Mateus 5
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NVT
1 Mazi akɔ acin Yesu kɔlɛ ci meel avunak nɔɔnɔ nɔkɔ, ɔtɔɔt bɛ, ma akɔ aavi loota bɛ ɔɔwa. Ma avu aliya nuyawa oginɛ nɔɔnɔ kau.
1 Certo dia, quando Jesus viu que as multidões se ajuntavam, subiu a encosta do monte e ali sentou-se. Seus discípulos se reuniram ao redor,
2 Ma akana niini demziin ci adɛmzi nɔɔgɔ azi nɛ,
2 e ele começou a ensiná-los.
3 “Amayuwi ɔl o arɔɔŋ gɔl o Joowo, eeci baliin o Joowo izi cineeŋ.
3 “Felizes os pobres de espírito, pois o reino dos céus lhes pertence.
4 Amayuwi ɔl o abad mony zinzeetinɛ kaale ugeec agɔɔn, eeci tiŋeere azoozek Jooi nɔɔgɔ.
4 Felizes os que choram, pois serão consolados.
5 Amayuwi ɔl o acɛlbɛzan eleeti, eeci tiŋeere ajowa niigi kaal o aterkedek Jooi nɔɔgɔ.
5 Felizes os humildes, pois herdarão a terra.
6 Amayuwi ɔl o arɔɔŋ kuzuuti zɔɔz o Joowo doon kujuk kaal dook loota, eeci ŋaan atirit Jooi nɔɔgɔ kutuguzɔ kaal ci abon.
6 Felizes os que têm fome e sede de justiça, pois serão saciados.
7 Amayuwi ɔl o awucnek gɔnɔgja ogɛn, ma alaŋ acaca kaal o gɛr agoonek ɔl nɔɔgɔ, eeci buk tiŋeere awucnek niigi Jook.
7 Felizes os misericordiosos, pois serão tratados com misericórdia.
8 Amayuwi ɔl o iimi zinzeeti ŋaaten Jook, eeci tiŋeere acin niigi Jook.
8 Felizes os que têm coração puro, pois verão a Deus.
9 Amayuwi ɔl o aliŋliŋ ganɔn ɔla, eeci tiŋeere anyek Jooi nɔɔgɔ kizi dɔl cigin een didi.
9 Felizes os que promovem a paz, pois serão chamados filhos de Deus.
10 Amayuwi ɔl o agide giye o agɔɔni kaal o aricanek Jooi nɔɔgɔ kutuguzɔ, eeci baliin o Joowo izi cineeŋ.
10 Felizes os perseguidos por causa da justiça, pois o reino dos céus lhes pertence.
11 Amayuwenu niiga, eeci gɔɔn amezu dominɛt ki gidɛn o akanuŋ ɔl igeet vɔlɔŋa giye o anuyaŋ niiga aneet.
11 “Felizes são vocês quando, por minha causa, sofrerem zombaria e perseguição, e quando outros, mentindo, disserem todo tipo de maldade a seu respeito.
12 Amayuwenu niiga ɔrɔɔt ɛlɛ, eeci azoonekuŋ Jooi vɔyit ci appe ɔrɔɔt tammu tadena. Agaac zin buk baale nyakaŋanɛta o Joowo amɛz gidɛn kiyo niiga noko.
12 Alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antigos profetas foram perseguidos da mesma forma.”
13 Eelnu niiga kiyo mɛlɛ o ɔla dook loota ŋina. Bar zin gɔɔn mã idicai mɛlɛ mokcarɔnti, akɔm bodo gɔl oma ci ka kanycekɛ komokcar been nɛɛn. Izi gɛrzɛ nɔkɔ zɛɛ ma ajukonek tuu kizi gi ci labak, ma arɔc ɔl zɔɔnɛ.
13 “Vocês são o sal da terra. Mas, se o sal perder o sabor, para que servirá? É possível torná-lo salgado outra vez? Será jogado fora e pisado pelos que passam, pois já não serve para nada.
14 Eelnu niiga kiyo vooritin o modɛni dook loota ŋina. Gɔɔn kuturi ci ɛɛnycai bɛ ɔɔwa, alaŋ aroodi ŋaati acini ɔl been nɛɛn.
14 “Vocês são a luz do mundo. É impossível esconder uma cidade construída no alto de um monte.
15 Akɔm eet ci atokol lamba muura, ma abuŋ ija. Bar atokol, ma anyek kataraan ceez kɛŋ dook.
15 Não faz sentido acender uma lâmpada e depois colocá-la sob um cesto. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde ilumina todos que estão na casa.
16 Abon zin buk niiga ataranu ɔl dook loota ŋina kaale ugooc abon agoonu ka kanycek niigi baatinai o aavi tammu tadena zany bonate unooŋ.
16 Da mesma forma, suas boas obras devem brilhar, para que todos as vejam e louvem seu Pai, que está no céu.”
17 Má abaabanu aziyu nɛ, Kakun ka kiiya kuulal waragɛ o Joowo. Akɔm! Alaŋ kakun ka kiiya kutugu nɔkɔ, bar kakun ka kɛlɛɛmnyai keŋti ci zoozok o ayeedi waragewe o Joowo keelit tɔp.
17 “Não pensem que eu vim abolir a lei de Moisés ou os escritos dos profetas; vim cumpri-los.
18 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, akɔ zɛɛ ma aṯornɛkɛ tammu taden ki tɔdɔ, akɔm lotinowe nicoko ŋintimiliny tɛr aaryai been nɛɛn zɛɛ ma iina kaal o aduwa Jooi waragewe onin dook.
18 Eu lhes digo a verdade: enquanto o céu e a terra existirem, nem a menor letra ou o menor traço da lei desaparecerá até que todas as coisas se cumpram.
19 Ma ɛɛti ci acɛlbɛzan lotinɛt ci miliny lotinowe o Joowo, ma bar anyek kizi gi ci miliny labak, ma adɛmɛz gɔnɔgi oogi kutuguzɔ kiyo niini o, acɛlbɛzɛni buk katin niini baliinte o Joowo kizi gi ci labak. Maje ɛɛti ci azooni lotinok nicoko, ma adɛmɛz gɔnɔgi oogi kuzuuti kiyo buk niini o, adiŋdiŋani buk katin niini baliinte o Joowo nɔkɔ.
19 Portanto, quem desobedecer até ao menor mandamento, e ensinar outros a fazer o mesmo, será considerado o menor no reino dos céus. Mas aquele que obedecer à lei de Deus e ensiná-la será considerado grande no reino dos céus.
20 Kaduwakuŋ zin naana igeet, mã alaŋ abonanu ɔrɔɔt zinzeetine ugooc ujukit bonat ci ɔl o Parici kibeen alaat o ademzek ɔl lotinok, alaŋ avoyu baliinte o Joowo been nɛɛn.
20 “Eu os advirto: a menos que sua justiça supere muito a justiça dos mestres da lei e dos fariseus, vocês jamais entrarão no reino dos céus.”
21 Aziiŋnu baale gɔɔn azi kɛɛrita ogaac nɛ, Má amuny eet ci deer. Mã alam eet ci amony eet ci deer, abon anyaayak rooni.
21 “Vocês ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não mate. Se cometer homicídio, estará sujeito a julgamento’.
22 Bar zin naana kanekuŋ nɛ, Mã alam eet ci olla abornek gɔn nɔŋ, apawonek nɔɔnɔ gerzitin. Mã anek ɛɛti gɔn nɛ, Olla niina arogi gaga, akɔm gi ci ka doma, abon apawonek buk nɔɔnɔ gerzitin. Maje ɛɛti ci anek gɔn nɛ, Een niina aliyai ci ḏɔmḏɔm, ajukonek niini goo o Loryento.
22 Eu, porém, lhes digo que basta irar-se contra alguém para estar sujeito a julgamento. Quem xingar alguém de estúpido, corre o risco de ser levado ao tribunal. Quem chamar alguém de louco, corre o risco de ir para o inferno de fogo.
23 — ausente —
23 “Portanto, se você estiver apresentando uma oferta no altar do templo e se lembrar de que alguém tem algo contra você,
24 — ausente —
24 deixe sua oferta ali no altar. Vá, reconcilie-se com a pessoa e então volte e apresente sua oferta.
25 Mã anyak eet ci arɔɔŋ kooyin ineet rooni, abon aminyu niina ki nɔɔnɔ idica gi nico taman gɔla ŋina ɛlɛ ŋaati ŋaan urumti rooni. Mã alaŋ agoon nɔkɔ, akoyin koca niini ineet alaane o roonnyo, ma ŋinaante anyek alaani nici takirnya kɔɔt kacaptin ineet.
25 “Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, acertem logo suas diferenças. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial, e você seja lançado na prisão.
26 Didilɛ kaduwakin ineet, mã ŋaan ruk karama, alaŋ koca oogjai been nɛɛn.
26 Eu lhe digo a verdade: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo.”
27 Aziiŋnu baale gɔɔn azi kɛɛrita ugooc nɛ, Má adoma zoocmaz.
27 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Não cometa adultério’.
28 Bar zin inoko kaduwakuŋ naana ineet kanekuŋ nɛ, Mã anyak eet ci olla acin ŋaa culu alina, ma arɔɔŋ ziniza kɛlɛɛmtɔ ki nɔɔnɔ, utuguzɔ bar niini zoocmaz ki nɔɔnɔ odota ŋume o Joowo.
28 Eu, porém, lhes digo que quem olhar para uma mulher com cobiça já cometeu adultério com ela em seu coração.
29 Zin mã abacakin kɛbɛrɛci cune azo o gi ci gɛr, kata bitaala kodowiwin kɛbɛrɛci. Abon bar ŋaati adowinin kɛbɛrɛci kujuk ŋaati anyayɛ kɛbɛrɛ dook, ma ajukonek ɛlɛ dook goo o Loryento eecitɔ.
29 Se o olho direito o leva a pecar, arranque-o e jogue-o fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.
30 Mã anyin aziiti cune azo o baca baciinok, tɛɛdak bitaalin jukek tuu. Abon bar ŋaati adowinin aziiti kujuk ŋaati anyayɛ azɛɛn dook, ma ajukonek ɛlɛ dook goo o Loryento.
30 E, se a mão direita o leva a pecar, corte-a e jogue-a fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.”
31 Aziiŋnyu baale gɔɔn azi kɛɛrita ugooc nɛ, Mã atɔɔk ɛɛti ŋaa cin, abon ayɛɛdak niini nɔɔnɔ waragɛ ci aryanto.
31 “Também foi dito: ‘Quem se divorciar da esposa deverá conceder-lhe um certificado de divórcio’.
32 Bar zin inoko naana kanekuŋ nɛ, Mã atɔɔk ɛɛti ŋaa cin gaga nɔkɔ ŋaati alaŋ agami zoocmaza, ma akɔ ariyi ŋaa nico bodo ɛɛti oman, anyek niini ŋaa nico kodoma zoocmaz. Buk ɛɛti ci ariyi nɔɔnɔ o odoma zoocmaz.
32 Eu, porém, lhes digo que quem se divorcia da esposa, exceto por imoralidade, a faz cometer adultério. E quem se casa com uma mulher divorciada também comete adultério.”
33 Aziiŋnu baale gɔɔn zɔɔz ci azi nɛ, Má itoonu zaar o Joowo gaga. Bar mã itoontu Jook, abon didi agoonu gi nico.
33 “Vocês também ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não quebre seus juramentos; cumpra os juramentos que fizer ao Senhor’.
34 Bar zin inoko naana kanekuŋ nɛ, Má itoonu Jook been nɛɛn. Buk má itoonu tammu taden, eeci tammu tadena ŋino abaai Jooi alya nɛɛn.
34 Eu, porém, lhes digo que não façam juramento algum. Não digam: ‘Juro pelo céu’, pois o céu é o trono de Deus.
35 Buk má itoonu tɔdɔ, eeci tɔdɔwa een ŋino ataadek Jooi zɔɔ nɛɛn. Buk má itoonu Jerusalɛm, eeci een kutur o alaan o adikir nɛɛn.
35 Também não digam: ‘Juro pela terra’, pois a terra é onde ele descansa os pés. E não digam: ‘Juro por Jerusalém’, pois Jerusalém é a cidade do grande Rei.
36 Má bar buk itoonu eleeti ugooc maany, eeci alaŋ niiga aganeku otoweec imitat codoi ṯɔr ootine cugooc o kizi vɔɔr, karabɔŋ kizi koli.
36 Nem sequer digam: ‘Juro pela minha cabeça’, pois vocês não podem tornar branco ou preto um fio de cabelo sequer.
37 Olla gɔɔn iziti nɛ, Yɔŋ, karabɔŋ aziyu nɛ, Akɔm! Eeci zoozowa ogɛn ci arooŋnyu udukta neke avu Loryenta.
37 Quando disserem ‘sim’, seja de fato sim. Quando disserem ‘não’, seja de fato não. Qualquer coisa além disso vem do maligno.”
38 Iziiktu buk baale azi ɔl nɛ, Mã akana ɛɛti gɔn keberec, akata buk nɔɔnɔ keberec. Mã aliba ɛɛti gɔn nyigitat, ilibta buk nɔɔnɔ nyigitat.
38 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Olho por olho, dente por dente’.
39 Bar zin naana inoko kanekuŋ nɛ, Mã agoonekin ɛɛti gi ci gɛr, má acaca been nɛɛn. Mã arookin ɛɛti voret ci azo o, towek bodo ci kaŋeto o.
39 Eu, porém, lhes digo que não se oponham ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça também a outra.
40 Mã akoyin ɛɛti oman rooni arɔɔŋ kaamawin rum unun zinzeetinu, anyek buk nɔɔnɔ rum unun malkinto.
40 Se você for processado no tribunal e lhe tomarem a roupa do corpo, deixe que levem também a capa.
41 Mã arooŋnyin takirɛnti oman nyayek nɔɔnɔ ijo cigin dɔyiza ŋintimiliny, nyayek nɔɔnɔ ŋinti wun kal.
41 Se alguém o forçar a caminhar uma milha com ele, caminhe duas.
42 Mã anyak eet ci alayin gi ci alayin, ma anyei niina gi nico, anyek nɔɔnɔ labak. Buk mã arɔɔŋ ɛɛti gi ci akɔ aliŋliŋi zɛɛ ŋaan abadakin tiŋeere, anyek nɔɔnɔ labak.
42 Dê a quem pedir e não volte as costas a quem quiser tomar emprestado de você.”
43 Aziiŋnyu baale gɔɔn azi kɛɛrita ugooc nɛ, Ereezit laŋotugooc doon! Otoborit ɔl o amarninuŋ igeet!
43 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Ame o seu próximo’ e odeie o seu inimigo.
44 Bar zin inoko naana kanekuŋ nɛ, Ereezit buk ɔl o amarninuŋ igeet. Ijintek buk Jook ɔl o agiduŋ.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem por quem os persegue.
45 Mã agoonu nɔkɔ, izitu koca niiga didi dɔl o baatunooŋ o aavi tammu tadena. Eeci anyek niini ii kuduna, ma ataran ɔl o abon kibeen ɔl o gɛr buk. Ma anyek buk niini tammu taden kitiilak maam ɔl o abon ki ɔl o gɛr dook.
45 Desse modo, vocês agirão como verdadeiros filhos de seu Pai, que está no céu. Pois ele dá a luz do sol tanto a maus como a bons e faz chover tanto sobre justos como injustos.
46 Mã areezu ɔl o areezuŋ igeet doon, alaŋ koca atitinyuŋ Jooi igeet, eeci ɔl o gɛrzɛ agɔɔn gɔɔn buk niigi nɔkɔ.
46 Se amarem apenas aqueles que os amam, que recompensa receberão? Até os cobradores de impostos fazem o mesmo.
47 Mã azaayu laŋotugoocok doon, anyak gi ci utuguzu abon kujuk kaal o agɔɔn ɔl o alaŋ atuwe tɔ? Mayo nuun een ɔl o alaŋ atuwe gɔɔn buk agɔɔn niigi nɔkɔ.
47 Se cumprimentarem apenas seus amigos, que estarão fazendo de mais? Até os gentios fazem isso.
48 Abon zin niiga areezu ɔl dook ɔrɔɔt kiyo buk baatunooŋ o aavi tammu tadena o.
48 Portanto, sejam perfeitos, como perfeito é seu Pai celestial.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.