Marcos 14
ULwitikano uLupya (NDH) vs NTLH
1 Ghakabha ghaashaala amashiku mabhiliishe ukwanda ichaaka icha Pasaka ni cha Mikati iMishita Kulula. Po abhosongo abha bhapuuti na bhamanyishi abha ndaghilo isha Moose, bhakalondagha isila iya kumukola uYeesu ku bhushiifu nu kumughogha.
1 Faltavam dois dias para a Festa da Páscoa e a Festa dos Pães sem Fermento . Os chefes dos sacerdotes e os mestres da Lei procuravam um jeito de prender Jesus em segredo e matá-lo.
2 Paapo bhakayughisania bhakati, “Manye tumukolaghe akabhalilo aka pa chaaka paapo abhandu bhabhaghiile ukubhomba inyakanyaaka.”
2 Eles diziam: — Não vamos fazer isso durante a festa, para não haver uma revolta no meio do povo.
3 Akabhalilo ako uYeesu akabha mu Bheetaniya mu nyumba iya Siimoni yuuyo kubhwandilo akabha ni mbungo iya makete. Po bhwo uYeesu iikiile ali pakulya, umukolo yumo akiisa kukwake ni supa inandi iya nyemba isha kunuukila isha mutengo umukulu ngaani. Po akayimenyula kumwanya isupa yila nu kumusululila inyemba uYeesu pa mutu ghwake.
3 Jesus estava no povoado de Betânia, sentado à mesa na casa de Simão, o Leproso. Então uma mulher chegou com um frasco feito de alabastro , cheio de perfume de nardo puro, muito caro. Ela quebrou o gargalo do frasco e derramou o perfume na cabeça de Jesus.
4 Abhandu bhamu bhaabho bhakabhaamwo mu nyumba yila bhakakalala, bhakiiyughaania bheene-bheene bhakati, “Tesha! Kali, kooni umukolo uyu akukomania inyemba ishi?
4 Alguns que estavam ali ficaram zangados e disseram uns aos outros: — Que desperdício!
5 Paapo inyemba ishi shaabhaghiile ukughulishighwa indalama indinaali imya shitatu (300) nu kubhapa abhapiina.” Bhakaanda ukumukemela umukolo yula.
5 Esse perfume poderia ter sido vendido por mais de trezentas moedas de prata , que poderiam ser dadas aos pobres. Eles criticavam a mulher com dureza,
6 Loole uYeesu akati, “Muleke, kali, kooni kaako mukumutamya? Umwene aambombela inyiisa.
6 mas Jesus disse:
7 Abhapiina muli nabho akabhalilo kooshi, mubhaghiile ukubhabhombela inyiisa amashiku ghooshi, loole une indaaimbe nuumwe akabhalilo kooshi.
7 Pois os pobres estarão sempre com vocês, e, em qualquer ocasião que vocês quiserem, poderão ajudá-los. Mas eu não estarei sempre com vocês.
8 Umwene aabhomba shiisho abhaghiile, aaghupaka umubhili ghwangu inyemba ingaanila ukuti aghutendekeshe ukushiilighwa.
8 Ela fez tudo o que pôde, pois antes da minha morte veio perfumar o meu corpo para o meu sepultamento.
9 Nalooli ingubhabhuula, pooshi paapo iNongwa iNyiisa indishikalumbililighwange mu chiisu chooshi, inyiisa isho shiisho umukolo uyu aambombela, indishikayughighwange ukuti abhandu bhamukumbukaghe.”
9 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: em qualquer lugar do mundo onde o
10 Po uYuuta Isikaliyooti yuuyo ghwe yumo mu bhamanyili kalongo na bhabhili (12) bhala, akabhuuka ku bhosongo abha bhapuuti ukuti abhaafwe muumwo bhabhaghiile ukumukola uYeesu.
10 Judas Iscariotes, que era um dos doze discípulos, foi falar com os chefes dos sacerdotes para combinar como entregaria Jesus a eles.
11 Bhoope bhwo bhaapulika amashu agha Yuuta Isikaliyooti, bhakahobhoka leka, bhakafinga ukumupa indalama. Po akaanda ukulonda isila iya kumubhiika uYeesu mu tukono twabho.
11 Quando ouviram o que ele disse, eles ficaram muito contentes e prometeram dar dinheiro a ele. Assim Judas começou a procurar uma oportunidade para entregar Jesus.
12 Ishiku ilya kwanda ilya chaaka icha Mikati iMishita Kulula, likafika. Bhwo bhaaghogha akonangʼooshi aka Pasaka, abhamanyili abha Yeesu bhakamubhuusha bhakati, “Kali, pooki paapo kulonda tukutendekeshekeshe ichaaka icha Pasaka?”
12 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento , em que os judeus matavam carneirinhos para comemorarem a Páscoa , os discípulos perguntaram a Jesus: — Onde é que o senhor quer que a gente prepare o jantar da Páscoa para o senhor?
13 Po uYeesu akabhatuma bhabhili ukufuma mu bhamanyili bhaake akati, “Bhuukagha mu Yelusaleemu, bhwo mwafika, indimukomaane nu muliisha yumo apimbite ingumbe iya miishi. Po mukongaghe,
13 Então Jesus enviou dois discípulos com a seguinte ordem:
14 ukufika mu nyumba yiiyo akuya pakwingila. Po mumubhuule umwene nyumba muti, ‘UMumanyishi akubhuusha akuti, kali, chili kuughu ichipindwa icha bhaheesha? Paapo ingulonda ukulya ifindu ifya Pasaka pamupeene na bhamanyili bhangu.’
14 e digam ao dono da casa em que ele entrar que o Mestre manda perguntar: “Onde fica a sala em que eu e os meus discípulos vamos comer o jantar da Páscoa?”
15 Ghwepe umwene nyumba indiabhalangishe ichipindwa ichikulu icha pamwanya mu nyumba ingelesanie chiicho chitendekeshiighwe akiisa, umwo mwo muumwo mukatutendekeshekeshe ifindu.”
15 Então ele mostrará a vocês no andar de cima uma sala grande, mobiliada e arrumada para o jantar. Preparem ali tudo para nós.
16 Abhamanyili bhakanyatuka ukubhuuka mu kaaya akakulu kala, bhakashaagha shooshi isa muumwo uYeesu akabhabhuula, po bhakatendekesha ifindu ifya Pasaka.
16 Os dois discípulos foram até a cidade e encontraram tudo como Jesus tinha dito. Então prepararam o jantar da Páscoa.
17 Bhwo lyabha lya namasubha, uYeesu na bhamanyili bhaake kalongo na bhabhili bhakafika nu kwikala mu nyumba yila.
17 Quando anoiteceu, Jesus chegou com os doze discípulos.
18 Bhwo bhali pakulya pamupeene, uYeesu akabhabhuula akati, “Nalooli ingubhabhuula, umunyiinyu yumo yuuyo akulya pamupeene nuune, indiaambiike mu tukono utwa bhalughu.”
18 Enquanto estavam à mesa, no meio do jantar, ele disse:
19 Abhamanyili bhaake bhakaanda ukuswimaana, po yumo yumo akaanda ukumubhuusha uYeesu akati, “Kali, neene?”
19 Eles ficaram tristes e, um por um, começaram a perguntar: — O senhor não está achando que sou eu, está?
20 Akabhaamula akati, “Yumo pakati papiinyu, yuuyo akusaasila umukati pamupeene nuune mu kabhigha, ghwe yuuyo indiaambiike mu tukono utwa bhalughu.
20 Jesus respondeu:
21 Paapo uMwana ughwa Mundu akuya pakughoghighwa isa muumwo shisimbiighwe mu Masimbo aMeelu. Loole lwake umundu yuuyo akuya pakumubhiika uMwana ughwa Mundu mu tukono utwa bhalughu. Kaali kiisa kukwake linga umundu uyo atakapaapighwanga.”
21 Pois o
22 Bhwo bhali pakulya, uYeesu akeegha umukati, akapaalisha kwa Chaala, akaghubheghulania, akabhapa abhamanyili bhaake akati, “Eegha nu kulya umukati, ughu ghwo ghuughwo mubhili ghwangu.”
22 Enquanto estavam comendo, Jesus pegou o pão e deu graças a Deus. Depois partiu o pão e o deu aos discípulos, dizendo:
23 Po akeegha ichikombe chiicho chikabha ni ndifaayi, akapaalisha kwa Chaala, akabhapa, bhoope bhakangʼwela bhooshi ichikombe chila chila.
23 Em seguida, pegou o cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois passou o cálice aos discípulos, e todos beberam do vinho.
24 Akabhabhuula akati, “Ili lyo liilyo libhanda lyangu ilya lwitikano liilyo likukupuka ku nongwa iya bhandu abhingi.
24 Então Jesus disse:
25 Nalooli ingubhabhuula inguti, indaaingangʼwe soona indifaayi ukufika pi ishiku liilyo indiingangʼwe indifaayi imbya mu chitangalala icha Chaala.”
25 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: nunca mais beberei deste vinho até o dia em que beber com vocês um vinho novo no
26 UYeesu na bhamanyili bhaake bhwo bhiimba inyimbo, po bhakatiila nu kubhuuka ku kaghamba aka Mishunguti. Ikokwe ilya misabhibhu iya kutendekesha indifaayi|src="hk00108C.tif" size="span" loc="Mrk 14:25" copy="Knowles" ref="14:25"
26 Então eles cantaram canções de louvor e foram para o monte das Oliveiras.
27 UYeesu akabhabhuula abhamanyili bhaake akati, “Umwe mweshi indimuunginde nu kuundeka. Paapo shisimbiighwe mu Masimbo aMeelu ukuti, ‘Indiingamukome umuliishi ughwa bhonangʼooshi, na bhonangʼooshi indibhakanyambaane.’
27 E Jesus disse aos discípulos:
28 Loole bhwo naashuuka, indiingabhatangile ukubhuuka ku Ghalilaayi.”
28 Mas, depois que eu for ressuscitado, irei adiante de vocês para a Galileia.
29 Loole umwene uPeeteli akamubhuula akati, “Nalinga bhooshi bhaakuleka, une indaaingakuleke naalumo.”
29 Então Pedro disse a Jesus: — Eu nunca abandonarei o senhor, mesmo que todos o abandonem!
30 UYeesu akamwamula akati, “Nalooli ingukubhuula, umuusughu pabhushiku bhwo ubhiisa akaali ukubhika kabhili, indiubhe ghwangaana katatu.”
30 Mas Jesus lhe disse:
31 Loole uPeeteli akashimikisha akati, “Nalinga shikulondighwa ukuti ifwe pamupeene nuughwe, une indaaingakuleke naalumo.” Abhamanyili bhooshi bhoope bhakayugha isa bhubhuubhwo.
31 Mas Pedro repetia com insistência: — Eu nunca vou dizer que não o conheço, mesmo que eu tenha de morrer com o senhor! E todos os outros discípulos disseram a mesma coisa.
32 Po uYeesu na bhamanyili bhaake bhakafika mu chibheela chiicho ingamu yaake bhakatingi, Ghetiseemani. UYeesu akabhabhuula abhamanyili bhaake akati, “Mwikale panu bhwo une ingwipuuta.”
32 Jesus e os discípulos foram a um lugar chamado Getsêmani. E Jesus lhes disse:
33 Po akabheegha palubhafu uPeeteli, uYaakobhu nu Yoohani, akaanda ukuswimaana ngaani mu ndumbula yaake nu kulabha-labha.
33 Então Jesus foi, levando consigo Pedro, Tiago e João. Aí ele começou a sentir uma grande tristeza e aflição
34 Akabhabhuula akati, “Indi nu bhuswimaane ubhukulu ngaani mu ndumbula yangu ubhwa kuumbelela ukufwa. Po mwikale panu, mubhe maaso, manye mupitilaghe.”
34 e disse a eles:
35 Akabhiyila pandaashi panandi, akiitaagha paase, akiipuuta ukuti linga shiitikagha akabhalilo aka ndamyo ako manye kamwaghe.
35 Ele foi um pouco mais adiante, ajoelhou-se, encostou o rosto no chão e pediu a Deus que, se possível, afastasse dele aquela hora de sofrimento.
36 Akayugha akati, “Ghwe Taata ghwangu, kukwako shooshi shibhaghiile ukubhombighwa, ingusuuma manye ushiitikishe kukwangu indamyo ingulu ishi! Manye ubhombe isa muumwo ingulondela, loole ubhombe isa muumwo kulondela.”
36 Ele orava assim:
37 Po akaghaluka ukubhuuka ku bhamanyili bhaake bhatatu bhala, akabhaagha bhapitiile. Akamubhuusha uPeeteli akati, “Ghwe Siimoni, kali, upitiile? Kali, ghwapootwa ukubha maaso nalinga kabhalilo akapimbaashe?”
37 Depois voltou e encontrou os três discípulos dormindo. Então disse a Pedro:
38 Soona akabhabhuula akati, “Mubhange maaso, soona mwipuutaghe ukuti ingelo manye shibhapoote. Indumbula shiinyu shikulonda ukubhomba inyiisa, loole mutali na maka.”
38 Vigiem e orem para que não sejam tentados. É fácil querer resistir à tentação; o difícil mesmo é conseguir.
39 Akabhuuka soona pakwipuuta nu kughalukila inyipuuto shila shila.
39 Jesus foi outra vez e orou, dizendo as mesmas palavras.
40 Akaghaluka ku bhamanyili bhaake, akabhaagha bhapitiile soona, paapo amaaso ghaabho ghakabha ghali nu tulo. Akabhakemela, bhoope bhatakamanya ilya kumwamula.
40 Em seguida, voltou ao lugar onde os discípulos estavam e os encontrou de novo dormindo. Eles estavam com muito sono e não conseguiam ficar com os olhos abertos. E não sabiam o que responder a Jesus.
41 Bhwo aabhiisila ulwa bhutatu ukufuma pakwipuuta, akabhabhuusha akati, “Kali, kooni mukwendelela ukupitila? Mwapitila kaaya! Tesha, akabhalilo kaafika kaako uMwana ughwa Mundu akuya pakubhiikighwa mu tukono utwa bhatulanongwa.
41 Quando voltou pela terceira vez, Jesus perguntou:
42 Lamusha! Tubhuuke. Tesha, yula yuuyo akwisa pakuumbiika mu tukono utwa bhalughu, aapalamila.”
42 Levantem-se, e vamos embora. Vejam! Aí vem chegando o homem que está me traindo!
43 Bhwo uYeesu akaali akuyugha, uYuuta yuuyo ghwe yumo mu bhamanyili kalongo na bhabhili (12) bhala, akiisa pamupeene ni chilundilo icha bhandu bhaabho bhakabha ni mipanga ni nduughu. Abhandu abho bhakabha bhatumiighwe na bhosongo abha bhapuuti, abhamanyishi abha ndaghilo isha Moose na bhosongo abha Bhayuuta.
43 Jesus ainda estava falando, quando chegou Judas, um dos doze discípulos. Vinha com ele uma multidão armada com espadas e porretes, que tinha sido mandada pelos chefes dos sacerdotes, pelos mestres da Lei e pelos líderes judeus.
44 UYuuta akatanga taashi ukubhalingaania ichilangisho abhandu bhala akati, “Umundu yuuyo naamulamuka ku sila iya kumwofwa, ghwe yuuyo mwise mumukolaghe nu kubhuuka naghwe bhwo mukumulindilila.”
44 O traidor tinha combinado com eles um sinal. Ele tinha dito: “Prendam e levem bem seguro o homem que eu beijar, pois é ele.”
45 Bhwo uYuuta aafikaashe, nakalinga, akabhuuka kwa Yeesu akati, “Ghwe Mumanyishi!” Po akamwofwa bhwo akumulamuka.
45 Logo que chegou perto de Jesus, Judas disse: — Mestre! E o beijou.
46 Po abhandu bhala, bhakamukola uYeesu ku maka.
46 Então eles pegaram Jesus e o prenderam.
47 Umumanyili yumo mu bhamanyili abha Yeesu bhaabho bhakabhaapo pabhuyo bhula, akafyutula lubhilo umumaaghi umutali ughwa bhwite, akapuupa ichuufwo icha mutumwa ughwa mupuuti usongo.
47 Mas um dos que estavam ali tirou a espada, atacou um empregado do Grande Sacerdote e cortou uma orelha dele.
48 UYeesu akabhabhuusha akati, “Kali, mwisile ni mipanga ni nduughu pakuungola une ungati indi mundu yuuyo akuyikaanika isilikali?
48 Então Jesus disse para aquela gente:
49 Amashiku ghooshi naabhanga pamupeene nuumwe, naamanyishanga mu lupaso ulwa Nyumba iya Chaala loole mutaangolagha. Loole mukuungola ulu ukuti imbombo ishi shibhe isa muumwo shisimbiighwe mu Masimbo aMeelu.”
49 Eu estava com vocês todos os dias, ensinando no pátio do Templo, e vocês não me prenderam. Mas isso está acontecendo para se cumprir o que as
50 Po abhamanyili bhaake bhooshi bhakamuleka nu kukinda.
50 Então todos os discípulos abandonaram Jesus e fugiram.
51 Akabhaapo umulumyana yumo yuuyo akamukongagha uYeesu, akafwala igholole. Bhakaghela ukuti bhamukole
51 Um jovem, enrolado num lençol, seguia Jesus. Alguns tentaram prendê-lo,
52 loole akapoota, akalileka igholole nu kukinda bhwo ali chitali.
52 mas ele largou o lençol e fugiu nu.
53 Po bhakabhuuka nu Yeesu kukaaya aka mupuuti usongo kuukwo abhosongo abha bhapuuti bhooshi na bhosongo abha Bhayuuta na bhamanyishi abha ndaghilo isha Moose bhakabha bhabhungaanite.
53 Em seguida, levaram Jesus até a casa do Grande Sacerdote , onde estavam reunidos os chefes dos sacerdotes, alguns líderes dos judeus e alguns mestres da Lei.
54 UPeeteli akamukongagha uYeesu pabhutaliipo, akiingila mu lupaso ulwa nyumba iya mupuuti usongo. Po akiikala pamupeene na bhalindilili, akootagha umulilo.
54 Pedro seguiu Jesus de longe e entrou no pátio da casa do Grande Sacerdote. Ele sentou-se perto do fogo, com os guardas, para se esquentar.
55 Abhosongo abha bhapuuti bhala ni Ibhalaasa lyoshi ilya Bhayuuta, bhakaanda ukulonda ubhukeeti ubhwa kumusitaakila uYeesu ukuti aghoghighwe, loole bhatakabhwagha ubhukeeti naabhumo.
55 Os chefes dos sacerdotes e todo o Conselho Superior estavam procurando encontrar alguma acusação contra Jesus a fim de o condenarem à morte. Mas não conseguiram nenhuma.
56 Abhandu abhingi bhakaanda ukumuyughila uYeesu ubhukeeti ubhwa bhumyashi, loole ubhukeeti bhwabho bhukaleghanagha.
56 Muitos diziam mentiras contra ele, mas as suas histórias não combinavam umas com as outras.
57 Po abhandu bhamu bhakiima nu kwanda ukumuyughila ubhukeeti ubhwa bhumyashi bhakati,
57 Alguns se levantaram e acusaram Jesus com mentiras. Eles diziam:
58 “Tukamupulika umundu uyu bhwo akuti, ‘Une indiingapongolanie iNyumba iya Chaala iyi yiiyo yisengiighwe na bhandu. Po ku mashiku matatu, indiingasenge inine yiiyo yitakusengighwa na bhandu.’ ”
58 — Nós ouvimos quando ele disse: “Vou destruir este Templo que foi construído por seres humanos e, em três dias, levantarei outro que não será construído por seres humanos.”
59 Loole poope ubhukeeti ubhwa bhandu bhala bhukaleghanagha.
59 Mesmo assim as suas histórias não combinavam umas com as outras.
60 Po umupuuti usongo akiima pandaashi pa bhandu bhala, akamubhuusha uYeesu akati, “Kali, utakwamula ni ishu naalimo ukukongana na shiisho abhandu abha bhakukusitaakila ughwe?”
60 Aí o Grande Sacerdote se levantou no meio de todos e perguntou a Jesus: — Você não vai se defender dessa acusação?
61 Loole uYeesu akasumbaashe chishita kwamula naalimo. Umupuuti usongo akamubhuusha soona akati, “Kali, ughwe ghwe Mesiiya, uMwana ughwa Chaala uMughindikighwa?”
61 Mas Jesus ficou calado e não respondeu nada. Então o Grande Sacerdote tornou a perguntar: — Você é o
62 Po uYeesu akamwamula akati, “Une neene, indimukamubhone uMwana ughwa Mundu bhwo iikiile ku kakono aka kumwisa aka Chaala ughwa Maka Ghooshi. Soona indimukamubhone bhwo akwisa mu mabhingu ukufuma kumwanya.”
62 Jesus respondeu:
63 Po umupuuti usongo akaghunyaapulania umuselekesha ghwake, akabhuusha akati, “Kali, ulu tukulonda soona abhakeeti?
63 Aí o Grande Sacerdote rasgou as suas próprias roupas e disse: — Não precisamos mais de testemunhas!
64 Ulu, mweshi mwapulika ukufuyula kwake! Kali, umwe mukwinongʼona kooni?” Bhooshi bhakatumula ukuti ali ni nongwa, aghoghighwe.
64 Vocês ouviram esta blasfêmia contra Deus! Então, o que resolvem? Todos estavam contra Jesus e aí o condenaram à morte.
65 Po bhamu bhakaanda ukumufwilila amati, bhakamwifunika ku maaso, bhakamukoma ni mbuli nu kumubhuusha bhakatingi, “Solola, kali, ghwini yuuyo aakukoma?” Bhoope abhalindilili bhakamwegha nu kumukoma na mapi.
65 Então alguns começaram a cuspir nele. Cobriam o rosto dele, davam bofetadas nele e perguntavam: — Quem foi que bateu em você? Adivinhe! E também os guardas o pegaram e lhe deram bofetadas.
66 Bhwo uPeeteli ali mu lupaso lula, akiisa umubhombi yumo umulindu ughwa mupuuti usongo.
66 Pedro ainda estava lá embaixo no pátio, quando apareceu uma das empregadas do Grande Sacerdote .
67 Bhwo aamubhona uPeeteli akwota umulilo, akamutesha ngaani nu kumubhuula akati, “Nuughwe ghwali nu Yeesu ughwa mu Naasaleeti.”
67 Ela viu Pedro se esquentando perto do fogo, olhou bem para ele e disse: — Você também estava com Jesus de Nazaré.
68 Loole uPeeteli akakaana akati, “Indamumeenye, soona indakushaaghania shiisho kuyugha.” UPeeteli akanyatuka ukubhuuka pakwikala ku mulyango ughwa lupaso. Po mu kabhalilo ako, ubhiisa akabhika.
68 Mas ele negou, dizendo: — Eu não o conheço. Não sei do que é que você está falando. E saiu para o corredor. Naquele momento, o galo cantou.
69 Bhwo umubhombi yula aamubhona soona uPeeteli, akaanda ukubhabhuula abhandu bhooshi bhaabho bhakabhaapo pala akati, “Umundu uyu ghwepe ghwe yumo mu bhamanyili.”
69 Quando a empregada viu Pedro ali, começou a dizer aos que estavam perto: — Este homem é um deles.
70 Loole uPeeteli akakaana soona. Bhwo kaakinda akabhalilo akapimba, abhandu bhaabho bhakiima pala bhakamubhuula uPeeteli bhakati, “Nalooli ughwe ghwe yumo mu bhamanyili paapo ughwe uli Mughalilaayi.”
70 Mas ele negou outra vez. Pouco depois, as pessoas que estavam ali disseram de novo a Pedro: — Não há dúvida de que você é um deles, pois você também é da Galileia.
71 UPeeteli akaanda ukwighuna nu kuloolika akati, “Une indamumeenye umundu uyu yuuyo mukumuyugha.”
71 Aí Pedro disse: — Juro que não conheço esse homem de quem vocês estão falando! Que Deus me castigue se não estou dizendo a verdade!
72 Nakalinga, ubhiisa akabhika ulwa bhubhili. Po uPeeteli akakumbuka amashu ghaagho uYeesu akamubhuula akati, “Bhwo ubhiisa akaali ukubhika ulwa bhubhili, indiubhe ghwangaana katatu.” Po uPeeteli akaanda ukulila ngaani ku bhuswimaane.
72 Naquele instante o galo cantou pela segunda vez, e Pedro lembrou que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante duas vezes, você dirá três vezes que não me conhece.” Então Pedro caiu em si e começou a chorar.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Marcos 14, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.