Lucas 1
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NVT
1 Tipoliz o kareezin, eteyeedit baale ɔl ci meelik kaal baal agooni ŋaatinai ŋina e.
1 Muitos se propuseram a escrever uma narração dos acontecimentos que se cumpriram entre nós.
2 Eteyeedit niigi kaal baal aduwaket ageet ɔl baal icinit niigi alya keberene ugeec kaal nicoko ŋaati agooninɛ e. Arak kaal nicoko cinɛnta niigi, makacin waanice uuwayit niigi zɔɔz nico.
2 Usaram os relatos que nos foram transmitidos por aqueles que, desde o princípio, foram testemunhas oculares e servos da palavra.
3 Nyakaraŋatoi o adikir, kiiya zin buk naana kɛdɛmɛza kaal nicoko dook juruŋ ŋinti wun ɔrɔɔt. Inoko zin kayeedekin naana ineet waragɛ ci kazeden kaal nicoko.
3 Depois de investigar tudo detalhadamente desde o início, também decidi escrever-lhe um relato preciso, excelentíssimo Teófilo,
4 Kagoon zin nɔkɔ o, ka ga niina gi ween didi baal edemezu laadun e juruŋ.
4 para que tenha plena certeza de tudo que lhe foi ensinado.
5 Baale irkitowe baal ɛɛnɛ Erod alaan o looc o kazi Judiya e, anyak eet ci kazi Zakeriya ceen alaan ci miliny ceeze o Joowo. Niini borit ci ɔl o kazi Abija o gɔɔn aliŋliŋ ceeze o Joowo. Zakeriya anyak ŋaa ci kazi Ilizibɛz ceen buk niini borit ci ɔl o aliŋliŋ ceeze o Joowo.
5 Quando Herodes era rei da Judeia, havia um sacerdote chamado Zacarias, que fazia parte do grupo sacerdotal de Abias. Sua esposa, Isabel, também pertencia à linhagem sacerdotal de Arão.
6 Ma waanice abaak Zakeriya kibeen Ilizibɛz baayiz ci abon ŋume o Joowo, ma azooni niigi dook lotinok o Joowo.
6 Zacarias e Isabel eram justos aos olhos de Deus e obedeciam cuidadosamente a todos os mandamentos e estatutos do Senhor.
7 Maje nɔɔgɔ akɔm dɔl cigeec, eeci waanice Ilizibɛz awɔ koliin zɛɛ makacin iziti niigi dook matuwo.
7 Não tinham filhos, pois Isabel era estéril, e ambos já estavam bem velhos.
8 Ma iitene oman izi waŋi ci Zakeriya ka kook kiliŋliŋi ceeze o Joowo eo gɔɔn anyɔnɛ niigi liŋliŋɔn laadun.
8 Certo dia, Zacarias estava servindo diante de Deus no templo, pois seu grupo realizava o trabalho sacerdotal, conforme a escala.
9 Aŋɛra ɔl nɔɔnɔ keere uneeŋ gɔɔn agɔɔni maadico ka kook kutururek karkar goo ŋaao taabinto. Ook ni niini ceeze o Joowo eecitɔ.
9 Foi escolhido por sorteio, como era costume dos sacerdotes, para entrar no santuário do Senhor e queimar incenso.
10 Maje ɔl dook aŋaryɛ ceez bitaala ŋinti ona akɔ arurɛkɛ niini karkar goo o.
10 Enquanto o incenso era queimado, uma grande multidão orava do lado de fora.
11 Mazi ŋaan akɔ arurek Zakeriya karkar goo nɔkɔ, iiyak toonnyaiti ci Joowo nɔɔnɔ, ma aku abil ŋino taabinto libire ci azo o.
11 Então um anjo do Senhor lhe apareceu, à direita do altar de incenso.
12 Mazi acin Zakeriya nɔɔnɔ nɔkɔ, ɔtɔŋɔlɛ ɔrɔɔt ɛlɛ.
12 Ao vê-lo, Zacarias ficou muito abalado e assustado.
13 Bar anek toonnyaiti nici nɔɔnɔ nɛ, “Zakeriya, má aŋolinan gaga, eeci kanyaakin kaviyak Joowa. Iziiwun Jooi ŋaryiin unun. Aritakin tiŋeere ŋaa cune kazi Ilizibɛz noko logoz. Zin mazi aritai, katek zaar ci kazi nɛ Jɔn.
13 O anjo, porém, lhe disse: “Não tenha medo, Zacarias! Sua oração foi ouvida. Isabel, sua esposa, lhe dará um filho, e você o chamará João.
14 Atalnɛ katin niina tiryante cin o, ma buk atalnɛ ɔl ci meel.
14 Você terá grande satisfação e alegria, e muitos se alegrarão com o nascimento do menino,
15 Eeci niini tiŋeere titiny ɔrɔɔt ŋume o Joowo. Ma alaŋ awot nyaan been nɛɛn. Akunak tiŋeere nɔɔnɔ Vɔŋizi o Joowo iŋaan aavi yaatin kɛŋa nɔkɔ.
15 pois ele será grande aos olhos do Senhor. Nunca tomará vinho nem outra bebida forte. Será cheio do Espírito Santo, antes mesmo de nascer.
16 Alama katin niini ɔl ci meel ole o Israyil ka kivita kiziiyit Manyi ween Jook uneeŋ.
16 Fará muitos israelitas voltarem ao Senhor, seu Deus.
17 Arayai katin niini ɔɔwa ŋaati Manyi, ma anyak dɔyiz ci abil kiyo baal anyak nyakaŋani o kazi Ilija e. Arom bodo katin niini dɔl ki baatigeec ŋaatodoi. Abadaan tiŋeere niini ɔl o alaŋ azooni zɔɔz o Joowo kivita kabaabanit baabaninok ci ɔl o abon. Aku tiŋeere atom niini ɔl ka kidimdimanit eleeti kereec kuni o Manyi.”
17 Será um homem com o espírito e o poder de Elias, e preparará o povo para a vinda do Senhor. Fará o coração dos pais voltar para seus filhos e levará os rebeldes a aceitarem a sabedoria dos justos”.
18 Ma abɛdɛkɛ Zakeriya toonnyai nico anek nɛ, “Ka zin yo naana kaga zɔɔz nico een didi o ku? Inoko naana ki ŋaa onan kidikirta naaga dook kizita matuwo.”
18 Zacarias disse ao anjo: “Como posso ter certeza de que isso acontecerá? Já sou velho, e minha mulher também é de idade avançada”.
19 Ma abɛdɛkɛ toonnyaiti nɔɔnɔ anek nɛ, “Aneeta Gabriyal o gɔɔn kabil ŋume o Joowo nɛɛn nici. Nɔɔnɔ nɛɛn o itoonanan aneet ka kiiya kuduwayin ineet zɔɔz ci abon noko.
19 O anjo respondeu: “Sou Gabriel, e estou sempre na presença de Deus. Foi ele quem me enviou para lhe trazer estas boas-novas.
20 Zɔɔz nici katin didi abil tɔ iitene o arek Jooi, bar zin giye o alaŋ atuwɛ zɔɔz ci kaduwakin o, alagunyin rak Jooi inoko ineet aat calaŋ azooz zɛɛ been iiten ci abilni zɔɔz nici tɔ.”
20 Agora, porém, você ficará mudo até os dias em que essas coisas acontecerão, pois não acreditou em minhas palavras, que se cumprirão no devido tempo”.
21 Agooni gi nici ceeza eecitɔ, maje ɔl ona ɛɛl bitaala e ŋaan arɛ Zakeriya nɔkɔ. Bar alaŋ aga niigi gi ci alam nɔɔnɔ ŋinti rɛɛn ceeza eecitɔ o.
21 Enquanto isso, o povo esperava Zacarias sair do santuário e se perguntava por que ele demorava tanto.
22 Mazi akɔ aduŋnak niini bitaalin, alaŋaan azoozek nɔɔgɔ, eeci alagonyɛ aati. Enico ɛlɛ agaac niigi icinun Zakeriya ceeza eecitɔ gi ci itoona Jooi. Ma azoozek niini nɔɔgɔ azɛɛnɛ doon.
22 Quando finalmente saiu, não conseguia falar com eles, e perceberam por seus gestos e seu silêncio que ele havia tido uma visão no santuário.
23 Mazi akɔ aṯornɛkɛ iinya ci liŋliŋɔn onin ceeze o Joowo, imiire ook ɔlɔ.
23 Ao fim de seus dias de serviço no templo, Zacarias voltou para casa.
24 Ma iinyaye ci miliny nɔkɔ obona ŋaa oninɛ Ilizibɛz anyawɔ, ma aavi ceeza nɔkɔ nyɛlɔwɛ tur calaŋ aduŋnak bitaalin.
24 Pouco tempo depois, sua esposa, Isabel, engravidou e não saiu de casa por cinco meses.
25 Ma aduwa Ilizibɛz gi ci azi nɛ, “Nicini dɛtɛn ci anyan Jooi. Aarawan niini aneet alyaan baal kawɔyɛ koliin e.”
25 “Como o Senhor foi bom para mim em minha velhice!”, exclamou ela. “Tirou de mim a humilhação pública de não ter filhos!”
26 Mazi akɔ een Ilizibɛz nyɛlɔwɛ ci anyayin tɔrkɔnɔm, itoona Jooi bodo toonnyai o kazi Gabriyal kiiyak kutur o kazi Nazarɛt abil looce o kazi Galili.
26 No sexto mês da gestação de Isabel, Deus enviou o anjo Gabriel a Nazaré, uma cidade da Galileia,
27 Anyaak niini molok ci Joowo dole ci kazi Meri ci agam nɔɔnɔ ɛɛti ci kazi Josev ka kiriyi kizi ŋaa cin. Ma ɛɛti ci kazi Josev noko dole ci dɔl ci alaan o kazi Devid.
27 a uma virgem de nome Maria. Ela estava prometida em casamento a um homem chamado José, descendente do rei Davi.
28 Ma akunak toonnyaiti Meri, ma aku azaa anek nɛ, “Abona? Amayuwin Jooi ineet.”
28 Gabriel apareceu a ela e lhe disse: “Alegre-se, mulher favorecida! O Senhor está com você!”.
29 Mazi azii Meri zɔɔz nico, anyawun ŋoliin ɔrɔɔt. Ma abiir ɔɔ zooze ci azaawi toonnyaiti nɔɔnɔ o.
29 Confusa, Maria tentou imaginar o que o anjo quis dizer.
30 Ma anek toonnyaiti nɔɔnɔ nɛ, “Meri. Má anyei ŋoliin gaga, eeci iiyayin dɛtɛni o Joowo ineet.
30 “Não tenha medo, Maria”, disse o anjo, “pois você encontrou favor diante de Deus.
31 Anyake tiŋeere, ma ookca logoz. Katek zin tiŋeere nɔɔnɔ zaar ci kazi Yesu.
31 Ficará grávida e dará à luz um filho, e o chamará Jesus.
32 Tiŋeere niini titiny ɔrɔɔt. Ma awɛ kizi ŋɛɛrti Jook o adikir. Anyek tiŋeere Jooi nɔɔnɔ kizi alaan ci adikir kiyo baale jijitinɛ Devid e.
32 Ele será grande, e será chamado Filho do Altíssimo. O Senhor Deus lhe dará o trono de seu antepassado Davi,
33 Ma een tiŋeere niini alaan ci ɔl o Israyil nɔkɔ kodot, ma alaŋ alaazɛt cinɛ o aṯornɛkɛ nɔkɔ been nɛɛn.”
33 e ele reinará sobre Israel para sempre; seu reino jamais terá fim!”
34 Ma anek Meri toonnyai nɛ, “Inoko naana ŋaan keen dole ci ŋaai. Ka zin yo kanyak dole ku?”
34 Maria perguntou ao anjo: “Como isso acontecerá? Eu sou virgem!”.
35 Ma abɛdɛkɛ toonnyaiti nɔɔnɔ anek nɛ, “Ŋaan akunakin Vɔŋize o Joowo. Buk dɔyizi o Joowo ŋaan aavi ŋaatun. Zin giye nico awɛ tiŋeere dole nici kizi ŋɛɛrti Joowo.
35 O anjo respondeu: “O Espírito Santo virá sobre você, e o poder do Altíssimo a cobrirá com sua sombra. Portanto, o bebê que vai nascer será santo, e será chamado Filho de Deus.
36 Cin di atenoi unun kazi Ilizibɛz baal azi ɔl nɛ, Alaŋaan bodo tiŋeere niini arit e. Inoko anyawun niini nyɛlɔwɛ tɔrkɔnɔm ci anyayin kizi matuwoc nɔkɔ
36 Além disso, sua parenta, Isabel, ficou grávida em idade avançada. As pessoas diziam que ela era estéril, mas ela concebeu um filho e está no sexto mês de gestação.
37 Eeci akɔm gi ci akɔmnek Jook ŋaati agɔɔni.”
37 Pois nada é impossível para Deus”.
38 Ɛbɛdɛkɛ ni Meri nɔɔnɔ enek nɛ, “Keen naana gabaren ci Joowo. Anyek kutuguwozeyan gi nici kiyo ona aduwakan o labak.” Enico ɔtɔɔ toonnyaiti ci Joowo noko ḏim.
38 Maria disse: “Sou serva do Senhor. Que aconteça comigo tudo que foi dito a meu respeito”. E o anjo a deixou.
39 Ma iinya ci miliny nɔkɔ itiŋa Meri, ma ayiik akɔ kuture o abil biyɛnɛ looce o kazi Judiya.
39 Alguns dias depois, Maria dirigiu-se apressadamente à região montanhosa da Judeia, à cidade
40 Mazi akɔ arum kɔrɔk o Zakeriya, azaawun Ilizibɛz.
40 onde Zacarias morava. Ela entrou na casa e saudou Isabel.
41 Mazi azii Ilizibɛz zaawinɛt ci azaawi Meri nɔɔnɔ o, ɔtɔɔmɔ dole kɛŋa. Ma akunak Ilizibɛz Vɔŋizi o Joowo.
41 Ao ouvir a saudação de Maria, o bebê de Isabel se agitou dentro dela, e Isabel ficou cheia do Espírito Santo.
42 Ma agɛrɛny molowe ci appe azi nɛ, “Amayukin Jooi ineet kujuk ŋaai dook, ma buk amayuk Jooi dole ci anyei kɛŋa noko.
42 Em alta voz, Isabel exclamou: “Você é abençoada entre as mulheres, e abençoada é a criança em seu ventre!
43 Ma naana keen ŋɛnɛɛn ci akɔ ma akunakan niina yaati Manyi onan aneet ceeze can o?
43 Por que tenho a grande honra de receber a visita da mãe do meu Senhor?
44 Uyene akɔ mazi olla kazii zaawinɛt unun e, ɔtɔɔmɔ dole kɛŋa talniinta enico ɛlɛ.
44 Quando ouvi sua saudação, o bebê em meu ventre se agitou de alegria.
45 Amayuwin zin Jooi ineet, eeci atu niina zɔɔz baal aduwakin niini ineet e abil didi tiŋeere tɔ.”
45 Você é abençoada, pois creu no que o Senhor disse que faria!”.
46 Ma abɛn Meri beniin ci azi nɛ, “Kanaati Jook zinize onan dook.
46 Maria respondeu: “Minha alma exalta ao Senhor!
47 Atalnɛ ziniz cane o ŋaaten Jook ween ruguzoi onan,
47 Como meu espírito se alegra em Deus, meu Salvador!
48 eeci aadawan niini aneet gabaren onin o keen cɛlbɛz labak. Inoko zin waanico zɛɛ been iinyaye ci avu e utuyan bulowa ci ŋaan avu e dook aneet kizi ŋaa ci amayukan Jooi,
48 Pois ele observou sua humilde serva, e, de agora em diante, todas as gerações me chamarão abençoada.
49 eeci agoonekan Jooi o anyak dɔyiz dook aneet kaal ci adiŋdiŋ ɔrɔɔt. Nɔɔnɔ nɛɛn o awɔ doon.
49 Pois o Poderoso é santo, e fez grandes coisas por mim.
50 Ayelza niini gi o awucnɛkɛ ɔl o aŋole nɔɔnɔ bulok ki bulok.
50 Demonstra misericórdia a todos que o temem, geração após geração.
51 Eyeliza niini dɔyiz ci ibaati ogin, ma azaan ɔl o adɔŋ eleeti baabaninowe ugeec.
51 Seu braço poderoso fez coisas tremendas! Dispersou os orgulhosos e os arrogantes.
52 Ma iinanɛ alaat o loocu dak, ma adɔŋ ɔl o cɛlbɛzik kɔɔt ki taden.
52 Derrubou príncipes de seus tronos e exaltou os humildes.
53 Anyɛrizan niini ɔl o adak magizeeti kaale ci abon, ma anyek ɔl ween arɔk kɔɔt katamaatit.
53 Encheu de coisas boas os famintos e despediu de mãos vazias os ricos.
54 Atirit niini ɔl o Israyil een gabara ogin kiyo baale aterkedek niini jijitigaac e.
54 Ajudou seu servo Israel e lembrou-se de ser misericordioso.
55 Baale enek Jooi nɔɔgɔ nɛ, Awucnekan katin Ibrayim kibeen dɔl ci dɔl ogin dook nɔkɔ kodot.”
55 Pois assim prometeu a nossos antepassados, a Abraão e a seus descendentes para sempre”.
56 Ma aromɛ Meri ki Ilizibɛz ŋinaante nyɛlɔwɛ iiyu. Itiŋa ni imiire ook ɔlɔ.
56 Maria ficou com Isabel cerca de três meses, e então voltou para casa.
57 Mazi avɔ aṯornɛkɛ iinya o Ilizibɛz nyayiinto, otowa niini logoz.
57 Chegado o tempo de seu bebê nascer, Isabel deu à luz um filho.
58 Mazi azii atenowa kibeen ɔl o abaawɔ ki nɔɔgɔ tirtɛn o anyek Jooi nɔɔnɔ, ataltɔ buk niigi dook kibeen Ilizibɛz ɔrɔɔt ɛlɛ.
58 Vizinhos e parentes se alegraram ao tomar conhecimento de que o Senhor havia sido tão misericordioso com ela.
59 Mazi akɔ een dole iinya turge, ivita niigi ka kivita keteedit nɔɔnɔ kul keere uneeŋ Juz. Ma arɔɔŋ kakatek atenowa dole zaar o baatin kazi Zakeriya.
59 Quando o bebê estava com oito dias, eles vieram para a cerimônia de circuncisão. Queriam chamar o menino de Zacarias, como o pai,
60 Bar azi yaatinɛ nɛ, “Akɔm, kazi zaar cigin nɛ Jɔn.”
60 mas Isabel disse: “Não! Seu nome é João!”.
61 Ma anek ɔl nɔɔnɔ nɛ, “Atenowe ugooc dook akɔm eet ci anyak zaar nicoko.”
61 Então eles lhe disseram: “Não há ninguém em sua família com esse nome”,
62 Ijinit ni niigi baati doleco azɛɛnɛ doon ka kɛtɛyɛɛdak nɔɔgɔ zaar ci arɔɔŋ kakatek dole.
62 e com gestos perguntaram ao pai como queria chamar o bebê.
63 Ma ajin Zakeriya ɔl kanycek nɔɔnɔ waragɛ ci ka kɛtɛyɛɛdi dole zaar, ma aku ayɛɛt azi nɛ “Kazi zaar cigin nɛ Jɔn.” Ma abiir nɔɔgɔ dook ooti ɔrɔɔt ɛlɛ.
63 Ele pediu que lhe dessem uma tabuinha e, para surpresa de todos, escreveu: “Seu nome é João”.
64 Enico ɛlɛ ɔɔgɛ Zakeriya aati kɔzɔɔz labak, ma anaat Jook.
64 No mesmo instante, Zacarias voltou a falar e começou a louvar a Deus.
65 Ma anyaak zɔɔz nici ɔl o abaawɔ ki nɔɔnɔ dook ŋoliin, ma adala kaviyawa nicaga looc o Judiya abil biyɛnɛ dook.
65 Toda a vizinhança se encheu de temor, e a notícia do que havia acontecido se espalhou por toda a região montanhosa da Judeia.
66 Ma ɔl dook baal iziiyit kaviyak nicoko e, abaaban niigi zinzeetinɛ ɔrɔɔt, ma ajinɔ anɔ nɛ, “Ma dim tiŋeere dole nicini abil ku?” Azi nɔkɔ o, eeci aga niigi dɔyizi o Joowo didi aavi ŋaatin.
66 Todos que ficavam sabendo meditavam sobre esses acontecimentos e perguntavam: “O que vai ser esse menino?”. Pois a mão do Senhor estava sobre ele.
67 Iiyak ni Vɔŋizi o Joowo Zakeriya ceen baati Jɔn o, ma adiŋdiŋɛn niini Jook beniinta azi nɛ,
67 Então seu pai, Zacarias, ficou cheio do Espírito Santo e profetizou:
68 “Abon kanaat Manyi ween Jook o Israyil. Iiyak niini ɔl ogin, ma ɔɔga nɔɔgɔ kabaayitɔ yaak.
68 “Seja bendito o Senhor, o Deus de Israel, pois visitou e resgatou seu povo.
69 Anyaayet niini ageet ruguzoi ci adikir ceen dole ci dɔl o Devid ween gabaren onin.
69 Ele nos enviou poderosa salvação da linhagem real de seu servo Davi,
70 Uduwa niini zɔɔz nico baale laadun nyakaŋanete ogin azi nɛ,
70 como havia prometido muito tempo atrás por meio de seus santos profetas.
71 ka kiiya korogozet niini ageet modɛni, kibeen dɔyize o ɔl o amarninet ageet dook.
71 Agora seremos salvos de nossos inimigos e de todos que nos odeiam.
72 Zin giye nico eyeliza niini gi o awucnɛkɛ jijitigaac nɔɔnɔ, ma buk aada niini gi baal aterkedek niini nɔɔgɔ e.
72 Ele foi misericordioso com nossos antepassados ao lembrar-se de sua santa aliança,
73 — ausente —
73 o juramento solene que fez com nosso antepassado Abraão.
74 — ausente —
74 Prometeu livrar-nos de nossos inimigos para o servirmos sem medo,
75 Ma buk anyet ageet kobonta ŋume onin ŋinti ŋaan rak karogni noko dook.
75 em santidade e justiça, enquanto vivermos.
76 Maje niina Jɔn dole onane awɛ katin izi nyakaŋan ci Jook o anyak diŋdiŋɔn dook. Eeci arayinɛ rak katin niina Manyi ɔɔwa ka dimdimanek nɔɔnɔ gɔl onin
76 “E você, meu filhinho, será chamado profeta do Altíssimo, pois preparará o caminho para o Senhor.
77 Aduwai tiŋeere niina ɔl ogin zɔɔz o ka korogozi Jooi nɔɔgɔ gole o ka kaarai niini nɔɔgɔ baciinok ugeec.
77 Dirá a seu povo como encontrar salvação por meio do perdão de seus pecados.
78 Agɔɔn Jooi onai nɔkɔ o, eeci areezet niini ageet, ma iina nɔɔnɔ ziniz. Itoona tiŋeere niini ŋɛɛrin kiiya kuduna kiyo gɔɔn aduŋna ii ririwɔna o
78 Graças à terna misericórdia de nosso Deus, a luz da manhã, vinda do céu, está prestes a raiar sobre nós,
79 Ma anyaak tiŋeere niini vooritin ɔl dook o aavtiz muura daayiza. Ma amadet tiŋeere niini ageet kɔtɔɔz tɔp gole ci ganonto.”
79 para iluminar aqueles que estão na escuridão e na sombra da morte e nos guiar ao caminho da paz”.
80 Maje dole iroktai juruŋ kɔdɔk kak Vɔŋize o Joowo. Mazi akɔ adikir, itiŋa ook balala, ma akɔ abaak ŋinaante zɛɛ been iiten baal aku akanan liŋliŋɔn onin ole o Israyil e.
80 João cresceu e se fortaleceu em espírito. E viveu no deserto até chegar o tempo de se apresentar ao povo de Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.