Lucas 12
Ma Mʉweni Sulumani ge Melefit (MUY) vs ARIB
1 Ka sarta gani nani nahəma, mis tə̀cakalava agray dəbu ehimeya. Nday kay nahkay ti mis ndahaŋ təcəlki ka asak ge mis ndahaŋ aɗaba məlaŋ mafəkaɗ asak àbi. Eslini Yezu àhi ma ana ndam maɗəbay naŋ ni enji. Àhi ana tay ahkado : « Bumvu slimi ana *miwisiŋ ga ndam *Feriziyeŋ ni : gatay ya taŋgah majalay ahàr gatay magədavani ni ti ègia akaɗa miwisiŋ a.
1 Ajuntando-se entretanto muitos milhares de pessoas, de sorte que se atropelavam uns aos outros, começou Jesus a dizer primeiro aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Ay zlam maŋgahani ni ɗek emipivu ; ma maŋgahani ni ɗek emicivu.
2 Mas nada há encoberto, que não haja de ser descoberto; nem oculto, que não haja de ser conhecido.
3 Nahkay ma ya ti kə̀ɗəmum a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ni ɗek ti emicivu vay-vay a məlaŋ maslaɗani bu. Ma ya ti kə̀humiviyu ana mis e slimi vu lekʉlʉm məzləkumkabu ahay ni ti atəzlah àna ma gani nani ka ahàr ga həma. »
3 Porquanto tudo o que em trevas dissestes, à luz será ouvido; e o que falaste ao ouvido no gabinete, dos eirados será apregoado.
4 Yezu àɗəm keti : « Nəhi ana kʉli ndam goro ni, kə̀grumfəŋa aŋgwaz kà ndam ya takaɗ mis na ba, aɗaba tamal tàkaɗa mis a ti tə̀grikivu araŋa nahaŋ koksah.
4 Digo-vos, amigos meus: Não temais os que matam o corpo, e depois disso nada mais podem fazer.
5 Nəɗəfiki bay ya ti kəgrumfəŋa aŋgwaz a ni ana kʉli : bay nani ti bay ya ti tamal àkaɗa mis a ti esliki mizligiyu naŋ a *dəluv ga aku vu ni. Bay nani ti Melefit. Iy nahkay, nəhi ana kʉli, grumfəŋa aŋgwaz a ti kà naŋ.
5 Mas eu vos mostrarei a quem é que deveis temer; temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, digo, a esse temei.
6 « Tə̀bu təsəkum eɗiɗiŋ ciɓ-ciɓeni zlam àna siŋgu cʉ bi aw ? Ay səruma eɗiɗiŋ nday nani ti ku biliŋ day àgəjazlki ahàr ke Melefit do.
6 Não se vendem cinco passarinhos por dois asses? E nenhum deles está esquecido diante de Deus.
7 Lekʉlʉm day ku məhər ga ahàr gekʉli nəŋgu ni Melefit àcalaba ɗek. Nahkay kə̀grum aŋgwaz ba, ku eɗiɗiŋ kay day kàtamuma tay kè eri ge Melefit a. »
7 Mas até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, pois mais valeis vós do que muitos passarinhos.
8 Yezu àɗəm keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, ku way way do tamal aɗəm vay-vay naŋ mis goro kè meleher ge mis ti, nu *Wur ge Mis day anəɗəm vay-vay naŋ mis goro kè meleher ga *məslər ge Melefit.
8 E digo-vos que todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Ay maslaŋa ya ti aɗəm naŋ mis goro do nahəma, nu day anəɗəm naŋ mis goro do kè meleher ga məslər ge Melefit.
9 mas quem me negar diante dos homens, será negado diante dos anjos de Deus.
10 Maslaŋa ya ti aɗəmku ma magədavani ka nu, nu Wur ge Mis ni ti, Melefit aməmbərfəŋa zlam magudarani gayaŋ nana. Ay maslaŋa ya endivi *Məsuf Njəlatani ni ti, Melefit aməmbərfəŋa zlam magudarani gayaŋ na do simiteni.
10 E a todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do homem, isso lhe será perdoado; mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo, não lhe será perdoado.
11 Atagrafəŋa seriya kè kʉli a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ba, akaba kè meleher ga bəbay ahkay do ni kè meleher ga ndam ga ŋgumna. Ka ya ti tagrafəŋa seriya kè kʉli a nahkay ni ti pakama ya ti akəɗəmum ga mahəŋgay ahàr gekʉli ni ti àhəli ahàr ana kʉli ba ;
11 Quando, pois, vos levarem às sinagogas, aos magistrados e às autoridades, não estejais solícitos de como ou do que haveis de responder, nem do que haveis de dizer.
12 aɗaba mam, ka sarta gani nani ti Məsuf Njəlatani aməɗəfiki ere ye ti akəɗəmum ni ana kʉli. »
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará na mesma hora o que deveis dizer.
13 Eslini zal nahaŋ e kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni bu àhi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, wur ga mmawa àhəla elimeni ga bəŋ geli ya àmbribu ana leli na ɗek. Hi ti mə̂dufəŋa ere gani goro a ti. »
13 Disse-lhe alguém dentre a multidão: Mestre, dize a meu irmão que reparte comigo a herança.
14 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Way àfiyu nu bay magray seriya ga midikaba zlam ana kʉli a way, wura ? »
14 Mas ele lhe respondeu: Homem, quem me constituiu a mim juiz ou repartidor entre vós?
15 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana mis ni ɗek ahkado : « Bumvu slimi ana ma ge elimeni, kàwayum ba. Aɗaba mis naŋ àbu àna sifa ti azuhva zlam ya àfəŋ ni do. Ku elimeni gayaŋ kay nəŋgu ni àvi sifa do. »
15 E disse ao povo: Acautelai-vos e guardai-vos de toda espécie de cobiça; porque a vida do homem não consiste na abundância das coisas que possui.
16 Àhi ma ana tay àna ma *gozogul, àɗəm ahkado : « Bay ge elimeni nahaŋ àbu nahəma, vədaŋ gayaŋ tə̀bu, zlam ànjəkia dal-dal.
16 Propôs-lhes então uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produzira com abundância;
17 Àhi ana ahàr : “Nihi guvur goro tàhəca ti anəbəviyu zlam ni ti a mam vu mam ? Nagray hi ti ahəmamam ?”
17 e ele arrazoava consigo, dizendo: Que farei? Pois não tenho onde recolher os meus frutos.
18 Mək àɗəm : “Ere ye ti nagray ni ti nihi : nembeɗkaba guvur goro na ɗek, nələmvaya gəɗákana ndahaŋ a. Nahkay anəbəviyu hay goro ni akaba zlam ndahaŋ ni ɗek.
18 Disse então: Farei isto: derribarei os meus celeiros e edificarei outros maiores, e ali recolherei todos os meus cereais e os meus bens;
19 Mək anəhi ana ahàr : Maslaŋa goro ni, zlam gayak àvu kay maŋgahani ge vi ehimeyeni. Nihi ti pəsaba, zum zlam, si zlam, gray wuməri zlam gayak.”
19 e direi à minha alma: Alma, tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe, regala-te.
20 Ay ti Melefit àhi : “Nak kə̀sər araŋa do, kani kani a ga məlavaɗ kara kəmət. Nahkay zlam gayak ya kə̀ŋgahkabu ɗek ni ti way aməzum way ?” »
20 Mas Deus lhe disse: Insensato, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Yezu àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti aŋgahikabu elimeni ana ahàr gayaŋ gayaŋani ni ti naŋ day ere ye ti agrakivu ni ti nahkay, aɗaba kè eri ge Melefit ti naŋ bay ge elimeni do. »
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros, e não é rico para com Deus.
22 Eslini Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Nahkay zla nahəma, nəhi ana kʉli a manjəhaɗ gekʉli bu ni ti ŋgay akəzumum mam akaba akəbumkabu mam ti kàjalum ba, àhəli ahàr ana kʉli ba daya.
22 E disse aos seus discípulos: Por isso vos digo: Não estejais ansiosos quanto à vossa vida, pelo que haveis de comer, nem quanto ao corpo, pelo que haveis de vestir.
23 Sifa ti àtam zlam məzumani do waw ? Vu ti àtam zlam məbakabani do waw ?
23 Pois a vida é mais do que o alimento, e o corpo mais do que o vestuário.
24 Ŋga pʉm ŋgarama day nimi : tìzligi zlam do, tàbaz zlam do. Guvur gatay àbi, məlaŋ məbiyu zlam gatay ndahaŋ day àbi. Ku nday tə̀bu nahkay nəŋgu ni, Melefit naŋ àbi avi zlam məzumani ana tay bi aw ? Lekʉlʉm ti kàtamum eɗiɗiŋ ferek-ferek do waw ?
24 Considerai os corvos, que não semeiam nem ceifam; não têm despensa nem celeiro; contudo, Deus os alimenta. Quanto mais não valeis vós do que as aves!
25 Way e kiɗiŋ gekʉli bu esliki mədəkiviyu vaɗ àkivu ke vi gayaŋ ku gʉzit àna majalay ahàr gayaŋ way ? Àbi !
25 Ora, qual de vós, por mais ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado à sua estatura?
26 Ay tamal kìslʉmki magray ere hini gʉziteni ni do nahəma, kajalumki ahàr ka zlam ga manjəhaɗ gekʉli nday ndahaŋ ni ti kamam ?
26 Porquanto, se não podeis fazer nem as coisas mínimas, por que estais ansiosos pelas outras?
27 Jalum ahàr day ! Vay-vay ga zlam ya təfət a vədaŋ bu ni ti tàgray tʉwi do, tə̀ləmkabu azana do daya. Ay nəhi ana kʉli nahəma, ku Salomoŋ àna elimeni gayaŋ ni ɗek tekeɗi àbakabu azana ya ti àɓəlay akaɗa vay-vay bəlaŋ ni ndo.
27 Considerai os lírios, como crescem; não trabalham, nem fiam; contudo vos digo que nem mesmo Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como um deles.
28 Zlam ya təfət a vədaŋ bu kani, hajəŋ təbiyu tay a aku vu ni tekeɗi Melefit abəki vay-vay ka tay. Tamal naŋ àbu agray nahkay ti aməbəki zlam ke kʉli amatam gatay ni do waw ? Lekʉlʉm ti kə̀fumki ahàr ke Melefit lala do ni ti kamam ?
28 Se, pois, Deus assim veste a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais vós, homens de pouca fé?
29 Lekʉlʉm ti kə̀ɗəbum zlam məzumani akaba zlam miseni ba ; zlam nday nani àhəli ahàr ana kʉli ba.
29 Não procureis, pois, o que haveis de comer, ou o que haveis de beber, e não andeis preocupados.
30 Nday ya ti taɗəbay zlam nday nani ɗek kəlavaɗ ni ti ndam ga *duniya ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni. Ay lekʉlʉm ti Bəŋ gekʉli Melefit àsəra ere ya àhəcikivu ana kʉli na.
30 Porque a todas estas coisas os povos do mundo procuram; mas vosso Pai sabe que precisais delas.
31 Ɗəbum ti *Məgur ge Melefit sawaŋ. Nahkay zlam ndahaŋ ni ɗek day Melefit aməvikivu ana kʉli.
31 Buscai antes o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Aŋgwaz àwər kʉli ba, bəza təmbak goro ni, aɗaba àɓəlafəŋa kà Bəŋ gekʉli Melefit ga məvi Məgur gayaŋ ana kʉli a. »
32 Não temas, ó pequeno rebanho! porque a vosso Pai agradou dar-vos o reino.
33 « Səkumumoru zlam gekʉli ti kə̂bumi siŋgu gani ana ndam talaga. Nahkay ti akələbum àna elimeni e melefit bu. Elimeni nani àndav ɗay-ɗay do, mbolu gani àgədavu ɗay-ɗay do daya. Eslini e melefit bu ni ti ndam akal tòru koksah, gaŋgu day tə̀bi ga magudar zlam bi.
33 Vendei o que possuís, e dai esmolas. Fazei para vós bolsas que não envelheçam; tesouro nos céus que jamais acabe, aonde não chega ladrão e a traça não rói.
34 Aɗaba məlaŋ ya ti elimeni gekʉli àvu ni ti kajalumki ahàr ti ka məlaŋ gani nani. »
34 Porque, onde estiver o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 Yezu àhi ana tay keti : « Ahàr àɗəm kəbumkabu azana ge tʉwi, kəbumi slimi ana ceŋgel gekʉli ti aku àmətkia ka tay a ba.
35 Estejam cingidos os vossos lombos e acesas as vossas candeias;
36 Njəhaɗum akaɗa ga ndam majəgay ahay ka ya ti bay ya təgri tʉwi ni àdoru ka wuməri ga maday wal ni. Tə̀bu tajəgay naŋ ; tamal àsləkabiya, àzala tay a nahəma, təzləkiaba mahay a.
36 e sede semelhantes a homens que esperam o seu senhor, quando houver de voltar das bodas, para que, quando vier e bater, logo possam abrir-lhe.
37 Tamal bay ya təgri tʉwi ni àsləkabiya, àdi ahàr ana ndam gayaŋ ni nday eri, nday tə̀bu tajəgay naŋ nahəma, ndam nday nani tə̂mərvu. Nəhi ana kʉli nahəma, bay ahay ni aməbakabu azana ge tʉwi gayaŋ, aməhi ana tay tânjəhaɗa ga məzum zlam a, amara məvi zlam məzumani ana tay.
37 Bem-aventurados aqueles servos, aos quais o senhor, quando vier, achar vigiando! Em verdade vos digo que se cingirá, e os fará reclinar-se à mesa e, chegando-se, os servirá.
38 Ku tamal àsləkabiya àna huɗ ya vaɗ ahkay do ni ge dʉena, àdi ahàr ana tay nday eri, tə̀bu tajəgay naŋ ti tə̂mərvu.
38 Quer venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 « Cʉm day, tamal bay ahay àsəra sarta ga ndam akal ya atara ga məzləl naŋ na ti àmbrəŋ tay ga mara məhuriyani a ahay gayaŋ vu do.
39 Sabei, porém, isto: se o dono da casa soubesse a que hora havia de vir o ladrão, vigiaria e não deixaria minar a sua casa.
40 Nahkay lekʉlʉm day slamatumvu lala, aɗaba nu *Wur ge Mis anara ti ka sarta ya ti lekʉlʉm kàjalumki ahàr do ni. »
40 Estai vós também apercebidos; porque, numa hora em que não penseis, virá o Filho do homem.
41 Eslini Piyer àhi ana Yezu ahkado : « Bay geli, ma *gozogul ya kə̀ɗəm ni ti kə̀hi ana leli tək, kə̀hi ana mis ɗek aw ? »
41 Então Pedro perguntou: Senhor, dizes essa parábola a nós, ou também a todos?
42 Bay geli àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Bay magray tʉwi lala, andikabu ana bay ya agri tʉwi ni, àsəra zlam a ni ti way ? Maslaŋa nani ti bay ya ti naŋ agri tʉwi ni ambərfəŋ tʉwi ga huɗ ahay gayaŋ ɗek a ahar vu. Ambərfəŋ tʉwi ga məvi zlam məzumani ana ndam məgri tʉwi ndahaŋ àna sarta gani daya.
42 Respondeu o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, que o Senhor porá sobre os seus servos, para lhes dar a tempo a ração?
43 Bay magray tʉwi nani ti tamal bay ya naŋ agri tʉwi ni àsləkabiya, àdi ahàr, naŋ àbu agray tʉwi lala nahəma, bay məgri tʉwi nani aməmərvu.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem o seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Nəhi ana kʉli nahəma, bay ya təgri tʉwi ni aməmbrivu elimeni gayaŋ ɗek a ahar vu.
44 Em verdade vos digo que o porá sobre todos os seus bens.
45 Ay bi bay magray tʉwi ni àhi ana ahàr ahkado : “Bay ya ti nəgri tʉwi ni àsləkabiya weceweci do.” Nahkay anjəki ka məzləɓ ndam ya tagrakabu tʉwi ni ; ku zal ku wal day azləɓ. Azum zlam zlam gayaŋ, esi zum dal-dal, eviyi ahàr.
45 Mas, se aquele servo disser em teu coração: O meu senhor tarda em vir; e começar a espancar os criados e as criadas, e a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Naŋ àbu agray nahkay ti bay ya təgri tʉwi ni amasləkabiya ka fat ya bay məgri tʉwi ni àjalaki ahàr ndo ni, àna njemdi ya ti àsər do ni. Eminjia ti amatraɓ naŋ dal-dal, aməgri daliya akaɗa ya agri ana nday ndahaŋ ya ti tə̀fəki ahàr ndo ni. »
46 virá o senhor desse servo num dia em que não o espera, e numa hora de que não sabe, e cortá-lo-á pelo meio, e lhe dará a sua parte com os infiéis.
47 Yezu àɗəm keti : « Tamal bay magray tʉwi àsəra ere ye ti bay ya agri tʉwi ni awayay na, àslamalavu ga məgri tʉwi nani do nahəma, bay ahay ni aməzləɓ naŋ dal-dal.
47 O servo que soube a vontade do seu senhor, e não se aprontou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites;
48 Ay tamal ti bay magray tʉwi ni àsər ere ye ti bay ahay ni awayay ni do, agray ere ye ti bay ahay ni àwayay do ni ti, bay ahay ni aməzləɓ naŋ kay do. Maslaŋa ya ti tə̀via zlam a kay ni ti etihindifiŋa kay daya. Maslaŋa ya ti tə̀mbriva zlam kay a ahar va nahəma, etihindifiŋa kay àtama ge mis ndahaŋ na. »
48 mas o que não a soube, e fez coisas que mereciam castigo, com poucos açoites será castigado. Daquele a quem muito é dado, muito se lhe requererá; e a quem muito é confiado, mais ainda se lhe pedirá.
49 Yezu àɗəm keti : « Ere ye ti nəzəbiyu a duniya vu ni ti aku. Nawayay nihi ti aku ni mêbeftevu hʉya.
49 Vim lançar fogo à terra; e que mais quero, se já está aceso?
50 Mis atəgru daliya kay, daliya nani ti emigi *baray goro nahaŋ. Nìsliki majəgani do, nawayay ti baray nani mâgravu hʉya.
50 Há um batismo em que hei de ser batizado; e como me angustio até que venha a cumprir-se!
51 Lekʉlʉm kə̀ɗəmum nu nàra a duniya va ti, ti mis tânjəhaɗ e kiɗiŋ gatay bu àna sulumani aw ? Aha ! Nəhi ana kʉli, nàra ti ga məzəbiyu hirvu sawaŋ.
51 Cuidais vós que vim trazer paz à terra? Não, eu vos digo, mas antes dissensão:
52 Nahkay mis zlam a huɗ ahay bu etihirvu. Mis mahkərani ni etici ma ge mis cʉeni ni do, mis cʉeni ni day etici ma ge mis mahkərani ni do. Anjəki ti nihi hʉya.
52 pois daqui em diante estarão cinco pessoas numa casa divididas, três contra duas, e duas contra três;
53 Bəŋ ga wur emici ma ga wur gayaŋ zalani do, wur ni day emici ma ga bəŋani do. Məŋ ga wur emici ma ga wur gayaŋ dahalayani do, wur ni day emici ma ga məŋani do. Məŋ ga zal emici ma ga wal ga wur gani do, wal ni day emici ma ga məŋ ga zal gayaŋ ni do. »
53 estarão divididos: pai contra filho, e filho contra pai; mãe contra filha, e filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Yezu àhi pakama nahaŋ ana mis dal-dalani ni, àɗəm ahkado : « Tamal ti kìpʉma maklaɓasl gwar ka dəluv gəɗakana ti kəɗəmum avər ara atəɗ hʉya, mək agravu eɗeɗiŋ.
54 Dizia também às multidões: Quando vedes subir uma nuvem do ocidente, logo dizeis: Lá vem chuva; e assim sucede;
55 Tamal ti kìcʉma aməɗ akəzlabiyu gwar egezi ti kəɗəmum endif ara agray, mək agravu eɗeɗiŋ.
55 e quando vedes soprar o vento sul dizeis; Haverá calor; e assim sucede.
56 Lekʉlʉm ndam jireni do, aɗaba kəmənjumoru agavəla ahkay do ni ka haɗ ti kə̀səruma ere ye ti amagravu na. Ay ere ye ti Melefit agray nihi ni ti kə̀sərum do ni ti kamam ? »
56 Hipócritas, sabeis discernir a face da terra e do céu; como não sabeis então discernir este tempo?
57 Yezu àɗəm keti : « Ere ye ti àɓəlay magrani ni ti lekʉlʉm lekʉlʉmeni kə̀sərumkaba do ni ti kamam ?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Tamal ti maslaŋa akoru abəhaɗkuk mirdim, kə̀bum kədəgumkaboru afa ga bay nahəma, ŋgalumbu ka ahàr divi. Tamal ti kàŋgalumbu ndo nahəma, maslaŋa nani aməzikaboru kur ana bay magray seriya. Bay ni aməvi kur ana zal slewja, mək zal slewja ni aməfiyu kur a daŋgay vu.
58 Quando, pois, vais com o teu adversário ao magistrado, procura fazer as pazes com ele no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, e o juiz te entregue ao meirinho, e o meirinho te lance na prisão
59 Nəhuk nahəma, mənjəɗ məpəlaba ere ye ti tə̀fəkuk na ɗek ti akahəraya a daŋgay ni ba do. Ku tamal ti agəjənifuk sisi bəlaŋ nəŋgu ni, si kəpəlaba kwa. »
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o derradeiro lepto.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.