Lucas 12
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NAA
1 Ma enice ɛlɛ olotak kɔlɛ ci meel gɛr Yesu kook zɛɛ ma ajukɔ. Ma arayek Yesu nuyak ogin gi ci anek nɛ, “Edeya eleeti ole o Parici, eeci gɔɔn niigi alaba ɔl giye o anyekɛ eleeti kizi ɔl ci abon, maje ŋaato gɛrzɛ.
1 Visto que milhares de pessoas se aglomeraram, a ponto de se atropelarem umas às outras, Jesus começou a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos:
2 Ma kaala o inoko abuŋe dook katin akɔlyai. Buk kaala o inoko aŋɔmtɛ dook katin ayelzai kiziiktɛ.
2 Não há nada encoberto que não venha a ser revelado, nem oculto que não venha a ser conhecido.
3 Ma zin kaala o aduwanu niiga muura katin aziiŋnɛ vooritina. Buk kaala o aŋomteku niiga ɔl ceezinɛ eecitɔ katin abɔryai ɔl dook kebereca.”
3 Porque tudo o que vocês disseram às escuras será ouvido em plena luz; e o que disseram ao pé do ouvido no interior da casa será proclamado dos telhados.
4 Ma anek Yesu nuyak nɛ, “Laŋotigan, má aŋolinu ɔl o arukuŋ adaayit, ma bar vurte ci adaaktu, ɔkɔma bodo gi oma ci agɔɔn.
4 — Digo a vocês, meus amigos: não temam os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Bar zin kilotuŋ igeet. Otoŋole Jook o aruk ɔl kadaayitɔ, ma bodo vurta anyak dɔyiz ci ajukɛkɛ nɔɔgɔ goo o abil been nɛɛn. Kaduwakuŋ igeet, abon aŋolinu nɔɔnɔ doon.
5 Eu, porém, vou mostrar a quem vocês devem temer: temam aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo que a esse vocês devem temer.
6 Kaga naaga kibaali ceen zoot kaal ci labak, ma anim ɛɛti kataala ci een tur ŋaatineeŋ giricete ceen ram nɔkɔ. Ma akɔm zoote nicoko codoi ṯɔr ŋaatineeŋ ci areyek Jook.
6 — Não se vendem cinco pardais por duas moedinhas? Entretanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Má zin anyaku ŋoliin, eeci niiga adiŋdiŋnyu ŋume o Joowo ɔrɔɔt ujukit zoot ci meelik gɛr. Mayo nuun een im cugooc oowu noko ɛlɛ akɛɛp Jooi, ma aga dook.”
7 Até os cabelos da cabeça de vocês estão todos contados. Não temam! Vocês valem bem mais do que muitos pardais.
8 Ma anek Yesu nɔɔgɔ bodo nɛ, “Didilɛ kaduwakuŋ igeet, ma ɛɛti ci abɔra tuwɛn onin ɔl kebereca, tiŋeere buk naana Ŋɛɛrti Eeto kabɔra tuwɛn onin toonnyak o Joowo kebereca.
8 — Digo mais a vocês: todo aquele que me confessar diante dos outros, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Maje ɛɛti ci adaŋnyan aneet ɔl kebereca, buk tiŋeere naana Ŋɛɛrti Eeto kadaŋ nɔɔnɔ toonnyak o Joowo kebereca.
9 mas o que me negar diante das pessoas será negado diante dos anjos de Deus.
10 Mã anyak eet ci azoozan aneeta Ŋɛɛrti Eeto gɛrzɛ, aara Jooi ŋaatin oŋec nico labak. Mazi bar aduwak ɛɛti zɔɔz ci gɛr Vɔŋiz o Joowo, alaŋ Jooi aara ŋaatin oŋec nico been nɛɛn.”
10 Todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 Ma anek Yesu nɔɔgɔ bodo nɛ, “Mã akɔlakuŋ ɔl rooni, ma avoyuŋ ole o ka kɔɔt kapaktuŋ igeet ceezine o lotento, karabɔŋ een alaate o adikir akumawo, má anyaki ŋoliin giye ci akati zoozok ci ka abarzek niiga nɔɔgɔ.
11 — Quando levarem vocês às sinagogas ou à presença de governadores e autoridades, não se preocupem quanto à maneira como irão responder, nem quanto às coisas que tiverem de falar.
12 Eeci Vɔŋizi o Joowo iiten nico ɛlɛ ayelzakuŋ igeet zoozok ci ka abarzek nɔɔgɔ.”
12 Porque o Espírito Santo lhes ensinará, naquela mesma hora, as coisas que vocês devem dizer.
13 Ma anek ɛɛti oman kɔla tɔ Yesu nɛ, “Alaan o demziinto, duwak da gɔtɔna ween abuu ka keŋereyan buk aneeta kaal o ooŋnaket baatinaaŋ.”
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão disse a Jesus: — Mestre, diga a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Ma abɛdɛkɛ Yesu nɔɔnɔ anek nɛ, “Ineet logoz, ŋɛnɛɛn ci anyan aneet dɔyiz ci ka keŋerekuŋ ineet ki gotonu kaal o?”
14 Mas Jesus lhe respondeu:
15 Ma anek niini nɔɔgɔ dook kɔla nɛ, “Egenyit zinzeeti appinzɛta, eeci rogɛti ween didi eete ci deer alaŋ abilna kaale ci meel arokzetu.”
15 Então lhes recomendou:
16 Uduwak ni Yesu nɔɔgɔ yabziin ci anek nɛ, “Anyak baale eet ceen aroi ɛɛva mana ŋaati abon akuvkuv, ma abiir juruŋ.
16 E Jesus lhes contou ainda uma parábola, dizendo:
17 Abaabanun ni niini doon gi ci azi nɛ, Mayo akɔmnan piimanɛ ci ka keteedek labi cigan noko o ka yo kutugu ku?
17 Então ele começou a pensar: “Que farei, pois não tenho onde armazenar a minha colheita?”
18 Ma vurta abaaban izi nɛ, Abon kooyoi piimanɛ ci miliny baal rɛɛn noko ka kɛtɛɛnya piimanɛ ci adikir ka keteedek labi, ma buk kiyaŋɛ kaal cigan noko dook.
18 Até que disse: “Já sei! Destruirei os meus celeiros, construirei outros maiores e aí armazenarei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Ka zin kenek ɛlɛ maany nɛ, Izɛ mɛr aroi. Anyawu kaalyan ci meel ɛɛl piimanɛn ci adicanɛ irkitok ci meel gɛr. Inoko zin yubuz, olla dawɔ, wodɛ. Anyek ziniz katalɔ.
19 Então direi à minha alma: ‘Você tem em depósito muitos bens para muitos anos; descanse, coma, beba e aproveite a vida.’”
20 Enewun ni Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Ineet aliyai nico. Inoko tedec baaline nico niina adaai. Mazin yo tedec kaala cugune ɛɛnɛ aroi noko akati ŋɛnɛɛn?”
20 Mas Deus lhe disse: “Louco! Esta noite lhe pedirão a sua alma; e o que você tem preparado, para quem será?”
21 Ma azi Yesu nɛ, “Zin yabziin nici akati ɔl o gɔɔn adɛz kaal ci ka kizitɔi arɔk, maje bar ŋume o Jooi alaŋ eegin arɔk.”
21 — Assim é o que ajunta tesouros para si mesmo, mas não é rico para com Deus.
22 Ma anek Yesu nuyak ogin nɛ, “Inoko zin kanekuŋ nɛ, Má iinonu dayiin ci ka orogti, karabɔŋ een rumanɛ ci ka uburucek.
22 A seguir, Jesus se dirigiu aos seus discípulos, dizendo:
23 Eeci rogɛti adiŋdiŋ ɔrɔɔt kujuk dayiin. Mã anyin Jooi ineet rogɛt, anyin buk dayiin. Buk ɛlɛ adiŋdiŋ kujuk rumanɛ. Mã anyin Jooi ɛlɛ, anyin buk rumanɛ.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as roupas.
24 Icinit di walaaknya. Alaŋ gɔɔn niigi aḏowɛ, ma akɔm buk nɔɔgɔ labi ci ka keteedit. Alaŋ anyak niigi piimanɛ ci ka kiyaŋti labi. Bar olla adayiz nɔɔgɔ Jooi doon. Bar zin niiga eeginu titinyɛ ɔrɔɔt ujukit kibaali.
24 Observem os corvos, que não semeiam, não colhem, não têm despensa nem celeiros; contudo, Deus os sustenta. Vocês valem muito mais do que as aves!
25 Ŋɛnɛɛn inoko ŋaatunooŋ ci anim kazaac rogɛt cin kizi wun kidicilim inonnya?
25 Quem de vocês, por mais que se preocupe, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Mazin mã alaŋ animnyu utuguz gi ci miliny kiyo nici noko, anyeku zin zinzeeti kiinonit kaal oogi naa?
26 Portanto, se não podem fazer nada quanto às coisas mínimas, por que se preocupam com as outras?
27 Icinit di koroboli o too. Alaŋ niigi aliŋliŋ, ma alaŋ buk alolak eleeti rumanɛ. Kanekuŋ zin nɛ, Mayo nuun een alaan baal kazi Solomon e diŋdiŋonte onin, ŋaan kanyak rumanɛ ci alina kiyo gɔɔn koroboli o.
27 Observem como crescem os lírios: eles não trabalham, nem fiam. Eu, porém, afirmo a vocês que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Jook zin nɛɛn o alinatan koroboli o too o aduŋna waanico, ma tiŋeere bar araabjai, ma atoozi gooya. Inoko zin ma alinatan Jooi nɔɔgɔ nɔkɔ o, ma zin bar koca igeet o eeginu titinyɛ ujukit koroboli, alaŋ amalikuŋ niini igeet rumanɛn buk? Kidic zin igeet tuwɛn ɔrɔɔt.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, muito mais fará por vocês, homens de pequena fé!
29 Má zin gɔɔn iinonu kaal ci ka adayit, karabɔŋ een kaal ci ka owodit.
29 Portanto, não fiquem perguntando o que irão comer ou beber e não fiquem preocupados com isso.
30 Eeci nici dook kaal o gɔɔn iinon ɔl o loocu alaŋ atuwe nɛɛn. Mazin baatunooŋ o aavi tammu tadena aga kaal o arooŋnyu niiga dook.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas o Pai de vocês sabe que vocês precisam delas.
31 Bar zin rak ɔɔwa aryek zinzeeti baliin o Joowo doon, ŋaan kaala nici dook anyononekuŋ igeet buk.
31 Busquem, antes de tudo, o seu Reino, e estas coisas lhes serão acrescentadas.
32 Nuyak ogan, má anyaku ŋoliin gaga, eeci baatunooŋ o aavi tamma anyuŋ igeet baliin onin talniinta.
32 — Não tenha medo, ó pequenino rebanho; porque o Pai de vocês se agradou em dar-lhes o seu Reino.
33 Inoko ɔɔtɔ ataaltɔi kaal ugooc anyaku dook, ka odomta guruc ci ataalanu o itiriti ɔl o amaat, ka ɔrɔɔŋtak niiga eleeti arɔkzɛt o abil kodot, iyaŋtek eleeti arɔkzɛt tammu tadena ŋaao ɛɛlni calaŋ akoloni. Eeci ŋinaante akɔm agoryai ci ka kɔgɔrɔz, ma akɔm buk zizaac ci ka kadayit.
33 Vendam os seus bens e deem esmola; façam para vocês mesmos bolsas que não desgastem, tesouro inesgotável nos céus, onde o ladrão não chega, nem a traça corrói,
34 Eeci ŋino iyaŋin arɔkzɛt unooŋ, ŋino buk aavtiyɛ zinzeeti ugooc nɛɛn.
34 porque, onde estiver o tesouro de vocês, aí estará também o seu coração.
35 — ausente —
35 — Estejam preparados, com o corpo cingido e as lamparinas acesas.
36 — ausente —
36 Façam como os homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que logo abram a porta, quando vier e bater.
37 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, atalnɛ koca niigi ɔrɔɔt ɛlɛ ŋaati akuni alaani uneeŋ, ma amada nɔɔgɔ vililɛ areyi calaŋ oogin. Awa koca niini nɔɔgɔ, ma anyek kaavtiyɔ loota, ma anyek dayiin.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, encontrar vigilantes. Em verdade lhes digo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Amayuwi zin niigi ŋaati amadan alaani uneeŋ nɔɔgɔ vililini, mayo nuun abada niini baalin kɛŋa karabɔŋ een ooŋtalizo.
38 Quer ele venha à meia-noite ou de madrugada, bem-aventurados serão eles, se os encontrar vigilantes.
39 Abon aadanu gi ce. Gɔɔn kizi gi ci aga ɛɛti ci korgu iiten ci ka kiiyakɛ agoryaiti kɔrɔk cin o, alaŋ koca ooŋnek kɔrɔk looc ka kiiya kook agoryaiti ceeza gorziin.
39 Porém, considerem isto: se o pai de família soubesse a que hora viria o ladrão, não deixaria que a sua casa fosse arrombada.
40 Iziti zin buk niiga vililɛ nɔkɔ, eeci iima naana Ŋɛɛrti Eeto katorobanuŋ igeet calaŋ agawanu iiten ci kakunɛ.”
40 Estejam também vocês preparados, porque o Filho do Homem virá à hora em que vocês menos esperam.
41 Ma anek Pitɔr Yesu nɛ, “Manyi, ma dim yabziin nici akanet ageeta doon, yo akati da buk ɔl dook?”
41 Então Pedro perguntou: — Senhor, esta parábola é só para nós ou também para todos?
42 Ma abɛdɛkɛ Manyi Yesu nɔɔnɔ anek nɛ, “Inoko ŋaatun ŋɛnɛɛn ci een gabaren ci agɛny aliŋliŋ juruŋ o? Gabaren ci agɛny nɛɛn o aŋɛra alaani oninɛ nɔɔnɔ kizi gabaren ci adikir ceeze onin, ka keŋerek gabara o miliny dayiin ugeec juruŋ.
42 O Senhor respondeu:
43 Amayuwi zin gabarɛnti nici ŋaati abadaan alaani oninɛ keronnya, ma amada nɔɔnɔ agɔɔn gi nico.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, koca enico anyek alaani gabaren nico kagamek nɔɔnɔ kaal ogin dook ka kozooti.
44 Em verdade lhes digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Mazi bar abaaban niini gi ci azi nɛ, Amɔn rak tiŋeere alaani onane ŋinaante ŋinti rɛɛn calaŋ abada kataman, ma adoma agit gabara ci miliny ŋaatin o, ma adak dayiin dook niini doon, ma awodɛ ma abaaki.
45 Mas o que acontecerá se aquele servo disser consigo mesmo: “Meu senhor demora para vir”, e começar a espancar os empregados e as empregadas, a comer, a beber e a embriagar-se?
46 Abada koca alaani cinɛ o iitene calaŋ niini agawan kuni cin o, ma aku aruk nɔɔnɔ, ma atɔɔk liŋliŋonte onin, ma apayek nɔɔnɔ gerzitin ci ɔl o alaŋ atuwe.
46 Virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e irá aplicar-lhe um castigo severo, condenando-o com os infiéis.
47 Ma gabarɛnti ci aga gi o arooŋek alaani oninɛ nɔɔnɔ kutugu, ma bar alaŋ arɔɔŋ niini kizi vilil kutugu eo arɔɔŋ alaani oninɛ, arooki koca niini ɔrɔɔt ɛlɛ.
47 — Aquele servo que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade, será punido com muitos açoites.
48 Maje gabarɛnti calaŋ aga gi ci arooŋek alaani oninɛ nɔɔnɔ kutugu, ma bar buk agɔɔn gi ci aganɔn niini ki rooyinɛt, arooki buk niini kidicilim. Ma ɛɛti ci anyonek nɔɔnɔ kaal ci meel, arooŋnyi buk ŋaatin kaal ci meel. Maje ɛɛti ci anyonek nɔɔnɔ kaal ci meel ɔrɔɔt ɛlɛ, arooŋnyi buk ŋaatin kaal ci meel ɔrɔɔt ɛlɛ.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Kakun zin naana o ka kiiya kakatek looc goo. Bar zin abon waan liŋliŋɔni nici inoko akatai odota.
49 — Eu vim para lançar fogo sobre a terra, e bem que eu gostaria que já estivesse aceso.
50 Anyak piryakzɛt ci appe ɔrɔɔt akunakan aneet. Kanyonei zin tiŋeere naaga piryakzɛt nico nɔkɔ zɛɛ ma kadica imin.
50 Mas existe um batismo pelo qual tenho de passar, e como me angustio até que o mesmo se cumpra!
51 Bar bɔŋ niiga abaabanu kizik kanyaai naana looc ganɔn? Alaŋ zin kanyaai looc ganɔn, bar kanyaai looc ŋeriin.
51 Vocês pensam que vim para dar paz à terra? Eu afirmo a vocês que não; pelo contrário, vim para trazer divisão.
52 Akatai zin bar inoko o ɛlɛ, ma een ɔl ceeza tur, aŋɛrɔ ceen iiyu amarnin gɔnɔgi ceen ram o. Adoma ceen ram o amarnin gɔnɔgi ceen iiyu o.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois e dois contra três.
53 Maje gɔɔn ɛɛti tiŋeere amarnin ŋɛɛrin. Buk logoti amarnin baatin. Maje ŋaa tiŋeere amarnin bɛɛnyin. Buk dole amarnin yaatin. Maje inyik tiŋeere amarnin alawan onin. Buk alawani amarnin inyik.”
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora e nora contra sogra.
54 Ma anek Yesu bodo ɔl nɛ, “Gɔɔn mã acinu diizoc libire ci jenu o anonu nɛ, Atiil tedec tammu. Ma didi atiil.
54 Jesus disse ainda às multidões:
55 Buk mã akɔla ŋɔɔti ci libir ci jenu o, anonu nɛ, Abur tiŋeere lɔɔci. Ma didi abur.
55 E, quando notam que sopra o vento sul, dizem que fará calor, e assim acontece.
56 Izitu mɛr niiga ɔl ci abuuku eleeti. Acinu gɔɔn niiga looc kibeen tammu taden, ma aganeku ŋaati aduwanu keŋti ci kaal cigeec. Mazin buk alaŋ agayu keŋti ci kaal ci agooni inoko o naa?
56 Hipócritas! Vocês sabem interpretar a aparência da terra e do céu, mas não sabem discernir esta época?
57 Alaŋ zin aŋɛraku eleeti kaal ci abon ka utuguz naa?
57 — E por que não julgam também por vocês mesmos o que é justo?
58 Mã anyak eet ci akɔlakin rooni, abon akɔ ŋaatin ka ɔɔt idica ki nɔɔnɔ zɔɔz nico iŋaan urumit alaan o roonnyo. Gɛrzɛ ŋaan apayekin alaani ineet cabiin, ma avɔ ajukekin takirnya sijin.
58 Quando você for com o seu adversário ao magistrado, faça o possível para chegar a um acordo com ele enquanto vocês estão a caminho, para não acontecer que ele arraste você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça e o oficial de justiça ponha você na prisão.
59 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, alaŋ koca aduŋna niina ŋinaante kataman, ma aavɛ nɔkɔ zɛɛ ma arui guruc o apawonekin ineet dook.”
59 Digo-lhe que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.