèè gbí ndâ i bìndi bu ze á ji ze ta yí.»
13 Um homem que estava no meio da multidão disse a Jesus: — Mestre, mande o meu irmão repartir comigo a herança que o nosso pai nos deixou.
14 Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «A ꞌdi ká bàkà ye tí gba mbe njèè gbí ndâ i mì yo ta náꞌvindí lo á ji yo, ꞌdakò?»
14 Jesus disse:
15 Bìndi yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe tì bìnjìì nó, máa, «Yo njaanga ṛo yo, wàa yo ꞌví kpolo tí yo, máa, yo ꞌví dù tí ndâ mbe gbolò njembí lá, tacó à me ndâ kpo-kpò i tí nó mbe yè to mì ꞌduù nó ká kû si yí ꞌví ꞌvala cèe bà ꞌvala ndò lá.»
15 E continuou, dizendo a todos:
16 Bìndi yí giì lòkòꞌbò có ji ndú máa, «Ta ꞌbí o gbaànjé, ꞌbí ꞌdakò ta ndâ i mì wó me gbolò giì da cû tí i-seṛè.
16 Então Jesus contou a seguinte parábola :
17 Yí giì ꞌbìtà bà koṛo có ta kpéétí wó máa, ‹Ye kpónó ꞌví bàkà a ŋa yè? Ye ꞌví ꞌde bàndò gítí ŋa seṛè cû tí nó kòtí ꞌdi?
17 Então ele começou a pensar: “Eu não tenho lugar para guardar toda esta colheita. O que é que vou fazer?
18 À nìkì énò máa, ye kiꞌviki ndâ cokoꞌdo-cókóꞌdó gálá tí nó kpónó ta ndâ i mì ye gbí ndú nó gí to, wàa ye ꞌví bì ndâ ꞌbí wooko-wòòkò i mbe te ndâ ꞌbí i mì ye ta ndâ cû tí nó ꞌdáá gî.›
18 Ah! Já sei! — disse para si mesmo. — Vou derrubar os meus depósitos de cereais e construir outros maiores ainda. Neles guardarei todas as minhas colheitas junto com tudo o que tenho.
19 Bìndi yí giì dù kû koṛo có ta kpéétí wó máa, ‹Ye a mbe tó pá! Ndâ tó i ŋìnó ta go ndú tí ye nó ꞌdáá gî kuu mì ye gítí mbè ndoò. ꞌVálá tacó tí ye me có lá; ye bà dùlù tí ye ta bà zò i, ta bà njù pe.›
19 Então direi a mim mesmo: ‘Homem feliz! Você tem tudo de bom que precisa para muitos anos. Agora descanse, coma, beba e alegre-se.’ ”
20 «Káa Mbíṛì giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò máa, ‹Bèbìlì tí nó wúnó nó a bèbìlì bà cì wò, ndí lo ŋónókó! À má énó, a ꞌdi ká bà zèè ndâ i tí nó náa wò kili ndú yè to gî nó, á bìndi lo?› »
20 Mas Deus lhe disse: “Seu tolo! Esta noite você vai morrer; aí quem ficará com tudo o que você guardou?”
21 Jézù giì yee nje lòkóꞌbò mì wó máa, «Ŋìnò a ŋa i tí nó mbe kû ꞌde ndâ mbe kû kili ndâ kpo-kpò i gítí miṛi ndú, káa Mbíṛì ŋò ndâ kpo-kpò i tí nò ṛo wó tí i lá nó, ká nò.»
21 Jesus concluiu:
22 Jézù giì ꞌdè có ji ndâ mbe tala có mì wó máa, «À má énò, njembí yo ꞌví si bà mù énó máa, ‹Ze bà zò a yè wàa ze ꞌví ꞌvala tí ?› mí to. Yo delè ꞌví me kpùṛù-kpùṛù énó máa, ‹Ze ꞌví yuu a yè á mí kapí kû ze?› lá.
22 Então Jesus disse aos seus discípulos:
23 ꞌVálá a kpóló-kpolo i ndii i-zó-zò gî, bìndi dìì ꞌduù a kpóló-kpolo i ndii ndâ bòngo gî.
23 Pois a vida é mais importante do que a comida, e o corpo é mais importante do que as roupas.
24 Káa yo zeke káa ndâ gàànà gi. Ndú ṛò njí lá, ndâ gálá bà kili i delè mì ndú wálá. Káa ta ndâ ŋa ŋìnò ꞌdáá gî, Mbíṛì kû ko ndú! Káa yo a ndâ kpóló-kpolo i co tí ndâ nuù gî.
24 Vejam os corvos: não semeiam, não colhem, não têm despensas nem depósitos, mas Deus dá de comer a eles. Será que vocês não valem muito mais do que os pássaros?
25 Káa ta ndâ kpùṛù-kpùṛù-zò-wúṛàngú mì yo nò, a ꞌbí ꞌdi gbí òkò tí yo ká bà uu go sáṛo cû ndii bà uu yí náa Mbíṛì cu ji yí nó gî?
25 Qual de vocês pode encompridar a sua vida, por mais que se preocupe com isso?
26 Wotí bà bàkà ŋa làmbu ŋìnò lê má tí yo wálá, njembí yo kû mù gítí sè ndâ ꞌbí i tacó yè?
26 Portanto, se vocês não podem conseguir uma coisa assim tão pequena, por que se preocupam com as outras?
27 «Yo zeke káa ndâ ꞌvì ndâ làngá gi. ꞌBì tí ndú tacó bà te ŋa banga tí nò mítí ndú ta kpéétí ndú wálá, káa ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, à kpêtí káa Sólómònì tí gbolò gba dígísèé náa àá mì wó a ndâ kpo-kpò i, yí jé yuu ꞌbí ŋa bòngo ta banga tí mbe ndii ndâ ꞌvì ndâ làngá gî, nò lá.
27 Vejam como crescem as flores do campo: elas não trabalham, nem fazem roupas para si mesmas. Mas eu afirmo a vocês que nem mesmo Salomão, sendo tão rico, usava roupas tão bonitas como uma dessas flores.
28 Káa Mbíṛì má te ŋa banga tí nò mítí ndâ mbílì gbí jìlì, náa ndú wúnó kuu, káa à taàbé kû doo ndú ta wu, wotí bà je bòngo ji yo bà kpò yí gî? Yo me ndâ ꞌduù mbe kû tee njembí yo mítí Mbíṛì kácá-kácá lá.
28 É Deus quem veste a erva do campo, que hoje está aqui e amanhã desaparece, queimada no forno. Então é claro que ele vestirá também vocês, que têm uma fé tão pequena!
29 À má énò, yo tee njembí yo gáꞌdáá mítí có bà zò i, ta bà njù pe, lá.
29 Portanto, não fiquem aflitos, procurando sempre o que comer ou o que beber.
30 Tacó a ndâ ꞌduù tí nò mbe ŋò cèe kpokèjì bà bàkà i ji Mbíṛì ni lá muu to tí nó nó ká kû si njembí ndú ká gítí bà koṛo có gítí ndâ i tí nò, káa Bu yo ŋò ŋa i tí nó mbe ꞌvii ta yo nó ni gî.
30 Pois os pagãos deste mundo é que estão sempre procurando todas essas coisas. O Pai de vocês sabe que vocês precisam de tudo isso.
31 Yo si njembí yo gítí bà koṛo có á gítí có bà dù Mbíṛì tí gba, wàa a yí tí Mbíṛì ká bà je ndâ i tí nò ji yo.
31 Portanto, ponham em primeiro lugar na sua vida o
32 «Yo cì gúku lá, ndâ rómbo mì ye, muu yo me mbè lá, káa tàkòcò Bu yo tí gba peteke gítí bà je ꞌbá mì wó ji yo gî.
32 Jesus continuou:
33 Yo sì ndâ i mì yo ꞌdáá gí ꞌdè, wàa yo ꞌví kaa i gbí ndú ꞌví konì ta ndâ mbe yê. Yo cu ŋa kúúkpá ŋìnó jé mbe yaka lá nó, wàa yo ꞌví kpolo tí ndâ i mì yo mí gbí ndú á mí gbíṛì, tí bàndò tí nó náa muu ndú bà ba tí wálá nô. Tacó ndâ mbe ngbà bà di kà wálá, ndâ sû delè kà wálá.
33 Vendam tudo o que vocês têm e deem o dinheiro aos pobres. Arranjem bolsas que não se estragam e guardem as suas riquezas no céu, onde elas nunca se acabarão; porque lá os ladrões não podem roubá-las, e as traças não podem destruí-las.
34 Tacó njembí ꞌduù ta o ꞌdáá gî kû dù ká kácáá tí bàndò tí nó ta ndâ i mì wó tí nô.
34 Pois onde estiverem as suas riquezas, aí estará o coração de vocês.
35 «Yo ṛò tíyò kpècè, wàa yo ꞌví dù léngé-lenge kû ù ta ndi ŋa i ŋìnó bà gì nô. Yo si wu ꞌví mee ꞌdo nje kùpò mì yo lá.
35 E Jesus disse ainda:
36 Yo ꞌviindi tí yo, go bà ꞌviindi tí ndâ bòò mbe kû ù bà gì mbe tí ndú ꞌdo bàndò bà ko niì, tacó wàa à káa póó bà ꞌdi wo tí wó kítíkí, ndâ yì ꞌví njaanga njekèjì ji yí.
36 Sejam como os empregados que esperam pelo patrão, que vai voltar da festa de casamento. Logo que ele bate na porta, os empregados vão abrir.
37 Ndâ bòò tí nó mbe dù tí zòꞌo yee tí o bà gì mbe tí ndú nó bà dù a ndâ mbe tó pá. Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, mbe tí ndâ bòò tí nò bà ki ndú mí to, bìndi yí giì kaa i-zó-zò ta ꞌbì wó mí kùṛo ndú.
37 Felizes aqueles empregados que o patrão encontra acordados e preparados! Eu afirmo a vocês que isto é verdade: o próprio patrão se preparará para servi-los, mandará que se sentem à mesa e ele mesmo os servirá.
38 Ndâ bòò tí nò, náa mbe tí ndú má gì ta kpo-gbíꞌo, bìndi yí giì ꞌde ndú tí zòꞌo nò bà dù a ndâ mbe tó pá.
38 Eles serão felizes se o patrão os encontrar alertas, mesmo que chegue à meia-noite ou até mais tarde.
39 Yo koṛo muu yo máa, mbe ꞌbá má ŋò o bà gì mbe ngbà gî, yí bà si mbe ngbà tí nò ꞌví ṛì gí tàꞌi mì wó ngé gî wálá.
39 Lembrem disto: se o dono da casa soubesse a que hora o ladrão viria, não o deixaria arrombar a sua casa.
40 À má énò, yo ꞌviindi tí yo, tacó yo bà ŋò o bà gì ꞌViì-mì-ꞌDakò ni wálá, yí ba gbaaka yo gbááká-gbaaka.»
40 Vocês, também, fiquem alertas, porque o
41 Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌvee Jézù máa, «Wò kû lòkòꞌbò có tí nò a i ji ze tí ndâ mbe tala có mì lo cuki wèè, wò kû nì a ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, Mbe nìbà i?»
41 Então Pedro perguntou: — Senhor, essa
42 Káa Mbe tí ndoo giì ꞌvee Pìyétòrò, máa, «Tó bòò mbe kû bàkà nèté ta njembí wó gbaànjé, tí mbe ꞌdi gbí-o náa mbe tí wó si yí tí mbe kpolo tí ndâ i-ꞌbá mì wó ꞌdáá gî, wàa yí ꞌví kû njèè i-zó-zò ji ndâ ꞌbí ka wó ta o bà zò i si yí muu nó, a ꞌdi?
42 O Senhor respondeu:
43 Bòò tí nò bà dù a mbe tó pá náa mbe tí wó má gì ꞌdo muu nó gí ꞌbá káa yí giì ꞌde yí kû bàkà nèté mì wó ꞌdáá gî.
43 Feliz aquele empregado que estiver fazendo isso quando o patrão chegar!
44 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, mbe ꞌbá bà bàkà bòò tí nò tí mbe kpolo tí ndâ i-ꞌbá mì wó ꞌdáá gî.
44 Eu afirmo a vocês que, de fato, o patrão vai colocá-lo como encarregado de toda a sua propriedade.
45 Káa bòò tí nò má a ꞌbí ŋa ꞌduù mbe koṛo có máa, mbe ꞌbá kèjì gálà wálá, bìndi yí giì ꞌbìtà a bà zò i, ta bà njù pe ꞌbàà, kû mèèkè ta i tí ndâ ꞌbí ka wó bòò ŋìnó náa mbe tí ndú si yí máa, yí kpolo tí ndú nó,
45 Mas imaginem o que acontecerá se aquele empregado pensar que o seu patrão está demorando muito para voltar. E imaginem que esse empregado comece a bater nos outros empregados e empregadas e a comer e a beber até ficar bêbado.
46 ta ṛi tí nó náa mbe tí ndú bà dele gì gí bà gbaaka yí si yí kû bàkà ŋa i tí nò nó, yí bà waa có mítí wó, bìndi yí giì mò yí gí mì ndâ bòò tí nó tí ndâ mbe ngbútù mbe ꞌdi có lá nô.
46 Então o patrão voltará no dia em que o empregado menos espera e na hora que ele não sabe. Aí o patrão mandará cortar o empregado em pedaços e o condenará a ir para o lugar aonde os desobedientes vão.
47 «Káa bòò ŋìnó mbe ŋò có tí nó gbí muu mbe tí wó nó ni gî, káa yí giì ꞌviindi tí wó kùṛo bà gì mbe tí wó gí ꞌbá lá, yí delè giì bàkà go có tí nò lá nó, bà ŋò mítí kû wó.
47 — O empregado que sabe qual é a vontade do patrão, mas não se prepara e não faz o que ele quer, será castigado com muitas chicotadas.
48 Káa bòò ŋìnó mbe ŋò có tí nó gbí muu mbe tí wó nó lá, káa yí giì bàkà i ŋìnó mbe ꞌvii tí i náa à ꞌví gbì yí gítí gbí-gbì nó, bà ꞌde làmbu bà gbì tí gî. À má je i ji ꞌduù túkàꞌi, à delè kû koṛo có máa, yí bà ko mboo i tí nò túkàꞌi.
48 Mas o empregado que não sabe o que o patrão quer e faz alguma coisa que merece castigo, esse empregado será castigado com poucas chicotadas. Assim será pedido muito de quem recebe muito; e, daquele a quem muito é dado, muito mais será pedido.
49 «Ye gì tacó bà doo to tí nó ta wu, ye kùtàá má doo gî, njembí ye ꞌdèè gî!
49 Jesus continuou:
50 Ye kèjì gí bà kònò séꞌi. ꞌDóó ye má kònò bà séꞌi tí nò cee ꞌdo muu ye lá, njembí ye gí bà ꞌdèè wálá.
50 Tenho de receber um batismo e como estou aflito até que isso aconteça!
51 «Yo kû koṛo có máa, ye gì a i tacó bà ꞌviindi gbí òkò tí ndâ ꞌduù á muu to tí nó? Ŋìnò me ndeṛè bà gì ye gí muu to tí nó ká nò lá. Ye gì a i tacó bà volo gbí òkò tí ndâ ꞌduù.
51 Vocês pensam que eu vim trazer paz ao mundo? Pois eu afirmo a vocês que não vim trazer paz, mas divisão.
52 ꞌDo tí kpónó kû ya gí kùṛo, muu ndâ ꞌduù má ṛùkàtiì vô, ndú bà njèè gbí òkò tí ndú gî. Có mì ndâ ꞌbí ꞌduù taꞌô bà ya ta có mì ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó sósòꞌô nó wálá. Có mì ndâ ꞌduù ŋìnó sósòꞌô nó delè bà ya gí gbí có mì ndâ ka ndú taꞌô nó wálá.
52 Porque daqui em diante uma família de cinco pessoas ficará dividida: três contra duas e duas contra três.
53 Ndâ bu ndâ ꞌviì-ꞌdakò bà loko mítí ndâ ꞌviì mì ndú ta vò i; ndâ ꞌviì-ꞌdakò delè bà loko ká mítí ndâ bu ndú. Ndâ nawu ndâ ꞌvinî bà volo mítí ndâ nájú ndú; ndâ ꞌvinî delè bà volo mítí ndâ nawu ndú ta vò i. Ndâ nawu ndâ ꞌviì-ꞌdakò bà volo mítí ndâ nawù ndâ ꞌviì mì ndú; ndâ nawù ndâ ꞌviì delè bà volo mítí ndâ gù ndú, nawu ndâ ꞌdakò mì ndú.»
53 Os pais vão ficar contra os filhos, e os filhos, contra os pais. As mães vão ficar contra as filhas, e as filhas, contra as mães. As sogras vão ficar contra as noras, e as noras, contra as sogras.
54 Jézù giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò mbe tì bìnjìì nò, máa, «Yo tí ndâ Jùdéyà má ŋò mù kû te mò gí tàbú, yo kû ꞌdè có máa, mù tí nó bà bè bà nì wálá, káa à kû bàkà tí go ngo nje yo nò.
54 Jesus disse também ao povo:
55 Yo má ŋò pípìṛi kû pì ꞌdo gbíꞌdè, yo kû ꞌdè có máa, gó ṛi bà dù ta ṛi tí nò ngé ndii gî. Káa có mì yo nò delè có to lá.
55 E, quando sentem o vento sul soprando, dizem: “Vai fazer calor.” E faz mesmo.
56 Yo ŋò ŋa i tí nó á kèjì nó ni ꞌdo tí bà zeke cè kózò tí tàṛì, ta cè kózò tí to gî, káa yo ŋò ŋa i tí nó mbe kû bàkà tí kpónó nó ni lá, tacó yè, ndí yo ndâ mbe tiṛì?
56 Hipócritas! Vocês sabem explicar os sinais da terra e do céu. Então por que não sabem explicar o que querem dizer os sinais desta época?
57 «Yo koṛo muu yo wàa yo ꞌví bàkà i ŋìnó jáá nó lá tacó yè?
57 E Jesus terminou, dizendo:
58 Có má gbí òkò tí yo ta ꞌduù, káa wò ŋò ni tí vò i gî, bàkà wotí gítí bà mee wu ꞌdo tí có tí nò gbí òkò tí yo ta yí nò kùṛo bà ya ta wò mì wó gí gbí ngbàngà. Tacó yí má yee ta wò á kùṛo ndâ gba gî, ndú bà je wò ji ndâ mbe kpolo tí zàà, máa, ndú nè wò mí tàꞌi.
58 Se alguém fizer uma acusação contra você e levá-lo ao tribunal, faça o possível para resolver a questão enquanto ainda está no caminho com essa pessoa. Isso para que ela não o leve ao juiz, o juiz o entregue ao guarda, e o guarda ponha você na cadeia.
59 Ye kû ꞌdè có ji yo ta yúcó máa, wò bà dù gbí zàà yee tí o tí nó náa wò sì có tí nò cee ꞌdo muu lo gî.»
59 Eu lhe afirmo que você não sairá dali enquanto não pagar a multa toda.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.