1 Reis 2
Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam (MSY2020) vs VC
1 Devit fo, an ovengamin dughiam bar roghɨra ize, kamaghɨn amizɨ, an akar kaba uan otarim Solomon ganɨdi.
1 Aproximando-se o fim de Davi, deu ele ao seu filho Salomão as suas {últimas} instruções:
2 A kamaghɨn mɨgei, “Kɨ kɨran oveghangɨn aremegham. Nɨ guizɨn gumazimɨn mɨn tugh gavgavigh, uan ingangarim damu.
2 Eu me vou, disse ele, pelo caminho que segue toda a terra. Sê corajoso: porta-te como homem.
3 Nɨ Ikiavɨra Itir God, nɨn God nɨ mɨkemezir biziba nɨ dar amu. Egh nɨ tuavir aghuir an e bagha inabazibar gɨn mangɨ, egh arazir a ifongeziba, ko an Akar Gavgaviba, ko bizir a damuasa e mɨkemeziba, ko a mɨgeir akaba, nɨ bar dar gɨn mangɨ. Kamaghɨn God nɨn akuraghtɨ, danganir manam nɨ an iti, nɨn ingangarim bar deraghvɨram otivam.
3 Guarda os preceitos do Senhor, teu Deus; anda em seus caminhos, observa suas leis, seus mandamentos, seus preceitos e seus ensinamentos, tais como estão escritos na lei de Moisés. Desse modo serás bem-sucedido em tudo o que fizeres e em tudo o que empreenderes,
4 Ikiavɨra Itir God fomɨra akar dɨkɨrɨzir mamɨn na gamigha ghaze, ‘Devit, nɨn ovavir boriba zurara uan navir averiaba ko duabar, bar deravɨra nan damazimɨn daru mangɨtɨ, kɨ zurara nɨn adarazir gumazitam damightɨ, a Israelian atrivimɨn otivam.’ Kamaghɨn amizɨ, Solomon, nɨ guizbangɨra bar deraghvɨra an akabar gɨn mangɨ, eghtɨ a na gamizir akar dɨkɨrɨzir kam abighan kogham.
4 e o Senhor cumprirá a promessa que me fez, isto é, que eu terei sempre um de meus descendentes no trono de Israel, se meus filhos guardarem seus caminhos e andarem diante dele com fidelidade, de todo o seu coração e de toda a sua alma.
5 “Ezɨ Solomon, nɨ oragh. Nɨ fogha gɨfa, Seruian otarim Joap, an arazir kurar kam, an osɨmtɨzir ekiam na ganɨngi. A Israelian mɨdorozir gumazibar dapanir faragha zuimning mɨsoghezɨ, aning areme. Kar, Nerɨn otarim Apner ko Jeterɨn otarim Amasa. A mɨdorozimɨn dughiamɨn aning mɨsoghezɨ aning aremezir puvatɨ. Bar puvatɨ. A pura gumazir kamning mɨsoghezɨ aning areme, ezɨ aningɨn osɨmtɨzim an ikiavɨra iti.
5 Tu sabes tão bem como eu o que me fez Joab, filho de Sarvia, como ele assassinou os dois chefes do exército de Israel, Abner, filho de Ner, e Amasa, filho de Jeter, derramando assim em pleno tempo de paz o sangue da guerra, e manchando com o sangue da guerra o cinto de seus rins e o calçado de seus pés.
6 Nɨ uan nɨghnɨzir aghuimɨn gɨn mangɨva, an arazir kuram uam a ikaragh. Nɨ aneteghtɨ a pura ikɨ ghurigh uabɨ aremegh Gumazamizir Oveaghuezibar Nguibamɨn magɨran markɨ.
6 Farás como julgares prudente, e não deixarás que as suas cãs desçam em paz à habitação dos mortos.
7 “Nɨ uaghan Barsilain otaribar apangkuvigh deraghvɨra me damu, kar Gileatɨn Distrighɨn gumazim, nɨ me ateghtɨ me izɨ nɨn adarazi ko dapiagh damɨ ikɨ. Kɨ fomɨra nɨn aveghbuam Apsalomɨn aravghuzir dughiamɨn, me arazir aghuimɨn na gami.
7 Por outro lado, tratarás com benevolência os filhos de Berzelai, o galaadita; faze-os comer à tua mesa, porque foi esse o gesto que tiveram para comigo quando eu fugia diante de teu irmão Absalão.
8 “Ezɨ Geran otarim Simei, a Bahurimɨn nguibar ekiamɨn gumazim, a Benjaminɨn anabamɨn mav, a uaghan iti. Kɨ tɨghar Mahanaimɨn mangamin dughiamɨn, aruer kamra a bar akar kuraba na ganɨga, egha na gasɨghasɨghasa Godɨn azangsɨsi. Egha a ua iza Jordanɨn Fanemɨn na batozɨma, kɨ Ikiavɨra Itir Godɨn ziamɨn akar dɨkɨrɨzim gamua ghaze, kɨ a mɨsueghtɨ an aremeghan kogham.
8 Tens também perto de ti Semei, filho de Gera, o benjaminita de Baurim, que me insultou tão violentamente no dia em que eu ia para Maanaim. Mas como ele veio ao meu encontro até o Jordão, jurei-lhe por Deus que o não mataria pela espada.
9 Ezɨ puvatɨ, nɨ mɨzazitam a gasegh. Nɨ kamaghɨn nɨghnɨghan markɨ, a gumazir osɨmtɨziba puvatɨzim. Nɨ nɨghnɨzir aghuim iti. Nɨ tuavir manatamɨn mangɨva, a mɨsueghtɨ an aremegh Gumazamizir Oveaghuezibar Nguibamɨn magɨram.”
9 Tu, porém, não o deixarás impune; és bastante sensato para saber como o terás de tratar; farás descer, com sangue, as suas cãs à habitação dos mortos.
10 Egha gɨn Devit uan inazir afeziabar mɨn aremezɨma, me Jerusalemɨn anefa. Nguibar ekiar kam, me kamaghɨn a dɨbori, “Devitɨn Nguibar Ekiam.”
10 Davi adormeceu com seus pais e foi sepultado na cidade de Davi.
11 Devit kantri Israelɨn 40plan azenibar atrivimɨn ike. A faragha Hebronɨn nguibar ekiamɨn 7plan azenibar atrivimɨn ike, egha 33plan azenibar Jerusalemɨn atrivimɨn ike.
11 Reinou quarenta anos sobre Israel: sete anos em Hebron e trinta e três em Jerusalém.
12 Ezɨ Devitɨn otarim Solomon an danganim inigha atrivimɨn oto. Solomon atrivir gavgavimɨn otozɨ, bizitam anebɨrazir pu. Bar puvatɨ.
12 Salomão sentou-se no trono de Davi, seu pai, e seu reino foi solidamente estabelecido.
13 Dughiar mamɨn, Hagitɨn otarim Adoniya iza Solomonɨn amebam Batseba bato. Ezɨ Batseba an azara, “Nɨ akar aghuitam mɨkɨmasa izi, o?”
13 Adonias, filho de Hagit, foi ter com Betsabé, mãe de Salomão. Ela disse-lhe: Vens como amigo?
14 Egha a kamaghɨn mɨgei, “Kɨ akar bar muziarir mam iti.” Ezɨ Batseba a mɨgɨa ghaze, “A dera, nɨ na mɨkɨm.”
14 Sim, disse ele, preciso falar-te. Fala.
15 Ezɨ Adoniya ghaze, “Nɨ fo, Israelian gumazamiziba bar kamaghɨn fo, kɨ atrivimɨn otivasava ami. Ezɨ puvatɨ. Ikiavɨra Itir Godɨn ifongiamɨn nan aveghbuam atrivimɨn otozɨma, kɨ puvatɨ.
15 Ele continuou: Sabes que o reino era meu, e que todo o Israel me considerava como o seu futuro rei. Mas o trono foi transferido a outro, passando para o meu irmão, porque o Senhor lho deu.
16 Egha kɨ datɨrɨghɨn azangsɨzir vamɨra iti. Kɨ kamaghɨn ifonge, nɨ nan azangsɨzir kamɨn amamangatɨgh.”
16 Tenho a esse respeito um pedido a fazer-te; não mo recuses. Fala.
17 Ezɨ Adoniya kamaghɨn a mɨgei, “Ga uaning, kɨ kamaghsua, nɨ mangɨ Atrivim Solomonɨn azaraghtɨma, a nan amamangatɨ, kɨ Sunemɨn nguibamɨn amizir kam Abisak, kɨ an ikiasa. Kɨ fo, atrivim nɨn akam batueghan kogham.”
17 Pede ao rei Salomão, que nada te recusa, que me dê Abisag, a sunamita, por mulher.
18 Ezɨ Batseba kamaghɨn Adoniya mɨgei, “A dera, kɨ mangɨ nɨ bagh atrivimɨn azangsɨgham.”
18 Está bem, respondeu Betsabé, falarei por ti ao rei.
19 Egha Batseba, Adoniya bagha Atrivim Solomon mɨkɨmasa zuir dughiamɨn, atrivim dɨkavigha, ziar ekiam uan amebam danɨngasava uan tevimning apɨrigha uan dapanim avira. Egha a ua uan atrivir dabirabim gaperagha, egha ingangarir gumazibav geima, me dabirabir mam inigha iza Atrivim Solomonɨn dabirabimɨn vongɨn an agharir guvimɨn anetɨzɨ, Batseba a gapera.
19 Betsabé foi, pois, ter com o rei para falar-lhe em favor de Adonias. O rei levantou-se para ir-lhe ao encontro, fez-lhe uma profunda reverência e sentou-se no trono. Mandou colocar um trono para a sua mãe, e ela sentou-se à sua direita:
20 Egha Batseba kamaghɨn mɨgei, “Kɨ azangsɨzir bar muziarir mam iti. Kɨ kamaghsua, nɨ an aghuaghan markɨ.”
20 Tenho um pequeno pedido a fazer-te, disse ela; não mo recuses. Pede, minha mãe, respondeu o rei, porque nada te recusarei.
21 Ezɨ Batseba ghaze, “Kɨ kamaghsua, nɨ uan aveghbuam Adoniyan amamangatɨghtɨ, a Sunemɨn amizim Abisakɨn ikiam.”
21 Disse Betsabé: Peço-te que Abisag, a sunamita, seja dada por mulher ao teu irmão Adonias.
22 Ezɨ Atrivim Solomon azangsɨzir kam baregha atara kamaghɨn mɨgei, “Nɨ tizim bagha Adoniya, Abisakɨn ikiasa nan azangsɨsi? Egh nɨ ti uaghan, a nan danganim inigh atrivimɨn ikɨsɨ nɨ nan azangsɨgham. A nan avebamra. Egh nɨ uaghan ofa gamir gumazim Abiatar ko Seruian otarim Joap bagh azangsɨziba inigh izam.”
22 E o rei Salomão disse à sua mãe: Por que queres que Abisag, a sunamita, seja dada a Adonias? Pede também para ele o reino, que é meu irmão primogênito, assim como para o sacerdote Abiatar e para Joab, filho de Sarvia...
23 Egha Atrivim Solomon, Ikiavɨra Itir Godɨn ziamɨn akar dɨkɨrɨzim gamua ghaze, “Adoniya amizir akar kam, an osɨmtɨzim iti. Kamaghɨn amizɨ, kɨ a mɨsueghtɨ an aremegham. Kɨ kamaghɨn damighan koghtɨ, God na mɨsueghtɨ kɨ aremegham.
23 Jurou então o rei Salomão em nome de Deus, dizendo: Deus me trate com o último rigor, se Adonias não pagar esta palavra com a sua própria vida!
24 Ikiavɨra Itir God nan akuragha gavgavim na ganɨngi. Ezɨ kamaghɨn, kɨ uan afeziam Devitɨn danganim inigha atrivimɨn oto, mati Ikiavɨra Itir God fomɨra akar dɨkɨrɨzir mamɨn e gamua ghaze, gɨn Israelian atriviba nan ovavir boribar tongɨn aven otivigham. Kamaghɨn amizɨma, Ikiavɨra Itir Godɨn ziamɨn bar guizbangɨra, Adoniya datɨrɨghɨn aremegham.”
24 Pela vida de Deus que me estabeleceu solidamente no trono de Davi, meu pai, e que fundou a minha casa como tinha prometido, Adonias será morto hoje mesmo.
25 Egha Atrivim Solomon akar gavgavimɨn Benaia mɨkemezɨ, a ghua Adoniya mɨsoghezɨma, an areme.
25 O rei Salomão enviou Banaías, filho de Jojada, para o matar; e Adonias morreu.
26 Atrivim Solomon kamaghɨn ofa gamir gumazim Abiatarɨn mɨgɨa ghaze, “Nɨ uamategh uan nguibam Anatotɨn mangɨ uan nguazimɨn ikɨ. Nɨ osɨmtɨzim iti, ezɨ kɨ nɨ mɨsueghan koghtɨ nɨ aremeghan kogham. Kɨ fo, nɨ fomɨra nan afeziam Devit ko ikegha, Ikiavɨra Itir God, en Ekiamɨn Akar Dɨkɨrɨzir Gavgavimɨn Boksiam gisaghpu. Ezɨ Devit osɨmtɨzir avɨriba aterima, nɨ a ko ikia uaghan da ateri. Kamaghɨn amizɨ, kɨ nɨ mɨsueghan koghtɨ, nɨ aremeghan kogham.”
26 Disse também o rei ao sacerdote Abiatar: Vai para as tuas terras, em Anatot, porque és digno de morte. Entretanto, não te matarei agora, porque levaste a arca do Senhor Javé diante de Davi, meu pai, e compartilhaste todas as suas provações.
27 Egha ofa gamir gumazim Abiatar, Solomon an ingangarimɨn anegɨfa. Kamaghɨra, Ikiavɨra Itir God fomɨra Silon nguibamɨn mɨkemezir akam, Solomon a gamizɨ an oto. Akar kam kamakɨn, ofa gamir gumazim Elin adarasi, men ofa gamir gumazibar ingangarim gɨvagham.
27 Salomão destituiu Abiatar de suas funções sacerdotais, cumprindo-se assim a palavra pronunciada por Deus em Silo contra a casa de Heli.
28 Joap, fomɨra Apsalomɨn roroam gamizir puvatɨ, an Adoniyan akurvasi. A datɨrɨghɨn Adoniyan ovevemɨn mɨgɨrɨgɨam baregha, atiatigha ara ghua Ikiavɨra Itir Godɨn Purirpenimɨn aven ghua, uabɨn akurvaghasa ofa gamir dakozimɨn mɨkebabar itir bulmakaun kombar mɨn garir biziba pamtemɨn dar suiragha iti.
28 Quando chegou esta notícia a Joab, que tinha seguido o partido de Adonias, embora não tivesse seguido o de Absalão, ele fugiu e refugiou-se no tabernáculo do Senhor, agarrando-se aos cornos do altar.
29 Ezɨ gumazir maba ghua kamaghɨn Atrivim Solomon mɨgei, “Joap ara ghua Ikiavɨra Itir Godɨn Purirpenimɨn aven ofa gamir dakozim pamtemɨn an suiragha iti.”
29 Foram dizer ao rei Salomão: Joab refugiou-se no tabernáculo do Senhor, e está junto do altar. Salomão mandou Banaías, filho de Jojada dizendo-lhe: Vai e mata-o.
30 Ezɨ Benaia Ikiavɨra Itir Godɨn Purirpenimɨn aven ghua kamaghɨn Joap mɨgei, “Atrivim ghaze, nɨ danganir kam ategh azenan mangɨ.”
30 Banaías, chegando ao tabernáculo do Senhor, disse a Joab: O rei ordena que saias daqui. Não saio, respondeu Joab; quero morrer aqui. Banaías foi ao rei e disse-lhe: Eis o que me disse Joab, e o que me respondeu.
31 Ezɨ atrivim kamaghɨn Benaian akam ikaragha ghaze, “A dera, nɨ an nɨghnɨzimɨn gɨn mangɨva a mɨsueghtɨ, an aremegh. Egh an kuam inigh mangɨ anefagh. Joap gumazir osɨmtɨziba puvatɨziba pura me mɨsoagharɨghizɨ me ariaghire. Ezɨ an osɨmtɨzir kam, na ko nan afeziamɨn adarazir iti. Nɨ a mɨsueghtɨ, an aremeghtɨ, an osɨmtɨzir kam uam en ikian kogham.
31 O rei disse-lhe: Faze como ele disse. Mata-o e enterra-o, para que assim se afaste de mim e da casa de meu pai o sangue que ele derramou sem motivo.
32 Ikiavɨra Itir God, Joap amizir arazir kurar kaba ikarvagh, ivezir kuram a danɨngam. Joap Nerɨn otarim Apner ko Jeterɨn otarim Amasa, a mɨdorozir sabamɨn puram aning mɨsoghezɨ aning areme. Aning an mɨn gumazir kuramning puvatɨ. Apner, a Israelian mɨdorozir gumazibar dapanim, ezɨ Amasa, a Judabar mɨdorozir gumazibar dapanim. Nan afeziam Devit fozir puvatɨzɨ, Joap arazir kam gami.
32 O Senhor fará cair esse sangue sobre a sua própria cabeça, porque ele matou, feriu à espada, sem que o soubesse Davi, meu pai, dois homens mais justos e melhores do que ele: Abner, filho de Ner, general do exército de Israel, e Amasa, filho de Jeter, general do exército de Judá.
33 Ikiavɨra Itir God, Joap amizir osɨmtɨzir kam gɨnɨghnɨgh, zurara mɨzazim Joap ko an adarazir anɨngam. Egh Ikiavɨra Itir God, zurara dabirabir aghuim ko navir amɨrizim isɨ, Devit ko an ovavir boriba, ko an adarasi, ko an ikɨzimɨn otivamin atrivibar anɨngam.”
33 O sangue deles recairá para sempre sobre a cabeça de Joab e de sua posteridade; mas a Davi, à sua raça e ao seu trono, dará o Senhor paz para sempre.
34 Ezɨ Jehoiadan otarim Benaia akar kaba baregha, uamategha Ikiavɨra Itir Godɨn Purirpenimɨn aven ghua, Joap mɨsoghezɨma an areme. Me an kuam inigha ghua an dɨpenimɨn boroghɨn anefa, a gumazamiziba puvatɨzir danganimɨn boroghɨn iti.
34 Banaías, filho de Jojada, voltou ao tabernáculo e feriu de morte a Joab. Sepultaram-no em sua casa, no deserto.
35 Ezɨ atrivim, Jehoiadan otarim Benaia amɨsevezɨma, a Joapɨn danganim inigha mɨdorozir gumazibar dapanimɨn oto. Egha atrivim, Abiatarɨn danganim iniasa, ofa gamir gumazim Sadok amɨsefe.
35 Em seu lugar pôs o rei à frente do exército Banaías, filho de Jojada, e em lugar de Abiatar, estabeleceu Sadoc como sacerdote.
36 Joap aremegha gɨvazɨma, Atrivim Solomon Simein diagha kamaghɨn a mɨgei, “Nɨ Jerusalemɨn dɨpenitamɨn ingarigh, egh dɨpenir kamra ikɨ. Egh nɨ bar Jerusalem ategh igharagh mangan markɨ.
36 Depois mandou o rei chamar Semei e disse-lhe: Faze para ti uma casa em Jerusalém e habita aí; dela não sairás para ir aonde quer que seja.
37 Nɨ Kidronɨn Fanem girɨgh vongɨn Jerusalemɨn nguibar ekiamɨn mɨtaghniamɨn ikiavkɨnightɨ, kɨ bar zuamɨra aruer kamra nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremegham. Nɨ kamaghɨn fogh, nɨ uabɨ uan osɨmtɨzim bagh aremegham.”
37 No dia em que o fizeres e passares a torrente do Cedron, sabes que serás morto: serás responsável pelo que acontecer.
38 Ezɨ Simei kamaghɨn a ikaragha ghaze, “Atrivim, nɨn akam bar dera, ezɨ kɨ nɨ mɨkemezɨ moghɨn damuam.” Kamaghɨn amizɨ, Simei dughiar ruarimɨn Jerusalemɨn iti.
38 Semei respondeu ao rei: Está bem; teu servo fará como ordenou o rei, meu senhor. E Semei habitou longo tempo em Jerusalém.
39 Ezɨ azenir 3pla ghua gɨvazɨ, Simein ingangarir gumazir kɨnir pumuning ara ghua, Getɨn nguibar ekiamɨn Atrivim Akis ko iti, a Makan otarim. Ezɨ gumazir maba kamaghɨn Simei mɨgei, “Nɨn ingangarir gumazir kamning ghua Getɨn iti.”
39 Três anos depois, aconteceu que dois escravos de Semei fugiram para junto de Aquis, filho de Maaca, rei de Get. Vieram avisar a Semei, dizendo: Teus escravos estão em Get.
40 Ezɨ Simei zuamɨra dɨkavigha uan donki gaperagha, uan ingangarir gumazimning buriasa Atrivim Akis bagha Getɨn ghu. An aningɨn apigha, aning inigha uamategha Jerusalemɨn ize.
40 Semei levantou-se, selou o jumento e foi ter com Aquis a Get, em busca de seus escravos.
41 Ezɨ Solomon kamaghɨn oraki, Simei Jerusalem ategha Getɨn ghugha uamategha ize.
41 Disseram a Salomão que Semei fora de Jerusalém a Get e estava de volta.
42 Kamaghɨn amizɨ a Simein diazɨma a izima, a kamaghɨn a mɨgei, “Kɨ nɨ gamizɨma, nɨ Ikiavɨra Itir Godɨn damazimɨn akar dɨkɨrɨzim akɨrigha ghaze, Nɨ Jerusalem ategh tintinibar daruan kogham. Egha kɨ kamaghɨn pamtemɨn nɨ mɨgɨa ghaze, Nɨ nguibar ekiam ateghtɨ, kɨ zuamɨra aruer kamra nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremegham. Ezɨ nɨ kamaghɨn na ikara, A dera, kɨ nɨn akamɨn gɨn mangam.
42 O rei chamou-o e disse-lhe: Não te fiz eu jurar em nome de Deus, não te avisei formalmente, dizendo-te que em qualquer dia que saísses para onde quer que fosse, haverias de morrer? E não me respondeste: Está bem; eu compreendi?
43 Egha nɨ bizir tizim bagha, Ikiavɨra Itir Godɨn ziamɨn amizir akar dɨkɨrɨzim abigha, uaghan nan akam batoke?”
43 Por que não guardaste tu o juramento do Senhor e a ordem que eu te havia dado?
44 Egha atrivim ua kamaghɨn mɨgei, “Arazir kurar nɨ nan afeziam Devit gamiziba, nɨ bar adagh fo. Ezɨ datɨrɨghɨn nɨ amizir arazir kurar kaba bagh, Ikiavɨra Itir God, mɨzazim nɨ gasam.
44 Tu sabes, ajuntou o rei, todo o mal que fizeste a Davi, meu pai; tens consciência disso. Por isso o Senhor faz recair a tua malícia sobre a tua cabeça.
45 Egh Ikiavɨra Itir God deraghvɨra na damuva, egh zurara Devitɨn ovavir boribar amutɨ, me atrivibar otivam.”
45 O rei Salomão será abençoado e o trono de Davi será consolidado para sempre diante do Senhor.
46 Ezɨ Simei ghuzɨma, Atrivim Benaia a mɨgɨa ghaze, “Nɨ mangɨva Simei mɨsueghtɨ an aremegh.” Ezɨ Benaia atrivim ategha ghua Simei mɨsoghezɨ an areme.
46 Ordenou o rei a Banaías, filho de Jojada, o qual saiu e feriu Semei, e este morreu. E o reino foi consolidado nas mãos de Salomão.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.