Mateus 5
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NAA
1 Mazi akɔ acin Yesu kɔlɛ ci meel avunak nɔɔnɔ nɔkɔ, ɔtɔɔt bɛ, ma akɔ aavi loota bɛ ɔɔwa. Ma avu aliya nuyawa oginɛ nɔɔnɔ kau.
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 Ma akana niini demziin ci adɛmzi nɔɔgɔ azi nɛ,
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 “Amayuwi ɔl o arɔɔŋ gɔl o Joowo, eeci baliin o Joowo izi cineeŋ.
3 — Bem-aventurados
4 Amayuwi ɔl o abad mony zinzeetinɛ kaale ugeec agɔɔn, eeci tiŋeere azoozek Jooi nɔɔgɔ.
4 — Bem-aventurados
5 Amayuwi ɔl o acɛlbɛzan eleeti, eeci tiŋeere ajowa niigi kaal o aterkedek Jooi nɔɔgɔ.
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 Amayuwi ɔl o arɔɔŋ kuzuuti zɔɔz o Joowo doon kujuk kaal dook loota, eeci ŋaan atirit Jooi nɔɔgɔ kutuguzɔ kaal ci abon.
6 — Bem-aventurados
7 Amayuwi ɔl o awucnek gɔnɔgja ogɛn, ma alaŋ acaca kaal o gɛr agoonek ɔl nɔɔgɔ, eeci buk tiŋeere awucnek niigi Jook.
7 — Bem-aventurados
8 Amayuwi ɔl o iimi zinzeeti ŋaaten Jook, eeci tiŋeere acin niigi Jook.
8 — Bem-aventurados
9 Amayuwi ɔl o aliŋliŋ ganɔn ɔla, eeci tiŋeere anyek Jooi nɔɔgɔ kizi dɔl cigin een didi.
9 — Bem-aventurados
10 Amayuwi ɔl o agide giye o agɔɔni kaal o aricanek Jooi nɔɔgɔ kutuguzɔ, eeci baliin o Joowo izi cineeŋ.
10 — Bem-aventurados
11 Amayuwenu niiga, eeci gɔɔn amezu dominɛt ki gidɛn o akanuŋ ɔl igeet vɔlɔŋa giye o anuyaŋ niiga aneet.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 Amayuwenu niiga ɔrɔɔt ɛlɛ, eeci azoonekuŋ Jooi vɔyit ci appe ɔrɔɔt tammu tadena. Agaac zin buk baale nyakaŋanɛta o Joowo amɛz gidɛn kiyo niiga noko.
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 Eelnu niiga kiyo mɛlɛ o ɔla dook loota ŋina. Bar zin gɔɔn mã idicai mɛlɛ mokcarɔnti, akɔm bodo gɔl oma ci ka kanycekɛ komokcar been nɛɛn. Izi gɛrzɛ nɔkɔ zɛɛ ma ajukonek tuu kizi gi ci labak, ma arɔc ɔl zɔɔnɛ.
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 Eelnu niiga kiyo vooritin o modɛni dook loota ŋina. Gɔɔn kuturi ci ɛɛnycai bɛ ɔɔwa, alaŋ aroodi ŋaati acini ɔl been nɛɛn.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 Akɔm eet ci atokol lamba muura, ma abuŋ ija. Bar atokol, ma anyek kataraan ceez kɛŋ dook.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 Abon zin buk niiga ataranu ɔl dook loota ŋina kaale ugooc abon agoonu ka kanycek niigi baatinai o aavi tammu tadena zany bonate unooŋ.
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 Má abaabanu aziyu nɛ, Kakun ka kiiya kuulal waragɛ o Joowo. Akɔm! Alaŋ kakun ka kiiya kutugu nɔkɔ, bar kakun ka kɛlɛɛmnyai keŋti ci zoozok o ayeedi waragewe o Joowo keelit tɔp.
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, akɔ zɛɛ ma aṯornɛkɛ tammu taden ki tɔdɔ, akɔm lotinowe nicoko ŋintimiliny tɛr aaryai been nɛɛn zɛɛ ma iina kaal o aduwa Jooi waragewe onin dook.
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Ma ɛɛti ci acɛlbɛzan lotinɛt ci miliny lotinowe o Joowo, ma bar anyek kizi gi ci miliny labak, ma adɛmɛz gɔnɔgi oogi kutuguzɔ kiyo niini o, acɛlbɛzɛni buk katin niini baliinte o Joowo kizi gi ci labak. Maje ɛɛti ci azooni lotinok nicoko, ma adɛmɛz gɔnɔgi oogi kuzuuti kiyo buk niini o, adiŋdiŋani buk katin niini baliinte o Joowo nɔkɔ.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Kaduwakuŋ zin naana igeet, mã alaŋ abonanu ɔrɔɔt zinzeetine ugooc ujukit bonat ci ɔl o Parici kibeen alaat o ademzek ɔl lotinok, alaŋ avoyu baliinte o Joowo been nɛɛn.
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 Aziiŋnu baale gɔɔn azi kɛɛrita ogaac nɛ, Má amuny eet ci deer. Mã alam eet ci amony eet ci deer, abon anyaayak rooni.
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Bar zin naana kanekuŋ nɛ, Mã alam eet ci olla abornek gɔn nɔŋ, apawonek nɔɔnɔ gerzitin. Mã anek ɛɛti gɔn nɛ, Olla niina arogi gaga, akɔm gi ci ka doma, abon apawonek buk nɔɔnɔ gerzitin. Maje ɛɛti ci anek gɔn nɛ, Een niina aliyai ci ḏɔmḏɔm, ajukonek niini goo o Loryento.
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 — ausente —
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 — ausente —
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 Mã anyak eet ci arɔɔŋ kooyin ineet rooni, abon aminyu niina ki nɔɔnɔ idica gi nico taman gɔla ŋina ɛlɛ ŋaati ŋaan urumti rooni. Mã alaŋ agoon nɔkɔ, akoyin koca niini ineet alaane o roonnyo, ma ŋinaante anyek alaani nici takirnya kɔɔt kacaptin ineet.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 Didilɛ kaduwakin ineet, mã ŋaan ruk karama, alaŋ koca oogjai been nɛɛn.
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 Aziiŋnu baale gɔɔn azi kɛɛrita ugooc nɛ, Má adoma zoocmaz.
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Bar zin inoko kaduwakuŋ naana ineet kanekuŋ nɛ, Mã anyak eet ci olla acin ŋaa culu alina, ma arɔɔŋ ziniza kɛlɛɛmtɔ ki nɔɔnɔ, utuguzɔ bar niini zoocmaz ki nɔɔnɔ odota ŋume o Joowo.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 Zin mã abacakin kɛbɛrɛci cune azo o gi ci gɛr, kata bitaala kodowiwin kɛbɛrɛci. Abon bar ŋaati adowinin kɛbɛrɛci kujuk ŋaati anyayɛ kɛbɛrɛ dook, ma ajukonek ɛlɛ dook goo o Loryento eecitɔ.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 Mã anyin aziiti cune azo o baca baciinok, tɛɛdak bitaalin jukek tuu. Abon bar ŋaati adowinin aziiti kujuk ŋaati anyayɛ azɛɛn dook, ma ajukonek ɛlɛ dook goo o Loryento.
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 Aziiŋnyu baale gɔɔn azi kɛɛrita ugooc nɛ, Mã atɔɔk ɛɛti ŋaa cin, abon ayɛɛdak niini nɔɔnɔ waragɛ ci aryanto.
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Bar zin inoko naana kanekuŋ nɛ, Mã atɔɔk ɛɛti ŋaa cin gaga nɔkɔ ŋaati alaŋ agami zoocmaza, ma akɔ ariyi ŋaa nico bodo ɛɛti oman, anyek niini ŋaa nico kodoma zoocmaz. Buk ɛɛti ci ariyi nɔɔnɔ o odoma zoocmaz.
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 Aziiŋnu baale gɔɔn zɔɔz ci azi nɛ, Má itoonu zaar o Joowo gaga. Bar mã itoontu Jook, abon didi agoonu gi nico.
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 Bar zin inoko naana kanekuŋ nɛ, Má itoonu Jook been nɛɛn. Buk má itoonu tammu taden, eeci tammu tadena ŋino abaai Jooi alya nɛɛn.
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Buk má itoonu tɔdɔ, eeci tɔdɔwa een ŋino ataadek Jooi zɔɔ nɛɛn. Buk má itoonu Jerusalɛm, eeci een kutur o alaan o adikir nɛɛn.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 Má bar buk itoonu eleeti ugooc maany, eeci alaŋ niiga aganeku otoweec imitat codoi ṯɔr ootine cugooc o kizi vɔɔr, karabɔŋ kizi koli.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Olla gɔɔn iziti nɛ, Yɔŋ, karabɔŋ aziyu nɛ, Akɔm! Eeci zoozowa ogɛn ci arooŋnyu udukta neke avu Loryenta.
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 Iziiktu buk baale azi ɔl nɛ, Mã akana ɛɛti gɔn keberec, akata buk nɔɔnɔ keberec. Mã aliba ɛɛti gɔn nyigitat, ilibta buk nɔɔnɔ nyigitat.
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Bar zin naana inoko kanekuŋ nɛ, Mã agoonekin ɛɛti gi ci gɛr, má acaca been nɛɛn. Mã arookin ɛɛti voret ci azo o, towek bodo ci kaŋeto o.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Mã akoyin ɛɛti oman rooni arɔɔŋ kaamawin rum unun zinzeetinu, anyek buk nɔɔnɔ rum unun malkinto.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 Mã arooŋnyin takirɛnti oman nyayek nɔɔnɔ ijo cigin dɔyiza ŋintimiliny, nyayek nɔɔnɔ ŋinti wun kal.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Mã anyak eet ci alayin gi ci alayin, ma anyei niina gi nico, anyek nɔɔnɔ labak. Buk mã arɔɔŋ ɛɛti gi ci akɔ aliŋliŋi zɛɛ ŋaan abadakin tiŋeere, anyek nɔɔnɔ labak.
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 Aziiŋnyu baale gɔɔn azi kɛɛrita ugooc nɛ, Ereezit laŋotugooc doon! Otoborit ɔl o amarninuŋ igeet!
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Bar zin inoko naana kanekuŋ nɛ, Ereezit buk ɔl o amarninuŋ igeet. Ijintek buk Jook ɔl o agiduŋ.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Mã agoonu nɔkɔ, izitu koca niiga didi dɔl o baatunooŋ o aavi tammu tadena. Eeci anyek niini ii kuduna, ma ataran ɔl o abon kibeen ɔl o gɛr buk. Ma anyek buk niini tammu taden kitiilak maam ɔl o abon ki ɔl o gɛr dook.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Mã areezu ɔl o areezuŋ igeet doon, alaŋ koca atitinyuŋ Jooi igeet, eeci ɔl o gɛrzɛ agɔɔn gɔɔn buk niigi nɔkɔ.
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Mã azaayu laŋotugoocok doon, anyak gi ci utuguzu abon kujuk kaal o agɔɔn ɔl o alaŋ atuwe tɔ? Mayo nuun een ɔl o alaŋ atuwe gɔɔn buk agɔɔn niigi nɔkɔ.
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Abon zin niiga areezu ɔl dook ɔrɔɔt kiyo buk baatunooŋ o aavi tammu tadena o.
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.