Lucas 12
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NVI
1 Ma enice ɛlɛ olotak kɔlɛ ci meel gɛr Yesu kook zɛɛ ma ajukɔ. Ma arayek Yesu nuyak ogin gi ci anek nɛ, “Edeya eleeti ole o Parici, eeci gɔɔn niigi alaba ɔl giye o anyekɛ eleeti kizi ɔl ci abon, maje ŋaato gɛrzɛ.
1 Nesse meio tempo, tendo-se juntado uma multidão de milhares de pessoas, a ponto de se atropelarem umas às outras, Jesus começou a falar primeiramente aos seus discípulos, dizendo: "Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Ma kaala o inoko abuŋe dook katin akɔlyai. Buk kaala o inoko aŋɔmtɛ dook katin ayelzai kiziiktɛ.
2 Não há nada escondido que não venha a ser descoberto, ou oculto que não venha a ser conhecido.
3 Ma zin kaala o aduwanu niiga muura katin aziiŋnɛ vooritina. Buk kaala o aŋomteku niiga ɔl ceezinɛ eecitɔ katin abɔryai ɔl dook kebereca.”
3 O que vocês disseram nas trevas será ouvido à luz do dia, e o que vocês sussurraram aos ouvidos dentro de casa, será proclamado dos telhados.
4 Ma anek Yesu nuyak nɛ, “Laŋotigan, má aŋolinu ɔl o arukuŋ adaayit, ma bar vurte ci adaaktu, ɔkɔma bodo gi oma ci agɔɔn.
4 "Eu lhes digo, meus amigos: não tenham medo dos que matam o corpo e depois nada mais podem fazer.
5 Bar zin kilotuŋ igeet. Otoŋole Jook o aruk ɔl kadaayitɔ, ma bodo vurta anyak dɔyiz ci ajukɛkɛ nɔɔgɔ goo o abil been nɛɛn. Kaduwakuŋ igeet, abon aŋolinu nɔɔnɔ doon.
5 Mas eu lhes mostrarei a quem vocês devem temer: temam aquele que, depois de matar o corpo, tem poder para lançar no inferno. Sim, eu lhes digo, esse vocês devem temer.
6 Kaga naaga kibaali ceen zoot kaal ci labak, ma anim ɛɛti kataala ci een tur ŋaatineeŋ giricete ceen ram nɔkɔ. Ma akɔm zoote nicoko codoi ṯɔr ŋaatineeŋ ci areyek Jook.
6 Não se vendem cinco pardais por duas moedinhas? Contudo, nenhum deles é esquecido por Deus.
7 Má zin anyaku ŋoliin, eeci niiga adiŋdiŋnyu ŋume o Joowo ɔrɔɔt ujukit zoot ci meelik gɛr. Mayo nuun een im cugooc oowu noko ɛlɛ akɛɛp Jooi, ma aga dook.”
7 Até os cabelos da cabeça de vocês estão todos contados. Não tenham medo; vocês valem mais do que muitos pardais!
8 Ma anek Yesu nɔɔgɔ bodo nɛ, “Didilɛ kaduwakuŋ igeet, ma ɛɛti ci abɔra tuwɛn onin ɔl kebereca, tiŋeere buk naana Ŋɛɛrti Eeto kabɔra tuwɛn onin toonnyak o Joowo kebereca.
8 "Eu lhes digo: quem me confessar diante dos homens, também o Filho do homem o confessará diante dos anjos de Deus.
9 Maje ɛɛti ci adaŋnyan aneet ɔl kebereca, buk tiŋeere naana Ŋɛɛrti Eeto kadaŋ nɔɔnɔ toonnyak o Joowo kebereca.
9 Mas aquele que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Mã anyak eet ci azoozan aneeta Ŋɛɛrti Eeto gɛrzɛ, aara Jooi ŋaatin oŋec nico labak. Mazi bar aduwak ɛɛti zɔɔz ci gɛr Vɔŋiz o Joowo, alaŋ Jooi aara ŋaatin oŋec nico been nɛɛn.”
10 Todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 Ma anek Yesu nɔɔgɔ bodo nɛ, “Mã akɔlakuŋ ɔl rooni, ma avoyuŋ ole o ka kɔɔt kapaktuŋ igeet ceezine o lotento, karabɔŋ een alaate o adikir akumawo, má anyaki ŋoliin giye ci akati zoozok ci ka abarzek niiga nɔɔgɔ.
11 "Quando vocês forem levados às sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com a forma pela qual se defenderão, ou com o que dirão,
12 Eeci Vɔŋizi o Joowo iiten nico ɛlɛ ayelzakuŋ igeet zoozok ci ka abarzek nɔɔgɔ.”
12 pois naquela hora o Espírito Santo lhes ensinará o que devem dizer".
13 Ma anek ɛɛti oman kɔla tɔ Yesu nɛ, “Alaan o demziinto, duwak da gɔtɔna ween abuu ka keŋereyan buk aneeta kaal o ooŋnaket baatinaaŋ.”
13 Alguém da multidão lhe disse: "Mestre, dize a meu irmão que divida a herança comigo".
14 Ma abɛdɛkɛ Yesu nɔɔnɔ anek nɛ, “Ineet logoz, ŋɛnɛɛn ci anyan aneet dɔyiz ci ka keŋerekuŋ ineet ki gotonu kaal o?”
14 Respondeu Jesus: "Homem, quem me designou juiz ou árbitro entre vocês? "
15 Ma anek niini nɔɔgɔ dook kɔla nɛ, “Egenyit zinzeeti appinzɛta, eeci rogɛti ween didi eete ci deer alaŋ abilna kaale ci meel arokzetu.”
15 Então lhes disse: "Cuidado! Fiquem de sobreaviso contra todo tipo de ganância; a vida de um homem não consiste na quantidade dos seus bens".
16 Uduwak ni Yesu nɔɔgɔ yabziin ci anek nɛ, “Anyak baale eet ceen aroi ɛɛva mana ŋaati abon akuvkuv, ma abiir juruŋ.
16 Então lhes contou esta parábola: "A terra de certo homem rico produziu muito bem.
17 Abaabanun ni niini doon gi ci azi nɛ, Mayo akɔmnan piimanɛ ci ka keteedek labi cigan noko o ka yo kutugu ku?
17 Ele pensou consigo mesmo: ‘O que vou fazer? Não tenho onde armazenar minha colheita’.
18 Ma vurta abaaban izi nɛ, Abon kooyoi piimanɛ ci miliny baal rɛɛn noko ka kɛtɛɛnya piimanɛ ci adikir ka keteedek labi, ma buk kiyaŋɛ kaal cigan noko dook.
18 "Então disse: ‘Já sei o que vou fazer. Vou derrubar os meus celeiros e construir outros maiores, e ali guardarei toda a minha safra e todos os meus bens.
19 Ka zin kenek ɛlɛ maany nɛ, Izɛ mɛr aroi. Anyawu kaalyan ci meel ɛɛl piimanɛn ci adicanɛ irkitok ci meel gɛr. Inoko zin yubuz, olla dawɔ, wodɛ. Anyek ziniz katalɔ.
19 E direi a mim mesmo: Você tem grande quantidade de bens, armazenados para muitos anos. Descanse, coma, beba e alegre-se’.
20 Enewun ni Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Ineet aliyai nico. Inoko tedec baaline nico niina adaai. Mazin yo tedec kaala cugune ɛɛnɛ aroi noko akati ŋɛnɛɛn?”
20 "Contudo, Deus lhe disse: ‘Insensato! Esta mesma noite a sua vida lhe será exigida. Então, quem ficará com o que você preparou? ’
21 Ma azi Yesu nɛ, “Zin yabziin nici akati ɔl o gɔɔn adɛz kaal ci ka kizitɔi arɔk, maje bar ŋume o Jooi alaŋ eegin arɔk.”
21 "Assim acontece com quem guarda para si riquezas, mas não é rico para com Deus".
22 Ma anek Yesu nuyak ogin nɛ, “Inoko zin kanekuŋ nɛ, Má iinonu dayiin ci ka orogti, karabɔŋ een rumanɛ ci ka uburucek.
22 Dirigindo-se aos seus discípulos, Jesus acrescentou: "Portanto eu lhes digo: não se preocupem com suas próprias vidas, quanto ao que comer; nem com seus próprios corpos, quanto ao que vestir.
23 Eeci rogɛti adiŋdiŋ ɔrɔɔt kujuk dayiin. Mã anyin Jooi ineet rogɛt, anyin buk dayiin. Buk ɛlɛ adiŋdiŋ kujuk rumanɛ. Mã anyin Jooi ɛlɛ, anyin buk rumanɛ.
23 A vida é mais importante do que a comida, e o corpo, mais do que as roupas.
24 Icinit di walaaknya. Alaŋ gɔɔn niigi aḏowɛ, ma akɔm buk nɔɔgɔ labi ci ka keteedit. Alaŋ anyak niigi piimanɛ ci ka kiyaŋti labi. Bar olla adayiz nɔɔgɔ Jooi doon. Bar zin niiga eeginu titinyɛ ɔrɔɔt ujukit kibaali.
24 Observem os corvos: não semeiam nem colhem, não têm armazéns nem celeiros; contudo, Deus os alimenta. E vocês têm muito mais valor do que as aves!
25 Ŋɛnɛɛn inoko ŋaatunooŋ ci anim kazaac rogɛt cin kizi wun kidicilim inonnya?
25 Quem de vocês, por mais que se preocupe, pode acrescentar uma hora que seja à sua vida?
26 Mazin mã alaŋ animnyu utuguz gi ci miliny kiyo nici noko, anyeku zin zinzeeti kiinonit kaal oogi naa?
26 Visto que vocês não podem sequer fazer uma coisa tão pequena, por que se preocupar com o restante?
27 Icinit di koroboli o too. Alaŋ niigi aliŋliŋ, ma alaŋ buk alolak eleeti rumanɛ. Kanekuŋ zin nɛ, Mayo nuun een alaan baal kazi Solomon e diŋdiŋonte onin, ŋaan kanyak rumanɛ ci alina kiyo gɔɔn koroboli o.
27 "Observem como crescem os lírios. Eles não trabalham nem tecem. Contudo, eu lhes digo que nem Salomão, em todo o seu esplendor, vestiu-se como um deles.
28 Jook zin nɛɛn o alinatan koroboli o too o aduŋna waanico, ma tiŋeere bar araabjai, ma atoozi gooya. Inoko zin ma alinatan Jooi nɔɔgɔ nɔkɔ o, ma zin bar koca igeet o eeginu titinyɛ ujukit koroboli, alaŋ amalikuŋ niini igeet rumanɛn buk? Kidic zin igeet tuwɛn ɔrɔɔt.
28 Se Deus veste assim a erva do campo, que hoje existe e amanhã é lançada ao fogo, quanto mais vestirá vocês, homens de pequena fé!
29 Má zin gɔɔn iinonu kaal ci ka adayit, karabɔŋ een kaal ci ka owodit.
29 Não busquem ansiosamente o que hão de comer ou beber; não se preocupem com isso.
30 Eeci nici dook kaal o gɔɔn iinon ɔl o loocu alaŋ atuwe nɛɛn. Mazin baatunooŋ o aavi tammu tadena aga kaal o arooŋnyu niiga dook.
30 Pois o mundo pagão é que corre atrás dessas coisas; mas o Pai sabe que vocês precisam delas.
31 Bar zin rak ɔɔwa aryek zinzeeti baliin o Joowo doon, ŋaan kaala nici dook anyononekuŋ igeet buk.
31 Busquem, pois, o Reino de Deus, e essas coisas lhes serão acrescentadas.
32 Nuyak ogan, má anyaku ŋoliin gaga, eeci baatunooŋ o aavi tamma anyuŋ igeet baliin onin talniinta.
32 "Não tenham medo, pequeno rebanho, pois foi do agrado do Pai dar-lhes o Reino.
33 Inoko ɔɔtɔ ataaltɔi kaal ugooc anyaku dook, ka odomta guruc ci ataalanu o itiriti ɔl o amaat, ka ɔrɔɔŋtak niiga eleeti arɔkzɛt o abil kodot, iyaŋtek eleeti arɔkzɛt tammu tadena ŋaao ɛɛlni calaŋ akoloni. Eeci ŋinaante akɔm agoryai ci ka kɔgɔrɔz, ma akɔm buk zizaac ci ka kadayit.
33 Vendam o que têm e dêem esmolas. Façam para vocês bolsas que não se gastem com o tempo, um tesouro nos céus que não se acabe, onde ladrão algum chega perto e nenhuma traça destrói.
34 Eeci ŋino iyaŋin arɔkzɛt unooŋ, ŋino buk aavtiyɛ zinzeeti ugooc nɛɛn.
34 Pois onde estiver o seu tesouro, ali também estará o seu coração".
35 — ausente —
35 "Estejam prontos para servir, e conservem acesas as suas candeias,
36 — ausente —
36 como aqueles que esperam seu senhor voltar de um banquete de casamento; para que, quando ele chegar e bater, possam abrir-lhe a porta imediatamente.
37 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, atalnɛ koca niigi ɔrɔɔt ɛlɛ ŋaati akuni alaani uneeŋ, ma amada nɔɔgɔ vililɛ areyi calaŋ oogin. Awa koca niini nɔɔgɔ, ma anyek kaavtiyɔ loota, ma anyek dayiin.
37 Felizes os servos cujo senhor os encontrar vigiando, quando voltar. Eu lhes afirmo que ele se vestirá para servir, fará que se reclinem à mesa, e virá servi-los.
38 Amayuwi zin niigi ŋaati amadan alaani uneeŋ nɔɔgɔ vililini, mayo nuun abada niini baalin kɛŋa karabɔŋ een ooŋtalizo.
38 Mesmo que ele chegue de noite ou de madrugada, felizes os servos que o senhor encontrar preparados.
39 Abon aadanu gi ce. Gɔɔn kizi gi ci aga ɛɛti ci korgu iiten ci ka kiiyakɛ agoryaiti kɔrɔk cin o, alaŋ koca ooŋnek kɔrɔk looc ka kiiya kook agoryaiti ceeza gorziin.
39 Entendam, porém, isto: se o dono da casa soubesse a que hora viria o ladrão, não permitiria que a sua casa fosse arrombada.
40 Iziti zin buk niiga vililɛ nɔkɔ, eeci iima naana Ŋɛɛrti Eeto katorobanuŋ igeet calaŋ agawanu iiten ci kakunɛ.”
40 Estejam também vocês preparados, porque o Filho do homem virá numa hora em que não o esperam".
41 Ma anek Pitɔr Yesu nɛ, “Manyi, ma dim yabziin nici akanet ageeta doon, yo akati da buk ɔl dook?”
41 Pedro perguntou: "Senhor, estás contando esta parábola para nós ou para todos? "
42 Ma abɛdɛkɛ Manyi Yesu nɔɔnɔ anek nɛ, “Inoko ŋaatun ŋɛnɛɛn ci een gabaren ci agɛny aliŋliŋ juruŋ o? Gabaren ci agɛny nɛɛn o aŋɛra alaani oninɛ nɔɔnɔ kizi gabaren ci adikir ceeze onin, ka keŋerek gabara o miliny dayiin ugeec juruŋ.
42 O Senhor respondeu: "Quem é, pois, o administrador fiel e sensato, a quem seu senhor encarrega dos seus servos, para lhes dar sua porção de alimento no tempo devido?
43 Amayuwi zin gabarɛnti nici ŋaati abadaan alaani oninɛ keronnya, ma amada nɔɔnɔ agɔɔn gi nico.
43 Feliz o servo a quem o seu senhor encontrar fazendo assim quando voltar.
44 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, koca enico anyek alaani gabaren nico kagamek nɔɔnɔ kaal ogin dook ka kozooti.
44 Garanto-lhes que ele o encarregará de todos os seus bens.
45 Mazi bar abaaban niini gi ci azi nɛ, Amɔn rak tiŋeere alaani onane ŋinaante ŋinti rɛɛn calaŋ abada kataman, ma adoma agit gabara ci miliny ŋaatin o, ma adak dayiin dook niini doon, ma awodɛ ma abaaki.
45 Mas suponham que esse servo diga a si mesmo: ‘Meu senhor se demora a voltar’, e então comece a bater nos servos e nas servas, a comer, a beber e a embriagar-se.
46 Abada koca alaani cinɛ o iitene calaŋ niini agawan kuni cin o, ma aku aruk nɔɔnɔ, ma atɔɔk liŋliŋonte onin, ma apayek nɔɔnɔ gerzitin ci ɔl o alaŋ atuwe.
46 O senhor daquele servo virá num dia em que ele não o espera e numa hora que não sabe, e o punirá severamente e lhe dará um lugar com os infiéis.
47 Ma gabarɛnti ci aga gi o arooŋek alaani oninɛ nɔɔnɔ kutugu, ma bar alaŋ arɔɔŋ niini kizi vilil kutugu eo arɔɔŋ alaani oninɛ, arooki koca niini ɔrɔɔt ɛlɛ.
47 "Aquele servo que conhece a vontade de seu senhor e não prepara o que ele deseja, nem o realiza, receberá muitos açoites.
48 Maje gabarɛnti calaŋ aga gi ci arooŋek alaani oninɛ nɔɔnɔ kutugu, ma bar buk agɔɔn gi ci aganɔn niini ki rooyinɛt, arooki buk niini kidicilim. Ma ɛɛti ci anyonek nɔɔnɔ kaal ci meel, arooŋnyi buk ŋaatin kaal ci meel. Maje ɛɛti ci anyonek nɔɔnɔ kaal ci meel ɔrɔɔt ɛlɛ, arooŋnyi buk ŋaatin kaal ci meel ɔrɔɔt ɛlɛ.
48 Mas aquele que não a conhece e pratica coisas merecedoras de castigo, receberá poucos açoites. A quem muito foi dado, muito será exigido; e a quem muito foi confiado, muito mais será pedido".
49 Kakun zin naana o ka kiiya kakatek looc goo. Bar zin abon waan liŋliŋɔni nici inoko akatai odota.
49 "Vim trazer fogo à terra, e como gostaria que já estivesse aceso!
50 Anyak piryakzɛt ci appe ɔrɔɔt akunakan aneet. Kanyonei zin tiŋeere naaga piryakzɛt nico nɔkɔ zɛɛ ma kadica imin.
50 Mas tenho que passar por um batismo, e como estou angustiado até que ele se realize!
51 Bar bɔŋ niiga abaabanu kizik kanyaai naana looc ganɔn? Alaŋ zin kanyaai looc ganɔn, bar kanyaai looc ŋeriin.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não, eu lhes digo. Pelo contrário, vim trazer divisão!
52 Akatai zin bar inoko o ɛlɛ, ma een ɔl ceeza tur, aŋɛrɔ ceen iiyu amarnin gɔnɔgi ceen ram o. Adoma ceen ram o amarnin gɔnɔgi ceen iiyu o.
52 De agora em diante haverá cinco numa família divididos uns contra os outros: três contra dois e dois contra três.
53 Maje gɔɔn ɛɛti tiŋeere amarnin ŋɛɛrin. Buk logoti amarnin baatin. Maje ŋaa tiŋeere amarnin bɛɛnyin. Buk dole amarnin yaatin. Maje inyik tiŋeere amarnin alawan onin. Buk alawani amarnin inyik.”
53 Estarão divididos pai contra filho e filho contra pai, mãe contra filha e filha contra mãe, sogra contra nora e nora contra sogra".
54 Ma anek Yesu bodo ɔl nɛ, “Gɔɔn mã acinu diizoc libire ci jenu o anonu nɛ, Atiil tedec tammu. Ma didi atiil.
54 Dizia ele à multidão: "Quando vocês vêem uma nuvem se levantando no ocidente, logo dizem: ‘Vai chover’, e assim acontece.
55 Buk mã akɔla ŋɔɔti ci libir ci jenu o, anonu nɛ, Abur tiŋeere lɔɔci. Ma didi abur.
55 E quando sopra o vento sul, vocês dizem: ‘Vai fazer calor’, e assim ocorre.
56 Izitu mɛr niiga ɔl ci abuuku eleeti. Acinu gɔɔn niiga looc kibeen tammu taden, ma aganeku ŋaati aduwanu keŋti ci kaal cigeec. Mazin buk alaŋ agayu keŋti ci kaal ci agooni inoko o naa?
56 Hipócritas! Vocês sabem interpretar o aspecto da terra e do céu. Como não sabem interpretar o tempo presente?
57 Alaŋ zin aŋɛraku eleeti kaal ci abon ka utuguz naa?
57 "Por que vocês não julgam por si mesmos o que é justo?
58 Mã anyak eet ci akɔlakin rooni, abon akɔ ŋaatin ka ɔɔt idica ki nɔɔnɔ zɔɔz nico iŋaan urumit alaan o roonnyo. Gɛrzɛ ŋaan apayekin alaani ineet cabiin, ma avɔ ajukekin takirnya sijin.
58 Quando algum de vocês estiver indo com seu adversário para o magistrado, faça tudo para se reconciliar com ele no caminho; para que ele não o arraste ao juiz, o juiz o entregue ao oficial de justiça, e o oficial de justiça o jogue na prisão.
59 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, alaŋ koca aduŋna niina ŋinaante kataman, ma aavɛ nɔkɔ zɛɛ ma arui guruc o apawonekin ineet dook.”
59 Eu lhe digo que você não sairá de lá enquanto não pagar o último centavo".
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.