Atos 13
Ja jembyʉ kajxy'átypyʉ mʉdʉ Jesukristʉkyʉjxm: El Nuevo Testamento de nuestro Señor Jesucristo en el mixe de Juquila (MXQNT) vs NVI
1 Ma̱ ja mʉbʉjkpʉtʉjk ñaymyʉ́kʉdʉ Antyokiiʉ, tam ja Diosʉ kyuga̱jxpʉty esʉ yaꞌʉxpʉjkpʉty. Yʉꞌʉ xyʉꞌa̱jttʉp: Bernabee, Simonk (diꞌibʉ yajtijp Nijeer), Lusyʉ (diꞌibʉ Sirene kuga̱jpnꞌa̱jtp), Saulʉ esʉ Manaén (diꞌibʉ mʉʉt yaꞌktʉ Eroodʉs, ja Galileeʉ gobernadoor).
1 Na igreja de Antioquia havia profetas e mestres: Barnabé, Simeão, chamado Níger, Lúcio de Cirene, Manaém, que fora criado com Herodes, o tetrarca, e Saulo.
2 Tuꞌugʉ xʉʉ ko naty yʉꞌʉjʉty tꞌawdattʉ Nindsʉnꞌa̱jtʉm Dios es ꞌyayuꞌa̱jttʉ, net ja Espíritʉ Santʉ ꞌyanma̱a̱yʉ:
2 Enquanto adoravam ao Senhor e jejuavam, disse o Espírito Santo: "Separem-me Barnabé e Saulo para a obra a que os tenho chamado".
3 Es ko kya̱jxtakta̱a̱ydyʉ es ꞌyayuꞌa̱jttʉ, net tkʉꞌʉnikoondʉ ja Bernabee esʉ Saulʉ es ñayjyʉga̱jxʉdʉ. Ta oj tsyoꞌonnʉdʉ nimajtsk.
3 Assim, depois de jejuar e orar, impuseram-lhes as mãos e os enviaram.
4 Ko ja Espíritʉ Santʉ kyajxʉdʉ Bernabee esʉ Saulʉ, ta ñʉjxtʉ Seleusyʉ. Net tyʉjkʉdʉ barkoty es ñʉjxtʉ ma̱ Tsyipre islʉ.
4 Enviados pelo Espírito Santo, desceram a Selêucia e dali navegaram para Chipre.
5 Ko jya̱jttʉ jikymyejyñ agʉꞌʉy ma̱ ja Salaminʉ ka̱jpn, net dyajtsondáktʉ tka̱jxwa̱ꞌxʉdʉ ja Diosʉ ꞌyayuk ma̱ ja israelítʉdyʉ tsya̱jptʉjk. Es mʉt ñejxy ja Fwank éxtʉmʉ pyudʉjkʉbʉ.
5 Chegando em Salamina, proclamaram a palavra de Deus nas sinagogas judaicas. João estava com eles como auxiliar.
6 Net jyʉdijttʉ ma̱ tʉgekyʉ ka̱jpn es jya̱jttʉ ma̱ ja Pafʉs ka̱jpn. Es jap tpattʉ tuꞌugʉ israelitʉ diꞌibʉ xyʉꞌa̱jtypy Barjesús. Jaꞌa ijty xʉmaabyʉ es ꞌyandaꞌaky ko yʉꞌʉ Diosʉ kyuga̱jxpʉ.
6 Viajaram por toda a ilha, até que chegaram a Pafos. Ali encontraram um judeu, chamado Barjesus, que praticava magia e era falso profeta.
7 Tya̱dʉ xʉmaabyʉ japʉ naty mʉt ja gobernadoor Serjyʉ Pa̱a̱blʉ, diꞌibʉ wijy yedyʉjk. Net ja gobernadoor tnigajxʉ Bernabee es ja Saulʉ es tmʉdowa̱ꞌa̱ñ ja Diosʉ ꞌyayuk.
7 Ele era assessor do procônsul Sérgio Paulo. O procônsul, sendo homem culto, mandou chamar Barnabé e Saulo, porque queria ouvir a palavra de Deus.
8 Per ja xʉmaabyʉ diꞌibʉ grieegʉ ayuk xyʉꞌa̱jtypy Elimʉs myʉdsiptsoꞌon ja Bernabee esʉ Pa̱a̱blʉ, es tꞌaga̱jxʉ ja gobernadoor kʉdiibʉ tmʉbʉ́kʉt yʉ Diosʉ ꞌyayuk.
8 Mas Elimas, o mágico ( esse é o significado do seu nome ) opôs-se a eles e tentava desviar da fé o procônsul.
9 Net ja Saulʉ, diꞌibʉ nandʉꞌʉn xyʉꞌa̱jtypy Pa̱a̱blʉ, ja Espíritʉ Santʉ mooyʉ winma̱ꞌa̱ñ esʉ mʉkꞌa̱jtʉn es ttúnʉt diꞌibʉ Dios tsyejpy, es twinꞌijxy mʉk ja xʉmaabyʉ,
9 Então Saulo, também chamado Paulo, cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para Elimas e disse:
10 es tꞌanma̱a̱y:
10 "Filho do diabo e inimigo de tudo o que é justo! Você está cheio de toda espécie de engano e maldade. Quando é que vai parar de perverter os retos caminhos do Senhor?
11 Pa̱a̱ty tyamʉ Nindsʉnꞌa̱jtʉm Dios mdukkumʉdowa̱ꞌa̱ñʉty es myajwʉꞌʉma̱ꞌa̱ñʉty wiints, jeky kyaj xyꞌíxʉt ja xʉʉ jyajy.
11 Saiba agora que a mão do Senhor está contra você, e você ficará cego e incapaz de ver a luz do sol durante algum tempo". Imediatamente vieram sobre ele névoa e escuridão, e ele, tateando, procurava quem o guiasse pela mão.
12 Es ko ja gobernadoor tꞌijxy yʉ tya̱a̱dʉ, net tmʉbejky es dʉꞌʉñʉ wyʉꞌʉmʉ mʉt ja Nindsʉnꞌa̱jtʉmʉ ꞌyʉxpʉjkʉn.
12 O procônsul, vendo o que havia acontecido, creu, profundamente impressionado com o ensino do Senhor.
13 Net ja Pa̱a̱blʉ esʉ jyamyʉʉdʉty tyʉjkʉdʉ barkoty jap Pafʉs es jya̱jttʉ Perjʉ, ma̱ ja Panfilyʉ ñax. Esʉ Fwank tnikaknʉ ja jyamyʉʉdʉty es jyʉmbijnʉ Jerusalén.
13 De Pafos, Paulo e seus companheiros navegaram para Perge, na Panfília. João os deixou ali e voltou para Jerusalém.
14 Netʉ Pa̱a̱blʉ mʉdʉ Bernabee tsyoꞌondʉ Perjʉ es jya̱jttʉ Antyokiiʉ, jap ma̱ ja Pisiidyʉ ñax. Es sa̱a̱bʉdʉ xʉʉ tyʉjkʉdʉ tsa̱jptʉgóty es jap ꞌyuꞌuñʉdʉ.
14 De Perge prosseguiram até Antioquia da Pisídia. No sábado, entraram na sinagoga e se assentaram.
15 Ko ja tsa̱jptʉjkʉ ñiwindsʉ́nʉty tka̱jxta̱a̱ydyʉ diꞌibʉ Moisés kyʉxja̱a̱y es ja Diosʉ kyuga̱jxpʉtʉjkʉty, net tkajxyñigajxʉdʉ dʉꞌʉnʉ Pa̱a̱blʉ esʉ Bernabee:
15 Depois da leitura da Lei e dos Profetas, os chefes da sinagoga lhes mandaram dizer: "Irmãos, se vocês têm uma mensagem de encorajamento para o povo, falem".
16 Net ja Pa̱a̱blʉ tyʉna̱a̱yeꞌky es ja kyʉꞌʉ ttukꞌijxy es ꞌyamónʉt. Net tꞌanma̱a̱y:
16 Pondo-se de pé, Paulo fez sinal com a mão e disse: "Israelitas e gentios que temem a Deus, ouçam-me!
17 Dios yʉꞌʉ wyinꞌijx ʉdsa̱jtʉmʉ nꞌaptʉjkꞌa̱jtʉm es dyajmʉ́jʉ ja Israelʉ ñaxwíñʉdʉ ko ꞌyijttʉ éxtʉmʉ jagam ja̱ꞌa̱y ma̱ ja Ejiptʉ ñax. Es ok dyajpʉdseemy mʉt ja myʉkꞌa̱jtʉn jap Ejiptʉ.
17 O Deus do povo de Israel escolheu nossos antepassados, e exaltou o povo durante a sua permanência no Egito; com grande poder os fez sair daquele país
18 Esʉ Dios tmʉmaꞌxtijky ja mayjyaꞌay justyikxy jʉmʉjt ma̱ ja mʉj itʉn,
18 e os aturou no deserto durante cerca de quarenta anos.
19 es ja Dios dyajtʉgooy jʉxtujkʉ naxwíñʉdʉ diꞌibʉ tsʉna̱a̱ydyʉ ma̱ Kananʉ ñaxy, es tmooy ja ñax ja nꞌaptʉjkꞌa̱jtʉm.
19 Ele destruiu sete nações em Canaã e deu a terra delas como herança ao seu povo.
20 Net ja Dios dyajky ja kyutujkʉn taxk mʉgoꞌpx jakujm jʉmʉjt mʉt ja fwézʉty extʉ ko jyikyꞌajty ja Diosʉ kyuga̱jxpʉ Samwel.
20 Tudo isso levou cerca de quatrocentos e cinqüenta anos. "Depois disso, ele lhes deu juízes até o tempo do profeta Samuel.
21 Net ja Israel ja̱ꞌa̱y tꞌamdoodʉ tuꞌugʉ rey diꞌibʉ yajkutúkʉp. Es ja Dios myooyʉ ja Kisʉ mya̱a̱nk Saúl es treyꞌátʉt justyikxy jʉmʉjt. Yʉꞌʉ Benjamingʉ tyʉʉmp ꞌya̱a̱ts.
21 Então o povo pediu um rei, e Deus lhes deu Saul, filho de Quis, da tribo de Benjamim, que reinou quarenta anos.
22 Es óknʉm ja Dios dyajjʉgéky ja Saúl es dyajreyꞌajty ja Davit, es jyʉnáñ: “Tʉts nba̱a̱ty ja Davit, ja Isa̱ꞌii ꞌyuꞌunk, tuꞌugʉ yedyʉjk diꞌibʉ ndsejpyʉts. Yʉꞌʉ tyúnʉp tʉgekyʉ diꞌibʉts ʉj ndsejpy.”
22 Depois de rejeitar Saul, levantou-lhes Davi como rei, sobre quem testemunhou: ‘Encontrei Davi, filho de Jessé, homem segundo o meu coração; ele fará tudo o que for da minha vontade’.
23 ’Esʉ niduꞌuk ja Davitʉ tyʉʉmp ꞌya̱a̱ts yʉꞌʉ dʉꞌʉn ja Jesús, diꞌibʉ Dios pyʉjták es dyajnitsoꞌogʉt ja israelitʉ ja̱ꞌa̱yʉty éxtʉm twa̱ndaky.
23 "Da descendência desse homem Deus trouxe a Israel o Salvador Jesus, como prometera.
24 Es ko kyajnʉm yaꞌʉxpeky ja Jesús, net ja Fwank Yajnʉbajtpʉ tka̱jxwaꞌxy mʉt nidʉgekyʉ israelitʉ ja̱ꞌa̱yʉty es tꞌanma̱a̱y dyajtʉgátstʉt yʉ jyot wyinma̱ꞌa̱ñ, ñʉbáttʉt.
24 Antes da vinda de Jesus, João pregou um batismo de arrependimento para todo o povo de Israel.
25 Es ko wyingóñ ja tiempʉ ma̱ Fwank dyajkʉjxta̱a̱y ja tyuunk, net tꞌanma̱a̱y: “Ʉj kyajpʉts nGrístʉty. Yʉꞌʉ miimp óknʉm. Es ʉj kyajts xyñitʉkʉ, ni jeꞌeyʉ yʉ kyʉꞌʉk ngaꞌꞌagájʉdʉt éxtʉmxyʉpts ʉj nꞌítyʉts tyuumbʉn.”
25 Quando estava completando sua carreira, João disse: ‘Quem vocês pensam que eu sou? Não sou quem vocês pensam. Mas eis que vem depois de mim aquele cujas sandálias não sou digno nem de desamarrar’.
26 Esʉ Pa̱a̱blʉ ꞌyakjʉnáñ:
26 "Irmãos, filhos de Abraão, e gentios que temem a Deus, a nós foi enviada esta mensagem de salvação.
27 Es diꞌibʉ tsʉna̱a̱ydyʉp jap Jerusalén es ja wyindsʉ́nʉty, kyaj oy tnija̱ꞌa̱dʉ pʉ́nʉ dʉꞌʉn Kristʉ, es ni tkajaygyujkʉ wiꞌix jyʉnáñ ja Diosʉ kyuga̱jxpʉty diꞌibʉ ꞌyʉxpʉjktʉp ma̱ ja tsa̱jptʉjk sa̱a̱bʉdʉ sa̱a̱bʉdʉ. Es ja mʉjja̱ꞌa̱ydyʉjk yʉꞌʉ oj ttuknibʉjta̱a̱gʉdʉ esʉ Jesús ꞌyoogʉt, es dʉꞌʉn tkuydyuundʉ diꞌibʉ ja Diosʉ kyuga̱jxpʉty jyaaydyʉ.
27 O povo de Jerusalém e seus governantes não reconheceram Jesus, mas, ao condená-lo, cumpriram as palavras dos profetas, que são lidas todos os sábados.
28 Es oy tkapattʉ Jesús ni ti pyeky, yʉꞌʉ ꞌyanma̱a̱ydyʉ Pilatʉ es dyaꞌoogʉt.
28 Mesmo não achando motivo legal para uma sentença de morte, pediram a Pilatos que o mandasse executar.
29 Es ko dʉꞌʉn ttuundʉ tʉgekyʉ éxtʉm jyʉnáñ diꞌibʉ Diosʉ kyuga̱jxpʉ yajwʉꞌʉmdʉ ja̱a̱ybyéty, net dyajjʉna̱jktʉ kruuzkʉjxy es dyajnaxtʉjkʉdʉ.
29 Tendo cumprido tudo o que estava escrito a respeito dele, tiraram-no do madeiro e o colocaram num sepulcro.
30 Perʉ Dios dyajjikypyejky jatʉgok,
30 Mas Deus o ressuscitou dos mortos,
31 es kana̱k ok kyʉxeꞌky ja Jesús ma̱ ja myʉguꞌuktʉjk diꞌibʉ mʉʉt jyʉdijttʉ ko tsyoꞌondʉ Galileeʉ es ñʉjxtʉ Jerusalén, es yʉꞌʉjʉty ꞌyawa̱ꞌa̱nʉdʉp ja ja̱ꞌa̱yʉty ko Jesús yʉꞌʉ dʉꞌʉn ja Kristʉ.
31 e, por muitos dias, foi visto por aqueles que tinham ido com ele da Galiléia para Jerusalém. Eles agora são testemunhas dele para o povo.
32 ’Pa̱a̱ty ʉʉdsʉty tyam nꞌawánʉdʉ tadʉ oybyʉ ayuk diꞌibʉ Dios jékyʉp wya̱ndak mʉt ja nꞌaptʉjkꞌa̱jtʉm.
32 "Nós lhes anunciamos as boas novas: o que Deus prometeu a nossos antepassados
33 Es tyam ja Dios tkuydyúñ ma̱ ʉdsa̱jtʉm, jaꞌa tyʉʉmp ꞌya̱a̱ts, éxtʉm jyʉnáñ mʉt ko tʉ dyajjikypyéky ja Jesús, éxtʉm ꞌyity kʉxja̱ꞌa̱y ma̱ ja myʉmajtskpʉ Salmʉ ma̱ Dios jyʉnáñ: “Ʉjts mij xyTyeetyꞌa̱jtp. Tyámʉts ngʉxʉꞌʉgʉt kots mij nꞌUꞌunkꞌáty.”
33 ele cumpriu para nós, seus filhos, ressuscitando Jesus, como está escrito no Salmo segundo: ‘Tu és meu filho; eu hoje te gerei’.
34 Es ko Dios dyajjikypyejky ja Jesús es kʉdiibʉ ñiniꞌx mya̱ꞌa̱dʉt, dʉꞌʉn tkuydyuuñ éxtʉm jyʉnaꞌañ ja Diosʉ jyaaybyajtʉn: “Mij nmoꞌoyʉp yʉ kunuꞌxʉn diꞌibʉts nwa̱ndak ja Davit.”
34 O fato de que Deus o ressuscitou dos mortos, para que nunca entrasse em decomposição, é declarado nestas palavras: ‘Eu lhes dou as santas e fiéis bênçãos prometidas a Davi’.
35 Pa̱a̱ty jyʉnaꞌañ nandʉꞌʉn ma̱ jatuꞌugʉ Salmʉ: “Katʉ xyñaꞌixy ja mduumbʉ ñiniꞌx mya̱ꞌa̱dʉt ko ꞌyoogʉt.”
35 Assim ele diz noutra passagem: ‘Não permitirás que o teu Santo sofra decomposição’.
36 Tʉyꞌa̱jtʉn ko ja Davit jyikyꞌajty, kyuydyuun diꞌibʉ Dios tsyejpy, net ꞌyeꞌky es nandʉꞌʉn ñaxtʉjkʉ, dʉꞌʉn éxtʉm ñaxtʉjkʉ ꞌyaptʉjk, es ja Davit ñiniꞌx mya̱ꞌtta̱a̱y.
36 "Tendo, pois, Davi servido ao propósito de Deus em sua geração, adormeceu, foi sepultado com os seus antepassados e seu corpo se decompôs.
37 Per ko Jesús ꞌyeꞌky, netʉ Dios yajjikypyʉjkʉ, es kyaj myaꞌty ja ñiniꞌx.
37 Mas aquele a quem Deus ressuscitou não sofreu decomposição.
38 Mʉguꞌuktʉjkʉty, nijáwʉdʉ ko Jesús myeꞌxypy ja pojpʉ.
38 "Portanto, meus irmãos, quero que saibam que mediante Jesus lhes é proclamado o perdão dos pecados.
39 Es pʉ́n ꞌyaxá̱jʉp ja Jesús éxtʉmʉ Yajnitsókpʉ, yajtuknimaꞌxp tʉgekyʉ diꞌibʉ kyaj mba̱a̱t yajmeꞌxy jaꞌa diꞌibʉ pyanʉjxʉdʉp ja Moisesʉ ꞌyanaꞌamʉn.
39 Por meio dele, todo aquele que crê é justificado de todas as coisas das quais não podiam ser justificados pela lei de Moisés.
40 Naygywentʉꞌátʉdʉ kʉdiibʉ jyátʉdʉt mʉt miidsʉty diꞌibʉ jyaaydyʉ ja Diosʉ kyuga̱jxpʉ:
40 Cuidem para que não lhes aconteça o que disseram os profetas:
41 Miidsʉty diꞌibáty tukxíktʉp,
41 ‘Olhem, escarnecedores, admirem-se e pereçam; pois nos dias de vocês farei algo que vocês jamais creriam se alguém lhes contasse! ’"
42 Ko ñaywya̱ꞌxta̱a̱yʉdʉ ja ja̱ꞌa̱y ma̱ ja tsa̱jptʉjk, netʉ Pa̱a̱blʉ esʉ Bernabee tsyoꞌondʉ. Es ja ja̱ꞌa̱y diꞌibʉ kyaj ꞌyisraelítʉty tꞌamdoodʉ ko jatuꞌugʉ sa̱a̱bʉdʉ ꞌyawánʉdʉt nandʉꞌʉn yʉ ka̱jxwíjʉn.
42 Quando Paulo e Barnabé estavam saindo da sinagoga, o povo os convidou a falar mais a respeito dessas coisas no sábado seguinte.
43 Es ko pyʉdsʉʉmdʉ tsa̱jptʉgóty, may ja israelítʉty es ja wiink ja̱ꞌa̱yʉty diꞌibʉ kyupʉjktʉ ja israelítʉdyʉ wyinma̱ꞌa̱ñ, tpanʉjxtʉ Pa̱a̱blʉ es ja Bernabee. Es yʉꞌʉjʉty ka̱jxwíjʉdʉ es ñayyaꞌítʉdʉt Diosʉ kyunuꞌxʉn mʉʉt.
43 Despedida a congregação, muitos dos judeus e estrangeiros piedosos convertidos ao judaísmo seguiram Paulo e Barnabé. Estes conversavam com eles, recomendando-lhes que continuassem na graça de Deus.
44 Es ko jatuꞌugʉ sa̱a̱bʉdʉ ñaymyujkʉ jawaanʉ kyaj nidʉgékyʉdyʉ ja̱ꞌa̱y jap ka̱jpnóty es tmʉdowa̱ꞌa̱ndʉ ja Diosʉ ꞌyayuk.
44 No sábado seguinte, quase toda a cidade se reuniu para ouvir a palavra do Senhor.
45 Per ko ja israelítʉty tꞌijxtʉ ja mayjyaꞌay, net axʉʉk ñayjya̱ꞌa̱dʉ es tꞌanma̱a̱ydyʉ Pa̱a̱blʉ ko kyaj tyʉyꞌa̱jtʉnʉty éxtʉm jyʉnaꞌañ, es wyinga̱jxpajtʉdʉ.
45 Quando os judeus viram a multidão, ficaram cheios de inveja e, blasfemando, contradiziam o que Paulo estava dizendo.
46 Net ja Pa̱a̱blʉ es ja Bernabee tmʉga̱jxtʉ mʉk a̱a̱ mʉk jot:
46 Então Paulo e Barnabé lhes responderam corajosamente: "Era necessário anunciar primeiro a vocês a palavra de Deus; uma vez que a rejeitam e não se julgam dignos da vida eterna, agora nos voltamos para os gentios.
47 Dʉꞌʉn tʉ xytyukꞌaneꞌemyʉts ja Nindsʉnꞌa̱jtʉm ko jyʉnáñ:
47 Pois assim o Senhor nos ordenou: ‘Eu fiz de você luz para os gentios, para que você leve a salvação até aos confins da terra’ ".
48 Ko tmʉdoodʉ ja ja̱ꞌa̱y diꞌibʉ kyaj ꞌyisraelítʉty, net xyondaktʉ es jyʉnandʉ ko ja Diosʉ ꞌyayuk ꞌyóyʉty. Es tmʉbʉjkta̱a̱ydyʉ nidʉgekyʉ diꞌibʉ yajmiin ja Espíritʉ Santʉ es jyikyꞌátʉt winʉ xʉʉ winʉ tiempʉ.
48 Ouvindo isso, os gentios alegraram-se e bendisseram a palavra do Senhor; e creram todos os que haviam sido designados para a vida eterna.
49 Es dʉꞌʉn oj tka̱jxwaꞌxy ja Diosʉ ꞌyayuk tʉgekyʉ ka̱jpn.
49 A palavra do Senhor se espalhava por toda a região.
50 Per yʉ israelítʉty ñaygya̱jxʉdʉ mʉt ja myʉjja̱ꞌa̱ydyʉjk diꞌibʉ jam kuga̱jpnʉty, es nandʉꞌʉn mʉt ja toxytyʉjkʉty diꞌibʉ Dios ꞌyawda̱jttʉp es windsʉꞌʉgʉ ꞌyittʉ, ta tmʉdsiptsoꞌondʉ Pa̱a̱blʉ esʉ Bernabee.
50 Mas os judeus incitaram as mulheres piedosas de elevada posição e os principais da cidade. E, provocando perseguição contra Paulo e Barnabé, os expulsaram do seu território.
51 Netʉ Pa̱a̱blʉ esʉ Silʉs twinxijttʉ ja kyʉꞌʉk es dyajjʉna̱jktʉ naxjok éxtʉmʉ ijxwʉꞌʉmʉn ko kyaꞌóyʉty ko tkakupʉktʉ ja Diosʉ ꞌyayuk. Es net oj ñʉjxtʉ ma̱ Ikoñʉ ka̱jpn.
51 Estes sacudiram o pó dos seus pés em protesto contra eles e foram para Icônio.
52 Es diꞌibʉ myʉbʉjktʉ jap Antyokiiʉ, net wyʉꞌʉmdʉ jyantsyxyondaktʉ mʉt ja Espíritʉ Santʉ.
52 Os discípulos continuavam cheios de alegria e do Espírito Santo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.