Marcos 14
ULwitikano uLupya (NDH) vs ARIB
1 Ghakabha ghaashaala amashiku mabhiliishe ukwanda ichaaka icha Pasaka ni cha Mikati iMishita Kulula. Po abhosongo abha bhapuuti na bhamanyishi abha ndaghilo isha Moose, bhakalondagha isila iya kumukola uYeesu ku bhushiifu nu kumughogha.
1 Ora, dali a dois dias era a páscoa e a festa dos pães ázimos; e os principais sacerdotes e os escribas andavam buscando como prender Jesus a traição, para o matarem.
2 Paapo bhakayughisania bhakati, “Manye tumukolaghe akabhalilo aka pa chaaka paapo abhandu bhabhaghiile ukubhomba inyakanyaaka.”
2 Pois eles diziam: Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
3 Akabhalilo ako uYeesu akabha mu Bheetaniya mu nyumba iya Siimoni yuuyo kubhwandilo akabha ni mbungo iya makete. Po bhwo uYeesu iikiile ali pakulya, umukolo yumo akiisa kukwake ni supa inandi iya nyemba isha kunuukila isha mutengo umukulu ngaani. Po akayimenyula kumwanya isupa yila nu kumusululila inyemba uYeesu pa mutu ghwake.
3 Estando ele em Betânia, reclinado à mesa em casa de Simão, o leproso, veio uma mulher que trazia um vaso de alabastro cheio de bálsamo de nardo puro, de grande preço; e, quebrando o vaso, derramou-lhe sobre a cabeça o bálsamo.
4 Abhandu bhamu bhaabho bhakabhaamwo mu nyumba yila bhakakalala, bhakiiyughaania bheene-bheene bhakati, “Tesha! Kali, kooni umukolo uyu akukomania inyemba ishi?
4 Mas alguns houve que em si mesmos se indignaram e disseram: Para que se fez este desperdício do bálsamo?
5 Paapo inyemba ishi shaabhaghiile ukughulishighwa indalama indinaali imya shitatu (300) nu kubhapa abhapiina.” Bhakaanda ukumukemela umukolo yula.
5 Pois podia ser vendido por mais de trezentos denários que se dariam aos pobres. E bramavam contra ela.
6 Loole uYeesu akati, “Muleke, kali, kooni kaako mukumutamya? Umwene aambombela inyiisa.
6 Jesus, porém, disse: Deixai-a; por que a molestais? Ela praticou uma boa ação para comigo.
7 Abhapiina muli nabho akabhalilo kooshi, mubhaghiile ukubhabhombela inyiisa amashiku ghooshi, loole une indaaimbe nuumwe akabhalilo kooshi.
7 Porquanto os pobres sempre os tendes convosco e, quando quiserdes, podeis fazer-lhes bem; a mim, porém, nem sempre me tendes.
8 Umwene aabhomba shiisho abhaghiile, aaghupaka umubhili ghwangu inyemba ingaanila ukuti aghutendekeshe ukushiilighwa.
8 ela fez o que pode; antecipou-se a ungir o meu corpo para a sepultura.
9 Nalooli ingubhabhuula, pooshi paapo iNongwa iNyiisa indishikalumbililighwange mu chiisu chooshi, inyiisa isho shiisho umukolo uyu aambombela, indishikayughighwange ukuti abhandu bhamukumbukaghe.”
9 Em verdade vos digo que, em todo o mundo, onde quer que for pregado o evangelho, também o que ela fez será contado para memória sua.
10 Po uYuuta Isikaliyooti yuuyo ghwe yumo mu bhamanyili kalongo na bhabhili (12) bhala, akabhuuka ku bhosongo abha bhapuuti ukuti abhaafwe muumwo bhabhaghiile ukumukola uYeesu.
10 Então Judas Iscariotes, um dos doze, foi ter com os principais sacerdotes para lhes entregar Jesus.
11 Bhoope bhwo bhaapulika amashu agha Yuuta Isikaliyooti, bhakahobhoka leka, bhakafinga ukumupa indalama. Po akaanda ukulonda isila iya kumubhiika uYeesu mu tukono twabho.
11 Ouvindo-o eles, alegraram-se, e prometeram dar-lhe dinheiro. E buscava como o entregaria em ocasião oportuna.
12 Ishiku ilya kwanda ilya chaaka icha Mikati iMishita Kulula, likafika. Bhwo bhaaghogha akonangʼooshi aka Pasaka, abhamanyili abha Yeesu bhakamubhuusha bhakati, “Kali, pooki paapo kulonda tukutendekeshekeshe ichaaka icha Pasaka?”
12 Ora, no primeiro dia dos pães ázimos, quando imolavam a páscoa, disseram-lhe seus discípulos: Aonde queres que vamos fazer os preparativos para comeres a páscoa?
13 Po uYeesu akabhatuma bhabhili ukufuma mu bhamanyili bhaake akati, “Bhuukagha mu Yelusaleemu, bhwo mwafika, indimukomaane nu muliisha yumo apimbite ingumbe iya miishi. Po mukongaghe,
13 Enviou, pois, dois dos seus discípulos, e disse-lhes: Ide à cidade, e vos sairá ao encontro um homem levando um cântaro de água; seguí-o;
14 ukufika mu nyumba yiiyo akuya pakwingila. Po mumubhuule umwene nyumba muti, ‘UMumanyishi akubhuusha akuti, kali, chili kuughu ichipindwa icha bhaheesha? Paapo ingulonda ukulya ifindu ifya Pasaka pamupeene na bhamanyili bhangu.’
14 e, onde ele entrar, dizei ao dono da casa: O Mestre manda perguntar: Onde está o meu aposento em que hei de comer a páscoa com os meus discípulos?
15 Ghwepe umwene nyumba indiabhalangishe ichipindwa ichikulu icha pamwanya mu nyumba ingelesanie chiicho chitendekeshiighwe akiisa, umwo mwo muumwo mukatutendekeshekeshe ifindu.”
15 E ele vos mostrará um grande cenáculo mobiliado e pronto; aí fazei-nos os preparativos.
16 Abhamanyili bhakanyatuka ukubhuuka mu kaaya akakulu kala, bhakashaagha shooshi isa muumwo uYeesu akabhabhuula, po bhakatendekesha ifindu ifya Pasaka.
16 Partindo, pois, os discípulos, foram à cidade, onde acharam tudo como ele lhes dissera, e prepararam a páscoa.
17 Bhwo lyabha lya namasubha, uYeesu na bhamanyili bhaake kalongo na bhabhili bhakafika nu kwikala mu nyumba yila.
17 Ao anoitecer chegou ele com os doze.
18 Bhwo bhali pakulya pamupeene, uYeesu akabhabhuula akati, “Nalooli ingubhabhuula, umunyiinyu yumo yuuyo akulya pamupeene nuune, indiaambiike mu tukono utwa bhalughu.”
18 E, quando estavam reclinados à mesa e comiam, disse Jesus: Em verdade vos digo que um de vós, que comigo come, há de trair-me.
19 Abhamanyili bhaake bhakaanda ukuswimaana, po yumo yumo akaanda ukumubhuusha uYeesu akati, “Kali, neene?”
19 Ao que eles começaram a entristecer-se e a perguntar-lhe um após outro: Porventura sou eu?
20 Akabhaamula akati, “Yumo pakati papiinyu, yuuyo akusaasila umukati pamupeene nuune mu kabhigha, ghwe yuuyo indiaambiike mu tukono utwa bhalughu.
20 Respondeu-lhes: É um dos doze, que mete comigo a mão no prato.
21 Paapo uMwana ughwa Mundu akuya pakughoghighwa isa muumwo shisimbiighwe mu Masimbo aMeelu. Loole lwake umundu yuuyo akuya pakumubhiika uMwana ughwa Mundu mu tukono utwa bhalughu. Kaali kiisa kukwake linga umundu uyo atakapaapighwanga.”
21 Pois o Filho do homem vai, conforme está escrito a seu respeito; mas ai daquele por quem o Filho do homem é traído! bom seria para esse homem se não houvera nascido.
22 Bhwo bhali pakulya, uYeesu akeegha umukati, akapaalisha kwa Chaala, akaghubheghulania, akabhapa abhamanyili bhaake akati, “Eegha nu kulya umukati, ughu ghwo ghuughwo mubhili ghwangu.”
22 Enquanto comiam, Jesus tomou pão e, abençoando-o, o partiu e deu-lho, dizendo: Tomai; isto é o meu corpo.
23 Po akeegha ichikombe chiicho chikabha ni ndifaayi, akapaalisha kwa Chaala, akabhapa, bhoope bhakangʼwela bhooshi ichikombe chila chila.
23 E tomando um cálice, rendeu graças e deu-lho; e todos beberam dele.
24 Akabhabhuula akati, “Ili lyo liilyo libhanda lyangu ilya lwitikano liilyo likukupuka ku nongwa iya bhandu abhingi.
24 E disse-lhes: Isto é o meu sangue, o sangue do pacto, que por muitos é derramado.
25 Nalooli ingubhabhuula inguti, indaaingangʼwe soona indifaayi ukufika pi ishiku liilyo indiingangʼwe indifaayi imbya mu chitangalala icha Chaala.”
25 Em verdade vos digo que não beberei mais do fruto da videira, até aquele dia em que o beber, novo, no reino de Deus.
26 UYeesu na bhamanyili bhaake bhwo bhiimba inyimbo, po bhakatiila nu kubhuuka ku kaghamba aka Mishunguti. Ikokwe ilya misabhibhu iya kutendekesha indifaayi|src="hk00108C.tif" size="span" loc="Mrk 14:25" copy="Knowles" ref="14:25"
26 E, tendo cantado um hino, saíram para o Monte das Oliveiras.
27 UYeesu akabhabhuula abhamanyili bhaake akati, “Umwe mweshi indimuunginde nu kuundeka. Paapo shisimbiighwe mu Masimbo aMeelu ukuti, ‘Indiingamukome umuliishi ughwa bhonangʼooshi, na bhonangʼooshi indibhakanyambaane.’
27 Disse-lhes então Jesus: Todos vós vos escandalizareis; porque escrito está: Ferirei o pastor, e as ovelhas se dispersarão.
28 Loole bhwo naashuuka, indiingabhatangile ukubhuuka ku Ghalilaayi.”
28 Todavia, depois que eu ressurgir, irei adiante de vós para a Galiléia.
29 Loole umwene uPeeteli akamubhuula akati, “Nalinga bhooshi bhaakuleka, une indaaingakuleke naalumo.”
29 Ao que Pedro lhe disse: Ainda que todos se escandalizem, nunca, porém, eu.
30 UYeesu akamwamula akati, “Nalooli ingukubhuula, umuusughu pabhushiku bhwo ubhiisa akaali ukubhika kabhili, indiubhe ghwangaana katatu.”
30 Replicou-lhe Jesus: Em verdade te digo que hoje, nesta noite, antes que o galo cante duas vezes, três vezes tu me negarás.
31 Loole uPeeteli akashimikisha akati, “Nalinga shikulondighwa ukuti ifwe pamupeene nuughwe, une indaaingakuleke naalumo.” Abhamanyili bhooshi bhoope bhakayugha isa bhubhuubhwo.
31 Mas ele repetia com veemência: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de modo nenhum te negarei. Assim também diziam todos.
32 Po uYeesu na bhamanyili bhaake bhakafika mu chibheela chiicho ingamu yaake bhakatingi, Ghetiseemani. UYeesu akabhabhuula abhamanyili bhaake akati, “Mwikale panu bhwo une ingwipuuta.”
32 Então chegaram a um lugar chamado Getsêmani, e disse Jesus a seus discípulos: Sentai-vos aqui, enquanto eu oro.
33 Po akabheegha palubhafu uPeeteli, uYaakobhu nu Yoohani, akaanda ukuswimaana ngaani mu ndumbula yaake nu kulabha-labha.
33 E levou consigo a Pedro, a Tiago e a João, e começou a ter pavor e a angustiar-se;
34 Akabhabhuula akati, “Indi nu bhuswimaane ubhukulu ngaani mu ndumbula yangu ubhwa kuumbelela ukufwa. Po mwikale panu, mubhe maaso, manye mupitilaghe.”
34 e disse-lhes: A minha alma está triste até a morte; ficai aqui e vigiai.
35 Akabhiyila pandaashi panandi, akiitaagha paase, akiipuuta ukuti linga shiitikagha akabhalilo aka ndamyo ako manye kamwaghe.
35 E adiantando-se um pouco, prostrou-se em terra; e orava para que, se fosse possível, passasse dele aquela hora.
36 Akayugha akati, “Ghwe Taata ghwangu, kukwako shooshi shibhaghiile ukubhombighwa, ingusuuma manye ushiitikishe kukwangu indamyo ingulu ishi! Manye ubhombe isa muumwo ingulondela, loole ubhombe isa muumwo kulondela.”
36 E dizia: Aba, Pai, tudo te é possível; afasta de mim este cálice; todavia não seja o que eu quero, mas o que tu queres.
37 Po akaghaluka ukubhuuka ku bhamanyili bhaake bhatatu bhala, akabhaagha bhapitiile. Akamubhuusha uPeeteli akati, “Ghwe Siimoni, kali, upitiile? Kali, ghwapootwa ukubha maaso nalinga kabhalilo akapimbaashe?”
37 Voltando, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Simão, dormes? não pudeste vigiar uma hora?
38 Soona akabhabhuula akati, “Mubhange maaso, soona mwipuutaghe ukuti ingelo manye shibhapoote. Indumbula shiinyu shikulonda ukubhomba inyiisa, loole mutali na maka.”
38 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
39 Akabhuuka soona pakwipuuta nu kughalukila inyipuuto shila shila.
39 Retirou-se de novo e orou, dizendo as mesmas palavras.
40 Akaghaluka ku bhamanyili bhaake, akabhaagha bhapitiile soona, paapo amaaso ghaabho ghakabha ghali nu tulo. Akabhakemela, bhoope bhatakamanya ilya kumwamula.
40 E voltando outra vez, achou-os dormindo, porque seus olhos estavam carregados; e não sabiam o que lhe responder.
41 Bhwo aabhiisila ulwa bhutatu ukufuma pakwipuuta, akabhabhuusha akati, “Kali, kooni mukwendelela ukupitila? Mwapitila kaaya! Tesha, akabhalilo kaafika kaako uMwana ughwa Mundu akuya pakubhiikighwa mu tukono utwa bhatulanongwa.
41 Ao voltar pela terceira vez, disse-lhes: Dormi agora e descansai.-Basta; é chegada a hora. Eis que o Filho do homem está sendo entregue nas mãos dos pecadores.
42 Lamusha! Tubhuuke. Tesha, yula yuuyo akwisa pakuumbiika mu tukono utwa bhalughu, aapalamila.”
42 Levantai-vos, vamo-nos; eis que é chegado aquele que me trai.
43 Bhwo uYeesu akaali akuyugha, uYuuta yuuyo ghwe yumo mu bhamanyili kalongo na bhabhili (12) bhala, akiisa pamupeene ni chilundilo icha bhandu bhaabho bhakabha ni mipanga ni nduughu. Abhandu abho bhakabha bhatumiighwe na bhosongo abha bhapuuti, abhamanyishi abha ndaghilo isha Moose na bhosongo abha Bhayuuta.
43 E logo, enquanto ele ainda falava, chegou Judas, um dos doze, e com ele uma multidão com espadas e varapaus, vinda da parte dos principais sacerdotes, dos escribas e dos anciãos.
44 UYuuta akatanga taashi ukubhalingaania ichilangisho abhandu bhala akati, “Umundu yuuyo naamulamuka ku sila iya kumwofwa, ghwe yuuyo mwise mumukolaghe nu kubhuuka naghwe bhwo mukumulindilila.”
44 Ora, o que o traía lhes havia dado um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar, esse é; prendei-o e levai-o com segurança.
45 Bhwo uYuuta aafikaashe, nakalinga, akabhuuka kwa Yeesu akati, “Ghwe Mumanyishi!” Po akamwofwa bhwo akumulamuka.
45 E, logo que chegou, aproximando-se de Jesus, disse: Rabi! E o beijou.
46 Po abhandu bhala, bhakamukola uYeesu ku maka.
46 Ao que eles lhes lançaram as mãos, e o prenderam.
47 Umumanyili yumo mu bhamanyili abha Yeesu bhaabho bhakabhaapo pabhuyo bhula, akafyutula lubhilo umumaaghi umutali ughwa bhwite, akapuupa ichuufwo icha mutumwa ughwa mupuuti usongo.
47 Mas um dos que ali estavam, puxando da espada, feriu o servo do sumo sacerdote e cortou-lhe uma orelha.
48 UYeesu akabhabhuusha akati, “Kali, mwisile ni mipanga ni nduughu pakuungola une ungati indi mundu yuuyo akuyikaanika isilikali?
48 Disse-lhes Jesus: Saístes com espadas e varapaus para me prender, como a um salteador?
49 Amashiku ghooshi naabhanga pamupeene nuumwe, naamanyishanga mu lupaso ulwa Nyumba iya Chaala loole mutaangolagha. Loole mukuungola ulu ukuti imbombo ishi shibhe isa muumwo shisimbiighwe mu Masimbo aMeelu.”
49 Todos os dias estava convosco no templo, a ensinar, e não me prendestes; mas isto é para que se cumpram as Escrituras.
50 Po abhamanyili bhaake bhooshi bhakamuleka nu kukinda.
50 Nisto, todos o deixaram e fugiram.
51 Akabhaapo umulumyana yumo yuuyo akamukongagha uYeesu, akafwala igholole. Bhakaghela ukuti bhamukole
51 Ora, seguia-o certo jovem envolto em um lençol sobre o corpo nu; e o agarraram.
52 loole akapoota, akalileka igholole nu kukinda bhwo ali chitali.
52 Mas ele, largando o lençol, fugiu despido.
53 Po bhakabhuuka nu Yeesu kukaaya aka mupuuti usongo kuukwo abhosongo abha bhapuuti bhooshi na bhosongo abha Bhayuuta na bhamanyishi abha ndaghilo isha Moose bhakabha bhabhungaanite.
53 Levaram Jesus ao sumo sacerdote, e ajuntaram-se todos os principais sacerdotes, os anciãos e os escribas.
54 UPeeteli akamukongagha uYeesu pabhutaliipo, akiingila mu lupaso ulwa nyumba iya mupuuti usongo. Po akiikala pamupeene na bhalindilili, akootagha umulilo.
54 E Pedro o seguiu de longe até dentro do pátio do sumo sacerdote, e estava sentado com os guardas, aquentando-se ao fogo.
55 Abhosongo abha bhapuuti bhala ni Ibhalaasa lyoshi ilya Bhayuuta, bhakaanda ukulonda ubhukeeti ubhwa kumusitaakila uYeesu ukuti aghoghighwe, loole bhatakabhwagha ubhukeeti naabhumo.
55 Os principais sacerdotes testemunho contra Jesus para o matar, e não o achavam.
56 Abhandu abhingi bhakaanda ukumuyughila uYeesu ubhukeeti ubhwa bhumyashi, loole ubhukeeti bhwabho bhukaleghanagha.
56 Porque contra ele muitos depunham falsamente, mas os testemunhos não concordavam.
57 Po abhandu bhamu bhakiima nu kwanda ukumuyughila ubhukeeti ubhwa bhumyashi bhakati,
57 Levantaram-se por fim alguns que depunham falsamente contra ele, dizendo:
58 “Tukamupulika umundu uyu bhwo akuti, ‘Une indiingapongolanie iNyumba iya Chaala iyi yiiyo yisengiighwe na bhandu. Po ku mashiku matatu, indiingasenge inine yiiyo yitakusengighwa na bhandu.’ ”
58 Nós o ouvimos dizer: Eu destruirei este santuário, construído por mãos de homens, e em três dias edificarei outro, não feito por mãos de homens.
59 Loole poope ubhukeeti ubhwa bhandu bhala bhukaleghanagha.
59 E nem assim concordava o seu testemunho.
60 Po umupuuti usongo akiima pandaashi pa bhandu bhala, akamubhuusha uYeesu akati, “Kali, utakwamula ni ishu naalimo ukukongana na shiisho abhandu abha bhakukusitaakila ughwe?”
60 Levantou-se então o sumo sacerdote no meio e perguntou a Jesus: Não respondes coisa alguma? Que é que estes depõem conta ti?
61 Loole uYeesu akasumbaashe chishita kwamula naalimo. Umupuuti usongo akamubhuusha soona akati, “Kali, ughwe ghwe Mesiiya, uMwana ughwa Chaala uMughindikighwa?”
61 Ele, porém, permaneceu calado, e nada respondeu. Tornou o sumo sacerdote a interrogá-lo, perguntando-lhe: És tu o Cristo, o Filho do Deus bendito?
62 Po uYeesu akamwamula akati, “Une neene, indimukamubhone uMwana ughwa Mundu bhwo iikiile ku kakono aka kumwisa aka Chaala ughwa Maka Ghooshi. Soona indimukamubhone bhwo akwisa mu mabhingu ukufuma kumwanya.”
62 Respondeu Jesus: Eu o sou; e vereis o Filho do homem assentado à direita do Poder e vindo com as nuvens do céu.
63 Po umupuuti usongo akaghunyaapulania umuselekesha ghwake, akabhuusha akati, “Kali, ulu tukulonda soona abhakeeti?
63 Então o sumo sacerdote, rasgando as suas vestes, disse: Para que precisamos ainda de testemunhas?
64 Ulu, mweshi mwapulika ukufuyula kwake! Kali, umwe mukwinongʼona kooni?” Bhooshi bhakatumula ukuti ali ni nongwa, aghoghighwe.
64 Acabais de ouvir a blasfêmia; que vos parece? E todos o condenaram como réu de morte.
65 Po bhamu bhakaanda ukumufwilila amati, bhakamwifunika ku maaso, bhakamukoma ni mbuli nu kumubhuusha bhakatingi, “Solola, kali, ghwini yuuyo aakukoma?” Bhoope abhalindilili bhakamwegha nu kumukoma na mapi.
65 E alguns começaram a cuspir nele, e a cobrir-lhe o rosto, e a dar-lhe socos, e a dizer-lhe: Profetiza. E os guardas receberam-no a bofetadas.
66 Bhwo uPeeteli ali mu lupaso lula, akiisa umubhombi yumo umulindu ughwa mupuuti usongo.
66 Ora, estando Pedro em baixo, no átrio, chegou uma das criadas do sumo sacerdote
67 Bhwo aamubhona uPeeteli akwota umulilo, akamutesha ngaani nu kumubhuula akati, “Nuughwe ghwali nu Yeesu ughwa mu Naasaleeti.”
67 e, vendo a Pedro, que se estava aquentando, encarou-o e disse: Tu também estavas com o nazareno, esse Jesus.
68 Loole uPeeteli akakaana akati, “Indamumeenye, soona indakushaaghania shiisho kuyugha.” UPeeteli akanyatuka ukubhuuka pakwikala ku mulyango ughwa lupaso. Po mu kabhalilo ako, ubhiisa akabhika.
68 Mas ele o negou, dizendo: Não sei nem compreendo o que dizes. E saiu para o alpendre.
69 Bhwo umubhombi yula aamubhona soona uPeeteli, akaanda ukubhabhuula abhandu bhooshi bhaabho bhakabhaapo pala akati, “Umundu uyu ghwepe ghwe yumo mu bhamanyili.”
69 E a criada, vendo-o, começou de novo a dizer aos que ali estavam: Esse é um deles.
70 Loole uPeeteli akakaana soona. Bhwo kaakinda akabhalilo akapimba, abhandu bhaabho bhakiima pala bhakamubhuula uPeeteli bhakati, “Nalooli ughwe ghwe yumo mu bhamanyili paapo ughwe uli Mughalilaayi.”
70 Mas ele o negou outra vez. E pouco depois os que ali estavam disseram novamente a Pedro: Certamente tu és um deles; pois és também galileu.
71 UPeeteli akaanda ukwighuna nu kuloolika akati, “Une indamumeenye umundu uyu yuuyo mukumuyugha.”
71 Ele, porém, começou a praguejar e a jurar: Não conheço esse homem de quem falais.
72 Nakalinga, ubhiisa akabhika ulwa bhubhili. Po uPeeteli akakumbuka amashu ghaagho uYeesu akamubhuula akati, “Bhwo ubhiisa akaali ukubhika ulwa bhubhili, indiubhe ghwangaana katatu.” Po uPeeteli akaanda ukulila ngaani ku bhuswimaane.
72 Nesse instante o galo cantou pela segunda vez. E Pedro lembrou-se da palavra que lhe dissera Jesus: Antes que o galo cante duas vezes, três vezes me negarás. E caindo em si, começou a chorar.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Marcos 14, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.