Gênesis 37
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NAA
1 Ma amɛna Jakob abaak looce o kazi Kanan ŋaabaal abaai baatinɛ baale e.
1 Jacó habitou na terra das peregrinações de seu pai, na terra de Canaã.
2 Ceeni zin zɔɔz ci akati dɔl o Jakob.
2 Esta é a história de Jacó. Quando José tinha dezessete anos, apascentava os rebanhos com os seus irmãos. Sendo ainda jovem, acompanhava os filhos de Bila e os filhos de Zilpa, mulheres de seu pai; e trazia más notícias deles a seu pai.
3 Maje Jakob arɛɛz Josev ɔrɔɔt kujuk lɔgɔz ogin oogi, eeci aritai niini waanu izɔi niini matuwoc. Ma arɔɔŋak niini nɔɔnɔ rum ci anyak golnya ci alina ɔrɔɔt.
3 Ora, Israel amava mais José do que todos os seus outros filhos, porque era filho da sua velhice; e mandou fazer para ele uma túnica talar de mangas compridas.
4 Mazi acin gɔtɔnɔgja baatineeŋ arɛɛz Josev ɔrɔɔt kujuk nɔɔgɔ nɔkɔ, amartɔi niigi Josev ɔrɔɔt ɛlɛ calaŋ amici niigi ki nɔɔnɔ zinzeetine ci vɔɔr.
4 Quando os seus irmãos viram que o pai o amava mais do que todos os outros filhos, odiaram-no e já não podiam falar com ele de forma pacífica.
5 Ma baaline oman uwunozɛ Josev. Mazi akɔ aduwak niini gɔtɔnɔgi wunozyak nicoko, amartɔi niigi nɔɔnɔ ɔrɔɔt ɛlɛ.
5 José teve um sonho e o contou aos seus irmãos; por isso, o odiaram ainda mais.
6 Anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Iziiyit di wunozyak ci kawunozei ce.
6 Ele lhes disse: — Peço que ouçam o sonho que tive.
7 Bar kizik naaga dook katɛɛt labi mana. Ma iŋaaz kaŋaya ci labi ci kateedi naana o keelit jena tɔp. Ma avu aliya kaŋaya cugooc o cigan o, ma alocak nɔɔgɔ ooti.”
7 Sonhei que estávamos amarrando feixes no campo, e eis que o meu feixe se levantou e ficou em pé, enquanto os feixes de vocês o rodeavam e se inclinavam diante do meu.
8 Enektek ni gɔtɔnɔgja nɔɔnɔ nɛ, “Awaaŋ! Yo abaaban niina kizik katin een alaan cinaaŋ?” Amartɔi ni niigi nɔɔnɔ ɔrɔɔt ɛlɛ, eeci aduwak niini nɔɔgɔ wunozyak cigin o.
8 Então os irmãos lhe disseram: — Você pensa que vai mesmo reinar sobre nós? Pensa que realmente dominará sobre nós? E com isso o odiavam ainda mais, por causa dos seus sonhos e de suas palavras.
9 Ma iitene oman uwunozɛ Josev bodo, ma aku anek gɔtɔnɔgi nɛ, “Kuwunozɛ bodo. Kizik kacin ii ki nyelok been monyony ceen amɔnki codoi aloca ooti aneeta ŋuma.”
9 José teve ainda outro sonho, que ele contou aos seus irmãos, dizendo: — Sonhei também que o sol, a lua e onze estrelas se inclinavam diante de mim.
10 Ma aduwak buk niini wunozyak cigin noko baatin, bar agernyek baatinɛ nɔɔnɔ, ma anek nɛ, “Wunoza nici akati kɛŋ cinɛ naa? Yo abaaban kizik katin naana ki yaatun kibeen gotonogu kavunakin ineet, ma kalocana ooti ŋaatun?”
10 Quando José contou esse sonho ao pai e aos seus irmãos, o pai o repreendeu, dizendo: — Que sonho é esse que você teve? Você está querendo dizer que eu, a sua mãe e os seus irmãos iremos e nos inclinaremos até o chão diante de você?
11 Enico anyaktek Josev gɔtɔnɔgja tɛl ɔrɔɔt ɛlɛ, maje baatinɛ azooni zɔɔz nico ziniza.
11 Os irmãos tinham inveja dele; o pai, no entanto, guardou aquilo no coração.
12 Ma iitene oman ooti gɔtɔnɔgi Josev ɛɛza ŋaati ajɔŋɔz Cekam.
12 Como os irmãos foram apascentar o rebanho do pai, em Siquém,
13 Enek ni Jakob Josev nɛ, “Karooŋnyin bitɔ Cekama ŋaao owawi gotonogu ɛɛza.”
13 Israel perguntou a José: — Os seus irmãos não estão apascentando o rebanho em Siquém? Venha, pois vou mandar você até eles. José respondeu: — Eis-me aqui.
14 Ma anek baatinɛ nɔɔnɔ nɛ, “Bitɔ ka cin gotonogu mã aavtiz yaak, ka buk cin mã ɛɛl ɛɛzana dook tɔ. Mazi ook icinu nɔɔgɔ, bada ka ija duwayan.” Itiŋa ni niini ŋaao abaai niigi kazi Ebiron ka kook Cekama ŋaao owawi gɔtɔnɔgja ɛɛza.
14 Israel continuou: — Vá, agora, e veja se está tudo bem com os seus irmãos e com o rebanho; e traga-me notícias. Assim, o enviou do vale de Hebrom, e ele foi a Siquém.
15 Mazi akɔ arum Josev Cekam, icinun ɛɛti oman nɔɔnɔ ŋaati olla awɔyi anoti ḏoritot kɛŋ, ma ajin ɛɛti nici nɔɔnɔ anek nɛ, “Arooŋ dim naa?”
15 E um homem encontrou José, que andava errante pelo campo, e lhe perguntou: — O que você está procurando?
16 Ɛbɛdɛkɛ ni niini nɔɔnɔ enek nɛ, “Karooŋ gɔtɔnɔga cigan owa ɛɛza ŋina. Duwayan da mã aga ŋinti aavtizɛ.”
16 Ele respondeu: — Estou procurando os meus irmãos. Por favor, pode me dizer onde eles estão apascentando o rebanho?
17 Anek ɛɛti nici nɔɔnɔ nɛ, “Ɔtɔɔzɔ inoko. Kazii uyene nɔɔgɔ anɔ nɛ, Kɔɔtɔ ŋaao kazi Dozan.” Iviri ni Josev gɔtɔnɔgi zooc zɛɛ ma akɔ ajowa nɔɔgɔ ŋaati kazi Dozan noko.
17 O homem respondeu: — Foram embora daqui. Ouvi quando disseram: “Vamos a Dotã.” Então José seguiu atrás dos irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Bar mazi acina niigi nɔɔnɔ rɛɛna, otoŋomit gi ci ka kurukti nɔɔnɔ kadaak.
18 De longe eles o viram e, antes que chegasse, conspiraram contra ele para o matar.
19 Anɔ nɛ, “Eet o wunozyawu nɛɛn ci aku neke.
19 Disseram uns aos outros: — Lá vem o grande sonhador!
20 Ivita kɔɔtɔ kuruyit nɔɔnɔ kadaak, ma kajukek ṯuuk ci akɔm maam. Ŋaan kavɔ kanek ɔl nɛ, Uruk nɔɔnɔ kelegiti ci mooti kadaak. Ka di kicinit gitaz ci aku wunozyaye cigin o.”
20 Venham, pois, agora, vamos matá-lo e jogar o corpo numa destas cisternas. Diremos que um animal selvagem o devorou. Vejamos em que vão dar os sonhos dele.
21 Mazi azii Robɛn gi nico, orooŋun niini gɔl ci ɛɛlanɛ Josev. Ma anek gɔtɔnɔgi nɛ, “Kotoŋit nɔɔnɔ calaŋ karuk kadaak.
21 Mas Rúben, ouvindo isso, livrou-o das mãos deles e disse: — Não lhe tiremos a vida.
22 Bar olla kujuktek nɔɔnɔ ṯuuk korok nɔkɔ.” Aduwa niini zɔɔz nico o, eeci arɔɔŋ ka tedec kabada kiiya kaara nɔɔnɔ ṯuuwa ka kanyek nɔɔnɔ kimiire kook ŋaati baatineeŋ.
22 Rúben disse mais: — Não derramem sangue. Joguem o rapaz naquela cisterna que está no deserto, e não lhe façam mal. Rúben disse isto para o livrar deles, a fim de levá-lo de volta ao pai.
23 Mazi akɔ arum Josev gɔtɔnɔgi, uburuca niigi nɔɔnɔ rum onin alina.
23 Mas, logo que José chegou a seus irmãos, despiram-no da túnica, a túnica talar de mangas compridas que trazia,
24 Ma avɔyi nɔɔnɔ ɛlɛ, ma avɔ ajukek ṯuuk ci akɔm maam.
24 e o jogaram na cisterna. A cisterna estava vazia, sem água.
25 Mazi avɔ aavtiz loota ka kadaktɔ, icinit niigi tajɛr ci modɛn o kazi Ismayil ɛɛrɔna looce o kazi Gilid avu avɔ Masirɛ. Atik niigi nyakalɛtɛ zooye kibeen karkarɛt.
25 Depois sentaram-se para comer. Levantando os olhos, viram que uma caravana de ismaelitas vinha de Gileade. Seus camelos traziam especiarias, bálsamo e mirra, que levavam para o Egito.
26 Enek ni Juda gɔtɔnɔgi nɛ, “Inoko gitaz ci kajowa ŋaati kamonyi gɔtɔna cinai noko naaga maany kadaak, ma karɔɔt?
26 Então Judá disse aos irmãos: — O que vamos ganhar se matarmos o nosso irmão e depois escondermos a sua morte?
27 Kɔɔtɔ bar kataaltɔi nɔɔnɔ ole ci kazi Ismayil noko. Alaŋ aganɔ ŋaati karui naaga maany nɔɔnɔ kadaak, eeci niini gɔtɔna ona biyetu ɛlɛ.” Agamta ni gɔtɔnɔgja zɔɔz nico, maje Robɛn aziitɔ.
27 Venham, vamos vendê-lo aos ismaelitas. Não lhe façamos mal, pois é nosso irmão, é do nosso sangue. Seus irmãos concordaram.
28 Mazi avɔ arum tajɛra nicigi ŋinti ona aavtiyɛ niigi o, aarta gɔtɔnɔgja nɔɔnɔ ṯuuwa, ma ataalek nɔɔnɔ tajɛr nicoko zurtenene ceen eetom. Ooti tajɛra nicigi nɔɔnɔ Masirɛ.
28 E, quando os mercadores midianitas passaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam aos ismaelitas por vinte moedas de prata. E os ismaelitas levaram José para o Egito.
29 Mazi akɔ abadaak Robɛn ṯuuk, ajowa Josev iziitɔ ṯuuwa. Ɛrɛɛc ni niini rumanɛ ogin ŋaati aluwi gɔtɔni.
29 Quando Rúben voltou à cisterna, eis que José não estava nela; então rasgou as suas roupas.
30 Ma amiironek gɔtɔnɔgi, ma akɔ anek nɛ, “Izii dole ṯuuwa tɔ. Ka yo kutugu ku?”
30 E, voltando aos seus irmãos, disse: — O rapaz não está mais lá! E agora, o que eu vou fazer?
31 Otodoŋit ni niigi bawot, ma agoonek rum o Josev biye.
31 Então pegaram a túnica de José, mataram um bode e molharam a túnica no sangue.
32 Ooti ni niigi rum ŋaati baatineeŋ, ma avɔ alaba nɔɔnɔ anek nɛ, “Kajowana rum nico ḏorta. Yo alaŋ een rum o ŋɛɛrun gi?”
32 E enviaram a túnica de mangas compridas ao pai com este recado: — Achamos isto. Veja se é ou não a túnica de seu filho.
33 Iiyez ni niini rum, ma azi nɛ, “Ii, nɔɔnɔ nɛɛn. Uruwun bai inoko kelegiti ŋɛɛran Josev, ma aŋodotan nɔɔnɔ.”
33 Ele a reconheceu e disse: — É a túnica de meu filho. Um animal selvagem o devorou. Certamente José foi despedaçado.
34 Ɛrɛɛc ni Jakob rumanɛ ogin, ma aborcek rumanɛ ci zɔrzɔr luwanto, ma atik ciiroc ɔɔwa. Ma alu daayiz ci ŋɛɛrin o iinya ci meelik gɛr.
34 Então Jacó rasgou as suas roupas, vestiu-se de pano de saco e lamentou o filho durante muitos dias.
35 Ma azoozek nɔɔnɔ lɔgɔz oginɛ been bɛɛnyigin dook, bar alaŋ azii niini nɔɔgɔ. Azi niini nɛ, “Abon kalu ŋɛɛran nɔkɔ zɛɛ ma kadaai imin.” Ma alu didi niini ŋɛɛrin iinya dook nɔkɔ.
35 Todos os seus filhos e todas as suas filhas vieram, para o consolar; ele, porém, recusou ser consolado e disse: — Chorando, descerei à sepultura para junto do meu filho. E continuou a chorar pelo filho.
36 Maje Masirɛ ŋinaante ɔɔt ataaltek tajɛra Josev eet ci kazi Potivar ceen alaan ci ɔl o abɛk ceez o alaan o adikir kazi Vɛɛro.
36 Enquanto isso, no Egito, os midianitas venderam José a Potifar, oficial de Faraó, comandante da guarda.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.