1 Reis 20

Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam (MSY2020) vs VC

Sair da comparação
VC Versão Católica
1 Sirian Atrivim Benhadat, uan mɨdorozir gumaziba akuvagha, Israelia mɨsoghasa zui. Ezɨ 32plan atrivir igharaziba mɨdorozir hoziaba ko karisba inigha iza an akura. Egha me bar ghua Samarian nguibar ekiam ekɨarugha Israelia mɨsosi.
1 Ben-Hadad, rei da Síria, mobilizou todo o seu exército. Tinha com ele trinta e dois reis, cavalos e carros. Subiu, pôs o cerco diante de Samaria e atacou-a.
2 Dughiar kamɨn, Atrivim Ahap Samarian itima, Benhadat gumaziba amangizɨ,
2 Mandou mensageiros a Acab, rei de Israel, na cidade, com esta mensagem:
3 me ghua Ahapɨn mɨgɨa ghaze, “Nɨ uan silvaba, ko golba, ko amizir diriba, ko nɨn otarir gavgaviba, nɨ bar da na danɨngigh.”
3 Eis o que diz Ben-Hadad: Tua prata e teu ouro são meus. São minhas as tuas mulheres e os mais belos de teus filhos.
4 Ezɨ Atrivim Ahap, Benhadat bagha kamaghɨn akam amaga ghaze, “O Atrivim Benhadat, nan gumazir ekiam, kɨ nɨ mɨkemezɨ moghɨn damuam. Kɨ uan biziba ko, e bar nɨn bizibara.”
4 Como tu dizes, meu senhor e rei, respondeu Acab, eu sou teu com tudo o que me pertence.
5 Ezɨ gɨn Benhadat ua gumazir igharazir maba, kamaghɨn Ahap mɨkɨmasa me amada, “Kɨ faragha silvaba ko golba, ko amuiba, ko boriba uabɨ danɨngasa nɨ mɨkeme.
5 Mas os mensageiros voltaram e disseram: Isto diz Ben-Hadad: Mandou-te dizer: dá-me tua prata e teu ouro, tuas mulheres e teus filhos.
6 Eghtɨ gurumzaraghan dughiar kamra, kɨ uan gumazir dapaniba ameghtɨ, me nɨn dɨpenim ko, nɨn gumazir dapanibar dɨpenibar izam. Egh me bizir aghuir nɨ bar ifongeziba inigh mangam.”
6 Amanhã, pois, a esta mesma hora, mandarei os meus servos à tua casa; eles a revistarão, assim como as casas de teus servos; tomarão com as suas mãos tudo o que lhes aprouver.
7 Ezɨ Atrivim Ahap akar kam baregha, Israelian gumazir dapanibar diazɨ, me iza uari akuvazɨ, a kamaghɨn me mɨgei, “Ia gan, gumazir kam osɨmtɨziba buri. A faragha ghaze nɨ uan amuiba ko boriba, ko silvaba ko golba na danɨngigh. Ezɨ kɨ an akamɨn amamangatɨ. Ezɨ a uam akam gɨra, kar a ti e gasɨghasɨghasa.”
7 Então o rei de Israel convocou todos os anciãos da terra e disse-lhes: Considerai e vede que esse homem quer a nossa perda. Quando me mandou pedir minhas mulheres, meus filhos, minha prata e meu ouro, nada lhe recusei.
8 Ezɨ gumazir dapaniba ko gumazamiziba bar Atrivim Ahap mɨgɨa ghaze, “Nɨ an akar kamɨn gɨn mangan markɨ. Egh arazir kam damuan markɨ.”
8 Os anciãos e todo o povo disseram-lhe: Não lhe dês ouvidos, nem o atendas em nada.
9 Ezɨ Atrivim Ahap kamaghɨn Benhadatɨn gumazibav gɨa ghaze, “Ia mangɨ Atrivim Benhadat kamaghɨn a mɨkemegh: Kɨ an akar a faragha mɨkemezim gifonge. Egha akar a gɨn mɨgeim, kɨ an amamangatɨghan kogham. Bar puvatɨgham.” Ezɨ gumazir kaba ghua Ahapɨn akabar gun Benhadat mɨkeme.
9 Acab respondeu aos mensageiros de Ben-Hadad: Dizei ao rei, meu senhor: estou pronto a fazer o que pediste ao teu servo da primeira vez; mas o que agora exiges, não o posso consentir. Os mensageiros foram-se e deram tal resposta ao rei.
10 Ezɨ Benhadat ua me amangizɨ, me iza akar igharazim Ahap ganɨga ghaze, “Kɨ datɨrɨghɨn uan mɨdorozir gumazir avɨriba inigh izɨtɨ, me nɨn nguibar ekiar kam gasɨghasigham. Me bar bizibagh asɨghasightɨ da pura mɨnezibar mɨn iregham. Kɨ kamaghɨn damighan koghtɨ, nan aseba na mɨsueghtɨ kɨ aremegham.”
10 Ben-Hadad mandou dizer a Acab: Que os deuses me tratem com o mais extremo rigor, se o pó da Samaria bastar para encher o côncavo da mão dos guerreiros que me seguem!
11 Ezɨ Israelian atrivim a ikaragha kamaghɨn gumazir kabav gɨa ghaze, “Ia mangɨ Benhadat kamaghɨn a mɨkemegh. Gumazim a guizbangɨra mɨdorozir gumazim, a mɨsoghsɨ mangasa mɨdorozir sabam ikegha dia ifaghata uan ziam fer puvatɨ. A mɨdorozim agɨvagh egh gɨn uan ziam fɨ bar akuegham.”
11 O rei de Israel, respondendo, disse: Dizei-lhe que aquele que põe o seu cinturão não deve gloriar-se como aquele que o tira.
12 Dughiar kamɨn, Atrivim Benhadat atrivir igharazir maba ko, uan averpenibar ikia dɨpar onganiba api. Ezɨ gumaziba Ahapɨn akam inigha iza a mɨgei. Ezɨ an akar kam baregha uan mɨdorozir gumazibav gɨa ghaze, e dɨkavigh mangɨ Samariaba ko mɨsogham. Egha me uan averpeniba ategha zui.
12 Recebendo esta resposta, Ben-Hadad, que estava bebendo nas suas tendas com os reis, disse à sua gente: Aos vossos postos! E eles ordenaram as tropas para o ataque à cidade.
13 Dughiar kamɨn, akam inigha izir gumazir mam Atrivim Ahap bagha ghua a mɨgɨa ghaze, “Ikiavɨra Itir God kamaghɨn mɨgei, ‘Nɨ gan, Benhadatɨn mɨdorozir gumazir avɨrir kaba izasa. Eghtɨ kɨ nɨn amamangatɨghtɨ, nɨ datɨrɨghɨn me abɨnigham. Egh nɨ datɨrɨghɨn kamaghɨn fogh suam, kɨrara kɨ Ikiavɨra Itir God.’ ”
13 Nesse momento, um profeta aproximou-se de Acab, rei de Israel, e disse-lhe: Eis o que diz o Senhor: Vês esta imensa multidão? Pois declaro-te que hoje te entrego nas mãos, para que saibas que eu sou o Senhor.
14 Ezɨ Ahap kamaghɨn akam inigha izir gumazim mɨgei, “Tinara me mɨsogh me abɨnigham?”
14 Acab perguntou: Por quem será ela entregue? O profeta respondeu: Assim fala o Senhor: Por meio dos servos dos chefes de províncias. Quem começará o combate? Tu mesmo.
15 Ezɨ atrivim, distrighbar gavmanɨn gumazir dapanibar mɨdorozir gumazir igiar kabar diazɨ, me iza uari akufa. Men dɨbobonim 232ɨn ghu. Ezɨ gɨn a Israelian mɨdorozir gumazir igharazibar diazɨma, me iza uari akufa. Men dɨbobonim 7,000ɨn ghu.
15 Acab passou em revista os servos dos chefes de províncias, e encontrou duzentos e trinta e dois. Depois contou todo o povo dos israelitas, e viu que eram sete mil.
16 Egha me aruer arɨzimɨn nguibar ekiam ategha mɨdorozim bagha ghue. Ezɨ Benhadat 32ɨn atrivir maba ko, uan averpenibar ikia, puvɨra dɨpar onganiba apa, egha ongani.
16 Saíram ao meio-dia, quando Ben-Hadad bebia e se embriagava nas tendas com os trinta e dois reis, seus auxiliares.
17 Egha Benhadat mɨdorozir gumazir maba amangizɨ, me moga Israelian ganasa ghue. Egha me Israelian mɨdorozir gumazir igiar kabar garima me izi. Ezɨ me uamategha ghua Benhadat mɨgɨa ghaze, “Gumazir maba Samarian nguibar ekiam ategha izi.”
17 Os servos dos chefes de províncias tinham saído em primeiro lugar. Ben-Hadad mandou ver o que se passava. Disseram-lhe: São alguns homens que saem de Samaria.
18 Ezɨ Benhadat kamaghɨn uan mɨdorozir gumazibav gei, “Ia mangɨ men suigh, egh me mɨsoghɨrarɨghan markɨ. Me ti mɨsoghasa izi o, me e ko navir vamɨran ikiasa en azangsɨghasa izi, pura bizim. Ia me ateghtɨ, me angamɨra ikɨ.”
18 O rei disse: Venham eles para tratar de paz, ou venham para combater, capturai-os vivos.
19 Ezɨ Israelɨn mɨdorozir gumazir igiaba nguibam ategha faragha zuima, Israelian mɨdorozir gumazir igharaziba men gɨrakɨrangɨn zui.
19 Os servos dos chefes de províncias saíram, pois, da cidade, seguidos do exército.
20 Egha mɨdorozimɨn, Israelian mɨdorozir gumaziba deravɨra mɨsogha, vaghvagha Siriabar mɨdorozir gumaziba inigha bar me mɨsuagharɨki. Ezɨ men marazir arima, Israelia men agɨntɨsi. Ezɨ Benhadat hoziam gaperagha mɨdorozir gumazir hoziabagh apia mɨsoziba ko arav ghu.
20 Cada um deles feriu o seu homem. Os sírios fugiram, perseguidos por Israel; Ben-Hadad, rei da Síria, fugiu a cavalo com alguns cavaleiros.
21 Ezɨ Atrivim Ahap mɨdorozir gumazir maba ko Samarian nguibar ekiam ategha ghua, Sirian mɨdorozir gumazir hoziaba ko karisbar itiba ko mɨsosi. Egha me Sirian mɨdorozir gumazir avɨrim mɨsuagharɨgha, bar me abɨni.
21 Então o rei de Israel saiu e feriu cavalos e carros, causando uma grande ruína aos sírios.
22 Ezɨ gɨn, akam inigha izir gumazim, Atrivim Ahap bagha ghugha ua kamaghɨn a mɨgei, “Siriabar atrivim azenir munamɨn ua izɨ ia ko mɨsogham. Kamaghɨn amizɨ, nɨ ua mangɨ uan mɨdorozir gumaziba gavgavim me danɨng, egh Siriaba ko mɨsoghsɨ deragh nɨghnɨgh ikɨ.”
22 O profeta foi ter com o rei de Israel e disse-lhe: Vai, cobra ânimo e examina o que te é preciso fazer, porque no próximo ano voltará o rei da Síria para atacar-te.
23 Ezɨ gɨn Atrivim Benhadatɨn gumazir dapaniba kamaghɨn a mɨgei, “Israelian aseba, da mɨghsɨabar aseba. Kamaghɨn amizɨ, aser kaba Israelian akurazɨ, me e abɨra. E me ko danganir zaribar uariv sogh, egh guizbangɨra me abɨnigham.
23 Os servos do rei da Síria disseram ao seu soberano: O seu deus é um deus dos montes; por isso foram mais fortes do que nós. Se os atacarmos na planície, veremos se não somos os mais fortes.
24 Kamaghɨn amizɨ, nɨ kamaghɨn damu: Nɨ atrivir kaba faragh me batueghtɨ, me ua nɨn mɨdorozir gumazibar faragh mangan markɨ. Nɨ uan mɨdorozir gumazibar faragh mangamin gumazir dapanitaba amɨsefegh.
24 Eis o que tens de fazer: Destitui todos os reis e substitui-os por governadores.
25 Egh nɨ uaghan gumazir avɨriba inightɨ, me nɨn mɨdorozir gumazibar ikɨtɨ, nɨn mɨdorozir gumaziba fomɨra avɨrasemezɨ moghɨn ikiam. Egh e mangɨ danganir zarimɨn Israelia mɨsogh, me abɨnigham.” Ezɨ Atrivim Benhadat akar kam baregha, me mɨkemezɨ moghɨrama ami.
25 Levanta um exército semelhante ao que perdeste, uma cavalaria equivalente e outro tanto de carros. Combateremos na planície e com toda a certeza seremos mais fortes do que eles. O rei ouviu e seguiu o seu conselho.
26 Egha azenir gɨn izimɨn a uan mɨdorozir gumaziba inigha, me Israelia mɨsoghasa Afekɨn nguibamɨn ghue.
26 No ano seguinte, Ben-Hadad, depois de ter passado em revista os sírios, avançou até Afec para combater Israel.
27 Ezɨ Israelian atrivim uan mɨdorozir gumazibar diazɨ, me iza uari akuvagha, mɨdorozir bizibar kɨri. Egha me ghua danganir Sirian mɨdorozir gumaziba itimɨn boroghɨra ghugha, danganir pumuning aghuigha aningɨn iti. Israelian ikɨzim, a bar suvigha, mati memen okoruar bar muziarir pumuning. Ezɨ Sirian mɨdorozir gumaziba bar avɨrasemegha tintinibar danganiba bar dar iti.
27 Os israelitas recenseados e providos de víveres foram contra os sírios e acamparam diante deles. Eram como dois pequenos rebanhos de cabras, enquanto os sírios cobriam toda a terra.
28 Ezɨ akam inigha izir gumazir kam ghua kamaghɨn Atrivim Ahap mɨgei, “Ikiavɨra Itir God ghaze, ‘Sirian gumazamiziba ghaze kɨ mɨghsɨabar asem, egha danganir zaribar itir puvatɨ. Kamaghɨn amizɨ, kɨ ian amamangatɨghtɨ, ia men mɨdorozir gumazir avɨrir kam abɨragham. Eghtɨ ia Israelia kamaghɨn fogh suam, kɨ uabɨ kɨ Ikiavɨra Itir God.’ ”
28 Então o homem de Deus aproximou-se do rei de Israel e disse-lhe: Isto diz o Senhor: Porque os sírios disseram: O Senhor é um deus dos montes e não das planícies - vou entregar-te nas mãos essa imensa multidão, a fim de que saibas que eu sou o Senhor.
29 Ezɨ Siriabar mɨdorozir gumaziba ko Israelian mɨdorozir gumaziba uan averpenibara ikia ghua aruer namba 7ɨn tu. Egha aruer namba 7ɨn, me dɨkavigha uariv sosi. Egha aruer kamra Israelia, Sirian mɨdorozir gumazir bar avɨribav suagharɨki, men dɨbobonim 100,000ɨn tu.
29 Durante sete dias ficaram acampados um em face do outro. No sétimo dia deu-se a batalha; os israelitas mataram num só dia cem mil sírios.
30 Ezɨ Sirian mɨdorozir gumazir maba bar ara Afekɨn nguibar ekiamɨn aven ghue. Ezɨ nguibar ekiam avɨnizir dɨvazim akariaghɨrɨgha ira ua 27,000plan gumazibav suagharɨki. Ezɨ Benhadat uaghan ara ghua nguibar ekiamɨn aven ghugha, dɨpenir mamɨn danganir bar aven itimɨn uabɨ modo.
30 O resto fugiu para a cidade de Afec, mas as muralhas caíram sobre os vinte e sete mil sobreviventes. Ben-Hadad, que se refugiara na cidade, escondia-se de quarto em quarto.
31 Ezɨ an gumazir dapaniba ghua an ganigha kamaghɨn a mɨgei, “E kamaghɨn akam baraki, Israelian atriviba, me apangkuvim itir gumaziba. Egha e kamaghɨn nɨghnɨsi, e azirakar korotiabar aghuigh, benibar uan fɨribar afegh Israelian atrivim bagh mangam. E kamaghɨn damightɨ, a ti nɨn apangkuvigham, egh nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremeghan kogham.”
31 Seus servos disseram-lhe: Ouve: nós temos ouvido dizer que os reis de Israel são clementes. Ponhamos sacos sobre nossos rins e cordas ao nosso pescoço, e vamos ter com o rei de Israel; talvez ele te poupe a vida.
32 Ezɨ Benhadat men azangsɨzimɨn amamangatɨzɨ, me azirakar korotiaba aghuigha, benim inigha uan fɨribagh ike. Egha me Atrivim Ahap bagha ghua kamaghɨn a mɨgei, “Nɨn ingangarir gumazim, Benhadat ghaze, nɨ an apangkuvigh, a mɨsueghtɨ an aremeghan markɨ.”
32 Cingiram-se, pois, com sacos pelos rins, puseram cordas em volta do pescoço, e apresentaram-se ao rei de Israel, dizendo: Teu servo Ben-Hadad roga-te: Concede-me a vida! Ele está ainda vivo?, perguntou Acab; mas ele é meu irmão!
33 Ezɨ Benhadatɨn gumazir dapaniba deraghavɨra kuariba arigha Ahapɨn akaba baragha, zuamɨra nɨghnɨzir gavgavim an akar otevir kamɨn iti. Egha me zuamɨra kamaghɨn mɨgei, “Bar guizbangɨra. Are, Benhadat nɨn aveghbuam.”
33 Tomando bom augúrio dessas palavras, os sírios tomaram logo a palavra de sua boca e disseram-lhe: Ben-Hadad é teu irmão! Trazei-mo, disse o rei. Veio Ben-Hadad à presença de Acab, e este mandou-o subir ao seu carro.
34 Egha Benhadat kamaghɨn Ahap mɨgei, “Kɨ nguibar ekiar nan afeziam faragha nɨn afeziam ko mɨsogha iniziba, da isɨ ua nɨ danɨngam. Egh nɨ uaghan dagɨar ingangarir taba Damaskusɨn dar amu. Nan afeziam fomɨra Samarian nguibar ekiamɨn amizɨ moghɨn nɨ damu.”
34 Vou restituir-te, disse Ben-Hadad, as cidades que meu pai tomou do teu. Terás um quarteirão em Damasco, como meu pai o tinha em Samaria. Eu, disse Acab, feita esta aliança, te deixarei partir. Acab fez um tratado com Ben-Hadad e deixou-o ir livre.
35 Ezɨ Atrivim Benhadat ghugha gɨvazɨma, Ikiavɨra Itir God, akam inigha izir gumazibar ikɨzimɨn tongɨn mavɨn nɨghnɨzim fezɨ, a kamaghɨn akam inigha izir gumazir igharazim mɨgei, “Nɨ na mɨsoghasa, kɨ ifonge.” Ezɨ akam inigha izir gumazir kam, a mɨsoghan ifongezir puvatɨ.
35 Então um dos filhos dos profetas disse ao seu companheiro, por ordem do Senhor: Fere-me. Mas o outro recusou.
36 Ezɨ akam inigha izir gumazim, akam inigha izir gumazir igharazir kam mɨgɨa ghaze, “Akar kɨ nɨ ganɨngizir kam, kar Ikiavɨra Itir Godɨn akamra. Ezɨ nɨ Ikiavɨra Itir Godɨn akam batoke, kamaghɨn amizɨ nɨ na ategh mangɨtɨ, laion tam nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremegham.” Ezɨ akam inigha izir gumazir igharazir kam zuima, laion otogha a mɨsoghezɨ an areme.
36 Porque não ouviste a voz do Senhor, disse-lhe o primeiro, logo que me tiveres deixado, serás morto por um leão. Mal se havia afastado, um leão o encontrou e o matou.
37 Ezɨ gɨn akam inigha izir gumazir kam, gumazir igharazim bagha ghua, kamaghɨn a mɨgei, “Nɨ na mɨsoghasa kɨ ifonge.” Ezɨ gumazir kam a mɨsogha, mɨzazir kuram a gasegha an mɨkarzim gasɨghasɨki.
37 O profeta, encontrando depois outro homem, disse-lhe: Fere-me. Este homem lançou-se contra ele e o feriu.
38 Ezɨ akam inigha izir gumazir kam, nir avɨzir mam isa uan guam avara, eghtɨ gumazamiziba a gɨfoghan kogham. Egha an Atrivim Ahapɨn mɨzua tuavir mɨriamɨn tughav iti.
38 Então postou-se o profeta no caminho por onde devia passar o rei, pondo nos olhos uma faixa que o tornava irreconhecível.
39 Ezɨ atrivim izima, akam inigha izir gumazim an diagha ghaze, “Atrivim, kɨ mɨdorozir ekiamɨn aven itima, en mɨdorozir gumazir mam, apanir mam inigha iza na mɨgɨa ghaze, ‘Nɨ deraghvɨra gumazir kamɨn gan. An arɨmangɨghtɨ, kɨ nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremegham. Puvatɨghtɨma, kɨ nɨ damutɨ, nɨ 30,000plan kina isɨ uan ikɨrɨmɨrim uam a givezam.’ Mɨdorozir gumazir kam na mɨkemegha ghu.
39 Tendo o rei passado, ele pôs-se a gritar-lhe: Teu servo estava em pleno combate, quando alguém lhe trouxe um homem, dizendo: Guarda este homem! Se ele desaparecer, a tua vida responderá pela sua, ou então pagarás um talento de prata.
40 Ezɨ Atrivim, kɨ ghua ingangarir avɨrir igharazibagh amua itima, gumazir kam arav ghu.”
40 Mas andando o teu servo ocupado daqui e dali, o prisioneiro desapareceu. O rei de Israel disse-lhe: Esta é a tua sentença; tu mesmo a pronunciaste.
41 Ezɨ akam inigha izir gumazir kam, zuamɨra nir avɨzir uan guam avarazim adangizɨ, atrivim maghɨra a gɨfo, an akam inigha izir gumazim.
41 Então o outro tirou subitamente a faixa que lhe cobria os olhos, e o rei viu que ele era um dos profetas.
42 Ezɨ akam inigha izir gumazim atrivim mɨgɨa ghaze, “Ikiavɨra Itir God kamaghɨn mɨgɨa ghaze: Kɨ faragha ia mɨkeme, ia mɨdorozim gamir dughiamɨn, ia apaniba bar me mɨsueghtɨ me arɨmɨghiregh. Ezɨ nɨ Benhadat ataghizɨ an arav ghuzɨ, an mɨdorozir gumaziba uaghan are. Kamaghɨn amizɨ, nɨ an danganim inigh aremegham. Eghtɨ nɨn mɨdorozir gumaziba an mɨdorozir gumazibar danganiba inigh bar ikuvigham.”
42 Ele disse ao rei: Eis o que diz o Senhor: Pois que deixaste escapar de tuas mãos o homem que eu tinha votado ao interdito, tua vida responderá pela sua, e teu povo pelo seu povo.
43 Ezɨ Atrivim Ahap akar kam baregha gɨvagha, atara navim ikuva, uamategha uan nguibar ekiam Samarian ghu.
43 O rei de Israel voltou para a sua casa sombrio e irritado, e chegou a Samaria.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 20, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.