Daniel 2
Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam (MSY2020) vs VC
1 Nebukatnesar azenir pumuning uan kantrin garava an atrivimɨn iti. Egha dɨmagarir mam, a irebamɨn gani. Ezɨ irebar kam a gamima a bar osemegha akuava avenge.
1 No segundo ano de seu reinado, Nabucodonosor teve sonhos que lhe perturbaram a tal ponto o espírito, que perdeu o sono.
2 Kamaghɨn amizɨ, irebar mɨngaribagh fogha dar gun mɨgeir gumaziba ko, kukunir gumaziba ko, imezibagh amir gumaziba ko, akavsiar ifavaribagh amir gumaziba, me bagha akam amada. Eghtɨ me izɨ an irebamɨn mɨngarimɨn gun mɨkɨmam. Egha me iza atrivimɨn guamɨn tuivizɨ,
2 Mandou chamar os escribas, os mágicos, os feiticeiros e os caldeus para lhe fazerem a interpretação. Estes vieram apresentar-se diante do rei.
3 a kamaghɨn me mɨgei, “Kɨ irebamɨn ganizɨ, irebar kam na gamima nan navim bar oseme. Kamaghɨn amizɨ, kɨ irebamɨn mɨngarim gɨfoghasa.”
3 Tive um sonho, disse-lhes, e meu espírito se consome à procura do significado.
4 Egha me kamaghɨn Aramɨn akamɨn atrivimɨn akam ikaragha ghaze, “Atrivim, nɨ bar deraghvɨra ikɨ mamaghɨra ikɨ. E ghaze, nɨ faragh uan irebamɨn e mɨkemeghtɨ, e an mɨngarimɨn gun nɨ mɨkɨmam.”
4 Os caldeus responderam ao rei {em língua aramaica}: Senhor, longa vida ao rei! Narra teu sonho para que teus servos dêem a interpretação.
5 Ezɨ atrivim kamaghɨn gumazir kabav gɨa ghaze, “Kɨ guizbangɨra ia mɨgei, ia bizir kɨ irebamɨn ganizibar gun na mɨkemeghan kogh, egh uaghan an mɨngarimɨn gun mɨkemeghan koghtɨ, kɨ mɨdorozir gumazibav kemeghtɨ, me ian sueba ko aghariba asightɨ, ia aremegham. Egh me ian dɨpenibagh asɨghasɨghɨva, dar amutɨ da bar ikuvigham.
5 O rei disse aos caldeus: para mim é coisa decidida: se não me explicardes o conteúdo do sonho bem como sua significação, sereis estraçalhados e vossas casas reduzidas a um montão de imundícies.
6 Egh ia vɨrara irebam ko an mɨngarim sara na mɨkemeghtɨ, kɨ bizir avɨrim ia danɨng, egh ia damutɨ ia ziar ekiam iniam. Kamaghɨn datɨrɨghɨn, ia irebam ko an mɨngarimɨn gun na mɨkɨm.”
6 Mas se me revelardes tanto o conteúdo quanto a significação do sonho, recebereis de mim donativos, presentes e grandes testemunhos de honra. Portanto, dizei-me meu sonho e o que ele significa.
7 Egha me uam atrivim mɨgei, “Nɨ irebar kamɨn gun e mɨkemeghtɨ, e an mɨngarimɨn gun nɨ mɨkɨmam.”
7 De novo responderam: Que o rei narre o sonho a seus servos e nós faremos a interpretação.
8 Ezɨ atrivim kamaghɨn mɨgei, “Kɨ ian ifavaribagh fogha gɨfa. Ia dughiar ruarim mɨzuamasa, kamaghɨn ia ghaze, kɨ akam otavkɨri. Ezɨ bar puvatɨ.
8 Sei agora perfeitamente, continou o rei, que procurais ganhar tempo, porque sabeis que estou bem decidido
9 Guizbangɨra, ia bizir kɨ irebamɨn ganizibar gun na mɨkemeghan koghɨva, ia bar osɨmtɨzir magh gariba iniam. Kɨ fo, ia bar navir vamɨra inigha ghaze, ia na gifar mangɨtɨ kɨ uan nɨghnɨzim otevkɨnigham. Kamaghɨn, ia irebar kamɨn gun na mɨkɨm, eghtɨ kɨ fogham, ia uaghan an mɨngarim sara na mɨkemegh.”
9 a aplicar-vos a dita sentença, se não me revelardes o conteúdo de meu sonho. Estais combinados a mentir-me e a enganar-me, esperando que as circunstâncias mudem. Vamos, dizei-me o que sonhei e eu saberei se sois capazes de dar a interpretação.
10 Ezɨ fofozir gumazir kaba atrivimɨn akam baregha, kamaghɨn a ikaragha ghaze, “Atrivim, nguazir kamɨn gumazitam bizir nɨ damuasa e mɨkemezim damighan kogham. Bar puvatɨ. Atrivim, atrivir gavgavir ekiatam, uan irebar mɨngaribagh fogha dar gun mɨgeir gumazitam, ko kukunir gumazitam, ko akavsiar ifavaribagh amir gumazitam, an azangsɨzir katamɨn a gamizir puvatɨ.
10 Os caldeus deram ao rei esta resposta: Não há homem algum sobre a terra que possa fazer o que exige o rei. E, de fato, jamais rei algum, por maior e mais poderoso que tenha sido, pediu tamanha coisa a um escriba, mágico ou caldeu.
11 Atrivim, bizir nɨ en azangsɨziba, e dav kɨman ibura. Ezɨ gumazitam dar amighan kogham. Aseba dar amuam. Egha aser kaba da gumaziba ko itir puvatɨ.”
11 A questão proposta pelo rei é difícil e ninguém poderia dar a solução ao rei, a não ser os deuses que estão excluídos do trato com os seres carnais.
12 Ezɨ atrivim akar kam baregha bar puvɨram atari. Kamaghɨn amizɨ, a mɨdorozir gumaziba bagha akam amadagha ghaze, me Babilonɨn fofozir gumaziba bar me mɨsueghtɨma me aremegham.
12 Com isso, o rei encolerizou-se e, na sua fúria, deu ordem para matarem todos os sábios de Babilônia.
13 Ezɨ mɨdorozir gumaziba ghua, Daniel uan namakaba ko me mɨsueghtɨ me aremeghasa me buriagha arui.
13 A sentença foi publicada e o massacre dos sábios começou. Procuravam Daniel e seus comapanheiros para matá-los,
14 Ezɨ atrivimɨn mɨdorozir gumazibar garir gumazim Ariok, dɨkavigha Babilonɨn fofozir gumazibav sueghtɨ me aremeghasa zui. Ezɨ Daniel a mɨkɨmasa deravɨra nɨghnigha,
14 quando este dirigiu a Arioc, chefe da guarda do rei, que havia saído para executar todos os sábios babilônios, palavras cheias de prudência e sabedoria:
15 kamaghɨn Ariokɨn azara, “Manmaghsua, atrivim fofozir gumazibav sueghtɨ me aremeghasa mɨgɨrɨgɨar gavgavir kam gami?” Ezɨ Ariok bizir otivizir kabar gun a mɨgei.
15 Por que, perguntou-lhe, uma sentença tão severa da parte do rei? Arioc expôs-lhe o assunto,
16 Ezɨ Daniel fofozir gumaziba aremeghan aghuagha, zuamɨra ghua atrivimɨn mɨgɨa ghaze, “Nɨ tong dughiam na danightɨ kɨ irebamɨn mɨngarimɨn gun mɨkɨmam.”
16 e logo Daniel decidiu-se ir ao rei, para pedir-lhe a concessão de uma prorrogação: daria então ao rei a interpretação {pedida}.
17 Ezɨ atrivim akar kam amamangatɨzɨ, Daniel uamategha uan dɨpenimɨn ghugha uan namakaba, Hanania, Misael, ko Asaria, bizir otiviziba bar dar gun me mɨkeme.
17 Logo que voltou do rei, Daniel pôs a par do assunto seus companheiros Ananias, Misael e Azarias.
18 Egha apangkuvim bagha Godɨn Uan Nguibamɨn Itim ko mɨkɨmasa me mɨgei. Egh uaghan irebar mogomemɨn itim bagh azangsɨghtɨ, an an mɨngarim en akagham. Eghtɨ e Babilonɨn fofozir gumazir igharaziba ko aremeghan kogham.
18 Pediu-lhes para implorarem a misericórdia do Deus dos céus a respeito desse enigma, a fim de que não matassem Daniel e seus companheiros com o resto de Babilônia.
19 Ezɨ dɨmagarir kamra God, atrivimɨn irebamɨn mɨngarim Danielɨn aka. Ezɨ Daniel Godɨn Uan Nguibamɨn Itimɨn ziam fa,
19 O mistério foi então revelado a Daniel numa visão noturna. Pelo que, bendizendo o Deus dos céus,
20 egha kamaghɨn mɨgei:
20 Daniel expressou-se como segue: Bendito seja o nome de Deus de eternidade em eternidade, porque a ele pertencem a sabedoria e o poder!
21 Nɨ amozim ko aruemɨn dughiam gatifa,
21 É ele quem faz mudar os tempos e as circunstâncias; é ele quem depõe os reis e os enaltece; é ele quem dá sabedoria aos sábios e talento aos inteligentes.
22 Egha God nɨ bizir aven modoghav itir me fozir puvatɨziba men akakasi.
22 É ele quem revela os profundos e secretos mistérios, quem conhece o que está mergulhado nas trevas, junto ao qual habita a luz.
23 Nan ovavibar God, nɨ fofozim ko gavgavim na ganɨngi
23 Ó Deus de meus pais, eu vos exalto e vos louvo, porque vós me destes a prudência e a força, e porque vós nos manifestastes o que vos pedimos, revelando-nos o sonho do rei.
24 Egha Daniel Ariok bagha ghu, gumazir kam atrivim Babilonɨn fofozir gumazibav sueghtɨ me aremeghasa anemɨsefe. Ezɨ Daniel kamaghɨn a mɨgei, “Nɨ fofozir gumazibav sueghtɨ me aremeghan markɨ. Nɨ na inigh atrivim bagh mangɨ, eghtɨ kɨ irebamɨn a geghanɨva irebamɨn mɨngarimɨn gun a mɨkɨmam.”
24 Depois disso, Daniel foi procurar Arioc, a quem o rei tinha incumbido do massacre dos sábios de Babilônia. E falou-lhe assim: Não mandes matar os sábios de Babilônia. Introduze-me à presença do rei para que eu lhe dê a explicação.
25 Ezɨ zuamɨra Ariok Daniel inigha atrivim bagha ghugha, kamaghɨn atrivim mɨgei, “Kɨ Judan adarazir mav inigha izi, me fomɨra kalabuziar gumazir mamɨn mɨn an kantrin a inigha kagh ize. Ezɨ a irebamɨn mɨngarimɨn gun nɨ mɨkɨmam.”
25 Arioc apressou-se em conduzir Daniel junto ao rei, dizendo-lhe: Achei, entre os deportados da Judéia, um homem que dará ao rei a explicação desejada.
26 Ezɨ Daniel, an ziar mam Beltesasar, atrivim kamaghɨn an azara, “Nɨ nan irebam ko an mɨngarim mɨkɨmamin fofozim iti?”
26 O rei dirigiu a palavra a Daniel {que tinha o cognome de Baltazar}: És realmente capaz, disse-lhe, de desvendar-me o sonho que tive e fornecer-me a interpretação?
27 Ezɨ Daniel kamaghɨn atrivim mɨgei, “Atrivim, fofozir gumazitam, ko kukunir gumazitam, ko imezibagh amir gumazitam, ko akuzibagh amir gumazitam, me bar modoghav tir bizir kamɨn mɨngarim abɨghɨva avegham.
27 O mistério cuja revelação o rei pede, respondeu Daniel ao rei, nem os sábios, nem os mágicos, nem os feiticeiros, nem os astrólogos são capazes de revelar-lhos.
28 Ezɨ Godɨn Uan Nguibamɨn Itim, a iti, a bizir mogomebar mɨngariba azenim garɨsi. Atrivim, God bizir gɨn otivamibar nɨn akaghasa irebar kam nɨ ganɨngi. Ezɨ kɨ datɨrɨghɨn irebar nɨ uan dakozimɨn akua ganizimɨn, gun nɨ mɨkɨmam.
28 Mas no céu existe um Deus que desvenda os mistérios, o qual quis revelar ao rei Nabucodonosor o que deve suceder no decorrer dos tempos. Eis, portanto, teu sonho e as visões que se apresentaram a teu espírito quando estavas em teu leito.
29 “Atrivim, nɨ akuima God irebamɨn bizir gɨn otivamiba nɨn aka. Ezɨ Godɨn kam, a bizir mogomeba azenim garɨsi. Egha bizir gɨn otivamiba nɨn aka.
29 Senhor, os pensamentos que vieram ao teu espírito, enquanto estavas em teu leito, são previsões do futuro: aquele que revela os mistérios mostrou-te o futuro.
30 Egha Godɨn kam bizir modoghav itim nan aka. Kɨrara fofozir ekiam ikia egha fofozir gumazir igharazibagh afirazir pu. Puvatɨ. God bizir kam nan aka, eghtɨ nɨ uan irebamɨn mɨngarim ko nɨghnɨzibagh gɨfogham.
30 Quanto a mim, se esse mistério me foi desvendado, não é que haja mais sabedoria em mim do que nos outros homens, mas para eu dar ao rei a interpretação, a fim de que se faça luz nos pensamentos do teu coração.
31 “Atrivim, nɨ irebamɨn garima marvir guar dafam iti. Ezɨ bizir kam a gavgavigha bar puvɨra taghtasi. Ezɨ nɨ an ganigha bar atiatingi.
31 Senhor: contemplavas, e eis que uma grande, uma enorme estátua erguia-se diante de ti; era de um magnífico esplendor, mas de aspecto aterrador.
32 Me golɨn puvɨra taghtazimɨn an dapanimɨn ingari. Egha an evarim ko agharimning, me silvan aningɨn ingari, egha an ivariam me brasɨn dar ingari.
32 Sua cabeça era de fino ouro, seu peito e braços de prata, seu ventre e quadris de bronze,
33 Egha an suemning me ainɨn aningɨn ingarigha, an dagarimningɨn vɨn, me uaghara ain ko nguazim veregha aningɨn ingari.
33 suas pernas de ferro, seus pés metade de ferro e metade de barro.
34 Ezɨ dughiar nɨ marvir guar kamɨn garavɨra itimɨn, dagɨam a uabɨ mɨghsɨamɨn kuiaghirɨ, gumazitam a poghezir puvatɨ. A uabɨ izaghira marvir guar kam mɨsogha an dagarir me nguazim ko ainɨn ingarizimning mɨsoke. Ezɨ aning bar mɨsaraghire.
34 Contemplavas {essa estátua} quando uma pedra se descolou da montanha, sem intervenção de mão alguma, veio bater nos pés, que eram de ferro e barro, e os triturou.
35 Ezɨ ainba, ko nguazim, ko bras, ko silva, ko gol, da bar bɨaghiregha mati raizɨn mɨseviba, nɨ da isa da makuri. Ezɨ amɨnim dagh ivavamadi, ezɨ mɨnezir taba ua itir puvatɨ. Ezɨ dagɨar marvir guar kam mɨsoghezim, an aghua mɨghsɨar ekiamɨn otoghava nguazir kam bar anevara.
35 Então o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram com a mesma pancada reduzidos a migalhas, e, como a palha que voa da eira durante o verão, foram levados pelo vento sem deixar traço algum, enquanto que a pedra que havia batido na estátua tornou-se uma alta montanha, ocupando toda a região.
36 “Kar irebar nɨ ganizim. Ezɨ datɨrɨghɨn kɨ irebamɨn mɨngarimɨn gun nɨ mɨkɨmam.
36 Eis o sonho. Agora vamos dar ao rei a interpretação.
37 Atrivim, nɨ faraghavɨra ikia, egha atrivir maba bar dagh afira. Ezɨ Godɨn Uan Nguibamɨn Itim, a nɨn amamangatɨzɨ nɨ atrivimɨn iti. Ezɨ a gavgavim nɨ ganɨga egha ziar ekiam nɨ ganɨngi.
37 Senhor: tu que és o rei dos reis, a quem o Deus dos céus deu realeza, poder, força e glória;
38 Egha nɨ gamima, gumazamiziba bar, ko asɨziba, ko kuaraziba bar, nɨ me gatifa. Ezɨ nɨ dapanir me golɨn ingarizimɨn mɨn iti.
38 a quem ele deu o domínio, onde quer que habitem, sobre os homens, os animais terrestres e os pássaros do céu, tu és a cabeça de ouro.
39 “Eghtɨ atrivir mam nɨn gɨn otivam, egh a nɨn mɨn gavgavighan kogham. Egh gɨn atrivir mɨkezim otoghɨva, nguazir oteviba bar dagh ativagham. Ezɨ atrivir kam mati bras.
39 Depois de ti surgirá um outro reino menor que o teu, depois um terceiro reino, o de bronze, que dominará toda a terra.
40 Eghtɨ ua gɨn namba 4ɨn atrivim otivam. An ainɨn mɨn gavgavigham. E fo, ain bizibav sozima da bɨgha mɨnemniaba iri. Ezɨ kamaghɨra atrivir kam kantrin fomɨra ikezibar gavgaviba bar dagh afiragh ada gɨvagham.
40 Um quarto reino será forte como o ferro: do mesmo modo que o ferro esmaga e tritura tudo, da mesma maneira ele esmagará e pulverizará todos os outros.
41 Ezɨ nɨ irebamɨn kamaghɨn gari, bizir kamɨn dagarimning ko dagarir puziba, me ain ko nguazim uaning veregha dar ingari. Ezɨ bizir kamɨn mɨngarim kamakɨn. Gumazamizir atrivir kam ativaziba, me uarira uari abigh, men tarazi gavgavigh ikɨvɨra ikiam. Ain ko nguazim vɨrara dagarir pumuningɨn iti, a kamaghɨn nɨn aka, dar gavgavim ainɨn mɨn gavgavigh egh bar gavgavighan kogham.
41 Os pés e os dedos, parte de terra argilosa de modelar, parte de ferro, indicam que esse reino será dividido: haverá nele algo da solidez do ferro, já que viste ferro misturado ao barro.
42 Ezɨ dagarir puzir me ain ko nguazimɨn ingarizim, a kamakɨn, kantrin otevir mam ainɨn mɨn gavgavigham. Eghtɨ an otevir mam nguazim mɨn gavgavighan kogham.
42 Mas os dedos, metade de ferro e metade de barro, mostram que esse reino será ao mesmo tempo sólido e frágil.
43 Ezɨ me, nguazim ko ain aning veregha marvir guar kamɨn dagarimɨn ingari. Ezɨ bizir kamɨn mɨngarim kamakɨn. Atrivim gumazamizir bɨaghireziba, ua me akuvasa nɨghnɨsi. Eghtɨ me atrivir igharazibar guivibar ikɨ, egh me deragh uari ko poroghan kogham. Kamaghɨra ain deragha nguazim ko pozir puvatɨ.
43 Se viste o ferro misturado ao barro, é que as duas partes se aliarão por casamentos, sem porém se fundirem inteiramente, tal como o ferro que não se amalgama com o barro.
44 “Ezɨ dughiar atrivir kaba ikiavɨra itimɨn, Godɨn Uan Nguibamɨn Itim, a Dughiar a Gumazamizibagh Ativaghamin Tam a damightɨ, an otivam. Eghtɨ a ikɨ mamaghɨra ikiam. Eghtɨ atrivir maba da God Gumazamizibagh Ativaghamin Dughiar Kam dɨkabɨraghan kogham. Eghtɨ God Gumazamizibagh Ativaghamin Dughiam, an atrivir igharazibagh asɨghasigham. Eghtɨ an atrivir dughiar kam a ikɨ mamaghɨra ikɨvɨra ikiam.
44 No tempo desses reis, o Deus dos céus suscitará um reino que jamais será destruído e cuja soberania jamais passará a outro povo: destruirá e aniquilará todos os outros, enquanto que ele subsistirá eternamente.
45 Nɨ dagɨamɨn gari, a uabɨ mɨghsɨamɨn pura kuiaghirɨ, gumazitam a poghezir puvatɨ. Dagɨar kam ira, marvir guar me ain ko bras ko nguazim ko silva ko golɨn ingarizim a mɨsoghezɨ, a bar mɨsaraghire. Dagɨar kam, a God gumazamizibagh ativaghamin dughiamɨn ababanim.
45 Foi o que pudeste ver na pedra deslocando-se da montanha sem a intervenção de mão alguma, e reduzindo a migalhas o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. Deus, que é grande, dá a conhecer ao rei a sucessão dos acontecimentos. O sonho é bem exato, e sua interpretação é digna de fé.
46 Atrivim Nebukatnesar Danielɨn akam baregha, egha Danielɨn boroghɨra tevimning apɨrigha irɨgha uan guam isa nguazim gatɨgha ghaze, me Danielɨn ofa damu borer mughuriar aghuim zuim tuva an ziam fɨ.
46 Nesse instante, o rei Nabucodonosor atirou-se de rosto em terra, prostrado diante de Daniel; depois ordenou que lhe fossem oferecidos oblações e perfumes.
47 Ezɨ atrivim kamaghɨn Daniel mɨgei, “Nɨ irebar modozir kamɨn gun mɨkemegha gɨfa. Kamaghɨn amizɨ, kɨ kamaghɨn fo, nɨn God a godɨn igharazibagh afira. Ana atriviba bar dar ekiam, egha bizir mogomeba azenim garɨsi.”
47 Dirigindo-se a Daniel, disse o rei: Vosso Deus é verdadeiramente o Deus dos deuses, o Senhor dos reis; é também o revelador dos mistérios, já que pudeste revelar este.
48 Ezɨ atrivim Babilonɨn provinsɨn gavmanɨn dapanimɨn ikiasa Daniel amɨsefe. Egh a gumazir nɨghnɨzir aghuiba atrivim ganɨdibar gumazir dapanimɨn iti. Ezɨ atrivim uaghan Daniel bizir avɨrir aghuiba a ganɨngi. Ezɨ Daniel ziar ekiam iti.
48 O rei elevou Daniel em dignidade, deu-lhe numerosos e ricos presentes; constituiu-o governador de toda a província de Babilônia e o tornou chefe supremo de todos os sábios de Babilônia.
49 Egha Daniel Babilonɨn provins gatifa. Egha a ingangaribar ganasa nɨghnɨghava, Satrak ko Mesak ko Abetnego, me amɨsɨvasa atrivimɨn azangsɨsi. Ezɨ atrivim an azangsɨzir kamɨn amamangatɨzɨ, me dar gari. Egha Daniel uabɨ atrivimɨn dɨpenimɨn iti.
49 Daniel pediu ao rei e confiou a Sidrac, Misac e Abdênago a administração da província de Babilônia. E Daniel permaneceu na corte real.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.