Atos 7
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs ARA
1 Ijin ni alaani o adikir ceeze o Joowo Istivɛn anek nɛ, “Abil zɔɔz nici didi nɔkɔ?”
1 Então, lhe perguntou o sumo sacerdote: Porventura, é isto assim?
2 Ma abɛdɛkɛ Istivɛn azi nɛ, “Gɔtɔnɔga kibeen baatigan, iziiktaŋ di. Baale ayelzak Jooi o adiŋdiŋ Ibrayim ween jijitinai ɛlɛ ŋaa baal abaai niini kazi Mesopatamiya e iŋaan kook kabaak niini looce o kazi Eran.
2 Estêvão respondeu: Varões irmãos e pais, ouvi. O Deus da glória apareceu a Abraão, nosso pai, quando estava na Mesopotâmia, antes de habitar em Harã,
3 Ma anek Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Toŋ atenok ugun kibeen looc unun, luuk bitɔ looce oman ci ŋaan kakɔ kayelekin.”
3 e lhe disse: Sai da tua terra e da tua parentela e vem para a terra que eu te mostrarei.
4 Ma didi utuŋun niini looc nice, ma ook abaak ŋaao kazi Eran. Mazi akɔ adaai baati Ibrayim, anyek Jooi Ibrayim kuluugak looc ci inoko abaaku noko.
4 Então, saiu da terra dos caldeus e foi habitar em Harã. E dali, com a morte de seu pai, Deus o trouxe para esta terra em que vós agora habitais.
5 Bar zin iinyaye niceke ŋaan kanyek Jooi Ibrayim looc nico kizi cin. Yo nuun een ŋinti kidic tɛr waanice, ŋaan kanyek kizi cin. Bar olla aterkedek Jooi Ibrayim zɔɔz ci ka kanyekɛ nɔɔnɔ ki dɔl ci dɔl cigin looc nico, yo nuun waanice ŋaan kanyak niini dɔl e.
5 Nela, não lhe deu herança, nem sequer o espaço de um pé; mas prometeu dar-lhe a posse dela e, depois dele, à sua descendência, não tendo ele filho.
6 Aduwak waanice Jooi Ibrayim zɔɔz ci anek nɛ, “Abaak katin dɔlya ci dɔl cugun looce oman. Ŋinaante katin niigi eegin gabara, ma agit ɔl nɔɔgɔ ɔrɔɔt irkitok eet tur lak wec (400).
6 E falou Deus que a sua descendência seria peregrina em terra estrangeira, onde seriam escravizados e maltratados por quatrocentos anos;
7 Bar zin katin kuulal ɔl ci agit nɔɔgɔ o, ka vurta kudunta dɔlya ci dɔl cugun o looce nice, ka kivita kidiŋdiŋantan niigi aneet ŋina.”
7 eu, disse Deus, julgarei a nação da qual forem escravos; e, depois disto, sairão daí e me servirão neste lugar.
8 Anyewun ni Jooi Ibrayim kɛɛr ci atɛɛdi dɔl kuli ka kizi bayen ci zɔɔz o aterkedek niini nɔɔnɔ. Mazi akɔ aritai Aizak e, anyek Ibrayim nɔɔnɔ kidica iinya turge zɛɛ eteeduni nɔɔnɔ. Waanice zin iiya Aizak izi baati Jakob. Maje Jakob iiya izi baati lɔgɔz ween amɔtɔ ram o ivita iziti jijitigaac.
8 Então, lhe deu a aliança da circuncisão; assim, nasceu Isaque, e Abraão o circuncidou ao oitavo dia; de Isaque procedeu Jacó, e deste, os doze patriarcas.
9 Odomta lɔgɔz o Jakob amartɔi Josev ween gɔtɔni uneeŋ, makacin ataaltɔi nɔɔnɔ ka kook kizi gabaren Masirɛ. Bar Jooi itirit nɔɔnɔ.
9 Os patriarcas, invejosos de José, venderam-no para o Egito; mas Deus estava com ele
10 Ma azooni nɔɔnɔ gidente baal agidi ɔl nɔɔnɔ e dook. Mazi akɔ akunak Josev Vɛɛro ween alaan o Masiro, anyek Jooi nɔɔnɔ ziniz ci iina kibeen gɛnyiz. Zin giye nico anyewun Vɛɛro nɔɔnɔ kabal Masir kibeen kaal o kɔrɔk onin dook.
10 e livrou-o de todas as suas aflições, concedendo-lhe também graça e sabedoria perante Faraó, rei do Egito, que o constituiu governador daquela nação e de toda a casa real.
11 Ma vurta anyawun Masira kibeen looce o abaai Jakob kazi Kanan tarjo ci appe ci adayi ɔl magiz ɔrɔɔt. Ma ɔkɔma jijitigaac ŋinti ka kojoktai dayiin.
11 Sobreveio, porém, fome em todo o Egito; e, em Canaã, houve grande tribulação, e nossos pais não achavam mantimentos.
12 Mazi akɔ azii Jakob anyak Masira labi, itoonun lɔgɔz ogin kɔɔt kataala labi ŋinaante.
12 Mas, tendo ouvido Jacó que no Egito havia trigo, enviou, pela primeira vez, os nossos pais.
13 Mazi avu amiiri lɔgɔz eci vurto o ka kɔɔt bodo kataala labi Masirɛ, uduwak Josev gɔtɔnɔgi ɛlɛ. Makacin iziik buk alaani o Masiru kazi Vɛɛro gɔtɔnɔgi Josev ivitak Masir.
13 Na segunda vez, José se fez reconhecer por seus irmãos, e se tornou conhecida de Faraó a família de José.
14 Zin ŋina itoonewun Josev baatin Jakob otok ka kuluuktak niini ki ɔl o kɔrɔk onin dook Masir. Maje ɔl ci kɔrɔk cin o dook waanice een eet iiyu kamɔtɔ ki tiin tur (75).
14 Então, José mandou chamar a Jacó, seu pai, e toda a sua parentela, isto é, setenta e cinco pessoas.
15 Ɔɔt ni Jakob been kɔrɔk onin dook Masirɛ. Ma avɔ abaak ŋinaante zɛɛ ma adaai Jakob kibeen lɔgɔz ogin.
15 Jacó desceu ao Egito, e ali morreu ele e também nossos pais;
16 Ma ɛɛl amɛ ugeec zɛɛ ma irkite baal iŋaananɛ Mosis ki ɔl o Israyil Masirɛ e, itiktak niigi amɛ cigeec o ŋin o kazi Cekam ka kivita kadaac niigi nɔɔgɔ boote baal ataala Ibrayim guruci modene o kazi Amor e.
16 e foram transportados para Siquém e postos no sepulcro que Abraão ali comprara a dinheiro aos filhos de Hamor.
17 Mazi waanice akɔ ajɔn iiten baal aterkedek Jooi Ibrayim ka kanyekɛ nɔɔnɔ looc o kazi Kanan e, azaace waanice ɔl ogaac Masirɛ kizi mɛɛlɛ ɔrɔɔt.
17 Como, porém, se aproximasse o tempo da promessa que Deus jurou a Abraão, o povo cresceu e se multiplicou no Egito,
18 Maje iinyaye niceke abalun ɔl Masirɛ alaani oman calaŋ aga Josev.
18 até que se levantou ali outro rei, que não conhecia a José.
19 Ma alaba niini jijitigaac, ma agoonek nɔɔgɔ kaal ci gɛr. Buk akɔ ma adaŋek nɔɔgɔ kujuktek dɔl tuu kadaayitɔ.
19 Este outro rei tratou com astúcia a nossa raça e torturou os nossos pais, a ponto de forçá-los a enjeitar seus filhos, para que não sobrevivessem.
20 Ma iinyaye niceke aritai logoti ci alina ɔrɔɔt kazi Mosis. Ma arɔɔt yaatinɛ ceeza nyɛlɔwɛ iiyu.
20 Por esse tempo, nasceu Moisés, que era formoso aos olhos de Deus. Por três meses, foi ele mantido na casa de seu pai;
21 Ma vurta ook oroodun yaatinɛ nɔɔnɔ tuuwa, ma aku ajowa nɔɔnɔ tinati Vɛɛro, ma akɔ abaayiza nɔɔnɔ kizi dole cin.
21 quando foi exposto, a filha de Faraó o recolheu e criou como seu próprio filho.
22 Ma ɛdɛmɛz niini gɛnyiz dook Masirɛ. Makacin izi eet ci titiny zɔɔza kibeen kaale o agɔɔn.
22 E Moisés foi educado em toda a ciência dos egípcios e era poderoso em palavras e obras.
23 Mazi akɔ een Mosis irkitowa eet ram, orooŋun niini kook kicin gɔtɔnɔgi ween Israyil.
23 Quando completou quarenta anos, veio-lhe a ideia de visitar seus irmãos, os filhos de Israel.
24 Mazi akɔ niini ŋinaante ook icinun eet codoi ole ween Israyil agit ɛɛti ceen Masiren. Ɛɛla ni niini nɔɔnɔ, ma aruk eet ceen Masiren noko kadaak.
24 Vendo um homem tratado injustamente, tomou-lhe a defesa e vingou o oprimido, matando o egípcio.
25 Abaaban niini anɛ coma ɔl ciginɛ Israyil o aga gɔl o ka kɛɛlai nɔɔgɔ Jooi ŋaaten nɔɔnɔ ka calaŋ bodo eegin gabara ci Masiro. Bar ɔl o Israyil alaŋ aga gi nico.
25 Ora, Moisés cuidava que seus irmãos entenderiam que Deus os queria salvar por intermédio dele; eles, porém, não compreenderam.
26 Ma iitene oman acin niini ɔl ceen Israyil ram ayɔwɔ niigi maany. Ma arɔɔŋ niini kɛŋɛr nɔɔgɔ. Anek nɔɔgɔ nɛ, “Iziiktaŋ di gɔtɔnɔga. Niiga dook eeginu ɔl o Israyil. Ayowonu zin bodo niiga maany naa?”
26 No dia seguinte, aproximou-se de uns que brigavam e procurou reconduzi-los à paz, dizendo: Homens, vós sois irmãos; por que vos ofendeis uns aos outros?
27 Bar ɛɛti ona apan gɔn e ɔtɔyɔɔt Mosis, ma ajin nɔɔnɔ anek nɛ, “Ŋɛnɛɛn ci anyin ineet alaazɛt ci ka paket ageeta o?
27 Mas o que agredia o próximo o repeliu, dizendo: Quem te constituiu autoridade e juiz sobre nós?
28 Arooŋ ka ruyan kadaak kiyo balawaz arui eet ween Masiren e?”
28 Acaso, queres matar-me, como fizeste ontem ao egípcio?
29 Mazi azii Mosis zɔɔz nico, ivirun niini Masirɛ. Ma akɔ abaak looce o kazi Midiyan. Ma ŋinaante ook ɔrɔcɔ, ma arita lɔgɔz cigin een ram.
29 A estas palavras Moisés fugiu e tornou-se peregrino na terra de Midiã, onde lhe nasceram dois filhos.
30 Mazi akɔ adica Mosis irkitowa ceen eet ram ŋinaante, eyelizak toonnyaiti ci Joowo nɔɔnɔ ɛlɛ gooye ci alanyit lugurgoca balale o ajɔŋzɔ ki bɛ o kazi Sinai.
30 Decorridos quarenta anos, apareceu-lhe, no deserto do monte Sinai, um anjo, por entre as chamas de uma sarça que ardia.
31 Ma abiir Mosis ɔɔ giye ci acin noko, ma akunak ijonun ka kicin juruŋ. Bar mazi akɔ ajɔŋɔz ŋinite, enek Manyi nɔɔnɔ nɛ,
31 Moisés, porém, diante daquela visão, ficou maravilhado e, aproximando-se para observar, ouviu-se a voz do Senhor:
32 “Aneeta Jook o jijitugun. Aneeta Jook o Ibrayim ki Aizak ki Jakob.” Ɔtɔŋɔlɛ ni Mosis looc ŋina, ma abarit zɛɛ ma alaŋ arɔɔŋ kicin ŋinito bodo.
32 Eu sou o Deus dos teus pais, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó. Moisés, tremendo de medo, não ousava contemplá-la.
33 Ma anek Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Aara caava zɔɔnɛ, eeci ŋinti abilnɛ noko ŋinti alile.
33 Disse-lhe o Senhor: Tira a sandália dos pés, porque o lugar em que estás é terra santa.
34 Kacin naana piryakzɛt ci apirnanɛ ɔl ogane Masirɛ o nɔkɔ, ma buk kiziiwa naana luwa uneeŋ. Kiiya zin ka kɛɛla nɔɔgɔ piryakzete cineeŋ o. Inoko zin karooŋ kitooneyin ineet Masir.”
34 Vi, com efeito, o sofrimento do meu povo no Egito, ouvi o seu gemido e desci para libertá-lo. Vem agora, e eu te enviarei ao Egito.
35 Nici Mosis baal abor ɔl o Israyil e ɛlɛ nɛɛn baal ajin niigi nɔɔnɔ anek nɛ, “Ŋɛnɛɛn ci anyin ineet alaazɛt ci ka paket ageeta o?” Nɔɔnɔ nɛɛn o itoona Jooi ka kabal nɔɔgɔ, ma ɛɛla nɔɔgɔ dɔyize o toonnyai baal ayelzak nɔɔnɔ ɛlɛ lugurgoce o alanyit e.
35 A este Moisés, a quem negaram reconhecer, dizendo: Quem te constituiu autoridade e juiz? A este enviou Deus como chefe e libertador, com a assistência do anjo que lhe apareceu na sarça.
36 Nɔɔnɔ nɛɛn o uluugai ɔl o Israyil Masirɛ, ma agɔɔn kaal ci atɛɛt ɔl biye Masirɛ, ki liile o Meeri, been balala irkitok eet ram.
36 Este os tirou, fazendo prodígios e sinais na terra do Egito, assim como no mar Vermelho e no deserto, durante quarenta anos.
37 Mosis ɛlɛ nɛɛn baal aduwak ɔl o Israyil anek nɛ, “Katin itoonakuŋ Jooi nyakaŋan ci aŋɛra ŋaatunooŋ ɛlɛ kiyo itoonanan aneeta o.”
37 Foi Moisés quem disse aos filhos de Israel: Deus vos suscitará dentre vossos irmãos um profeta semelhante a mim.
38 Mosis nɛɛn baal azɔɔzɔ been toonnyai o Joowo biye o kazi Sinai. Ma akɔyi niini zɔɔz o aduwak toonnyaiti nɔɔnɔ ole ween jijitigaac baal aromɛ ki nɔɔnɔ balala e. Ojowa niini toonnyaite o Joowo zɔɔz o anyek ɔl rogɛt o abil been nɛɛn ka buk kiiyayet zɔɔz nici ageet.
38 É este Moisés quem esteve na congregação no deserto, com o anjo que lhe falava no monte Sinai e com os nossos pais; o qual recebeu palavras vivas para no-las transmitir.
39 Bar jijitigaac waanice otoborit ŋaati aziiŋni nɔɔnɔ. Ma anek nɔɔnɔ nɛ, “Alaŋ naaga karooŋnyin ineet bar karooŋnya kimiirtewa koota Masirɛ.”
39 A quem nossos pais não quiseram obedecer; antes, o repeliram e, no seu coração, voltaram para o Egito,
40 Ma anek niigi Aron ween gɔtɔni Mosis nɛ, “Karooŋnyin bar naaga ineet ka dilayet joowanɛ ci oontanet ageeta kootet Masirɛ, eeci alaŋ kagaya gi ci alamun Mosis baal anyanet ageet Masirɛ e.”
40 dizendo a Arão: Faze-nos deuses que vão adiante de nós; porque, quanto a este Moisés, que nos tirou da terra do Egito, não sabemos o que lhe aconteceu.
41 Idilta ni waanice niigi jook ci atobɔ ki mool, ma atoŋdek todoyok, ma adake ŋaatodoi, eeci atalnɛ niigi joowe ci adila azɛɛnɛ o.
41 Naqueles dias, fizeram um bezerro e ofereceram sacrifício ao ídolo, alegrando-se com as obras das suas mãos.
42 Otoborewun ni Jooi nɔɔgɔ nɔŋ giye nico, ma ooŋ nɔɔgɔ kidiŋdiŋanit monyony o tammo. Kiyo aduwa Jooi waragewe o nyakaŋanetu zɔɔz ci azi nɛ, “Igeet ɔl o Israyil, alaŋ atoŋdekaŋ baale otodoŋteyaŋ todoyok aneeta irkitok ween eet ram baal aavtiyu balala e.
42 Mas Deus se afastou e os entregou ao culto da milícia celestial, como está escrito no Livro dos Profetas: Ó casa de Israel, porventura, me oferecestes vítimas e sacrifícios no deserto, pelo espaço de quarenta anos,
43 Bar waanice atiku niiga ceez ween rum o jook o kazi Malok kibeen riritɔn o monyatot o kazi Ravan. Nicigi zin joowanɛ o adilanu niiga doon ka idiŋdiŋanit nɔɔgɔ. Zin giye nico, ŋaan katooyekuŋ igeet ŋinti rɛɛn many looc o kazi Babilan libire ci gɔl e.”
43 e, acaso, não levantastes o tabernáculo de Moloque e a estrela do deus Renfã, figuras que fizestes para as adorar? Por isso, vos desterrarei para além da Babilônia.
44 Baale mã aavtiz jijitigaac balala e, anyak ceez o Joowo een rum. Agɔɔna niigi ceez nice kotobtɔ kibeen riritɔn baal ayelek Jooi Mosis e.
44 O tabernáculo do Testemunho estava entre nossos pais no deserto, como determinara aquele que disse a Moisés que o fizesse segundo o modelo que tinha visto.
45 Ma vurta odomta jijitigaac baal ooŋnek baatigeecik ceez ceen rum neke. Itikit niigi ceez nice ooti waanbaal arayin Jasuwa nɔɔgɔ akɔyi ka kɔɔt kirigizit loocok o modɛn baal abaak ŋinaante baal atɔɔk Jooi nɔɔgɔ ŋuma e. Ma aavi waanice ceez nica ŋinaante zɛɛ been iinya o Devid.
45 O qual também nossos pais, com Josué, tendo-o recebido, o levaram, quando tomaram posse das nações que Deus expulsou da presença deles, até aos dias de Davi.
46 Ma atalnɛ Jooi ŋaati Devid ɔrɔɔt. Ma ajin Devid Jook arɔɔŋ ka kɛtɛɛnyak niini nɔɔnɔ ween Jook o Jakob ceez.
46 Este achou graça diante de Deus e lhe suplicou a faculdade de prover morada para o Deus de Jacó.
47 Ŋaan zin Jooi kanyek Devid kɛtɛɛnya ceez nico, ma bar iiya anyek niini Solomon ween ŋɛɛrin kiiya kɛtɛɛnya.
47 Mas foi Salomão quem lhe edificou a casa.
48 Zin Jooi o adiŋdiŋ alaŋ abaak ceezine ci ɛɛnyca ɔl ci deer. Kiyo baale aduwa nyakaŋani azi nɛ, “Azi Manyi nɛ,
48 Entretanto, não habita o Altíssimo em casas feitas por mãos humanas; como diz o profeta:
49 Tammu taden ŋin onan kaavɛ nɛɛn. Maje tɔdɔwa ŋin onan kari zɔɔ nɛɛn. Mazin yo ceez taz ci ka ɛtɛɛnycayaŋ niiga aneet o? Ma ŋinti kayubzɛ taz ci ka utuguzayaŋ niiga aneet o?
49 O céu é o meu trono, e a terra, o estrado dos meus pés; que casa me edificareis, diz o Senhor, ou qual é o lugar do meu repouso?
50 Ma kaal nicoko dook alaŋ kɛɛnyca naana alya?”
50 Não foi, porventura, a minha mão que fez todas estas coisas?
51 Eeginu niiga ɔl ci ricil! Adoŋnuŋ zinzeeti kak, ma alaŋ agamanu zɔɔz o Joowo kiyo modɛna o alaŋ eegin ɔl o Joowo o. Ma buk adiitenuŋ iina calaŋ atu Jook o. Eelnu niiga kiyo jijitugooc baale e. Aburnu niiga zɔɔz o Vɔŋiz o Joowo.
51 Homens de dura cerviz e incircuncisos de coração e de ouvidos, vós sempre resistis ao Espírito Santo; assim como fizeram vossos pais, também vós o fazeis.
52 Baale jijitugooc agit nyakaŋanɛt o Joowo dook. Ma aruk niigi nyakaŋanɛt o Joowo baal uuwak kuni o Kiristo ween gabaren o Joowo abon kadaayitɔ. Inoko zin buk niiga utuburtu Kiristo, ma uruktu nɔɔnɔ kadaak.
52 Qual dos profetas vossos pais não perseguiram? Eles mataram os que anteriormente anunciavam a vinda do Justo, do qual vós agora vos tornastes traidores e assassinos,
53 Eeginu niiga ɔl o ajowanu lotinok o Joowo toonnyaye ogin nɛɛn, ma bar aburnu ŋaati aziiŋnu.”
53 vós que recebestes a lei por ministério de anjos e não a guardastes.
54 Mazi azii ɔl o roonnyo zɔɔz ci Istivɛn noko, otoborit niigi nɔŋ ɔrɔɔt, ma adak azɛɛn bornɛt nɔŋa.
54 Ouvindo eles isto, enfureciam-se no seu coração e rilhavam os dentes contra ele.
55 Maje Istivɛn anyak niini Vɔŋiz o Joowo alye onin ɔrɔɔt, ma agɛlɛm niini tammu taden, ma acin titinyɔn o Joowo, ma acin Yesu abil libire o Joowo azo.
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, fitou os olhos no céu e viu a glória de Deus e Jesus, que estava à sua direita,
56 Ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Icinit di, kacin tammu taden akoli, ma kacin Ŋɛɛrti Eeto abil libire o Joowo azo.”
56 e disse: Eis que vejo os céus abertos e o Filho do Homem, em pé à destra de Deus.
57 Enico egerenyit ɔl o roonnyo ɔrɔɔt, ma adiit iin ugeec. Ma aŋozonek niigi dook nɔɔnɔ.
57 Eles, porém, clamando em alta voz, taparam os ouvidos e, unânimes, arremeteram contra ele.
58 Ma agurak nɔɔnɔ kaluwawe o kuturo bitaalin, ma avac nɔɔnɔ biyɛnɛ ka kuruyit kadaak. Ma aara niigi rumanɛ ugeec, ma anyek logo ci kazi Cɔl ka kagamek nɔɔgɔ ka kavacit niigi Istivɛn juruŋ.
58 E, lançando-o fora da cidade, o apedrejaram. As testemunhas deixaram suas vestes aos pés de um jovem chamado Saulo.
59 Mazi ŋaan avac niigi Istivɛn nɔkɔ, aŋarowɔ niini ajin Jook anek nɛ, “Manyi onan Yesu, biti vɔŋiz onan.”
59 E apedrejavam Estêvão, que invocava e dizia: Senhor Jesus, recebe o meu espírito!
60 Ma akani kozoŋti looc, ma agɛrɛny molowe ci appe azi nɛ, “Manyi, má anyayei nɔɔgɔ da oŋec cineeŋ noko.” Mazi aduwa gi nico, adaawun niini.
60 Então, ajoelhando-se, clamou em alta voz: Senhor, não lhes imputes este pecado! Com estas palavras, adormeceu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.