Mateus 26

ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs VC

Sair da comparação
VC Versão Católica
1 Mazi adica Yesu demziin ci kaal nicoko dook, enek nuyak ogin nɛ,
1 — ausente —
2 “Agayu niiga tiŋeere ece iiten o Juz gɔɔn aadanɛ vardaŋinɛt. Zin iitene nice naana Ŋɛɛrti Eeto kakɔ kanyononei ɔl o ka kɔɔt kotodoyan aneet keete ween talakec.”
2 Ye know that after two days the passover takes place, and the Son of man is delivered up to be crucified.
3 Ivitak ni alaata o ceez o Joowo kibeen alaat o Juz kɔrɔk o Kayavas ween alaan o adikir ceeze o Joowo.
3 Then the chief priests and the elders of the people were gathered together to the palace of the high priest who was called Caiaphas,
4 Ma avu abaaban niigi gɔl ci ka kagamti Yesu gɛnyiza, kɔkɔm eet ci aga, ka kɔɔt kuruyit nɔɔnɔ kadaak.
4 and took counsel together in order that they might seize Jesus by subtlety and kill him;
5 Ma anɔ nɛ, “Alaŋ abon ŋaati kagɔɔni gi nico iinyaye ci vardaŋinto o, gɛrzɛ ŋaan ayoket ɔl ageet.”
5 but they said, Not in the feast, that there be not a tumult among the people.
6 Ma iitene oman aavi Yesu ole o eet o kazi Saiman baal amɔɔr mɔɔriz o gidaŋ e Bezaniya.
6 — ausente —
7 Mazi ŋaan adake nɔkɔ, iiyak nɔɔnɔ ŋaa ci anyaa ketezewoc ci abiz karacoc ci ataala guruce ci meelik ɔrɔɔt. Ma aku atitiny niini Yesu ŋaati aḏuutɛkɛ nɔɔnɔ karacoc nico nɔɔnɔ ɔɔ.
7 a woman, having an alabaster flask of very precious ointment, came to him and poured it out upon his head as he lay at table.
8 Mazi acin nuyawa gi ci agɔɔn ŋaa nici noko, otoborit niigi nɔŋ. Ma aŋɔmtɔ anɔ nɛ, “Ma laadun ŋaa nici aminaŋi karacoc nico gaga naa?
8 But the disciples seeing it became indignant, saying, To what end {was} this waste?
9 Alaŋ abon waan bar ataalanɛ karacoc nico guruc ci meelik ka kanyozek guruca ɔl o amaat?”
9 for this might have been sold for much and been given to the poor.
10 Maje Yesu aga gi ci azɔɔz niigi noko nɔkɔ, ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Aŋomotu dim ŋaa nico naa? Ma gi ci agoonekan niini aneet noko gi ci abon ɔrɔɔt ɛlɛ ŋaatan.
10 But Jesus knowing {it} said to them, Why do ye trouble the woman? for she has wrought a good work toward me.
11 Ma ɔl ci amaat o ŋaan aromenu tiŋeere niiga ki nɔɔgɔ ŋina iinya dook. Maje naana alaŋ bodo karomɛ ki igeet tiŋeere tup.
11 For ye have the poor always with you, but me ye have not always.
12 Aḏuutekan niini karacoc o adimanan niini aneet ka kɛrɛwa dawiin.
12 For in pouring out this ointment on my body, she has done it for my burying.
13 Inoko zin anycaŋ kuduwayuŋ gi ce. Tiŋeere gɔɔn ma akɔ uuwaki kaviyawa o Joowo loocowɛ dook, aadjai buk gi ci ona agɔɔn ŋaa nicini noko.”
13 Verily I say to you, Wheresoever these glad tidings may be preached in the whole world, that also which this {woman} has done shall be spoken of for a memorial of her.
14 Ɔɔtɔ ni Judaz Iskariyot ween nuyai codoi nuyawe ween amɔtɔ ram ook alaate o ceez o Joowo.
14 — ausente —
15 Ma akɔ anek nɔɔgɔ nɛ, “Mã kayelekuŋ gɔl ci agamnyu Yesu, anyaŋ koca naa?” Anycek ni niigi nɔɔnɔ guruc ceen eetom kamɔtɔ.
15 and said, What are ye willing to give me, and *I* will deliver him up to you? And they appointed to him thirty pieces of silver.
16 Akata ni Judaz iinyaye niceke orooŋun gɔl ci ka kɛyɛlɛkɛ nɔɔgɔ Yesu.
16 And from that time he sought a good opportunity that he might deliver him up.
17 Ma iitene o akanan lotɛn o vardaŋinto gɔɔn adayi ɔl ḏɔkɛn o alaŋ amokcar, ivitak nuyawa Yesu, ma avu anek nɛ, “Mayo arooŋnyet koota kutuguzeyin dayiin ci vardaŋinto ŋaaḏaŋ?”
17 — ausente —
18 Ma abɛdɛkɛ niini nɔɔgɔ anek nɛ, “Anyak eet oma kutura ŋinaante. Ɔɔtɔ enektek nɔɔnɔ nɛ, Azi alaani o demziinto nɛ, Izi iiten ci ka kadakta naana ki nuyak ogan dayiin o vardaŋinto ole cun e.”
18 And he said, Go into the city unto such a one, and say to him, The Teacher says, My time is near, I will keep the passover in thy house with my disciples.
19 Ɔɔtɔ ni didi nuyawa utuguzɔ kiyo ona aduwak Yesu nɔɔgɔ o, ma avɔ agɔɔn dayiin o vardaŋinto ŋinaante.
19 And the disciples did as Jesus had directed them, and they prepared the passover.
20 Ma yomana ivita Yesu ki nuyak ogin een amɔtɔ ram, ma aavtiz loota ka kadaktɔ.
20 And when the evening was come he lay down at table with the twelve.
21 Ma dayiinɛ ŋina enek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Didilɛ kaduwakuŋ igeet, ataalinan tiŋeere ɛɛti codoi ŋaatunooŋ aneet.”
21 And as they were eating he said, Verily I say to you, that one of you shall deliver me up.
22 Mazi azii nuyawa gi nico, ivirit nɔɔgɔ dook zinzeeti. Ma ajin ceeni gɔɔn ŋaatineeŋ Yesu anek nɛ, “Aneeta gi? Manyi, aneeta gi?”
22 And being exceedingly grieved they began to say to him, each of them, Is it *I*, Lord?
23 Ma abɛdɛkɛ Yesu nɔɔgɔ anek nɛ, “Akɔ tiŋeere ataalinan ɛɛti ci kazola ki nɔɔnɔ dayiin ŋina noko ɛlɛ.
23 But he answering said, He that dips his hand with me in the dish, *he* it is who shall deliver me up.
24 Zin naana Ŋɛɛrti Eeto ŋaan kadaai ebaal aduwan waragɛ o Joowo laadun e. Bar zin nɔŋ ci kol eete ci akɔ ataalinan aneet o. Abon da bar niini alaŋ aritai dook.”
24 The Son of man goes indeed, according as it is written concerning him, but woe to that man by whom the Son of man is delivered up; it were good for that man if he had not been born.
25 Buk Judaz o ka kook kataalɔi Yesu e ijin buk nɔɔnɔ anek nɛ, “Manyi, aneet gi?”
25 And Judas, who delivered him up, answering said, Is it *I*, Rabbi? He says to him, *Thou* hast said.
26 Mazi ŋaan adake niigi nɔkɔ, odoma Yesu ḏokoc, ma anyek Jook zany, ma atɛɛt ḏokoc nico, ma aŋerek nuyak, ma azi nɛ, “Adayit. Nicini ɛlɛ onan nɛɛn.”
26 — ausente —
27 Bodo adoma diic ci nyaanu, ma anyek Jook zany, ma anyek nɔɔgɔ anek nɛ, “Owodit niiga dook.
27 And having taken {the} cup and given thanks, he gave {it} to them, saying, Drink ye all of it.
28 Nicigi biye ogan ayelza terkediin o Joowo aḏuutonek looc ka kutuyɔ ɔl ci meel, ma aaryai baciinowa ugeec.
28 For this is my blood, that of the {new} covenant, that shed for many for remission of sins.
29 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, alaŋ bodo naana kawodɛ ŋaatodoi ki igeet zɛɛ ma kavɔ kawudɛ baliinte o baaba.”
29 But I say to you, that I will not at all drink henceforth of this fruit of the vine, until that day when I drink it new with you in the kingdom of my Father.
30 Artek ni niigi beniin codoi, ma iŋaaz avɔ biye o kazi Kiŋiroc.
30 Depois do canto dos Salmos, dirigiram-se eles para o monte das Oliveiras.
31 Enek ni Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Adotekaŋ tija looc, ma aviryu niiga dook, eeci azi waragɛwi o Joowo nɛ, Karui tiŋeere eet o towawiinto kazaantɛ ɛɛzana.
31 Disse-lhes então Jesus: Esta noite serei para todos vós uma ocasião de queda; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão dispersadas {Zc 13,7}.
32 Zin tiŋeere ma kitiŋa naana daayiza, karake ŋaatunooŋ kakɔ Galiliya.”
32 Mas, depois da minha Ressurreição, eu vos precederei na Galiléia.
33 Enico itiŋa Pitɔr, ma anek Yesu nɛ, “Alaŋ bai naana kooŋnekin looc been nɛɛn! Yo nuun avir nuyawa dook, alaŋ naana kavir.”
33 Pedro interveio: Mesmo que sejas para todos uma ocasião de queda, para mim jamais o serás.
34 Ma abɛdɛkɛ Yesu nɔɔnɔ anek nɛ, “Didilɛ kaduwakin ineet, adaŋnyan tija lak iiyu zɛɛ ma arɔk toloci o oowu.”
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo: nesta noite mesma, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
35 Ma abɛdɛkɛ Pitɔr nɔɔnɔ anek nɛ, “Alaŋ bai naana kadaŋnyin been nɛɛn, mayo nuun mã ka kadaayit ki ineet.”
35 Respondeu-lhe Pedro: Mesmo que seja necessário morrer contigo, jamais te negarei! E todos os outros discípulos diziam-lhe o mesmo.
36 Ivita ni Yesu ki nuyak ogin. Mazi avu arum ŋinti kazi Gezemani biye o kazi Kiŋiroc, enek niini nɔɔgɔ nɛ, “Aavtiz ŋina rak ŋinti ŋaan kakɔ kaŋaryinɛ o.”
36 Retirou-se Jesus com eles para um lugar chamado Getsêmani e disse-lhes: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Ma akɔyi niini Pitɔr ki lɔgɔz o Zebedi kazi Jemis been Jɔn. Maje nɔɔnɔ avir ziniz ɔrɔɔt ɛlɛ.
37 E, tomando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Ma anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Kanyei naana ziniza inoni ci appe ɔrɔɔt ci ajonini daayizi. Aavtiz zin niiga ŋina ebeyit eleeti ŋaryiinta.”
38 Disse-lhes, então: Minha alma está triste até a morte. Ficai aqui e vigiai comigo.
39 Ma akɔ niini ŋintimiliny, ma akani ŋum looc, ma aŋaryɛ azi nɛ, “Baaba, mã anyak gɔl oma, aara piryakzɛt ci ka kiiyayan noko ŋaatan. Alaŋ een zin bar eo karɔɔŋɛ naana, bar tugu eo arɔɔŋɛ niina.”
39 Adiantou-se um pouco e, prostrando-se com a face por terra, assim rezou: Meu Pai, se é possível, afasta de mim este cálice! Todavia não se faça o que eu quero, mas sim o que tu queres.
40 Mazi abadaak nuyak ween iiyu e, amada nɔɔgɔ ataŋguzɔ. Ma anek niini Pitɔr nɛ, “Ma niiga dook iyontiya alaŋ atamanu kicintɛ ki aneet ziit codoi ṯɔr o naa?
40 Foi ter então com os discípulos e os encontrou dormindo. E disse a Pedro: Então não pudestes vigiar uma hora comigo...
41 Iziti vililɛ. Aŋaruyɔ ka calaŋ acinanuŋ Loryen zinzeeti zɛɛ ma agoonu oŋɛ. Eeci zinzeeti ugooc arɔɔŋ kutuguzɔ kaal ci abon, maje bar eleeti cugooc o alaŋ anyak dɔyiz.”
41 Vigiai e orai para que não entreis em tentação. O espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 Bodo ŋintimiliny nɔkɔ imiirozek Yesu ŋaryiin. Ma akɔ ajin Jook anek nɛ, “Baaba, mã alaŋ piryakzɛt ci ka kiiyayan noko aaryai, tugu eo arooŋ niina labak.”
42 Afastou-se pela segunda vez e orou, dizendo: Meu Pai, se não é possível que este cálice passe sem que eu o beba, faça-se a tua vontade!
43 Mazi abada ŋaryiinta, amada bodo nuyak ataŋguzɔ, eeci adoŋ niigi ɔrɔɔt ɛlɛ.
43 Voltou ainda e os encontrou novamente dormindo, porque seus olhos estavam pesados.
44 Bodo amiiri niini, ma akɔ aŋaryɛ aduwa zɔɔz we ɛlɛ.
44 Deixou-os e foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Ma abadaak nuyak, ma aku anek nɛ, “Ŋaan dim ooginu nɔkɔ? Izi zin ziiti o ka kanyozekɛ naana Ŋɛɛrti Eeto ɔl o oŋenu ajɔn.
45 Voltou então para os seus discípulos e disse-lhes: Dormi agora e repousai! Chegou a hora: o Filho do Homem vai ser entregue nas mãos dos pecadores...
46 Itiŋgaz, kɔtɔɔz. Icinit di, iiya ɛɛti o ka kook kataaloyan.”
46 Levantai-vos, vamos! Aquele que me trai está perto daqui.
47 Mazi ŋaan azɔɔz Yesu nɔkɔ, urum Judaz looc ɔrkɔra kibeen ɔl ci meel gɛr ci itoona alaata o ceez o Joowo been ɔl o Juz baayizo. Awoya niigi dilanyai ki kɛɛni.
47 Jesus ainda falava, quando veio Judas, um dos Doze, e com ele uma multidão de gente armada de espadas e cacetes, enviada pelos príncipes dos sacerdotes e pelos anciãos do povo.
48 Maje uyen Judaz enek nɔɔgɔ nɛ, “Tedec mã acinu eet ci kacoco ŋalyamoc o, nɔɔnɔ nɛɛn agamit.”
48 O traidor combinara com eles este sinal: Aquele que eu beijar, é ele. Prendei-o!
49 Mazi aku arum Judaz looc, ook ŋaati Yesu ecodoi nɔkɔ, ma anek nɔɔnɔ nɛ, “Abona, alaan o demziinto.” Ma acoco nɔɔnɔ ŋalyamoc.
49 Aproximou-se imediatamente de Jesus e disse: Salve, Mestre. E beijou-o.
50 Enek ni Yesu nɔɔnɔ anek nɛ, “Laŋo, tugu gi ci arooŋ tugu o labak.”
50 Disse-lhe Jesus: É, então, para isso que vens aqui? Em seguida, adiantaram-se eles e lançaram mão em Jesus para prendê-lo.
51 Ma avoca nuyaiti codoi nuyawe o aromɛ ki Yesu o kabaz tibila, ma atɛɛda gabarɛn ci alaan o ceez o Joowo itat por.
51 Mas um dos companheiros de Jesus desembainhou a espada e feriu um servo do sumo sacerdote, decepando-lhe a orelha.
52 Ma anek Yesu nɔɔnɔ nɛ, “Bil di! Arek kabaz cun noko tibil. Eeci ɔl o gɔɔn akat ɔl dilanyai dook adaai buk katin niigi dilanyai.
52 Jesus, no entanto, lhe disse: Embainha tua espada, porque todos aqueles que usarem da espada, pela espada morrerão.
53 Alaŋ agayu mã inoko kawo baaba, itoonakan toonnyaye ogin ci meelik enico ɛlɛ kiiya kitiritan o?
53 Crês tu que não posso invocar meu Pai e ele não me enviaria imediatamente mais de doze legiões de anjos?
54 Mazi koca avu atiritan toonnyawa aneet, ka zin zɔɔz o waragɛ o Joowo kɛlɛɛmnyai ku?”
54 Mas como se cumpririam então as Escrituras, segundo as quais é preciso que seja assim?
55 Enek ni Yesu kɔlɛ dook nɛ, “Naa avunakaŋ kɛɛni ki dilanyai ka ivita agamtaŋ kiyo keen agoryai o naa? Karomɛ gɔɔn naana ki igeet tup kadɛmzɛ ceeze o Joowo, ma ŋaan agamtaŋ.
55 Depois, voltando-se para a turba, falou: Saístes armados de espadas e porretes para prender-me, como se eu fosse um malfeitor. Entretanto, todos os dias estava eu sentado entre vós ensinando no templo e não me prendestes.
56 Bar zin kaala nicigi dook iina o ka kɛlɛɛmnyai zoozowa baal ayɛɛt nyakaŋanɛta e.”
56 Mas tudo isto aconteceu porque era necessário que se cumprissem os oráculos dos profetas. Então os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Ooti ni ɔl ci ona agam Yesu o nɔɔnɔ ole o alaan o ceez o Joowo kazi Kayavas ŋaa ona alotɛn alaata o gɔɔn ademzek ɔl lotinok kibeen ɔl o Juz baayizo e.
57 Os que haviam prendido Jesus levaram-no à casa do sumo sacerdote Caifás, onde estavam reunidos os escribas e os anciãos do povo.
58 Mazi avɔyi niigi Yesu, unuwun Pitɔr nɔɔgɔ vurta rɛɛna zɛɛ ma avɔ arum kɔrɔk ci Kayavas ona avɔyi ɔl Yesu o. Ook ni aavu niini loota oromtɛ ki ɔl o abɛk ceez o alaano kɔrɔk kɛŋa ka kicin gi ci arɔɔŋ kutuguzek ɔl Yesu o.
58 Pedro seguia-o de longe, até o pátio do sumo sacerdote. Entrou e sentou-se junto aos criados para ver como terminaria aquilo.
59 Maje alaata o ceez o Joowo ki ɔl o roonnyo dook arɔɔŋ gɔl ci ajowan gi ci gɛr abaca Yesu ka kɔɔt kuruyit nɔɔnɔ kadaak.
59 Enquanto isso, os príncipes dos sacerdotes e todo o conselho procuravam um falso testemunho contra Jesus, a fim de o levarem à morte.
60 Bar zin ɔkɔm gi ci gɛr ajowa niigi ŋaatin kina, yo nuun akat ɔl ci meelik gɛr nɔɔnɔ vɔlɔŋa o. Ma vurta itiŋgazɔ ɔl raman jena.
60 Mas não o conseguiram, embora se apresentassem muitas falsas testemunhas.
61 Ma anek ɔl o roonnyo vɔlɔŋa nɛ, “Kaziiŋna iiten baale azi ɛɛti nici nɛ, Kanim naana kɔɔyɔk ceez ci Joowo noko, ma bodo kenyeeti iinyaye ceen iiyu.”
61 Por fim, apresentaram-se duas testemunhas, que disseram: Este homem disse: Posso destruir o templo de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Mazi azii Kayavas zɔɔz nico, itiŋa jena, ma anek Yesu nɛ, “Anyei gi ci arooŋ bariz zoozowe ci aduwa ɔl nici noko tɔ?”
62 Levantou-se o sumo sacerdote e lhe perguntou: Nada tens a responder ao que essa gente depõe contra ti?
63 Maje Yesu ajaki niini labak cin. Ma bodo anek alaani Yesu nɛ, “Inoko didi zaare o Jook o arogi duwayet mã een niina Kiristo ween ŋɛɛrti Joowo ɛlɛ nɛɛn.”
63 Jesus, no entanto, permanecia calado. Disse-lhe o sumo sacerdote: Por Deus vivo, conjuro-te que nos digas se és o Cristo, o Filho de Deus?
64 Ma abɛdɛkɛ Yesu nɔɔnɔ anek nɛ, “Nɛɛn ci aduwa niina o. Inoko zin kaduwakuŋ igeet ci aavtiyu ŋina noko dook, acinaŋ tiŋeere niiga aneeta Ŋɛɛrti Eeto ŋaati kaavɛ aziite o Joowo azo, ma kabada tiŋeere ŋaati kawoyanɛ diizwani tamma.”
64 Jesus respondeu: Sim. Além disso, eu vos declaro que vereis doravante o Filho do Homem sentar-se à direita do Todo-poderoso, e voltar sobre as nuvens do céu.
65 Mazi azii alaani zɔɔz nico, otobor nɔŋ, ma arɛɛc rumanɛ ogin maany, ma azi nɛ, “Ɛɛti nici amomoz Jook giye ci anyekɛ ɛlɛ kizi Jook noko. Inoko iziiktu niiga dook zɔɔz ci aduwa niini noko. Alaŋ bodo karɔɔŋ cudanɛ oogi.
65 A estas palavras, o sumo sacerdote rasgou suas vestes, exclamando: Que necessidade temos ainda de testemunhas? Acabastes de ouvir a blasfêmia!
66 Inoko zin arooŋnyu niiga apaktek nɔɔnɔ naa zooze nico?”
66 Qual o vosso parecer? Eles responderam: Merece a morte!
67 Otortek ni niigi nɔɔnɔ amot, ma arɔɔk.
67 Cuspiram-lhe então na face, bateram-lhe com os punhos e deram-lhe tapas,
68 Ma adoma ɔl ci ona aruk nɔɔnɔ voret noko, ajin nɔɔnɔ anek nɛ, “Kiristo, aga ri niina kaal dook. Ŋɛnɛɛn ci arookin o?”
68 dizendo: Adivinha, ó Cristo: quem te bateu?
69 Maje Pitɔr aavi bitaala kɔrɔk kɛŋa. Ma aku dole ceen gabaren ci alaan o ceez o Joowo, ma anek Pitɔr nɛ, “Orkoryu ri buk gɔɔn niina kibeen Yesu ci Galili noko.”
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado no pátio. Aproximou-se dele uma das servas, dizendo: Também tu estavas com Jesus, o Galileu.
70 Ma bar adaŋnyi Pitɔr ɔl dook kɔrgɛna ŋina anek dole nico nɛ, “Alaŋ kaga gi ci aduwa o been nɛɛn.”
70 Mas ele negou publicamente, nestes termos: Não sei o que dizes.
71 Ma iŋaaz niini ŋina, ma akɔ araan otoga. Bodo icin dole ceen gabarɛn oman nɔɔnɔ, ma anek ɔl nɛ, “Ɔrkɔr gɔɔn buk ɛɛti nici ki Yesu o Nazarɛt.”
71 Dirigia-se ele para a porta, a fim de sair, quando outra criada o viu e disse aos que lá estavam: Este homem também estava com Jesus de Nazaré.
72 Bodo ni adaŋnyi Pitɔr azi nɛ, “Didilɛ kateedona zɔɔ, alaŋ kaga eet ci aduwa o been nɛɛn.”
72 Pedro, pela segunda vez, negou com juramento: Eu nem conheço tal homem.
73 Bodo ŋintimiliny nɔkɔ ivitak ɔl o ɛɛl ŋinaante e Pitɔr, ma avu anek nɛ, “Niina alya een eet codoi ole o Yesu, eeci azooz kiyo niigi o.”
73 Pouco depois, os que ali estavam aproximaram-se de Pedro e disseram: Sim, tu és daqueles; teu modo de falar te dá a conhecer.
74 Ma abarzek bodo Pitɔr nɔɔgɔ anek nɛ, “Didilɛ mã kaduwa vɔlɔŋ, adaakan koca tammu. Alaŋ kaga eet nico.”
74 Pedro então começou a fazer imprecações, jurando que nem sequer conhecia tal homem. E, neste momento, cantou o galo.
75 Ma aada Pitɔr gi baal anek Yesu nɛ, “Adaŋnyan tiŋeere lak iiyu zɛɛ ma arɔk toloci e.” Udun ni niini ook bitaala, ma akɔ alu ɔrɔɔt ɛlɛ.
75 Pedro recordou-se do que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, negar-me-ás três vezes. E saindo, chorou amargamente.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.