Atos 7
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NVI
1 Ijin ni alaani o adikir ceeze o Joowo Istivɛn anek nɛ, “Abil zɔɔz nici didi nɔkɔ?”
1 Então o sumo sacerdote perguntou a Estêvão: "São verdadeiras estas acusações? "
2 Ma abɛdɛkɛ Istivɛn azi nɛ, “Gɔtɔnɔga kibeen baatigan, iziiktaŋ di. Baale ayelzak Jooi o adiŋdiŋ Ibrayim ween jijitinai ɛlɛ ŋaa baal abaai niini kazi Mesopatamiya e iŋaan kook kabaak niini looce o kazi Eran.
2 A isso ele respondeu: "Irmãos e pais, ouçam-me! O Deus glorioso apareceu a Abraão, nosso pai, estando ele ainda na Mesopotâmia, antes de morar em Harã, e lhe disse:
3 Ma anek Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Toŋ atenok ugun kibeen looc unun, luuk bitɔ looce oman ci ŋaan kakɔ kayelekin.”
3 ‘Saia da sua terra e do meio dos seus parentes e vá para a terra que eu lhe mostrarei’.
4 Ma didi utuŋun niini looc nice, ma ook abaak ŋaao kazi Eran. Mazi akɔ adaai baati Ibrayim, anyek Jooi Ibrayim kuluugak looc ci inoko abaaku noko.
4 "Então, ele saiu da terra dos caldeus e se estabeleceu em Harã. Depois da morte de seu pai, Deus o trouxe a esta terra, onde vocês agora vivem.
5 Bar zin iinyaye niceke ŋaan kanyek Jooi Ibrayim looc nico kizi cin. Yo nuun een ŋinti kidic tɛr waanice, ŋaan kanyek kizi cin. Bar olla aterkedek Jooi Ibrayim zɔɔz ci ka kanyekɛ nɔɔnɔ ki dɔl ci dɔl cigin looc nico, yo nuun waanice ŋaan kanyak niini dɔl e.
5 Deus não lhe deu nenhuma herança aqui, nem mesmo o espaço de um pé. Mas lhe prometeu que ele e, depois dele, seus descendentes, possuiriam a terra, embora, naquele tempo, Abraão não tivesse filhos.
6 Aduwak waanice Jooi Ibrayim zɔɔz ci anek nɛ, “Abaak katin dɔlya ci dɔl cugun looce oman. Ŋinaante katin niigi eegin gabara, ma agit ɔl nɔɔgɔ ɔrɔɔt irkitok eet tur lak wec (400).
6 Deus lhe falou desta forma: ‘Seus descendentes serão peregrinos numa terra estrangeira, e serão escravizados e maltratados por quatrocentos anos.
7 Bar zin katin kuulal ɔl ci agit nɔɔgɔ o, ka vurta kudunta dɔlya ci dɔl cugun o looce nice, ka kivita kidiŋdiŋantan niigi aneet ŋina.”
7 Mas eu castigarei a nação a quem servirão como escravos, e depois sairão dali e me adorarão neste lugar’.
8 Anyewun ni Jooi Ibrayim kɛɛr ci atɛɛdi dɔl kuli ka kizi bayen ci zɔɔz o aterkedek niini nɔɔnɔ. Mazi akɔ aritai Aizak e, anyek Ibrayim nɔɔnɔ kidica iinya turge zɛɛ eteeduni nɔɔnɔ. Waanice zin iiya Aizak izi baati Jakob. Maje Jakob iiya izi baati lɔgɔz ween amɔtɔ ram o ivita iziti jijitigaac.
8 E deu a Abraão a aliança da circuncisão. Por isso, Abraão gerou Isaque e o circuncidou oito dias depois do seu nascimento. Mais tarde, Isaque gerou Jacó, e este os doze patriarcas.
9 Odomta lɔgɔz o Jakob amartɔi Josev ween gɔtɔni uneeŋ, makacin ataaltɔi nɔɔnɔ ka kook kizi gabaren Masirɛ. Bar Jooi itirit nɔɔnɔ.
9 "Os patriarcas, tendo inveja de José, venderam-no como escravo para o Egito. Mas Deus estava com ele
10 Ma azooni nɔɔnɔ gidente baal agidi ɔl nɔɔnɔ e dook. Mazi akɔ akunak Josev Vɛɛro ween alaan o Masiro, anyek Jooi nɔɔnɔ ziniz ci iina kibeen gɛnyiz. Zin giye nico anyewun Vɛɛro nɔɔnɔ kabal Masir kibeen kaal o kɔrɔk onin dook.
10 e o libertou de todas as suas tribulações, dando a José favor e sabedoria diante do faraó, rei do Egito; este o tornou governador do Egito e de todo o seu palácio.
11 Ma vurta anyawun Masira kibeen looce o abaai Jakob kazi Kanan tarjo ci appe ci adayi ɔl magiz ɔrɔɔt. Ma ɔkɔma jijitigaac ŋinti ka kojoktai dayiin.
11 "Depois houve fome em todo o Egito e em Canaã, trazendo consigo grande sofrimento, e os nossos antepassados não encontravam alimento.
12 Mazi akɔ azii Jakob anyak Masira labi, itoonun lɔgɔz ogin kɔɔt kataala labi ŋinaante.
12 Ouvindo que havia trigo no Egito, Jacó enviou nossos antepassados em sua primeira viagem.
13 Mazi avu amiiri lɔgɔz eci vurto o ka kɔɔt bodo kataala labi Masirɛ, uduwak Josev gɔtɔnɔgi ɛlɛ. Makacin iziik buk alaani o Masiru kazi Vɛɛro gɔtɔnɔgi Josev ivitak Masir.
13 Na segunda viagem deles, José fez-se reconhecer por seus irmãos, e o faraó pôde conhecer a família de José.
14 Zin ŋina itoonewun Josev baatin Jakob otok ka kuluuktak niini ki ɔl o kɔrɔk onin dook Masir. Maje ɔl ci kɔrɔk cin o dook waanice een eet iiyu kamɔtɔ ki tiin tur (75).
14 Depois disso, José mandou buscar seu pai Jacó e toda a sua família, que eram setenta e cinco pessoas.
15 Ɔɔt ni Jakob been kɔrɔk onin dook Masirɛ. Ma avɔ abaak ŋinaante zɛɛ ma adaai Jakob kibeen lɔgɔz ogin.
15 Então Jacó desceu ao Egito, onde faleceram ele e os nossos antepassados.
16 Ma ɛɛl amɛ ugeec zɛɛ ma irkite baal iŋaananɛ Mosis ki ɔl o Israyil Masirɛ e, itiktak niigi amɛ cigeec o ŋin o kazi Cekam ka kivita kadaac niigi nɔɔgɔ boote baal ataala Ibrayim guruci modene o kazi Amor e.
16 Seus corpos foram levados de volta a Siquém e colocados no túmulo que Abraão havia comprado ali dos filhos de Hamor, por certa quantia.
17 Mazi waanice akɔ ajɔn iiten baal aterkedek Jooi Ibrayim ka kanyekɛ nɔɔnɔ looc o kazi Kanan e, azaace waanice ɔl ogaac Masirɛ kizi mɛɛlɛ ɔrɔɔt.
17 "Ao se aproximar o tempo em que Deus cumpriria sua promessa a Abraão, aumentou muito o número do nosso povo no Egito.
18 Maje iinyaye niceke abalun ɔl Masirɛ alaani oman calaŋ aga Josev.
18 Então outro rei, que nada sabia a respeito de José, passou a governar o Egito.
19 Ma alaba niini jijitigaac, ma agoonek nɔɔgɔ kaal ci gɛr. Buk akɔ ma adaŋek nɔɔgɔ kujuktek dɔl tuu kadaayitɔ.
19 Ele agiu traiçoeiramente para com o nosso povo e oprimiu os nossos antepassados, obrigando-os a abandonar os seus recém-nascidos, para que não sobrevivessem.
20 Ma iinyaye niceke aritai logoti ci alina ɔrɔɔt kazi Mosis. Ma arɔɔt yaatinɛ ceeza nyɛlɔwɛ iiyu.
20 "Naquele tempo nasceu Moisés, que era um menino extraordinário. Por três meses ele foi criado na casa de seu pai.
21 Ma vurta ook oroodun yaatinɛ nɔɔnɔ tuuwa, ma aku ajowa nɔɔnɔ tinati Vɛɛro, ma akɔ abaayiza nɔɔnɔ kizi dole cin.
21 Quando foi abandonado, a filha do faraó o tomou e o criou como seu próprio filho.
22 Ma ɛdɛmɛz niini gɛnyiz dook Masirɛ. Makacin izi eet ci titiny zɔɔza kibeen kaale o agɔɔn.
22 Moisés foi educado em toda a sabedoria dos egípcios e veio a ser poderoso em palavras e obras.
23 Mazi akɔ een Mosis irkitowa eet ram, orooŋun niini kook kicin gɔtɔnɔgi ween Israyil.
23 "Ao completar quarenta anos, Moisés decidiu visitar seus irmãos israelitas.
24 Mazi akɔ niini ŋinaante ook icinun eet codoi ole ween Israyil agit ɛɛti ceen Masiren. Ɛɛla ni niini nɔɔnɔ, ma aruk eet ceen Masiren noko kadaak.
24 Ao ver um deles sendo maltratado por um egípcio, saiu em defesa do oprimido e o vingou, matando o egípcio.
25 Abaaban niini anɛ coma ɔl ciginɛ Israyil o aga gɔl o ka kɛɛlai nɔɔgɔ Jooi ŋaaten nɔɔnɔ ka calaŋ bodo eegin gabara ci Masiro. Bar ɔl o Israyil alaŋ aga gi nico.
25 Ele pensava que seus irmãos compreenderiam que Deus o estava usando para salvá-los, mas eles não o compreenderam.
26 Ma iitene oman acin niini ɔl ceen Israyil ram ayɔwɔ niigi maany. Ma arɔɔŋ niini kɛŋɛr nɔɔgɔ. Anek nɔɔgɔ nɛ, “Iziiktaŋ di gɔtɔnɔga. Niiga dook eeginu ɔl o Israyil. Ayowonu zin bodo niiga maany naa?”
26 No dia seguinte, Moisés dirigiu-se a dois israelitas que estavam brigando, e tentou reconciliá-los, dizendo: ‘Homens, vocês são irmãos; por que ferem um ao outro? ’
27 Bar ɛɛti ona apan gɔn e ɔtɔyɔɔt Mosis, ma ajin nɔɔnɔ anek nɛ, “Ŋɛnɛɛn ci anyin ineet alaazɛt ci ka paket ageeta o?
27 "Mas o homem que maltratava o outro empurrou Moisés e disse: ‘Quem o nomeou líder e juiz sobre nós?
28 Arooŋ ka ruyan kadaak kiyo balawaz arui eet ween Masiren e?”
28 Quer matar-me como matou o egípcio ontem? ’
29 Mazi azii Mosis zɔɔz nico, ivirun niini Masirɛ. Ma akɔ abaak looce o kazi Midiyan. Ma ŋinaante ook ɔrɔcɔ, ma arita lɔgɔz cigin een ram.
29 Ouvindo isso, Moisés fugiu para Midiã, onde ficou morando como estrangeiro e teve dois filhos.
30 Mazi akɔ adica Mosis irkitowa ceen eet ram ŋinaante, eyelizak toonnyaiti ci Joowo nɔɔnɔ ɛlɛ gooye ci alanyit lugurgoca balale o ajɔŋzɔ ki bɛ o kazi Sinai.
30 "Passados quarenta anos, apareceu a Moisés um anjo nas labaredas de uma sarça em chamas no deserto, perto do monte Sinai.
31 Ma abiir Mosis ɔɔ giye ci acin noko, ma akunak ijonun ka kicin juruŋ. Bar mazi akɔ ajɔŋɔz ŋinite, enek Manyi nɔɔnɔ nɛ,
31 Vendo aquilo, ficou atônito. E, aproximando-se para observar, ouviu a voz do Senhor:
32 “Aneeta Jook o jijitugun. Aneeta Jook o Ibrayim ki Aizak ki Jakob.” Ɔtɔŋɔlɛ ni Mosis looc ŋina, ma abarit zɛɛ ma alaŋ arɔɔŋ kicin ŋinito bodo.
32 ‘Eu sou o Deus dos seus antepassados, o Deus de Abraão, o Deus de Isaque e o Deus de Jacó’. Moisés, tremendo de medo, não ousava olhar.
33 Ma anek Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Aara caava zɔɔnɛ, eeci ŋinti abilnɛ noko ŋinti alile.
33 "Então o Senhor lhe disse: ‘Tire as sandálias dos pés, porque o lugar em que você está é terra santa.
34 Kacin naana piryakzɛt ci apirnanɛ ɔl ogane Masirɛ o nɔkɔ, ma buk kiziiwa naana luwa uneeŋ. Kiiya zin ka kɛɛla nɔɔgɔ piryakzete cineeŋ o. Inoko zin karooŋ kitooneyin ineet Masir.”
34 De fato tenho visto a opressão sobre o meu povo no Egito. Ouvi seus gemidos e desci para livrá-lo. Venha agora, e eu o enviarei de volta ao Egito’.
35 Nici Mosis baal abor ɔl o Israyil e ɛlɛ nɛɛn baal ajin niigi nɔɔnɔ anek nɛ, “Ŋɛnɛɛn ci anyin ineet alaazɛt ci ka paket ageeta o?” Nɔɔnɔ nɛɛn o itoona Jooi ka kabal nɔɔgɔ, ma ɛɛla nɔɔgɔ dɔyize o toonnyai baal ayelzak nɔɔnɔ ɛlɛ lugurgoce o alanyit e.
35 "Este é o mesmo Moisés que tinham rejeitado com estas palavras: ‘Quem o nomeou líder e juiz? ’ Ele foi enviado pelo próprio Deus para ser líder e libertador deles, por meio do anjo que lhe tinha aparecido na sarça.
36 Nɔɔnɔ nɛɛn o uluugai ɔl o Israyil Masirɛ, ma agɔɔn kaal ci atɛɛt ɔl biye Masirɛ, ki liile o Meeri, been balala irkitok eet ram.
36 Ele os tirou de lá, fazendo maravilhas e sinais no Egito, no mar Vermelho e no deserto durante quarenta anos.
37 Mosis ɛlɛ nɛɛn baal aduwak ɔl o Israyil anek nɛ, “Katin itoonakuŋ Jooi nyakaŋan ci aŋɛra ŋaatunooŋ ɛlɛ kiyo itoonanan aneeta o.”
37 "Este é aquele Moisés que disse aos israelitas: ‘Deus lhes levantará dentre seus irmãos um profeta como eu’.
38 Mosis nɛɛn baal azɔɔzɔ been toonnyai o Joowo biye o kazi Sinai. Ma akɔyi niini zɔɔz o aduwak toonnyaiti nɔɔnɔ ole ween jijitigaac baal aromɛ ki nɔɔnɔ balala e. Ojowa niini toonnyaite o Joowo zɔɔz o anyek ɔl rogɛt o abil been nɛɛn ka buk kiiyayet zɔɔz nici ageet.
38 Ele estava na congregação, no deserto, com o anjo que lhe falava no monte Sinai e com os nossos antepassados, e recebeu palavras vivas, para transmiti-las a nós.
39 Bar jijitigaac waanice otoborit ŋaati aziiŋni nɔɔnɔ. Ma anek nɔɔnɔ nɛ, “Alaŋ naaga karooŋnyin ineet bar karooŋnya kimiirtewa koota Masirɛ.”
39 "Mas nossos antepassados se recusaram a obedecer-lhe; pelo contrário, rejeitaram-no, e em seus corações voltaram para o Egito.
40 Ma anek niigi Aron ween gɔtɔni Mosis nɛ, “Karooŋnyin bar naaga ineet ka dilayet joowanɛ ci oontanet ageeta kootet Masirɛ, eeci alaŋ kagaya gi ci alamun Mosis baal anyanet ageet Masirɛ e.”
40 Disseram a Arão: ‘Faça para nós deuses que nos conduzam, pois a esse Moisés que nos tirou do Egito, não sabemos o que lhe aconteceu! ’
41 Idilta ni waanice niigi jook ci atobɔ ki mool, ma atoŋdek todoyok, ma adake ŋaatodoi, eeci atalnɛ niigi joowe ci adila azɛɛnɛ o.
41 Naquela ocasião fizeram um ídolo em forma de bezerro. Trouxeram-lhe sacrifícios e fizeram uma celebração em honra ao que suas mãos tinham feito.
42 Otoborewun ni Jooi nɔɔgɔ nɔŋ giye nico, ma ooŋ nɔɔgɔ kidiŋdiŋanit monyony o tammo. Kiyo aduwa Jooi waragewe o nyakaŋanetu zɔɔz ci azi nɛ, “Igeet ɔl o Israyil, alaŋ atoŋdekaŋ baale otodoŋteyaŋ todoyok aneeta irkitok ween eet ram baal aavtiyu balala e.
42 Mas Deus afastou-se deles e os entregou à adoração dos astros, conforme o que foi escrito no livro dos profetas: ‘Foi a mim que vocês apresentaram sacrifícios e ofertas durante os quarenta anos no deserto, Ó nação de Israel?
43 Bar waanice atiku niiga ceez ween rum o jook o kazi Malok kibeen riritɔn o monyatot o kazi Ravan. Nicigi zin joowanɛ o adilanu niiga doon ka idiŋdiŋanit nɔɔgɔ. Zin giye nico, ŋaan katooyekuŋ igeet ŋinti rɛɛn many looc o kazi Babilan libire ci gɔl e.”
43 Ao invés disso, levantaram o santuário de Moloque e a estrela do seu deus Renfã, ídolos que vocês fizeram para adorar! Portanto, eu os enviarei para o exílio, para além da Babilônia’.
44 Baale mã aavtiz jijitigaac balala e, anyak ceez o Joowo een rum. Agɔɔna niigi ceez nice kotobtɔ kibeen riritɔn baal ayelek Jooi Mosis e.
44 "No deserto os nossos antepassados tinham o tabernáculo da aliança, que fora feito segundo a ordem de Deus a Moisés, de acordo com o modelo que ele tinha visto.
45 Ma vurta odomta jijitigaac baal ooŋnek baatigeecik ceez ceen rum neke. Itikit niigi ceez nice ooti waanbaal arayin Jasuwa nɔɔgɔ akɔyi ka kɔɔt kirigizit loocok o modɛn baal abaak ŋinaante baal atɔɔk Jooi nɔɔgɔ ŋuma e. Ma aavi waanice ceez nica ŋinaante zɛɛ been iinya o Devid.
45 Tendo recebido o tabernáculo, nossos antepassados o levaram, sob a liderança de Josué, quando tomaram a terra das nações que Deus expulsou de diante deles. Esse tabernáculo permaneceu na terra até a época de Davi,
46 Ma atalnɛ Jooi ŋaati Devid ɔrɔɔt. Ma ajin Devid Jook arɔɔŋ ka kɛtɛɛnyak niini nɔɔnɔ ween Jook o Jakob ceez.
46 que encontrou graça diante de Deus e pediu que ele lhe permitisse providenciar uma habitação para o Deus de Jacó.
47 Ŋaan zin Jooi kanyek Devid kɛtɛɛnya ceez nico, ma bar iiya anyek niini Solomon ween ŋɛɛrin kiiya kɛtɛɛnya.
47 Mas foi Salomão quem lhe construiu a casa.
48 Zin Jooi o adiŋdiŋ alaŋ abaak ceezine ci ɛɛnyca ɔl ci deer. Kiyo baale aduwa nyakaŋani azi nɛ, “Azi Manyi nɛ,
48 "Todavia, o Altíssimo não habita em casas feitas por homens. Como diz o profeta:
49 Tammu taden ŋin onan kaavɛ nɛɛn. Maje tɔdɔwa ŋin onan kari zɔɔ nɛɛn. Mazin yo ceez taz ci ka ɛtɛɛnycayaŋ niiga aneet o? Ma ŋinti kayubzɛ taz ci ka utuguzayaŋ niiga aneet o?
49 ‘O céu é o meu trono, e a terra, o estrado dos meus pés. Que espécie de casa vocês me edificarão? diz o Senhor, ou onde seria meu lugar de descanso?
50 Ma kaal nicoko dook alaŋ kɛɛnyca naana alya?”
50 Não foram as minhas mãos que fizeram todas estas coisas? ’
51 Eeginu niiga ɔl ci ricil! Adoŋnuŋ zinzeeti kak, ma alaŋ agamanu zɔɔz o Joowo kiyo modɛna o alaŋ eegin ɔl o Joowo o. Ma buk adiitenuŋ iina calaŋ atu Jook o. Eelnu niiga kiyo jijitugooc baale e. Aburnu niiga zɔɔz o Vɔŋiz o Joowo.
51 "Povo rebelde, obstinado de coração e de ouvidos! Vocês são iguais aos seus antepassados: sempre resistem ao Espírito Santo!
52 Baale jijitugooc agit nyakaŋanɛt o Joowo dook. Ma aruk niigi nyakaŋanɛt o Joowo baal uuwak kuni o Kiristo ween gabaren o Joowo abon kadaayitɔ. Inoko zin buk niiga utuburtu Kiristo, ma uruktu nɔɔnɔ kadaak.
52 Qual dos profetas os seus antepassados não perseguiram? Eles mataram aqueles que prediziam a vinda do Justo, de quem agora vocês se tornaram traidores e assassinos —
53 Eeginu niiga ɔl o ajowanu lotinok o Joowo toonnyaye ogin nɛɛn, ma bar aburnu ŋaati aziiŋnu.”
53 vocês, que receberam a Lei por intermédio de anjos, mas não lhe obedeceram".
54 Mazi azii ɔl o roonnyo zɔɔz ci Istivɛn noko, otoborit niigi nɔŋ ɔrɔɔt, ma adak azɛɛn bornɛt nɔŋa.
54 Ouvindo isso, ficavam furiosos e rangiam os dentes contra ele.
55 Maje Istivɛn anyak niini Vɔŋiz o Joowo alye onin ɔrɔɔt, ma agɛlɛm niini tammu taden, ma acin titinyɔn o Joowo, ma acin Yesu abil libire o Joowo azo.
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, levantou os olhos para o céu e viu a glória de Deus, e Jesus de pé, à direita de Deus,
56 Ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Icinit di, kacin tammu taden akoli, ma kacin Ŋɛɛrti Eeto abil libire o Joowo azo.”
56 e disse: "Vejo o céu aberto e o Filho do homem de pé, à direita de Deus".
57 Enico egerenyit ɔl o roonnyo ɔrɔɔt, ma adiit iin ugeec. Ma aŋozonek niigi dook nɔɔnɔ.
57 Mas eles taparam os ouvidos e, gritando bem alto, lançaram-se todos juntos contra ele,
58 Ma agurak nɔɔnɔ kaluwawe o kuturo bitaalin, ma avac nɔɔnɔ biyɛnɛ ka kuruyit kadaak. Ma aara niigi rumanɛ ugeec, ma anyek logo ci kazi Cɔl ka kagamek nɔɔgɔ ka kavacit niigi Istivɛn juruŋ.
58 arrastaram-no para fora da cidade e começaram a apedrejá-lo. As testemunhas deixaram seus mantos aos pés de um jovem chamado Saulo.
59 Mazi ŋaan avac niigi Istivɛn nɔkɔ, aŋarowɔ niini ajin Jook anek nɛ, “Manyi onan Yesu, biti vɔŋiz onan.”
59 Enquanto apedrejavam Estêvão, este orava: "Senhor Jesus, recebe o meu espírito".
60 Ma akani kozoŋti looc, ma agɛrɛny molowe ci appe azi nɛ, “Manyi, má anyayei nɔɔgɔ da oŋec cineeŋ noko.” Mazi aduwa gi nico, adaawun niini.
60 Então caiu de joelhos e bradou: "Senhor, não os consideres culpados deste pecado". E, dizendo isso, adormeceu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.