Mateus 23
Mwan NT (Côte d’Ivoire) (MOA) vs ARA
1 Zesu ‑janwoa ‑zamaa' 'srɛ mu 'pegee ‑yaa' ‑klaŋlanɛ mu 'ɛ ni. ‑E pe dɔɔ:
1 Então, falou Jesus às multidões e aos seus discípulos:
2 «'Toŋ daan mu 'ɛ 'pegee Farizi mu 'ɛ 'wole‑ Moizi blaantazɛn mu 'ɛ 'le 'ke ‑o mɛɛ mu daan 'bhɛ a 'toŋ mu 'ɛ 'le.
2 Na cadeira de Moisés, se assentaram os escribas e os fariseus.
3 ‑O pe 'ka ‑za 'la klɛ, ‑ka 'bhɛ 'kpɛn klɛ, 'bhɛɛ‑ ‑ka 'taawo ‑waa' mɛɛ daangbɛya 'ɛ zi. 'Duŋ‑ 'ka 'laa 'taawolɛ 'bhii‑ ‑o 'taawogbɛya 'ɛ gbɛɛn‑. ‑Amasrɔyi ‑o 'ka daan ‑za 'la 'le 'woo‑ 'gbu 'laa 'bhɛ klɛ.
3 Fazei e guardai, pois, tudo quanto eles vos disserem, porém não os imiteis nas suas obras; porque dizem e não fazem.
4 ‑O 'kwe kpiŋle ‑gbɛnɛ mu yre 'bhɛɛ‑ ‑o 'mu dɔ mɛɛ mu 'ɛ 'wiiŋ‑, 'bhɛɛ‑ 'duŋ‑ waa dɔ ‑a ‑la 'ke ‑o bhɔ 'mu ba 'bhɛ 'kwe mu 'ɛ sanɛ‑ 'silele.
4 Atam fardos pesados [e difíceis de carregar] e os põem sobre os ombros dos homens; entretanto, eles mesmos nem com o dedo querem movê-los.
5 'Ke ‑o ‑za 'oo ‑za 'la klɛle‑, ‑woo 'gbu zrɔn mɛɛ mu ni. 'Bhɛla‑ ‑zayile, ‑o 'sɛwɛbhɛ mu 'la yre wi 'flɛ mu 'yi, 'bhɛɛ‑ ‑wa 'kpa ‑o ‑mlɛlii' 'pegee ‑o gbɛ ma, 'woo‑ Farizi mu 'ɛ 'pegee 'Toŋ daan mu 'ɛ ‑o waa pɛ mu 'ɛ 'laata‑ dɛ 'egbɛnɛle, 'bhɛɛ‑ ‑o waa dunɛ‑ gbɔɔn mu 'ɛ 'lɛma‑ mu 'ɛ tro 'egbɔɔnle.
5 Praticam, porém, todas as suas obras com o fim de serem vistos dos homens; pois alargam os seus filactérios e alongam as suas franjas.
6 'Bhɛɛ‑ pɛbhleyrɛ ‑gbɛnɛ mu 'ɛ 'pegee Zuufu mu daanfɛ' mu 'ɛ ꞊la zilɛɛ‑ yaayrɛ mu 'ɛ makunle sɔ 'wola‑ ni.
6 Amam o primeiro lugar nos banquetes e as primeiras cadeiras nas sinagogas,
7 'Bhɛɛ‑ 'ezin‑, 'ke ‑woo ‑wa 'kpee ‑kpan mu 'ɛ ta, 'bhɛ sɔ ‑o ni 'ke mɛɛ mu ‑o 'pubɔ‑, 'bhɛ 'ke ‑woo sii ‹'O daan mi, 'o daan mi›.
7 as saudações nas praças e o serem chamados mestres pelos homens.
8 'Duŋ‑ 'ka mu, 'ka 'laa 'tolɛ‑ 'ke mɛɛ mu 'ka sii ‹'O daan mi›, ‑amasrɔyi 'ka 'kpɛn ‑o nɛɛnɛ‑ ma do mu 'le, 'bhɛɛ‑ 'ka daan mi ‑o do 'kpɔ.
8 Vós, porém, não sereis chamados mestres, porque um só é vosso Mestre, e vós todos sois irmãos.
9 'Ka 'laa mɛɛ 'kedo‑ 'kpɔ 'siilɛ‑ 'trɛ ta ‑gɛ 'ka dɛ, ‑amasrɔyi 'ka Dɛ ‑bhɛɛke' do 'laa ‑o 'ka Dɛ ‑Waanbhaa' 'la do ‑kplɛn ‑o laanima laflɛ' 'yi 'bhɛ blaan.
9 A ninguém sobre a terra chameis vosso pai; porque só um é vosso Pai, aquele que está nos céus.
10 'Bhɛɛ‑ 'ezin‑, 'ka 'laa 'tolɛ‑ 'ke mɛɛ mu 'a pe 'ka ma ‹‑kuŋlii›, ‑amasrɔyi Krisi do ‑kplɛn ‑le 'ka ‑kuŋlii 'ɛ 'le.
10 Nem sereis chamados guias, porque um só é vosso Guia, o Cristo.
11 'Ka ba mɛɛ gblaan 'ɛ, 'bhɛ klɛ 'ka 'kpɛn a yewonɛ 'le.
11 Mas o maior dentre vós será vosso servo.
12 'Ke mɛɛ 'oo mɛɛ 'la zan 'bhɛ 'gbu magbaandia ‑Waanbhaa' nu 'bhɛ zan 'ɛ mazinalɛ, 'duŋ‑ 'ke mɛɛ 'la zan 'bhɛ 'gbu mazinaa, ‑Waanbhaa' nu 'bhɛ zan 'ɛ magbaandɛlɛ.»
12 Quem a si mesmo se exaltar será humilhado; e quem a si mesmo se humilhar será exaltado.
13 «'Ka ta ‑yrɛn! 'Ka mu 'Toŋ daan mu 'ɛ 'pegee 'ka mu Farizi mu 'ɛ, 'bhɛɛ‑ 'ka mu mɛɛ ‑yrɛkɔɔza klɛ mu! ‑Amasrɔyi 'ka laanima ‑bhleŋgbeya ‑wa ta zi 'ɛ 'liitan‑ mɛɛ mu ‑lɛɛ. 'Ka mu 'gbu 'laa wla ‑a nɔɔ‑, 'bhɛɛ‑ mɛɛ 'la zan mu ‑o ‑a zi 'bhii‑ 'mu 'wla ‑a nɔɔ‑, 'ka 'laa to 'bhɛɛ‑ 'mu wla.»
13 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque fechais o reino dos céus diante dos homens; pois vós não entrais, nem deixais entrar os que estão entrando!
14 «['Ka ta ‑yrɛn! 'Ka mu 'Toŋ daan mu 'ɛ 'pegee 'ka mu Farizi mu 'ɛ, 'bhɛɛ‑ 'ka mu mɛɛ ‑yrɛkɔɔza klɛ mu! ‑Amasrɔyi 'ka glaanle mu 'ɛ 'kɔɔpɛ‑ mu 'ɛ 'kpɛn 'kun, 'bhɛɛ‑ 'ka mɔ 'ka 'seriwole zi 'ka 'gbu zrɔn zayi' mɛɛ mu ni. 'Bhɛla‑ ‑zayile ‑o nu 'ka mu 'kitikanlɛ 'eyɔɔle 'ke 'bhɛ kan mɛɛ ‑vin mu 'ɛ ta.]»
14 [Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque devorais as casas das viúvas e, para o justificar, fazeis longas orações; por isso, sofrereis juízo muito mais severo!]
15 «'Ka ta ‑yrɛn! 'Ka mu 'Toŋ daan mu 'pegee Farizi mu mu, 'ka mu mɛɛ mu ‑yrɛkɔɔza klɛ! ‑Amasrɔyi 'ka ge 'taa ta yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ 'trɛ ta 'pegee wɛyi‑ ta, 'kooko‑ 'ka mɛɛ do wla 'kaa‑ Zuufu mu a 'seri 'ɛ 'yi. 'Ke 'ka mɛɛ do ꞊wlaa 'kaa‑ 'seri 'ɛ 'yi, 'ka 'bhɛ zan 'ɛ mabɔɔ 'bhɛɛ‑ ‑e klɛ ‑jranama 'nɛ 'le 'kee‑ klɛ 'eyɔɔle 'ke 'bhɛ kan 'ka mu 'gbu ta ‑glɔɔn plɛ.»
15 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque rodeais o mar e a terra para fazer um prosélito; e, uma vez feito, o tornais filho do inferno duas vezes mais do que vós!
16 «'Ka ta ‑yrɛn! 'Ka mu, mɛɛ ‑lɛdɔɔ' mu ‑yrɛ 'wile‑ mu! 'Ka pe dɔɔ: ‹'Ke mɛɛ do 'e 'siɛnwoa‑ *‑Waanbhaa' Gba 'Fɛ ‑Gbɛnɛ 'ɛ ma, 'bhɛ 'laa ‑o ‑zake' 'le; 'duŋ‑ 'ke ‑ya 'siɛnwoa‑ ‑Waanbhaa' Gba 'Fɛ ‑Gbɛnɛ ꞊la ‑can 'ɛ ma, 'kaa‑ pe dɔɔ 'bhɛ zan 'e 'siɛnwoa‑ pɛ 'la ma ‑e 'bhɛ 'yizaklɛ kpaŋma.›
16 Ai de vós, guias cegos, que dizeis: Quem jurar pelo santuário, isso é nada; mas, se alguém jurar pelo ouro do santuário, fica obrigado pelo que jurou!
17 ‑Zadɔkle mu, 'bhɛ 'pegee mɛɛ ‑yrɛ 'wile‑ mu! ‑Can 'pegee ‑Waanbhaa' Gba 'Fɛ ‑Gbɛnɛ 'ɛ, 'woo‑ pɛ plɛ 'ɛ ba, ‑o ‑de 'gbu ‑la gblaan ‑yiya' ‑a do ni ɛɛ? ‑Can 'ɛ taa‑ ‑Waanbhaa' Gba 'Fɛ ‑Gbɛnɛ 'la 'bhɛ 'yee‑ ‑can 'ɛ klɛ 'weŋ ‑Waanbhaa' a pɛ 'le bhe ɛɛ?
17 Insensatos e cegos! Pois qual é maior: o ouro ou o santuário que santifica o ouro?
18 'Ka mu pe 'ezin‑ dɔɔ 'ke mɛɛ do 'e 'siɛnwoa‑ 'srakagoyrɛ 'ɛ ma, 'bhɛ 'laa ‑o ‑zake' 'le; 'duŋ‑ 'ke ‑ya 'siɛnwoa‑ 'sraka gopɛ 'la ‑yoo 'srakagoyrɛ 'ɛ ꞊nɔɔ, 'kaa‑ pe dɔɔ 'bhɛ zan 'e 'siɛnwoa‑ pɛ 'la ma, ‑e 'bhɛ 'yizaklɛ kpaŋma.
18 E dizeis: Quem jurar pelo altar, isso é nada; quem, porém, jurar pela oferta que está sobre o altar fica obrigado pelo que jurou.
19 Mɛɛ ‑yrɛ 'wile‑ mu, 'woo‑ pɛ plɛ 'ɛ ‑a ‑de 'gbu ‑la gblaan ‑yiya' ‑a do ni ɛɛ? 'Sraka gopɛ 'ɛ taa‑ 'srakagoyrɛ 'la 'bhɛ 'sraka gopɛ 'ɛ klɛ 'weŋ ‑Waanbhaa' a pɛ 'le bhe ɛɛ?
19 Cegos! Pois qual é maior: a oferta ou o altar que santifica a oferta?
20 'Ke mɛɛ 'la zan 'e 'siɛnwoa‑ 'srakagoyrɛ 'ɛ ma, 'bhɛ zan 'e 'siɛnwoa‑ 'yee‑ 'srakagoyrɛ 'ɛ 'pegee ‑a ta pɛ mu 'ɛ 'kpɛn ‑la ma;
20 Portanto, quem jurar pelo altar jura por ele e por tudo o que sobre ele está.
21 'ke mɛɛ 'la zan 'e 'siɛnwoa ‑Waanbhaa' Gba 'Fɛ ‑Gbɛnɛ 'ɛ ma, 'bhɛ zan 'e 'siɛnwoa‑ ‑Waanbhaa' Gba 'Fɛ ‑Gbɛnɛ 'ɛ 'pegee ‑Waanbhaa' 'la 'bhɛ ‑o ‑a zan 'le ‑o plɛ ‑kpɛn ‑la ma bhe.
21 Quem jurar pelo santuário jura por ele e por aquele que nele habita;
22 'Bhɛɛ‑ 'ke mɛɛ 'la zan 'e 'siɛnwoa‑ laflɛ' ma, 'bhɛ zan 'bhɛ 'siɛnwoa‑ ‑Waanbhaa' a ‑bhleŋgbeya 'yaakpe‑ 'ɛ 'pegee ‑Waanbhaa' 'gbu ‑la ma bhe.»
22 e quem jurar pelo céu jura pelo trono de Deus e por aquele que no trono está sentado.
23 «'Ka ta ‑yrɛn! 'Ka mu 'Toŋ daan mu 'ɛ 'pegee 'ka mu Farizi mu 'ɛ, 'bhɛɛ‑ 'ka mu mɛɛ ‑yrɛkɔɔza klɛ mu! 'Ka 'kaa‑ ‑ziɛn klɛ ‑laanɛ' mu 'ɛ 'pegee ‑ziɛnbhɛ' 'fiɛntrɔnnɛ mu 'ɛ ‑lɛdulayrɛ vu mi 'ɛ 'bhɛɛ‑ 'na ‑Waanbhaa' ni. 'Duŋ‑ ‑za mu 'la ‑za ‑o 'eglɔɔle 'toŋ mu 'ɛ ta, 'bhii‑ ‑lɛdɔɔleya, mɛɛ ‑yrɛnklale mɛɛ ma, 'bhɛ 'pegee 'e zru bole do ‑Waanbhaa' ni, 'ka 'ka 'yrɛzigblaan 'bhɛ ‑za mu 'ɛ klɛle ma.
23 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque dais o dízimo da hortelã, do endro e do cominho e tendes negligenciado os preceitos mais importantes da Lei: a justiça, a misericórdia e a fé; devíeis, porém, fazer estas coisas, sem omitir aquelas!
24 'Ka mu 'la 'ka ‑o zi zrɔn pɛ 'le mɛɛ mu ni, 'ka mu 'gbu 'yrɛ 'wile‑ ‑o! 'Ka 'ka 'gbu 'mi yi 'ɛ tayroo, 'bhɛɛ‑ 'ka 'laa to 'ke ‑o muvuŋ ‑nɛ 'fiɛntrɔnnɛ do 'kpɔ ye ‑a ba. 'Bhɛɛ‑ 'duŋ‑, pɛ 'la wla 'ka 'kpee 'bhɛ ‑o 'bhii‑ 'yɔɔnma 'gbutru do gbɛɛn‑, 'bhɛɛ‑ 'ka 'bhɛ 'kpɛn miin.»
24 Guias cegos, que coais o mosquito e engolis o camelo!
25 «'Ka ta ‑yrɛn! 'Ka mu 'Toŋ daan mu 'ɛ 'pegee 'ka mu Farizi mu 'ɛ, 'bhɛɛ‑ 'ka mu mɛɛ ‑yrɛkɔɔza klɛ mu! ‑Amasrɔyi 'ka 'kaa ‑yi 'mipɛ‑ mu 'ɛ 'pegee 'kaa pɛbhle 'tasa mu 'ɛ maflee 'elrele, 'bhɛɛ‑ 'duŋ‑, ‑o 'pale‑ ‑o 'ke 'kaa‑ ‑faan pɛ mu 'pegee 'ka pɛ mu 'la ꞊kwan mɛɛ mu 'kɔɔ kpaŋma 'mu ‑la ‑le.
25 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque limpais o exterior do copo e do prato, mas estes, por dentro, estão cheios de rapina e intemperança!
26 Farizi mi ‑yrɛ 'wile‑! 'Yaa‑ ‑yi 'mipɛ‑ 'pegee 'yaa‑ pɛbhle 'tasa mu 'ɛ 'yifɛ 'elwale 'pe, 'bhɛɛ‑ ‑a ma nu 'fleelɛ‑ 'tɛ.»
26 Fariseu cego, limpa primeiro o interior do copo, para que também o seu exterior fique limpo!
27 «'Ka ta ‑yrɛn! 'Ka mu 'Toŋ daan mu 'ɛ 'pegee 'ka mu Farizi mu 'ɛ, 'bhɛɛ‑ 'ka mu mɛɛ ‑yrɛkɔɔza klɛ mu! 'Ka ‑o 'bhii‑ bu 'fleele‑ mu gbɛɛn‑; ‑o ma lele 'pɛɛlii‑, 'duŋ‑ ‑o 'kpee 'ɛ 'pale‑ ‑o 'ke mɛɛ gbaa bhɛlɛ' mu 'pegee pɛ bɔnle ‑glɔɔn 'ɛ 'kpɛn ‑la ‑le.
27 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque sois semelhantes aos sepulcros caiados, que, por fora, se mostram belos, mas interiormente estão cheios de ossos de mortos e de toda imundícia!
28 'Ka mu 'gbu 'duŋ‑, 'ka ‑o mɛɛ ‑yrɛ 'yi mɛɛ ‑lɛdɔɔle mu 'le, 'duŋ‑ 'ka 'kpee, 'ka mɛɛ ‑yrɛkɔɔza 'te ‑la klɛ 'bhɛ 'pegee ‑za 'yɔɔ‑.»
28 Assim também vós exteriormente pareceis justos aos homens, mas, por dentro, estais cheios de hipocrisia e de iniquidade.
29 «'Ka ta ‑yrɛn! 'Ka mu 'Toŋ daan mu 'ɛ 'pegee 'ka mu Farizi mu 'ɛ, 'bhɛɛ‑ 'ka mu mɛɛ ‑yrɛkɔɔza klɛ mu! 'Ka bu ‑lrele' mu dɔ ‑Waanbhaa' ‑lɛla' janwo mu 'la ‑gaa 'mu ni, 'bhɛɛ‑ mɛɛ ‑lɛdɔɔle mu 'la ‑gaa 'ka 'mu bu mu 'ɛ mabaa.
29 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque edificais os sepulcros dos profetas, adornais os túmulos dos justos
30 'Bhɛɛ‑ 'kaa pe dɔɔ: ‹'Ke 'o klɛ bi 'o ‑gbɔɔ mu a pɛ 'waati 'ɛ ba 'elwaleta, 'waa ‑yaa nu 'kpalɛ‑ ‑o ba 'bhɛɛ‑ 'o ‑Waanbhaa' ‑lɛla' janwo mu 'ɛ dɛ.›
30 e dizeis: Se tivéssemos vivido nos dias de nossos pais, não teríamos sido seus cúmplices no sangue dos profetas!
31 'Bhɛ klɛgbɛya 'ɛ 'yi, 'ka 'gbu 'a 'yaango‑ dɔɔ mɛɛ 'la zan mu ‑Waanbhaa' ‑lɛla' janwo mu 'ɛ ꞊dia 'ka ‑o 'bhɛ zan mu 'ɛ 'kpee yi mu 'le.
31 Assim, contra vós mesmos, testificais que sois filhos dos que mataram os profetas.
32 'Ka ‑gbɔɔ mu ‑za 'la klɛle zisaan‑, 'ka mu 'bhɛ ‑vin 'ɛ 'lɛyan.
32 Enchei vós, pois, a medida de vossos pais.
33 'Ka mu mlɛ ‑yɔɔ' 'plalu mɛɛ mu, 'bhɛɛ‑ 'ka mu ‑bhlu 'plalu mɛɛ mu, 'ka 'kpee ma 'ka nu golɛ ‑jranama 'tɛ ‑kpan 'ɛ 'yi ɛɛ?
33 Serpentes, raça de víboras! Como escapareis da condenação do inferno?
34 'Bhɛla‑ ‑zayile, ‑ka 'ka 'trɔnbadɔ doo, 'ŋ nu ‑Waanbhaa' ‑lɛla' janwo mu 'winbɔlɛ 'ka ba, 'bhɛ 'pegee ‑zadɔ' mu, 'bhɛɛ‑ 'Toŋ daan mu. 'Ka nu ‑a 'ke mu dɛlɛ, 'bhɛɛ‑ 'ka nu ‑a 'ke mu gbaanlɛ ‑yrigbɛɛle ta. 'Bhɛɛ‑ 'ka nu ‑a 'ke mu tafɛlɛ gbaŋbhlɛ mu 'le 'kaa‑ Zuufu mu daanfɛ' mu 'ɛ ꞊la; 'bhɛɛ‑ 'ka nu ‑yrɛnkpalɛ ‑o ta ‑wa 'tɔle‑ ‑wa 'bhɛ ta.
34 Por isso, eis que eu vos envio profetas, sábios e escribas. A uns matareis e crucificareis; a outros açoitareis nas vossas sinagogas e perseguireis de cidade em cidade;
35 'Bhɛ 'yi 'tɛ, 'bhɛɛ‑ 'ka 'pliila‑ mɛɛ mu 'la 'kpɛn ma ‑o dɛlele 'trɛ ta ‑gɛ, 'mu dɛza 'kiti 'ɛ balaa' 'ka ta; 'kee‑ san mɛɛ ‑lɛdɔɔle Abɛli dɛle 'ɛ ma, 'bhɛɛ‑ 'kee‑ nu 'tɛnlɛ‑ 'ka Berekia gbe Zakari 'la ꞊dia ‑Waanbhaa' gbayrɛ 'ɛ 'pegee 'srakagoyrɛ 'ɛ 'pleŋ‑ 'bhɛ ma.
35 para que sobre vós recaia todo o sangue justo derramado sobre a terra, desde o sangue do justo Abel até ao sangue de Zacarias, filho de Baraquias, a quem matastes entre o santuário e o altar.
36 'Mi 'a pe 'ka ni 'ŋ 'sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ‑o mɛɛ 'la zan mu 'kpɛn ꞊dia, 'mu dɛza 'kiti 'ɛ nu baalɛ ‑zɔn mu 'ɛ ta.»
36 Em verdade vos digo que todas estas coisas hão de vir sobre a presente geração.
37 Zesu pe 'ezin‑ dɔɔ: «'Ee, Zeruzalɛmu mu! 'Ee, Zeruzalɛmu mu! 'Ka mu 'la 'ka ‑Waanbhaa' ‑lɛla' janwo mu 'ɛ dɛ, 'bhɛɛ‑ 'ke ‑Waanbhaa' mɛɛ 'la zan mu 'winbwa‑ 'ka ba, 'ka kpoti pa 'mu ma! 'Naa 'a klɛlɛ gaan ‑wɛɛ' 'ke 'ŋ 'ka 'lɛkpale ‑yidanlɛ 'eke‑ ta 'bhii‑ maa nɛɛ do ‑a ‑nɛ mu 'ɛ 'lɛkpa‑ 'eke‑ ta gɔnɛ‑ 'la gbɛɛn‑ ‑a gbɛŋroŋ‑ mu 'ɛ ꞊la. 'Bhɛɛ‑ 'duŋ‑ 'ka 'laa dɔlɛ 'bhɛ ꞊la ‑titi.
37 Jerusalém, Jerusalém, que matas os profetas e apedrejas os que te foram enviados! Quantas vezes quis eu reunir os teus filhos, como a galinha ajunta os seus pintinhos debaixo das asas, e vós não o quisestes!
38 ‑Ka 'ka 'yrɛkpa ‑gɛ doo! 'Kaa‑ ‑Waanbhaa' Gba 'Fɛ ‑Gbɛnɛ 'ɛ 'yee‑ ‑Waanbhaa' 'gbu nu golɛ 'bhɛ ꞊la.
38 Eis que a vossa casa vos ficará deserta.
39 ‑Amasrɔyi, 'mi pe 'ka ni dɔɔ: 'ka 'laa nu 'ŋ yelɛ ‑li 'kee‑ san ‑zɔn ma, 'ke 'bhɛ ge 'tɛnlɛ‑ 'ka nu ‑a pelɛ yi 'la 'le dɔɔ: ‹Mɛɛ 'la zan ‑o zan Mɛɛzan 'tɔ 'ɛ 'yi, bhaa ‑Waanbhaa' 'e ‑dɔɔbo'!›»
39 Declaro-vos, pois, que, desde agora, já não me vereis, até que venhais a dizer:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 23, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.