Daniel 2
Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam (MSY2020) vs NVI
1 Nebukatnesar azenir pumuning uan kantrin garava an atrivimɨn iti. Egha dɨmagarir mam, a irebamɨn gani. Ezɨ irebar kam a gamima a bar osemegha akuava avenge.
1 No segundo ano de seu reinado, Nabucodonosor teve sonhos; sua mente ficou tão perturbada que ele não conseguia dormir.
2 Kamaghɨn amizɨ, irebar mɨngaribagh fogha dar gun mɨgeir gumaziba ko, kukunir gumaziba ko, imezibagh amir gumaziba ko, akavsiar ifavaribagh amir gumaziba, me bagha akam amada. Eghtɨ me izɨ an irebamɨn mɨngarimɨn gun mɨkɨmam. Egha me iza atrivimɨn guamɨn tuivizɨ,
2 Por isso o rei convocou os magos, os encantadores, os feiticeiros e os astrólogos para que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Quando eles vieram e se apresentaram ao rei,
3 a kamaghɨn me mɨgei, “Kɨ irebamɨn ganizɨ, irebar kam na gamima nan navim bar oseme. Kamaghɨn amizɨ, kɨ irebamɨn mɨngarim gɨfoghasa.”
3 ele lhes disse: "Tive um sonho que me perturba e quero saber o que significa".
4 Egha me kamaghɨn Aramɨn akamɨn atrivimɨn akam ikaragha ghaze, “Atrivim, nɨ bar deraghvɨra ikɨ mamaghɨra ikɨ. E ghaze, nɨ faragh uan irebamɨn e mɨkemeghtɨ, e an mɨngarimɨn gun nɨ mɨkɨmam.”
4 Então os astrólogos responderam em aramaico ao rei: "Ó rei, vive para sempre! Conta o sonho aos teus servos, e nós o interpretaremos".
5 Ezɨ atrivim kamaghɨn gumazir kabav gɨa ghaze, “Kɨ guizbangɨra ia mɨgei, ia bizir kɨ irebamɨn ganizibar gun na mɨkemeghan kogh, egh uaghan an mɨngarimɨn gun mɨkemeghan koghtɨ, kɨ mɨdorozir gumazibav kemeghtɨ, me ian sueba ko aghariba asightɨ, ia aremegham. Egh me ian dɨpenibagh asɨghasɨghɨva, dar amutɨ da bar ikuvigham.
5 O rei respondeu aos astrólogos: "Esta é a minha decisão: Se vocês não me disserem qual foi o meu sonho e não o interpretarem, farei que vocês sejam cortados em pedaços e que as suas casas se tornem montes de entulho.
6 Egh ia vɨrara irebam ko an mɨngarim sara na mɨkemeghtɨ, kɨ bizir avɨrim ia danɨng, egh ia damutɨ ia ziar ekiam iniam. Kamaghɨn datɨrɨghɨn, ia irebam ko an mɨngarimɨn gun na mɨkɨm.”
6 Mas, se me revelarem o sonho e o interpretarem, eu lhes darei presentes e recompensas e grandes honrarias. Por isso, revelem-me o sonho e a sua interpretação".
7 Egha me uam atrivim mɨgei, “Nɨ irebar kamɨn gun e mɨkemeghtɨ, e an mɨngarimɨn gun nɨ mɨkɨmam.”
7 Mas eles tornaram a dizer: "Conte o rei o sonho a seus servos, e nós o interpretaremos".
8 Ezɨ atrivim kamaghɨn mɨgei, “Kɨ ian ifavaribagh fogha gɨfa. Ia dughiar ruarim mɨzuamasa, kamaghɨn ia ghaze, kɨ akam otavkɨri. Ezɨ bar puvatɨ.
8 Então o rei respondeu: "Já descobri que vocês estão tentando ganhar tempo, pois sabem da minha decisão.
9 Guizbangɨra, ia bizir kɨ irebamɨn ganizibar gun na mɨkemeghan koghɨva, ia bar osɨmtɨzir magh gariba iniam. Kɨ fo, ia bar navir vamɨra inigha ghaze, ia na gifar mangɨtɨ kɨ uan nɨghnɨzim otevkɨnigham. Kamaghɨn, ia irebar kamɨn gun na mɨkɨm, eghtɨ kɨ fogham, ia uaghan an mɨngarim sara na mɨkemegh.”
9 Se não me contarem o sonho, todos vocês receberão a mesma sentença; pois vocês combinaram enganar-me com mentiras, esperando que a situação mudasse. Contem-me o sonho, e saberei que vocês são capazes de interpretá-lo para mim".
10 Ezɨ fofozir gumazir kaba atrivimɨn akam baregha, kamaghɨn a ikaragha ghaze, “Atrivim, nguazir kamɨn gumazitam bizir nɨ damuasa e mɨkemezim damighan kogham. Bar puvatɨ. Atrivim, atrivir gavgavir ekiatam, uan irebar mɨngaribagh fogha dar gun mɨgeir gumazitam, ko kukunir gumazitam, ko akavsiar ifavaribagh amir gumazitam, an azangsɨzir katamɨn a gamizir puvatɨ.
10 Os astrólogos responderam ao rei: "Não há homem na terra que possa fazer o que o rei está pedindo! Nenhum rei, por maior e mais poderoso que tenha sido, chegou a pedir uma coisa dessas a nenhum mago, encantador ou astrólogo.
11 Atrivim, bizir nɨ en azangsɨziba, e dav kɨman ibura. Ezɨ gumazitam dar amighan kogham. Aseba dar amuam. Egha aser kaba da gumaziba ko itir puvatɨ.”
11 O que o rei está pedindo é difícil demais; ninguém pode revelar isso ao rei, senão os deuses, e eles não vivem entre os mortais".
12 Ezɨ atrivim akar kam baregha bar puvɨram atari. Kamaghɨn amizɨ, a mɨdorozir gumaziba bagha akam amadagha ghaze, me Babilonɨn fofozir gumaziba bar me mɨsueghtɨma me aremegham.
12 Isso deixou o rei tão irritado e furioso que ele ordenou a execução de todos os sábios da Babilônia.
13 Ezɨ mɨdorozir gumaziba ghua, Daniel uan namakaba ko me mɨsueghtɨ me aremeghasa me buriagha arui.
13 E assim foi emitido o decreto para que fossem mortos os sábios; os encarregados saíram à procura de Daniel e dos seus amigos, para que também fossem mortos.
14 Ezɨ atrivimɨn mɨdorozir gumazibar garir gumazim Ariok, dɨkavigha Babilonɨn fofozir gumazibav sueghtɨ me aremeghasa zui. Ezɨ Daniel a mɨkɨmasa deravɨra nɨghnigha,
14 Arioque, o comandante da guarda do rei, já se preparava para matar os sábios da Babilônia, quando Daniel dirigiu-se a ele com sabedoria e bom senso.
15 kamaghɨn Ariokɨn azara, “Manmaghsua, atrivim fofozir gumazibav sueghtɨ me aremeghasa mɨgɨrɨgɨar gavgavir kam gami?” Ezɨ Ariok bizir otivizir kabar gun a mɨgei.
15 Ele perguntou ao oficial do rei: "Por que o rei emitiu um decreto tão severo? " Arioque explicou o motivo a Daniel.
16 Ezɨ Daniel fofozir gumaziba aremeghan aghuagha, zuamɨra ghua atrivimɨn mɨgɨa ghaze, “Nɨ tong dughiam na danightɨ kɨ irebamɨn mɨngarimɨn gun mɨkɨmam.”
16 Diante disso, Daniel foi pedir ao rei que lhe desse um prazo, e ele daria a interpretação.
17 Ezɨ atrivim akar kam amamangatɨzɨ, Daniel uamategha uan dɨpenimɨn ghugha uan namakaba, Hanania, Misael, ko Asaria, bizir otiviziba bar dar gun me mɨkeme.
17 Daniel voltou para casa, contou o problema aos seus amigos Hananias, Misael e Azarias,
18 Egha apangkuvim bagha Godɨn Uan Nguibamɨn Itim ko mɨkɨmasa me mɨgei. Egh uaghan irebar mogomemɨn itim bagh azangsɨghtɨ, an an mɨngarim en akagham. Eghtɨ e Babilonɨn fofozir gumazir igharaziba ko aremeghan kogham.
18 e lhes pediu que rogassem ao Deus dos céus que tivesse misericórdia acerca desse mistério, para que ele e seus amigos não fossem executados com os outros sábios da Babilônia.
19 Ezɨ dɨmagarir kamra God, atrivimɨn irebamɨn mɨngarim Danielɨn aka. Ezɨ Daniel Godɨn Uan Nguibamɨn Itimɨn ziam fa,
19 Então o mistério foi revelado a Daniel de noite, numa visão. Daniel louvou o Deus dos céus
20 egha kamaghɨn mɨgei:
20 e disse: "Louvado seja o nome de Deus para todo o sempre; a sabedoria e o poder a ele pertencem.
21 Nɨ amozim ko aruemɨn dughiam gatifa,
21 Ele muda as épocas e as estações; destrona reis e os estabelece. Dá sabedoria aos sábios e conhecimento aos que sabem discernir.
22 Egha God nɨ bizir aven modoghav itir me fozir puvatɨziba men akakasi.
22 Revela coisas profundas e ocultas; conhece o que jaz nas trevas, e a luz habita com ele.
23 Nan ovavibar God, nɨ fofozim ko gavgavim na ganɨngi
23 Eu te agradeço e te louvo, ó Deus dos meus antepassados; tu me deste sabedoria e poder, e me revelaste o que te pedimos, revelaste-nos o sonho do rei".
24 Egha Daniel Ariok bagha ghu, gumazir kam atrivim Babilonɨn fofozir gumazibav sueghtɨ me aremeghasa anemɨsefe. Ezɨ Daniel kamaghɨn a mɨgei, “Nɨ fofozir gumazibav sueghtɨ me aremeghan markɨ. Nɨ na inigh atrivim bagh mangɨ, eghtɨ kɨ irebamɨn a geghanɨva irebamɨn mɨngarimɨn gun a mɨkɨmam.”
24 Então Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei tinha nomeado para executar os sábios da Babilônia, e lhe disse: "Não execute os sábios. Leve-me ao rei, e eu interpretarei para ele o sonho que teve".
25 Ezɨ zuamɨra Ariok Daniel inigha atrivim bagha ghugha, kamaghɨn atrivim mɨgei, “Kɨ Judan adarazir mav inigha izi, me fomɨra kalabuziar gumazir mamɨn mɨn an kantrin a inigha kagh ize. Ezɨ a irebamɨn mɨngarimɨn gun nɨ mɨkɨmam.”
25 Imediatamente Arioque levou Daniel ao rei e disse: "Encontrei um homem entre os exilados de Judá que pode dizer ao rei o significado do sonho".
26 Ezɨ Daniel, an ziar mam Beltesasar, atrivim kamaghɨn an azara, “Nɨ nan irebam ko an mɨngarim mɨkɨmamin fofozim iti?”
26 O rei perguntou a Daniel, também chamado Beltessazar: "Você é capaz de contar-me o que vi no meu sonho e interpretá-lo? "
27 Ezɨ Daniel kamaghɨn atrivim mɨgei, “Atrivim, fofozir gumazitam, ko kukunir gumazitam, ko imezibagh amir gumazitam, ko akuzibagh amir gumazitam, me bar modoghav tir bizir kamɨn mɨngarim abɨghɨva avegham.
27 Daniel respondeu: "Nenhum sábio, encantador, mago ou adivinho é capaz de revelar ao rei o mistério sobre o qual ele perguntou,
28 Ezɨ Godɨn Uan Nguibamɨn Itim, a iti, a bizir mogomebar mɨngariba azenim garɨsi. Atrivim, God bizir gɨn otivamibar nɨn akaghasa irebar kam nɨ ganɨngi. Ezɨ kɨ datɨrɨghɨn irebar nɨ uan dakozimɨn akua ganizimɨn, gun nɨ mɨkɨmam.
28 mas existe um Deus nos céus que revela os mistérios. Ele mostrou ao rei Nabucodonosor o que acontecerá nos últimos dias. O sonho e as visões que passaram por tua mente quando estavas deitado foram os seguintes:
29 “Atrivim, nɨ akuima God irebamɨn bizir gɨn otivamiba nɨn aka. Ezɨ Godɨn kam, a bizir mogomeba azenim garɨsi. Egha bizir gɨn otivamiba nɨn aka.
29 "Quando estavas deitado, ó rei, tua mente se voltou para as coisas futuras, e aquele que revela os mistérios te mostrou o que vai acontecer.
30 Egha Godɨn kam bizir modoghav itim nan aka. Kɨrara fofozir ekiam ikia egha fofozir gumazir igharazibagh afirazir pu. Puvatɨ. God bizir kam nan aka, eghtɨ nɨ uan irebamɨn mɨngarim ko nɨghnɨzibagh gɨfogham.
30 Quanto a mim, esse mistério não me foi revelado porque eu tenha mais sabedoria do que os outros homens, mas para que tu ó rei, saibas a interpretação e entendas o que passou pela tua mente.
31 “Atrivim, nɨ irebamɨn garima marvir guar dafam iti. Ezɨ bizir kam a gavgavigha bar puvɨra taghtasi. Ezɨ nɨ an ganigha bar atiatingi.
31 "Tu olhaste, ó rei, e diante de ti estava uma grande estátua: uma estátua enorme, impressionante, e sua aparência era terrível.
32 Me golɨn puvɨra taghtazimɨn an dapanimɨn ingari. Egha an evarim ko agharimning, me silvan aningɨn ingari, egha an ivariam me brasɨn dar ingari.
32 A cabeça da estátua era feita de ouro puro, o peito e o braço eram de prata, o ventre e os quadris eram de bronze,
33 Egha an suemning me ainɨn aningɨn ingarigha, an dagarimningɨn vɨn, me uaghara ain ko nguazim veregha aningɨn ingari.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram em parte de ferro e em parte de barro.
34 Ezɨ dughiar nɨ marvir guar kamɨn garavɨra itimɨn, dagɨam a uabɨ mɨghsɨamɨn kuiaghirɨ, gumazitam a poghezir puvatɨ. A uabɨ izaghira marvir guar kam mɨsogha an dagarir me nguazim ko ainɨn ingarizimning mɨsoke. Ezɨ aning bar mɨsaraghire.
34 Enquanto estavas observando, uma pedra soltou-se, sem auxílio de mãos, atingiu a estátua nos pés de ferro e de barro e os esmigalhou.
35 Ezɨ ainba, ko nguazim, ko bras, ko silva, ko gol, da bar bɨaghiregha mati raizɨn mɨseviba, nɨ da isa da makuri. Ezɨ amɨnim dagh ivavamadi, ezɨ mɨnezir taba ua itir puvatɨ. Ezɨ dagɨar marvir guar kam mɨsoghezim, an aghua mɨghsɨar ekiamɨn otoghava nguazir kam bar anevara.
35 Então o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram despedaçados, viraram pó, como o pó da debulha do trigo na eira durante o verão. O vento os levou sem deixar vestígio. Mas a pedra que atingiu a estátua tornou-se uma montanha e encheu a terra toda.
36 “Kar irebar nɨ ganizim. Ezɨ datɨrɨghɨn kɨ irebamɨn mɨngarimɨn gun nɨ mɨkɨmam.
36 "Foi esse o sonho, e nós o interpretaremos para o rei.
37 Atrivim, nɨ faraghavɨra ikia, egha atrivir maba bar dagh afira. Ezɨ Godɨn Uan Nguibamɨn Itim, a nɨn amamangatɨzɨ nɨ atrivimɨn iti. Ezɨ a gavgavim nɨ ganɨga egha ziar ekiam nɨ ganɨngi.
37 Tu, ó rei, és rei de reis. O Deus dos céus te tem dado domínio, poder, força e glória;
38 Egha nɨ gamima, gumazamiziba bar, ko asɨziba, ko kuaraziba bar, nɨ me gatifa. Ezɨ nɨ dapanir me golɨn ingarizimɨn mɨn iti.
38 nas tuas mãos ele colocou a humanidade, os animais selvagens e as aves do céu. Onde quer que vivam, ele fez de ti o governante deles todos. Tu és a cabeça de ouro.
39 “Eghtɨ atrivir mam nɨn gɨn otivam, egh a nɨn mɨn gavgavighan kogham. Egh gɨn atrivir mɨkezim otoghɨva, nguazir oteviba bar dagh ativagham. Ezɨ atrivir kam mati bras.
39 "Depois de ti surgirá um outro reino, inferior ao teu. Em seguida surgirá um terceiro reino, reino de bronze, que governará sobre toda a terra.
40 Eghtɨ ua gɨn namba 4ɨn atrivim otivam. An ainɨn mɨn gavgavigham. E fo, ain bizibav sozima da bɨgha mɨnemniaba iri. Ezɨ kamaghɨra atrivir kam kantrin fomɨra ikezibar gavgaviba bar dagh afiragh ada gɨvagham.
40 Finalmente, haverá um quarto reino, forte como o ferro, pois o ferro quebra e destrói tudo; e assim como o ferro a tudo despedaça, também ele destruirá e quebrará todos os outros.
41 Ezɨ nɨ irebamɨn kamaghɨn gari, bizir kamɨn dagarimning ko dagarir puziba, me ain ko nguazim uaning veregha dar ingari. Ezɨ bizir kamɨn mɨngarim kamakɨn. Gumazamizir atrivir kam ativaziba, me uarira uari abigh, men tarazi gavgavigh ikɨvɨra ikiam. Ain ko nguazim vɨrara dagarir pumuningɨn iti, a kamaghɨn nɨn aka, dar gavgavim ainɨn mɨn gavgavigh egh bar gavgavighan kogham.
41 Como viste, os pés e os dedos eram em parte de barro e em parte de ferro. Isso quer dizer que esse será um reino dividido, mas ainda assim terá um pouco da força do ferro, embora tenhas visto ferro misturado com barro.
42 Ezɨ dagarir puzir me ain ko nguazimɨn ingarizim, a kamakɨn, kantrin otevir mam ainɨn mɨn gavgavigham. Eghtɨ an otevir mam nguazim mɨn gavgavighan kogham.
42 Assim como os dedos eram em parte de ferro e em parte de barro, também esse reino será em parte forte e em parte frágil.
43 Ezɨ me, nguazim ko ain aning veregha marvir guar kamɨn dagarimɨn ingari. Ezɨ bizir kamɨn mɨngarim kamakɨn. Atrivim gumazamizir bɨaghireziba, ua me akuvasa nɨghnɨsi. Eghtɨ me atrivir igharazibar guivibar ikɨ, egh me deragh uari ko poroghan kogham. Kamaghɨra ain deragha nguazim ko pozir puvatɨ.
43 E, como viste, o ferro estava misturado com o barro. Isso quer dizer que se procurará fazer alianças políticas por meio de casamentos, mas essa união não se firmará, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 “Ezɨ dughiar atrivir kaba ikiavɨra itimɨn, Godɨn Uan Nguibamɨn Itim, a Dughiar a Gumazamizibagh Ativaghamin Tam a damightɨ, an otivam. Eghtɨ a ikɨ mamaghɨra ikiam. Eghtɨ atrivir maba da God Gumazamizibagh Ativaghamin Dughiar Kam dɨkabɨraghan kogham. Eghtɨ God Gumazamizibagh Ativaghamin Dughiam, an atrivir igharazibagh asɨghasigham. Eghtɨ an atrivir dughiar kam a ikɨ mamaghɨra ikɨvɨra ikiam.
44 "Na época desses reis, o Deus dos céus estabelecerá um reino que jamais será destruído e que nunca será dominado por nenhum outro povo. Destruirá todos esses reinos e os exterminará, mas esse reino durará para sempre.
45 Nɨ dagɨamɨn gari, a uabɨ mɨghsɨamɨn pura kuiaghirɨ, gumazitam a poghezir puvatɨ. Dagɨar kam ira, marvir guar me ain ko bras ko nguazim ko silva ko golɨn ingarizim a mɨsoghezɨ, a bar mɨsaraghire. Dagɨar kam, a God gumazamizibagh ativaghamin dughiamɨn ababanim.
45 Esse é o significado da visão da pedra que se soltou de uma montanha, sem auxílio de mãos, pedra que esmigalhou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. "O Deus poderoso mostrou ao rei o que acontecerá no futuro. O sonho é verdadeiro, e a interpretação é fiel".
46 Atrivim Nebukatnesar Danielɨn akam baregha, egha Danielɨn boroghɨra tevimning apɨrigha irɨgha uan guam isa nguazim gatɨgha ghaze, me Danielɨn ofa damu borer mughuriar aghuim zuim tuva an ziam fɨ.
46 Então o rei Nabucodonosor caiu prostrado diante de Daniel, prestou-lhe honra e ordenou que lhe fosse apresentada uma oferta de cereal e incenso.
47 Ezɨ atrivim kamaghɨn Daniel mɨgei, “Nɨ irebar modozir kamɨn gun mɨkemegha gɨfa. Kamaghɨn amizɨ, kɨ kamaghɨn fo, nɨn God a godɨn igharazibagh afira. Ana atriviba bar dar ekiam, egha bizir mogomeba azenim garɨsi.”
47 O rei disse a Daniel: "Não há dúvida de que o seu Deus é o Deus dos deuses, o Senhor dos reis e aquele que revela os mistérios, pois você conseguiu revelar esse mistério".
48 Ezɨ atrivim Babilonɨn provinsɨn gavmanɨn dapanimɨn ikiasa Daniel amɨsefe. Egh a gumazir nɨghnɨzir aghuiba atrivim ganɨdibar gumazir dapanimɨn iti. Ezɨ atrivim uaghan Daniel bizir avɨrir aghuiba a ganɨngi. Ezɨ Daniel ziar ekiam iti.
48 Então o rei colocou Daniel num alto cargo e o cobriu de presentes. Ele o designou governante de toda a província da Babilônia e o encarregou de todos os sábios da província.
49 Egha Daniel Babilonɨn provins gatifa. Egha a ingangaribar ganasa nɨghnɨghava, Satrak ko Mesak ko Abetnego, me amɨsɨvasa atrivimɨn azangsɨsi. Ezɨ atrivim an azangsɨzir kamɨn amamangatɨzɨ, me dar gari. Egha Daniel uabɨ atrivimɨn dɨpenimɨn iti.
49 Além disso, a pedido de Daniel, o rei nomeou Sadraque, Mesaque e Abede-Nego administradores da província da Babilônia, enquanto o próprio Daniel permanecia na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.