1 Reis 2

Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam (MSY2020) vs ARIB

Sair da comparação
ARIB Almeida Revisada Imprensa Bíblica
1 Devit fo, an ovengamin dughiam bar roghɨra ize, kamaghɨn amizɨ, an akar kaba uan otarim Solomon ganɨdi.
1 Ora, aproximando-se o dia da morte de Davi, deu ele ordem a Salomão, seu filho, dizendo:
2 A kamaghɨn mɨgei, “Kɨ kɨran oveghangɨn aremegham. Nɨ guizɨn gumazimɨn mɨn tugh gavgavigh, uan ingangarim damu.
2 Eu vou pelo caminho de toda a terra; sê forte, pois, e porta-te como homem.
3 Nɨ Ikiavɨra Itir God, nɨn God nɨ mɨkemezir biziba nɨ dar amu. Egh nɨ tuavir aghuir an e bagha inabazibar gɨn mangɨ, egh arazir a ifongeziba, ko an Akar Gavgaviba, ko bizir a damuasa e mɨkemeziba, ko a mɨgeir akaba, nɨ bar dar gɨn mangɨ. Kamaghɨn God nɨn akuraghtɨ, danganir manam nɨ an iti, nɨn ingangarim bar deraghvɨram otivam.
3 Guarda as ordenanças do Senhor teu Deus, andando nos seus caminhos, e observando os seus estatutos, os seus mandamentos, os seus preceitos e os seus testemunhos, como está escrito na lei de Moisés, para que prosperes em tudo quanto fizeres e por onde quer que fores,
4 Ikiavɨra Itir God fomɨra akar dɨkɨrɨzir mamɨn na gamigha ghaze, ‘Devit, nɨn ovavir boriba zurara uan navir averiaba ko duabar, bar deravɨra nan damazimɨn daru mangɨtɨ, kɨ zurara nɨn adarazir gumazitam damightɨ, a Israelian atrivimɨn otivam.’ Kamaghɨn amizɨ, Solomon, nɨ guizbangɨra bar deraghvɨra an akabar gɨn mangɨ, eghtɨ a na gamizir akar dɨkɨrɨzir kam abighan kogham.
4 e para que o Senhor confirme a palavra que falou acerca de mim, dizendo: Se teus filhos guardarem os seus caminhos, andando perante a minha face fielmente, com todo o seu coração e com toda a sua alma, nunca te faltará sucessor ao trono de Israel.
5 “Ezɨ Solomon, nɨ oragh. Nɨ fogha gɨfa, Seruian otarim Joap, an arazir kurar kam, an osɨmtɨzir ekiam na ganɨngi. A Israelian mɨdorozir gumazibar dapanir faragha zuimning mɨsoghezɨ, aning areme. Kar, Nerɨn otarim Apner ko Jeterɨn otarim Amasa. A mɨdorozimɨn dughiamɨn aning mɨsoghezɨ aning aremezir puvatɨ. Bar puvatɨ. A pura gumazir kamning mɨsoghezɨ aning areme, ezɨ aningɨn osɨmtɨzim an ikiavɨra iti.
5 Tu sabes também o que me fez Joabe, filho de Zeruia, a saber, o que fez aos dois chefes do exército de Israel, a Abner, filho de Ner, e a Amasa, filho de Jeter, os quais ele matou, e em tempo de paz derramou o sangue de guerra, manchando com ele o cinto que tinha nos lombos, e os sapatos que trazia nos pés.
6 Nɨ uan nɨghnɨzir aghuimɨn gɨn mangɨva, an arazir kuram uam a ikaragh. Nɨ aneteghtɨ a pura ikɨ ghurigh uabɨ aremegh Gumazamizir Oveaghuezibar Nguibamɨn magɨran markɨ.
6 Faze, pois, segundo a tua sabedoria, e não permitas que suas cãs desçam à sepultura em paz.
7 “Nɨ uaghan Barsilain otaribar apangkuvigh deraghvɨra me damu, kar Gileatɨn Distrighɨn gumazim, nɨ me ateghtɨ me izɨ nɨn adarazi ko dapiagh damɨ ikɨ. Kɨ fomɨra nɨn aveghbuam Apsalomɨn aravghuzir dughiamɨn, me arazir aghuimɨn na gami.
7 Mas para com os filhos de Barzilai, o gileadita, usa de benevolência, e estejam eles entre os que comem à tua mesa; porque assim se houveram comigo, quando eu fugia por causa de teu irmão Absalão.
8 “Ezɨ Geran otarim Simei, a Bahurimɨn nguibar ekiamɨn gumazim, a Benjaminɨn anabamɨn mav, a uaghan iti. Kɨ tɨghar Mahanaimɨn mangamin dughiamɨn, aruer kamra a bar akar kuraba na ganɨga, egha na gasɨghasɨghasa Godɨn azangsɨsi. Egha a ua iza Jordanɨn Fanemɨn na batozɨma, kɨ Ikiavɨra Itir Godɨn ziamɨn akar dɨkɨrɨzim gamua ghaze, kɨ a mɨsueghtɨ an aremeghan kogham.
8 E eis que também contigo está Simei, filho de Gêra, benjamita, de Baurim, que me lançou atroz maldição, no dia em que eu ia a Maanaim; porém ele saiu a encontrar-se comigo junto ao Jordão, e eu lhe jurei pelo Senhor, dizendo: Não te matarei à espada.
9 Ezɨ puvatɨ, nɨ mɨzazitam a gasegh. Nɨ kamaghɨn nɨghnɨghan markɨ, a gumazir osɨmtɨziba puvatɨzim. Nɨ nɨghnɨzir aghuim iti. Nɨ tuavir manatamɨn mangɨva, a mɨsueghtɨ an aremegh Gumazamizir Oveaghuezibar Nguibamɨn magɨram.”
9 Agora, porém, não o tenhas por inocente; pois és homem sábio, e bem saberás o que lhe hás de fazer; farás com que as suas cãs desçam à sepultura com sangue.
10 Egha gɨn Devit uan inazir afeziabar mɨn aremezɨma, me Jerusalemɨn anefa. Nguibar ekiar kam, me kamaghɨn a dɨbori, “Devitɨn Nguibar Ekiam.”
10 Depois Davi dormiu com seus pais, e foi sepultado na cidade de Davi.
11 Devit kantri Israelɨn 40plan azenibar atrivimɨn ike. A faragha Hebronɨn nguibar ekiamɨn 7plan azenibar atrivimɨn ike, egha 33plan azenibar Jerusalemɨn atrivimɨn ike.
11 E foi o tempo que Davi reinou sobre Israel quarenta anos: sete anos reinou em Hebrom, e em Jerusalém reinou trinta e três anos.
12 Ezɨ Devitɨn otarim Solomon an danganim inigha atrivimɨn oto. Solomon atrivir gavgavimɨn otozɨ, bizitam anebɨrazir pu. Bar puvatɨ.
12 Salomão, pois, assentou-se no trono de Davi, seu pai; e o seu reino se fortificou sobremaneira.
13 Dughiar mamɨn, Hagitɨn otarim Adoniya iza Solomonɨn amebam Batseba bato. Ezɨ Batseba an azara, “Nɨ akar aghuitam mɨkɨmasa izi, o?”
13 Então Adonias, filho de Hagite, veio a Bate-Seba, mãe de Salomão; e perguntou ela: De paz é a tua vinda? Respondeu ele: É de paz.
14 Egha a kamaghɨn mɨgei, “Kɨ akar bar muziarir mam iti.” Ezɨ Batseba a mɨgɨa ghaze, “A dera, nɨ na mɨkɨm.”
14 E acrescentou: Uma palavra tenho que dizer-te. Respondeu ela: Fala.
15 Ezɨ Adoniya ghaze, “Nɨ fo, Israelian gumazamiziba bar kamaghɨn fo, kɨ atrivimɨn otivasava ami. Ezɨ puvatɨ. Ikiavɨra Itir Godɨn ifongiamɨn nan aveghbuam atrivimɨn otozɨma, kɨ puvatɨ.
15 Disse, pois, ele: Bem sabes que o reino era meu, e que todo o Israel tinha posto a vista em mim para que eu viesse a reinar; contudo o reino se transferiu e veio a ser de meu irmão, porque foi feito seu pelo Senhor.
16 Egha kɨ datɨrɨghɨn azangsɨzir vamɨra iti. Kɨ kamaghɨn ifonge, nɨ nan azangsɨzir kamɨn amamangatɨgh.”
16 Agora uma só coisa te peço; não ma recuses. Ela lhe disse: Fala.
17 Ezɨ Adoniya kamaghɨn a mɨgei, “Ga uaning, kɨ kamaghsua, nɨ mangɨ Atrivim Solomonɨn azaraghtɨma, a nan amamangatɨ, kɨ Sunemɨn nguibamɨn amizir kam Abisak, kɨ an ikiasa. Kɨ fo, atrivim nɨn akam batueghan kogham.”
17 E ele disse: Peço-te que fales ao rei Salomão {porque ele não to recusará} , que me dê por mulher a Abisague, a sunamita.
18 Ezɨ Batseba kamaghɨn Adoniya mɨgei, “A dera, kɨ mangɨ nɨ bagh atrivimɨn azangsɨgham.”
18 Respondeu Bate-Seba: Pois bem; eu falarei por ti ao rei.
19 Egha Batseba, Adoniya bagha Atrivim Solomon mɨkɨmasa zuir dughiamɨn, atrivim dɨkavigha, ziar ekiam uan amebam danɨngasava uan tevimning apɨrigha uan dapanim avira. Egha a ua uan atrivir dabirabim gaperagha, egha ingangarir gumazibav geima, me dabirabir mam inigha iza Atrivim Solomonɨn dabirabimɨn vongɨn an agharir guvimɨn anetɨzɨ, Batseba a gapera.
19 Foi, pois, Bate-Seba ter com o rei Salomão, para falar-lhe por Adonias. E o rei se levantou a encontrar-se com ela, e se inclinou diante dela; então, assentando-se no seu trono, mandou que pusessem um trono para a rainha-mãe; e ela se assentou à sua direita.
20 Egha Batseba kamaghɨn mɨgei, “Kɨ azangsɨzir bar muziarir mam iti. Kɨ kamaghsua, nɨ an aghuaghan markɨ.”
20 Então disse ela: Só uma pequena coisa te peço; não ma recuses. Respondeu-lhe o rei: Pede, minha mãe, porque não te recusarei.
21 Ezɨ Batseba ghaze, “Kɨ kamaghsua, nɨ uan aveghbuam Adoniyan amamangatɨghtɨ, a Sunemɨn amizim Abisakɨn ikiam.”
21 E ela disse: Dê-se Abisague, a sunamita, por mulher a teu irmão Adonias.
22 Ezɨ Atrivim Solomon azangsɨzir kam baregha atara kamaghɨn mɨgei, “Nɨ tizim bagha Adoniya, Abisakɨn ikiasa nan azangsɨsi? Egh nɨ ti uaghan, a nan danganim inigh atrivimɨn ikɨsɨ nɨ nan azangsɨgham. A nan avebamra. Egh nɨ uaghan ofa gamir gumazim Abiatar ko Seruian otarim Joap bagh azangsɨziba inigh izam.”
22 Então respondeu o rei Salomão, e disse a sua mãe: E por que pedes Abisague, a sunamita, para Adonias? Pede também para ele o reino {porque é meu irmão mais velho}; sim, para ele, e também para Abiatar, o sacerdote, e para Joabe, filho de Zeruia.
23 Egha Atrivim Solomon, Ikiavɨra Itir Godɨn ziamɨn akar dɨkɨrɨzim gamua ghaze, “Adoniya amizir akar kam, an osɨmtɨzim iti. Kamaghɨn amizɨ, kɨ a mɨsueghtɨ an aremegham. Kɨ kamaghɨn damighan koghtɨ, God na mɨsueghtɨ kɨ aremegham.
23 E jurou o rei Salomão pelo Senhor, dizendo: Assim Deus me faça, e outro tanto, se não falou Adonias esta palavra contra a sua vida.
24 Ikiavɨra Itir God nan akuragha gavgavim na ganɨngi. Ezɨ kamaghɨn, kɨ uan afeziam Devitɨn danganim inigha atrivimɨn oto, mati Ikiavɨra Itir God fomɨra akar dɨkɨrɨzir mamɨn e gamua ghaze, gɨn Israelian atriviba nan ovavir boribar tongɨn aven otivigham. Kamaghɨn amizɨma, Ikiavɨra Itir Godɨn ziamɨn bar guizbangɨra, Adoniya datɨrɨghɨn aremegham.”
24 Agora, pois, vive o Senhor, que me confirmou e me fez assentar no trono de Davi, meu pai, e que me estabeleceu casa, como tinha dito, que hoje será morto Adonias.
25 Egha Atrivim Solomon akar gavgavimɨn Benaia mɨkemezɨ, a ghua Adoniya mɨsoghezɨma, an areme.
25 E o rei Salomão deu ordem a Benaías, filho de Jeoiada, o qual feriu a Adonias, de modo que morreu.
26 Atrivim Solomon kamaghɨn ofa gamir gumazim Abiatarɨn mɨgɨa ghaze, “Nɨ uamategh uan nguibam Anatotɨn mangɨ uan nguazimɨn ikɨ. Nɨ osɨmtɨzim iti, ezɨ kɨ nɨ mɨsueghan koghtɨ nɨ aremeghan kogham. Kɨ fo, nɨ fomɨra nan afeziam Devit ko ikegha, Ikiavɨra Itir God, en Ekiamɨn Akar Dɨkɨrɨzir Gavgavimɨn Boksiam gisaghpu. Ezɨ Devit osɨmtɨzir avɨriba aterima, nɨ a ko ikia uaghan da ateri. Kamaghɨn amizɨ, kɨ nɨ mɨsueghan koghtɨ, nɨ aremeghan kogham.”
26 Também a Abiatar, o sacerdote, disse o rei: Vai para Anatote, para os teus campos, porque és homem digno de morte; porém hoje não te matarei, porquanto levaste a arca do Senhor Deus diante de Davi, meu pai, e porquanto participaste de todas as aflições de meu pai.
27 Egha ofa gamir gumazim Abiatar, Solomon an ingangarimɨn anegɨfa. Kamaghɨra, Ikiavɨra Itir God fomɨra Silon nguibamɨn mɨkemezir akam, Solomon a gamizɨ an oto. Akar kam kamakɨn, ofa gamir gumazim Elin adarasi, men ofa gamir gumazibar ingangarim gɨvagham.
27 Salomão, pois, expulsou Abiatar, para que não fosse sacerdote do Senhor, assim cumprindo a palavra que o Senhor tinha dito acerca da casa de Eli em Siló.
28 Joap, fomɨra Apsalomɨn roroam gamizir puvatɨ, an Adoniyan akurvasi. A datɨrɨghɨn Adoniyan ovevemɨn mɨgɨrɨgɨam baregha, atiatigha ara ghua Ikiavɨra Itir Godɨn Purirpenimɨn aven ghua, uabɨn akurvaghasa ofa gamir dakozimɨn mɨkebabar itir bulmakaun kombar mɨn garir biziba pamtemɨn dar suiragha iti.
28 Ora, veio esta notícia a Joabe {pois Joabe se desviara após Adonias, ainda que não se tinha desviado após Absalão} ; pelo que Joabe fugiu para o tabernáculo do Senhor, e apegou-se as pontas do altar.
29 Ezɨ gumazir maba ghua kamaghɨn Atrivim Solomon mɨgei, “Joap ara ghua Ikiavɨra Itir Godɨn Purirpenimɨn aven ofa gamir dakozim pamtemɨn an suiragha iti.”
29 E disseram ao rei Salomão: Joabe fugiu para o tabernáculo do Senhor; e eis que está junto ao altar. Então Salomão enviou Benaías, filho de Jeoiada, dizendo: Vai, mata-o.
30 Ezɨ Benaia Ikiavɨra Itir Godɨn Purirpenimɨn aven ghua kamaghɨn Joap mɨgei, “Atrivim ghaze, nɨ danganir kam ategh azenan mangɨ.”
30 Foi, pois, Benaías ao tabernáculo do Senhor, e disse a Joabe: Assim diz o rei: Sai daí. Respondeu Joabe: Não! porém aqui morrerei. E Benaías tornou com a resposta ao rei, dizendo: Assim falou Joabe, e assim me respondeu.
31 Ezɨ atrivim kamaghɨn Benaian akam ikaragha ghaze, “A dera, nɨ an nɨghnɨzimɨn gɨn mangɨva a mɨsueghtɨ, an aremegh. Egh an kuam inigh mangɨ anefagh. Joap gumazir osɨmtɨziba puvatɨziba pura me mɨsoagharɨghizɨ me ariaghire. Ezɨ an osɨmtɨzir kam, na ko nan afeziamɨn adarazir iti. Nɨ a mɨsueghtɨ, an aremeghtɨ, an osɨmtɨzir kam uam en ikian kogham.
31 Ao que lhe disse o rei: Faze como ele disse; mata-o, e sepulta-o, para que tires de sobre mim e de sobre a casa de meu pai o sangue que Joabe sem causa derramou.
32 Ikiavɨra Itir God, Joap amizir arazir kurar kaba ikarvagh, ivezir kuram a danɨngam. Joap Nerɨn otarim Apner ko Jeterɨn otarim Amasa, a mɨdorozir sabamɨn puram aning mɨsoghezɨ aning areme. Aning an mɨn gumazir kuramning puvatɨ. Apner, a Israelian mɨdorozir gumazibar dapanim, ezɨ Amasa, a Judabar mɨdorozir gumazibar dapanim. Nan afeziam Devit fozir puvatɨzɨ, Joap arazir kam gami.
32 Assim o Senhor fará recair o sangue dele sobre a sua cabeça, porque deu sobre dois homens mais justos e melhores do que ele, e os matou à espada, sem que meu pai Davi o soubesse, a saber: a Abner, filho de Ner, chefe do exército de Israel, e a Amasa, filho de Jeter, chefe do exército de Judá.
33 Ikiavɨra Itir God, Joap amizir osɨmtɨzir kam gɨnɨghnɨgh, zurara mɨzazim Joap ko an adarazir anɨngam. Egh Ikiavɨra Itir God, zurara dabirabir aghuim ko navir amɨrizim isɨ, Devit ko an ovavir boriba, ko an adarasi, ko an ikɨzimɨn otivamin atrivibar anɨngam.”
33 Assim recairá o sangue destes sobre a cabeça de Joabe e sobre a cabeça da sua descendência para sempre; mas a Davi, e à sua descendência, e à sua casa, e ao seu trono, o Senhor dará paz para sempre.
34 Ezɨ Jehoiadan otarim Benaia akar kaba baregha, uamategha Ikiavɨra Itir Godɨn Purirpenimɨn aven ghua, Joap mɨsoghezɨma an areme. Me an kuam inigha ghua an dɨpenimɨn boroghɨn anefa, a gumazamiziba puvatɨzir danganimɨn boroghɨn iti.
34 Então Benaías, filho de Jeoiada, subiu e, arremetendo contra Joabe, o matou. E foi sepultado em sua casa, no deserto.
35 Ezɨ atrivim, Jehoiadan otarim Benaia amɨsevezɨma, a Joapɨn danganim inigha mɨdorozir gumazibar dapanimɨn oto. Egha atrivim, Abiatarɨn danganim iniasa, ofa gamir gumazim Sadok amɨsefe.
35 Em lugar dele o rei pôs a Benaías, filho de Jeoiada, sobre o exército; e a Zadoque, o sacerdote, pôs em lugar de Abiatar.
36 Joap aremegha gɨvazɨma, Atrivim Solomon Simein diagha kamaghɨn a mɨgei, “Nɨ Jerusalemɨn dɨpenitamɨn ingarigh, egh dɨpenir kamra ikɨ. Egh nɨ bar Jerusalem ategh igharagh mangan markɨ.
36 Depois o rei mandou chamar a Simei e lhe disse: Edifica para ti uma casa em Jerusalém, habita aí, e daí não saias, nem para uma nem para outra parte.
37 Nɨ Kidronɨn Fanem girɨgh vongɨn Jerusalemɨn nguibar ekiamɨn mɨtaghniamɨn ikiavkɨnightɨ, kɨ bar zuamɨra aruer kamra nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremegham. Nɨ kamaghɨn fogh, nɨ uabɨ uan osɨmtɨzim bagh aremegham.”
37 E fica sabendo que, no dia em que saíres e passares o ribeiro de Cedrom, de certo hás de morrer. O teu sangue será sobre a tua cabeça.
38 Ezɨ Simei kamaghɨn a ikaragha ghaze, “Atrivim, nɨn akam bar dera, ezɨ kɨ nɨ mɨkemezɨ moghɨn damuam.” Kamaghɨn amizɨ, Simei dughiar ruarimɨn Jerusalemɨn iti.
38 Respondeu Simei ao rei: Boa é essa palavra; como tem dito o rei meu senhor, assim fará o teu servo. E Simei habitou em Jerusalém muitos dias.
39 Ezɨ azenir 3pla ghua gɨvazɨ, Simein ingangarir gumazir kɨnir pumuning ara ghua, Getɨn nguibar ekiamɨn Atrivim Akis ko iti, a Makan otarim. Ezɨ gumazir maba kamaghɨn Simei mɨgei, “Nɨn ingangarir gumazir kamning ghua Getɨn iti.”
39 Sucedeu porém que, ao cabo de três anos, dois servos de Simei fugiram para Aquis, filho de Maacá, rei de Gate. E deram parte a Simei, dizendo: Eis que teus servos estão em Gate.
40 Ezɨ Simei zuamɨra dɨkavigha uan donki gaperagha, uan ingangarir gumazimning buriasa Atrivim Akis bagha Getɨn ghu. An aningɨn apigha, aning inigha uamategha Jerusalemɨn ize.
40 Então Simei se levantou, albardou o seu jumento e foi a Gate ter com Aquis, em busca dos seus servos; assim foi Simei, e os trouxe de Gate.
41 Ezɨ Solomon kamaghɨn oraki, Simei Jerusalem ategha Getɨn ghugha uamategha ize.
41 Disseram a Salomão que Simei fora de Jerusalém a Gate, e já havia voltado.
42 Kamaghɨn amizɨ a Simein diazɨma a izima, a kamaghɨn a mɨgei, “Kɨ nɨ gamizɨma, nɨ Ikiavɨra Itir Godɨn damazimɨn akar dɨkɨrɨzim akɨrigha ghaze, Nɨ Jerusalem ategh tintinibar daruan kogham. Egha kɨ kamaghɨn pamtemɨn nɨ mɨgɨa ghaze, Nɨ nguibar ekiam ateghtɨ, kɨ zuamɨra aruer kamra nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremegham. Ezɨ nɨ kamaghɨn na ikara, A dera, kɨ nɨn akamɨn gɨn mangam.
42 Então o rei mandou chamar a Simei e lhe disse: Não te conjurei pelo Senhor e não te protestei, dizendo: No dia em que saíres para qualquer parte, sabe de certo que hás de morrer? E tu me disseste: Boa é essa palavra que ouvi.
43 Egha nɨ bizir tizim bagha, Ikiavɨra Itir Godɨn ziamɨn amizir akar dɨkɨrɨzim abigha, uaghan nan akam batoke?”
43 Por que, então, não guardaste o juramento do Senhor, e a ordem que te dei?
44 Egha atrivim ua kamaghɨn mɨgei, “Arazir kurar nɨ nan afeziam Devit gamiziba, nɨ bar adagh fo. Ezɨ datɨrɨghɨn nɨ amizir arazir kurar kaba bagh, Ikiavɨra Itir God, mɨzazim nɨ gasam.
44 Disse-lhe mais: Bem sabes tu, e o teu coração reconhece toda a maldade que fizeste a Davi, meu pai; pelo que o Senhor fará recair a tua maldade sobre a tua cabeça.
45 Egh Ikiavɨra Itir God deraghvɨra na damuva, egh zurara Devitɨn ovavir boribar amutɨ, me atrivibar otivam.”
45 Mas o rei Salomão será abençoado, e o trono de Davi será confirmado perante o Senhor para sempre:
46 Ezɨ Simei ghuzɨma, Atrivim Benaia a mɨgɨa ghaze, “Nɨ mangɨva Simei mɨsueghtɨ an aremegh.” Ezɨ Benaia atrivim ategha ghua Simei mɨsoghezɨ an areme.
46 E o rei deu ordem a Benaías, filho de Jeoiada, o qual saiu, e feriu a Simei, de modo que morreu. Assim foi confirmado o reino na mão de Salomão.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.