1 Reis 20
Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam (MSY2020) vs ARIB
1 Sirian Atrivim Benhadat, uan mɨdorozir gumaziba akuvagha, Israelia mɨsoghasa zui. Ezɨ 32plan atrivir igharaziba mɨdorozir hoziaba ko karisba inigha iza an akura. Egha me bar ghua Samarian nguibar ekiam ekɨarugha Israelia mɨsosi.
1 Ora, Ben-Hadade, rei da Síria, ajuntou todo o seu exército; e havia com ele trinta e dois reis, e cavalos e carros. Então subiu, cercou a Samária, e pelejou contra ela.
2 Dughiar kamɨn, Atrivim Ahap Samarian itima, Benhadat gumaziba amangizɨ,
2 E enviou à cidade mensageiros a Acabe, rei de Israel, a dizer-lhe: Assim diz: Ben-Hadade:
3 me ghua Ahapɨn mɨgɨa ghaze, “Nɨ uan silvaba, ko golba, ko amizir diriba, ko nɨn otarir gavgaviba, nɨ bar da na danɨngigh.”
3 A tua prata e o teu ouro são meus; e também, das tuas mulheres e dos teus filhos, os melhores são meus.
4 Ezɨ Atrivim Ahap, Benhadat bagha kamaghɨn akam amaga ghaze, “O Atrivim Benhadat, nan gumazir ekiam, kɨ nɨ mɨkemezɨ moghɨn damuam. Kɨ uan biziba ko, e bar nɨn bizibara.”
4 Ao que respondeu o rei de Israel, dizendo: Conforme a tua palavra, ó rei meu senhor, sou teu, com tudo quanto tenho.
5 Ezɨ gɨn Benhadat ua gumazir igharazir maba, kamaghɨn Ahap mɨkɨmasa me amada, “Kɨ faragha silvaba ko golba, ko amuiba, ko boriba uabɨ danɨngasa nɨ mɨkeme.
5 Tornaram a vir os mensageiros, e disseram: Assim fala Ben-Hadade, dizendo: Enviei-te, na verdade, mensageiros que dissessem: Tu me hás de entregar a tua prata e o teu ouro, as tuas mulheres e os teus filhos;
6 Eghtɨ gurumzaraghan dughiar kamra, kɨ uan gumazir dapaniba ameghtɨ, me nɨn dɨpenim ko, nɨn gumazir dapanibar dɨpenibar izam. Egh me bizir aghuir nɨ bar ifongeziba inigh mangam.”
6 todavia amanhã a estas horas te enviarei os meus servos, os quais esquadrinharão a tua casa, e as casas dos teus servos; e há de ser que tudo o que de precioso tiveres, eles tomarão consigo e o levarão.
7 Ezɨ Atrivim Ahap akar kam baregha, Israelian gumazir dapanibar diazɨ, me iza uari akuvazɨ, a kamaghɨn me mɨgei, “Ia gan, gumazir kam osɨmtɨziba buri. A faragha ghaze nɨ uan amuiba ko boriba, ko silvaba ko golba na danɨngigh. Ezɨ kɨ an akamɨn amamangatɨ. Ezɨ a uam akam gɨra, kar a ti e gasɨghasɨghasa.”
7 Então o rei de Israel chamou todos os anciãos da terra, e disse: Notai agora, e vede como esse homem procura o mal; pois mandou pedir-me as minhas mulheres, os meus filhos, a minha prata e o meu ouro, e não os neguei.
8 Ezɨ gumazir dapaniba ko gumazamiziba bar Atrivim Ahap mɨgɨa ghaze, “Nɨ an akar kamɨn gɨn mangan markɨ. Egh arazir kam damuan markɨ.”
8 Responderam-lhe todos os anciãos e todo o povo: Não lhe dês ouvidos, nem consintas.
9 Ezɨ Atrivim Ahap kamaghɨn Benhadatɨn gumazibav gɨa ghaze, “Ia mangɨ Atrivim Benhadat kamaghɨn a mɨkemegh: Kɨ an akar a faragha mɨkemezim gifonge. Egha akar a gɨn mɨgeim, kɨ an amamangatɨghan kogham. Bar puvatɨgham.” Ezɨ gumazir kaba ghua Ahapɨn akabar gun Benhadat mɨkeme.
9 Pelo que disse aos mensageiros de Ben-Hadade: Dizei ao rei, meu senhor: Tudo o que a princípio mandaste pedir a teu servo, farei; porém isto não posso fazer. Voltaram os mensageiros, e lhe levaram a resposta.
10 Ezɨ Benhadat ua me amangizɨ, me iza akar igharazim Ahap ganɨga ghaze, “Kɨ datɨrɨghɨn uan mɨdorozir gumazir avɨriba inigh izɨtɨ, me nɨn nguibar ekiar kam gasɨghasigham. Me bar bizibagh asɨghasightɨ da pura mɨnezibar mɨn iregham. Kɨ kamaghɨn damighan koghtɨ, nan aseba na mɨsueghtɨ kɨ aremegham.”
10 Tornou Ben-Hadade a enviar-lhe mensageiros, e disse: Assim me façam os deuses, e outro tanto, se o pó de Samária bastar para encher as mãos de todo o povo que me segue.
11 Ezɨ Israelian atrivim a ikaragha kamaghɨn gumazir kabav gɨa ghaze, “Ia mangɨ Benhadat kamaghɨn a mɨkemegh. Gumazim a guizbangɨra mɨdorozir gumazim, a mɨsoghsɨ mangasa mɨdorozir sabam ikegha dia ifaghata uan ziam fer puvatɨ. A mɨdorozim agɨvagh egh gɨn uan ziam fɨ bar akuegham.”
11 O rei de Israel, porém, respondeu: Dizei-lhe: Não se gabe quem se cinge das armas como aquele que as depõe.
12 Dughiar kamɨn, Atrivim Benhadat atrivir igharazir maba ko, uan averpenibar ikia dɨpar onganiba api. Ezɨ gumaziba Ahapɨn akam inigha iza a mɨgei. Ezɨ an akar kam baregha uan mɨdorozir gumazibav gɨa ghaze, e dɨkavigh mangɨ Samariaba ko mɨsogham. Egha me uan averpeniba ategha zui.
12 E sucedeu que, ouvindo ele esta palavra, estando a beber com os reis nas tendas, disse aos seus servos: Ponde-vos em ordem. E eles se puseram em ordem contra a cidade.
13 Dughiar kamɨn, akam inigha izir gumazir mam Atrivim Ahap bagha ghua a mɨgɨa ghaze, “Ikiavɨra Itir God kamaghɨn mɨgei, ‘Nɨ gan, Benhadatɨn mɨdorozir gumazir avɨrir kaba izasa. Eghtɨ kɨ nɨn amamangatɨghtɨ, nɨ datɨrɨghɨn me abɨnigham. Egh nɨ datɨrɨghɨn kamaghɨn fogh suam, kɨrara kɨ Ikiavɨra Itir God.’ ”
13 E eis que um profeta, chegando-se a Acabe, rei de Israel, lhe disse: Assim diz o Senhor: Viste toda esta grande multidão eis que hoje te entregarei nas mãos, e saberás que eu sou o Senhor.
14 Ezɨ Ahap kamaghɨn akam inigha izir gumazim mɨgei, “Tinara me mɨsogh me abɨnigham?”
14 Perguntou Acabe: Por quem? Respondeu ele: Assim diz o Senhor: Pelos moços dos chefes das províncias. Ainda perguntou Acabe: Quem começará a peleja? Respondeu ele: Tu.
15 Ezɨ atrivim, distrighbar gavmanɨn gumazir dapanibar mɨdorozir gumazir igiar kabar diazɨ, me iza uari akufa. Men dɨbobonim 232ɨn ghu. Ezɨ gɨn a Israelian mɨdorozir gumazir igharazibar diazɨma, me iza uari akufa. Men dɨbobonim 7,000ɨn ghu.
15 Então contou os moços dos chefes das províncias, e eram duzentos e trinta e dois; e depois deles contou todo o povo, a saber, todos os filhos de Israel, e eram sete mil.
16 Egha me aruer arɨzimɨn nguibar ekiam ategha mɨdorozim bagha ghue. Ezɨ Benhadat 32ɨn atrivir maba ko, uan averpenibar ikia, puvɨra dɨpar onganiba apa, egha ongani.
16 Saíram, pois, ao meio-dia. Ben-Hadade, porém, estava bebendo e se embriagando nas tendas, com os reis, os trinta e dois reis que o ajudavam.
17 Egha Benhadat mɨdorozir gumazir maba amangizɨ, me moga Israelian ganasa ghue. Egha me Israelian mɨdorozir gumazir igiar kabar garima me izi. Ezɨ me uamategha ghua Benhadat mɨgɨa ghaze, “Gumazir maba Samarian nguibar ekiam ategha izi.”
17 E os moços dos chefes das províncias saíram primeiro; e Ben-Hadade enviou espias, que lhe deram aviso, dizendo: Saíram de Samária uns homens.
18 Ezɨ Benhadat kamaghɨn uan mɨdorozir gumazibav gei, “Ia mangɨ men suigh, egh me mɨsoghɨrarɨghan markɨ. Me ti mɨsoghasa izi o, me e ko navir vamɨran ikiasa en azangsɨghasa izi, pura bizim. Ia me ateghtɨ, me angamɨra ikɨ.”
18 Ao que ele disse: Quer venham eles tratar de paz, quer venham à peleja, tomai-os vivos.
19 Ezɨ Israelɨn mɨdorozir gumazir igiaba nguibam ategha faragha zuima, Israelian mɨdorozir gumazir igharaziba men gɨrakɨrangɨn zui.
19 Saíram, pois, da cidade os moços dos chefes das províncias, e o exército que os seguia.
20 Egha mɨdorozimɨn, Israelian mɨdorozir gumaziba deravɨra mɨsogha, vaghvagha Siriabar mɨdorozir gumaziba inigha bar me mɨsuagharɨki. Ezɨ men marazir arima, Israelia men agɨntɨsi. Ezɨ Benhadat hoziam gaperagha mɨdorozir gumazir hoziabagh apia mɨsoziba ko arav ghu.
20 E eles mataram cada um o seu adversário. Então os sírios fugiram, e Israel os perseguiu; mas Ben-Hadade, rei da Síria, escapou a cavalo, com alguns cavaleiros.
21 Ezɨ Atrivim Ahap mɨdorozir gumazir maba ko Samarian nguibar ekiam ategha ghua, Sirian mɨdorozir gumazir hoziaba ko karisbar itiba ko mɨsosi. Egha me Sirian mɨdorozir gumazir avɨrim mɨsuagharɨgha, bar me abɨni.
21 E saindo o rei de Israel, destruiu os cavalos e os carros, e infligiu aos sírios grande derrota.
22 Ezɨ gɨn, akam inigha izir gumazim, Atrivim Ahap bagha ghugha ua kamaghɨn a mɨgei, “Siriabar atrivim azenir munamɨn ua izɨ ia ko mɨsogham. Kamaghɨn amizɨ, nɨ ua mangɨ uan mɨdorozir gumaziba gavgavim me danɨng, egh Siriaba ko mɨsoghsɨ deragh nɨghnɨgh ikɨ.”
22 Então o profeta chegou-se ao rei de Israel e lhe disse: Vai, fortalece-te; atenta bem para o que hás de fazer; porque decorrido um ano, o rei da Síria subirá contra ti.
23 Ezɨ gɨn Atrivim Benhadatɨn gumazir dapaniba kamaghɨn a mɨgei, “Israelian aseba, da mɨghsɨabar aseba. Kamaghɨn amizɨ, aser kaba Israelian akurazɨ, me e abɨra. E me ko danganir zaribar uariv sogh, egh guizbangɨra me abɨnigham.
23 Os servos do rei da Síria lhe disseram: Seus deuses são deuses dos montes, por isso eles foram mais fortes do que nós; mas pelejemos com eles na planície, e por certo prevaleceremos contra eles.
24 Kamaghɨn amizɨ, nɨ kamaghɨn damu: Nɨ atrivir kaba faragh me batueghtɨ, me ua nɨn mɨdorozir gumazibar faragh mangan markɨ. Nɨ uan mɨdorozir gumazibar faragh mangamin gumazir dapanitaba amɨsefegh.
24 Faze, pois, isto: tira os reis, cada um do seu lugar, e substitui-os por capitães;
25 Egh nɨ uaghan gumazir avɨriba inightɨ, me nɨn mɨdorozir gumazibar ikɨtɨ, nɨn mɨdorozir gumaziba fomɨra avɨrasemezɨ moghɨn ikiam. Egh e mangɨ danganir zarimɨn Israelia mɨsogh, me abɨnigham.” Ezɨ Atrivim Benhadat akar kam baregha, me mɨkemezɨ moghɨrama ami.
25 arregimenta outro exército, igual ao exército que perdeste, cavalo por cavalo, e carro por carro; pelejemos com eles na planície, e por certo prevaleceremos contra eles. Ele deu ouvidos ao que disseram, e assim fez.
26 Egha azenir gɨn izimɨn a uan mɨdorozir gumaziba inigha, me Israelia mɨsoghasa Afekɨn nguibamɨn ghue.
26 Passado um ano, Ben-Hadade arregimentou os sírios, e subiu a Afeque, para pelejar contra Israel.
27 Ezɨ Israelian atrivim uan mɨdorozir gumazibar diazɨ, me iza uari akuvagha, mɨdorozir bizibar kɨri. Egha me ghua danganir Sirian mɨdorozir gumaziba itimɨn boroghɨra ghugha, danganir pumuning aghuigha aningɨn iti. Israelian ikɨzim, a bar suvigha, mati memen okoruar bar muziarir pumuning. Ezɨ Sirian mɨdorozir gumaziba bar avɨrasemegha tintinibar danganiba bar dar iti.
27 Também os filhos de Israel foram arregimentados e, providos de víveres, marcharam contra eles. E os filhos de Israel acamparam-se defronte deles, como dois pequenos rebanhos de cabras; mas os sírios enchiam a terra.
28 Ezɨ akam inigha izir gumazir kam ghua kamaghɨn Atrivim Ahap mɨgei, “Ikiavɨra Itir God ghaze, ‘Sirian gumazamiziba ghaze kɨ mɨghsɨabar asem, egha danganir zaribar itir puvatɨ. Kamaghɨn amizɨ, kɨ ian amamangatɨghtɨ, ia men mɨdorozir gumazir avɨrir kam abɨragham. Eghtɨ ia Israelia kamaghɨn fogh suam, kɨ uabɨ kɨ Ikiavɨra Itir God.’ ”
28 Nisso chegou o homem de Deus, e disse ao rei de Israel: Assim diz o Senhor: Porquanto os sírios disseram: O Senhor é Deus dos montes, e não Deus dos vales, entregarei nas tuas mãos toda esta grande multidão, e saberás que eu sou o Senhor.
29 Ezɨ Siriabar mɨdorozir gumaziba ko Israelian mɨdorozir gumaziba uan averpenibara ikia ghua aruer namba 7ɨn tu. Egha aruer namba 7ɨn, me dɨkavigha uariv sosi. Egha aruer kamra Israelia, Sirian mɨdorozir gumazir bar avɨribav suagharɨki, men dɨbobonim 100,000ɨn tu.
29 Assim, pois, estiveram acampados sete dias, uns defronte dos outros. Ao sétimo dia a peleja começou, e num só dia os filhos de Israel mataram dos sírios cem mil homens da infantaria.
30 Ezɨ Sirian mɨdorozir gumazir maba bar ara Afekɨn nguibar ekiamɨn aven ghue. Ezɨ nguibar ekiam avɨnizir dɨvazim akariaghɨrɨgha ira ua 27,000plan gumazibav suagharɨki. Ezɨ Benhadat uaghan ara ghua nguibar ekiamɨn aven ghugha, dɨpenir mamɨn danganir bar aven itimɨn uabɨ modo.
30 E os restantes fugiram para Afeque, e entraram na cidade; e caiu o muro sobre vinte e sete mil homens que restavam. Ben-Hadade, porém, fugiu, e veio à cidade, onde se meteu numa câmara interior.
31 Ezɨ an gumazir dapaniba ghua an ganigha kamaghɨn a mɨgei, “E kamaghɨn akam baraki, Israelian atriviba, me apangkuvim itir gumaziba. Egha e kamaghɨn nɨghnɨsi, e azirakar korotiabar aghuigh, benibar uan fɨribar afegh Israelian atrivim bagh mangam. E kamaghɨn damightɨ, a ti nɨn apangkuvigham, egh nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremeghan kogham.”
31 Disseram-lhe os seus servos: Eis que temos ouvido dizer que os reis da casa de Israel são reis clementes; ponhamos, pois, sacos aos lombos, e cordas aos pescoços, e saiamos ao rei de Israel; pode ser que ele te poupe a vida.
32 Ezɨ Benhadat men azangsɨzimɨn amamangatɨzɨ, me azirakar korotiaba aghuigha, benim inigha uan fɨribagh ike. Egha me Atrivim Ahap bagha ghua kamaghɨn a mɨgei, “Nɨn ingangarir gumazim, Benhadat ghaze, nɨ an apangkuvigh, a mɨsueghtɨ an aremeghan markɨ.”
32 Então cingiram sacos aos lombos e cordas aos pescoços e, indo ter com o rei de Israel, disseram-lhe: Diz o teu servo Ben-Hadade: Deixa-me viver, rogo-te. Ao que disse Acabe: Pois ainda vive? É meu irmão.
33 Ezɨ Benhadatɨn gumazir dapaniba deraghavɨra kuariba arigha Ahapɨn akaba baragha, zuamɨra nɨghnɨzir gavgavim an akar otevir kamɨn iti. Egha me zuamɨra kamaghɨn mɨgei, “Bar guizbangɨra. Are, Benhadat nɨn aveghbuam.”
33 Aqueles homens, tomando isto por bom presságio, apressaram-se em apanhar a sua palavra, e disseram: Ben-Hadade é teu irmão! Respondeu-lhes ele: Ide, trazei-me. Veio, pois, Ben-Hadade à presença de Acabe; e este o fez subir ao carro.
34 Egha Benhadat kamaghɨn Ahap mɨgei, “Kɨ nguibar ekiar nan afeziam faragha nɨn afeziam ko mɨsogha iniziba, da isɨ ua nɨ danɨngam. Egh nɨ uaghan dagɨar ingangarir taba Damaskusɨn dar amu. Nan afeziam fomɨra Samarian nguibar ekiamɨn amizɨ moghɨn nɨ damu.”
34 Então lhe disse Ben-Hadade: Eu te restituirei as cidades que meu pai tomou a teu pai; e farás para ti praças em Damasco, como meu pai as fez em Samária. E eu, respondeu Acabe, com esta aliança te deixarei ir. E fez com ele aliança e o deixou ir.
35 Ezɨ Atrivim Benhadat ghugha gɨvazɨma, Ikiavɨra Itir God, akam inigha izir gumazibar ikɨzimɨn tongɨn mavɨn nɨghnɨzim fezɨ, a kamaghɨn akam inigha izir gumazir igharazim mɨgei, “Nɨ na mɨsoghasa, kɨ ifonge.” Ezɨ akam inigha izir gumazir kam, a mɨsoghan ifongezir puvatɨ.
35 Ora, certo homem dentre os filhos dos profetas disse ao seu companheiro, pela palavra do Senhor: Fere-me, peço-te. Mas o homem recusou feri-lo.
36 Ezɨ akam inigha izir gumazim, akam inigha izir gumazir igharazir kam mɨgɨa ghaze, “Akar kɨ nɨ ganɨngizir kam, kar Ikiavɨra Itir Godɨn akamra. Ezɨ nɨ Ikiavɨra Itir Godɨn akam batoke, kamaghɨn amizɨ nɨ na ategh mangɨtɨ, laion tam nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremegham.” Ezɨ akam inigha izir gumazir igharazir kam zuima, laion otogha a mɨsoghezɨ an areme.
36 Pelo que ele lhe disse: Porquanto não obedeceste à voz do Senhor, eis que, em te apartando de mim, um leão te matará. E logo que se apartou dele um leão o encontrou e o matou.
37 Ezɨ gɨn akam inigha izir gumazir kam, gumazir igharazim bagha ghua, kamaghɨn a mɨgei, “Nɨ na mɨsoghasa kɨ ifonge.” Ezɨ gumazir kam a mɨsogha, mɨzazir kuram a gasegha an mɨkarzim gasɨghasɨki.
37 Depois o profeta encontrou outro homem, e disse-lhe: Fere-me, peço-te. E aquele homem deu nele e o feriu.
38 Ezɨ akam inigha izir gumazir kam, nir avɨzir mam isa uan guam avara, eghtɨ gumazamiziba a gɨfoghan kogham. Egha an Atrivim Ahapɨn mɨzua tuavir mɨriamɨn tughav iti.
38 Então foi o profeta, pôs-se a esperar e rei no caminho, e disfarçou-se, cobrindo os olhos com o seu turbante.
39 Ezɨ atrivim izima, akam inigha izir gumazim an diagha ghaze, “Atrivim, kɨ mɨdorozir ekiamɨn aven itima, en mɨdorozir gumazir mam, apanir mam inigha iza na mɨgɨa ghaze, ‘Nɨ deraghvɨra gumazir kamɨn gan. An arɨmangɨghtɨ, kɨ nɨ mɨsueghtɨ nɨ aremegham. Puvatɨghtɨma, kɨ nɨ damutɨ, nɨ 30,000plan kina isɨ uan ikɨrɨmɨrim uam a givezam.’ Mɨdorozir gumazir kam na mɨkemegha ghu.
39 E passando o rei, clamou ele ao rei, dizendo: Teu servo estava no meio da peleja; e eis que um homem, voltando-se, me trouxe um outro, e disse: Guarda-me este homem; se ele de qualquer maneira vier a faltar, a tua vida responderá pela vida dele, ou então pagarás um talento de prata.
40 Ezɨ Atrivim, kɨ ghua ingangarir avɨrir igharazibagh amua itima, gumazir kam arav ghu.”
40 E estando o teu servo ocupado de uma e de outra parte, eis que o homem desapareceu. Ao que lhe respondeu o rei de Israel: Esta é a tua sentença; tu mesmo a pronunciaste.
41 Ezɨ akam inigha izir gumazir kam, zuamɨra nir avɨzir uan guam avarazim adangizɨ, atrivim maghɨra a gɨfo, an akam inigha izir gumazim.
41 Então ele se apressou, e tirou o turbante de sobre os seus olhos; e o rei de Israel o reconheceu, que era um dos profetas.
42 Ezɨ akam inigha izir gumazim atrivim mɨgɨa ghaze, “Ikiavɨra Itir God kamaghɨn mɨgɨa ghaze: Kɨ faragha ia mɨkeme, ia mɨdorozim gamir dughiamɨn, ia apaniba bar me mɨsueghtɨ me arɨmɨghiregh. Ezɨ nɨ Benhadat ataghizɨ an arav ghuzɨ, an mɨdorozir gumaziba uaghan are. Kamaghɨn amizɨ, nɨ an danganim inigh aremegham. Eghtɨ nɨn mɨdorozir gumaziba an mɨdorozir gumazibar danganiba inigh bar ikuvigham.”
42 E disse ele ao rei: Assim diz o Senhor: Porquanto deixaste escapar da mão o homem que eu havia posto para destruição, a tua vida responderá pela sua vida, e o teu povo pelo seu povo.
43 Ezɨ Atrivim Ahap akar kam baregha gɨvagha, atara navim ikuva, uamategha uan nguibar ekiam Samarian ghu.
43 E o rei de Israel seguiu para sua casa, desgostoso e indignado, e veio a Samária.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 20, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.