Atos 19
Anutu Sua Kini Potomaxana (MNA) vs NVT
1 Indeeŋe Apolos imbotmbot kar Korin na, Paulus iwwa pa karkari ta timbotmbot abal uteene na, mi ipombolmbol zin urlaŋana kan ma ila ila ma isula kar Epesus. Ila mi indeeŋe wal pakan ta titoto Yesu i,
1 Enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo viajou pelas regiões do interior até chegar a Éfeso, no litoral, onde encontrou alguns discípulos.
2 to iwi zin. Iso: “Parei, indeeŋe ta niom kuurla na, kakam Bubuŋana Potomŋana tomini, som som?” Mi zin tipekel ma tiso: “E-e, niam amleŋ sua sa pa Bubuŋana Potomŋana som.”
2 Ele lhes perguntou: “Vocês receberam o Espírito Santo quando creram?”. “Não”, responderam eles. “Nem sequer ouvimos que existe o Espírito Santo.”
3 Paulus iso: “Ambai. Mi yok kamŋana pareiŋana ta tikam piom na?” To tiso: “Yok kamŋana ta ki Yoan na.”
3 “Então que batismo vocês receberam?”, perguntou ele. “O batismo de João”, responderam.
4 Tabe Paulus iso: “Yok kamŋana ki Yoan, ina iwe kilalan pizin wal ta titooro lelen mi tizem sanaana kizin. Mi Yoan iso pizin tomtom be tiurla ki tomtom toro tabe imar pa kaimer na. Mi ina Yesu tau.”
4 Paulo disse: “João batizava com o batismo de arrependimento, dizendo ao povo que cresse naquele que viria depois, isto é, em Jesus”.
5 Tileŋ na, tikam yok pataaŋa pa Merere Yesu zaana.
5 Assim que ouviram isso, foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Mi Paulus iur namaana isalakaala zin, to Bubuŋana Potomŋana imar isalakaala zin lup. To timaŋga na, tiso sua ila karkari kalŋan, mi tiwe Anutu kwoono ma tiso kalŋaana pizin tomtom.
6 Paulo lhes impôs as mãos e o Espírito Santo veio sobre eles, e falaram em línguas e profetizaram.
7 Zin tomooto tana ko kembei laamuru mi ru sa.
7 Eram ao todo uns doze homens.
8 Mi puulu tel, ta Paulus ziŋan zin Yuda tiparzorzooro pa Anutu peeze kini lela lupŋana muriini kizin. Ni imototo som. Kwoono imbol mi izzokatkat sua. Pa iso ikam zin ma tiurla.
8 Em seguida, Paulo foi à sinagoga e ali pregou corajosamente durante três meses, argumentando de modo convincente sobre o reino de Deus.
9 Tamen zin pakan na, ŋgar kizin imbol. Tabe tiurla som, mi tipiri sua sananŋana pa Merere zaala kini ila iwal biibi matan. To Paulus izem zin, mi ikam zin wal ta titoto Yesu i ma tila. Mi aigule ta boozomen ziŋan tiluplup zin lela ruumu biibi ki Tiranus, mi tizzo sua.
9 Mas alguns deles se mostraram endurecidos, rejeitaram a mensagem e falaram publicamente contra o Caminho. Paulo, então, deixou a sinagoga e levou consigo os discípulos, passando a realizar discussões diárias na escola de Tirano.
10 Tikamam ta kembei ma irao ndaama ru. Tabe zin Yuda mi Grik ta timbot lele pakaana biibi ki Asia na, timap tileŋ Merere sua kini.
10 Isso continuou durante os dois anos seguintes, e gente de toda a província da Ásia, tanto judeus como gregos, ouviu a palavra do Senhor.
11 Anutu ipombolmbol Paulus ma itortooro mos mburanŋan ma tiwedet. Mos tana tipa ndel kat.
11 Deus concedeu a Paulo o poder de realizar milagres extraordinários.
12 Ikamam ma sombe koroŋ kini riŋariŋa kembei ta kawaala kini pakanpakan na ila ise wal meteŋan, to nin ndabok. Mi zin tau bubuŋana sananŋan tiru pizin na, tiyotyooto pizin ma nin ambai.
12 Quando lenços ou aventais usados por ele eram colocados sobre enfermos, estes eram curados de suas doenças e deles saíam espíritos malignos.
13 Zin Yuda pakan ta tizirziiri bubuŋana sananŋan na, zin timbotmbot i. Mi tiwwa ma tiso tiziiri bubuŋana sananŋan pizin tomtom pa Merere Yesu zaana tomini. Tana tizzo sorok pizin bubuŋana sananŋan ta kembei: “Yesu ta Paulus izzoyaryaara uruunu i, ta nio aŋmender se ni zaana mi aŋur sua piom be koyooto.”
13 Alguns judeus viajavam pelas cidades expulsando espíritos malignos. Tentavam usar o nome do Senhor Jesus, dizendo: “Ordeno que saia em nome de Jesus, a quem Paulo anuncia!”.
14 Mi Yuda ta, zaana Seba. Ni biibi ta kizin patoronŋana kan na, lutuunu bizin lamata mi ru ta tikamam ta kembei tomini.
14 Os homens que faziam isso eram os sete filhos de Ceva, um dos principais sacerdotes.
15 Tamen aigule ta na, tikam ta kembei, mi bubuŋana sananŋana ipekel kalŋan ma iso: “Yesu, nio aŋute i. Mi Paulus na, aŋleŋleŋ uruunu. Mi niom tina na, aŋkankaana piom.”
15 Certa ocasião, o espírito maligno respondeu: “Eu conheço Jesus e conheço Paulo, mas quem são vocês?”.
16 To tomtom tau bubuŋana sananŋana izeebi na, imaŋga mi ipun zin ma ruŋgun isaana. Pa mburaana ilip kat pizin. Mi iraraaza mburu kizin ma isu lene lup. To timaŋga na tiko pa ruumu tana ma tila len.
16 O homem possuído pelo espírito maligno saltou em cima deles e os atacou com tanta violência que fugiram da casa, despidos e feridos.
17 Zin Yuda ma zin Grik ta boozomen ta timbot kar Epesus na, tileŋ urun, to motoŋana biibi ikam zin, mi tiwidit Merere Yesu zaana ma isala ta kor a.
17 A notícia do ocorrido se espalhou rapidamente por toda a cidade de Éfeso, tanto entre judeus como entre gregos, e sobre eles veio um temor reverente, e o nome do Senhor Jesus era engrandecido.
18 Mi wal urlaŋan boozomen timar ma tizzwe mbulu kizin sananŋan ila iwal matan.
18 Muitos dos que creram confessaram suas obras pecaminosas.
19 Mi wal boozomen ta tikamam naborou na, timar raama ro kizin ta naborou kan sua izze i. To iwal biibi tirre, mi tiswiri sala you ma ikan ma imap. Beso titoombo tirobon ro kizin tana kadoono na, sorok som kat Ko irao kembei pat milmilŋan 50,000 ma iŋgi.
19 Vários deles, que haviam praticado feitiçaria, trouxeram seus livros de encantamentos e os queimaram publicamente. O valor dos livros totalizou cinquenta mil moedas de prata.
20 Ina zaala tana ta Merere ipombol sua kini ma irak ma irao lele. Pa sua iloondo raama mburaana. Tabe zin wal ta tiurla i, timasak ma tiwe boozo.
20 Assim, a mensagem a respeito do Senhor se espalhou amplamente e teve efeito poderoso.
21 Uraata ti ilae, mana kaimer to Bubuŋana ipazal Paulus, mi ni ikam ŋgar be ipa ma ila pa lele pakaana ki Masedonia ma Akaia, tona imiili mini pa Yerusalem. Mi ikam ŋgar ta kembei. Iso: “Aŋla tiŋga muŋgu, mi kaimer to ko aŋla aŋre zin Rom kan tomini.”
21 Depois disso, Paulo se sentiu impelido pelo Espírito a passar pela Macedônia e a Acaia antes de ir a Jerusalém. “E, de lá, devo prosseguir para Roma!”, disse ele.
22 Tana iŋgo Timoti mi Erastus, gaabaŋana ru ta tiuluuli pa uraata i, be timuuŋgu ma tila Masedonia. Mi ni imbot ŋana ri isu lele pakaana ki Asia.
22 Então, enviou adiante dele à Macedônia dois assistentes, Timóteo e Erasto, e permaneceu um pouco mais na província da Ásia.
23 Indeeŋe mazwaana tana, Merere zaala kini iwe uunu pa malmal biibi ma ipet su kar Epesus.
23 Por essa época, houve enorme tumulto em Éfeso por causa do Caminho.
24 Tomtom ta, ni zaana Demitrius. Ni uraata kini be iurpewe zin koroŋ pa pat silba. Mi koroŋ ta, ta ni iurpewe zin na, ina urum ki merere Artemis kunun. Zin uraata kan kini timbelmbel pat kamŋana pa koroŋ ta tana.
24 Começou com Demétrio, ourives que fabricava modelos de prata do templo da deusa grega Ártemis e que empregava muitos artífices.
25 Tana Demitrius iboobo zin uraata kan kini ma timar, mi ziŋan tomtom pakan ta uraata kizin raraate na, tilup zin. To imaŋga na iso pizin.
25 Ele os reuniu a outros que trabalhavam em ofícios semelhantes e disse: “Senhores, vocês sabem que nossa prosperidade vem deste empreendimento.
26 Mi Paulus tana, niom ituyom kere i mi keleŋi lup kek. Ni kwo mbolŋana, mi inoknok sua ta kembei: ‘Merere kunun ta tomtom tiurpe pa naman na, ina Merere ŋonoono som.’ Tana ipandelndel zin Epesus kan boozo ma titooro zin kek. Mi iŋgi be ikam Asia ka tomtom bizin ma timap i.
26 Mas, como vocês viram e ouviram, esse sujeito, Paulo, convenceu muita gente de que deuses feitos por mãos humanas não são deuses de verdade. Fez isso não apenas aqui em Éfeso, mas em toda a província.
27 Tana aŋso kere iti kek? Pa iŋgi be toporou sala pataŋana i. Pa to tana ko ikam ikam ma tomtom tirepiili uraata kiti. Mi tina men som. Ko ikam pataŋana pa merere kiti zaanaŋana Artemis tomini. Pa ina kola ikam ma urum kini iwe koroŋ sorok. Mi Artemis zaana ta kembena. Koozi zin iwal biibi ki Asia mi toono ta boozomen tipakuri. Tamen Paulus ko ikam ma iwe koroŋ sorok.”
27 Claro que não me refiro apenas à perda do respeito público por nossa atividade. Também me preocupa que o templo da grande deusa Ártemis perca sua influência e que esta deusa magnífica, adorada em toda a província da Ásia e ao redor do mundo, seja destituída de seu grande prestígio!”.
28 Zin tileŋ sua tana, to ipas keten ma tau timaŋga ma kalŋan izalla ma tiso: “Artemis, ni merere kiti Epesus. Ni ta zaana biibi tau!”
28 Ao ouvir isso, ficaram furiosos e começaram a gritar: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
29 Molo som na, orooro isala ma irao kar biibi. To keten malmal mi titeege lae pa Gaius ziru Aristakus. Pa ziŋan Paulus tiwwa tau. Wal ru tina, zin Masedonia kan. Karau lae pizin mi tiyaaru tataata zin ma tila lele tau iwal biibi tiluplup zin su pa i.
29 Em pouco tempo, a cidade toda estava uma confusão. O povo correu para o anfiteatro, arrastando os macedônios Gaio e Aristarco, companheiros de viagem de Paulo.
30 Paulus, ni iso ila ipet iwal biibi matan be iso sua pizin. Tamen wal pakan ta titoto Yesu i tipeteke i.
30 Ele também quis entrar, mas os discípulos não permitiram.
31 Mi guraaba pakan ki Paulus ta timborro lele pakaana ki Asia na, zin tomini tipeteke la pini be ila iso ruŋguunu pizin iwal biibi tana pepe.
31 Alguns amigos de Paulo, oficiais da província, também lhe enviaram um recado no qual suplicaram que não arriscasse a vida entrando no anfiteatro.
32 Mi iwal biibi ta timbotmbot na, tikamam orooro ma kalŋan izalla ta kor a. Tomtom pakan kalŋan izalla pa koroŋ ta, mi pakan tizzo len sorok pa sua toro. Pa zin boozo ta timar tilup zin na, tiute lupŋana tana ka uunu som.
32 Lá dentro, em polvorosa, o povo todo gritava, e cada um dizia uma coisa. Na verdade, a maioria nem sabia por que estava ali.
33 To zin Yuda timaŋga na tipusuk Alisande ma ila ta mataana a. Mi tomtom pakan tire i, to tiso ko ni ta iwe uunu pa malmal tana. To Alisande iur namaana pizin iwal biibi be lele ikam kiŋ mibe isope zin.
33 Entre a multidão, os judeus empurraram Alexandre para a frente e ordenaram que explicasse a situação. Ele fez sinal pedindo silêncio e tentou falar.
34 Tamen zin matan ila na, tikilaali kembei ni Yuda. To tilup kwon mi kalŋan isala ta kor a. Tiso: “Artemis, ni merere kiti Epesus. Ni ta zaana biibi tau!” Tinoknok ta kembei ma irao mazwaana moloŋana ri.
34 No entanto, quando a multidão percebeu que ele era judeu, começou a gritar novamente e continuou por cerca de duas horas: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
35 — ausente —
35 Por fim, o escrivão da cidade conseguiu acalmar a multidão e disse: “Cidadãos de Éfeso, todos sabem que Éfeso é a guardiã do templo da grande Ártemis, cuja imagem caiu do céu para nós.
36 — ausente —
36 Portanto, sendo este um fato inegável, acalmem-se e não façam nada precipitadamente.
37 Pa wal ta kakam zin ma timar i, zin tipasaana urum ka kosa sa som. Mi tikam sua repiiliŋana sa pa merere Artemis som.
37 Vocês trouxeram estes homens aqui, mas eles não roubaram nada do templo nem disseram coisa alguma contra nossa deusa.
38 Sombe Demitrius mi waene bizin ta ziŋan tikamam uraata na len sua sa pa tomtom sa, na irao timbot ma ni ka aigule. Pa zin bibip ki titirtiiri sua i, ta timbotmbot i. Tana zin irao tila kizin, to ziŋan tiurpe sua.
38 “Se Demétrio e seus artífices têm alguma queixa contra eles, os tribunais estão abertos e há oficiais disponíveis para ouvir o caso. Que façam acusações formais.
39 Mi sombe sua pakan sa ta leleyom be koso, na kuur la lupŋana ki kar namaana be titiiri mi tiurpe. Naso koto tutu kiti.
39 E, se há outras queixas que desejam apresentar, elas podem ser resolvidas em assembleia, conforme a lei.
40 Pa koozi iti tososor pa mbulu kek. Tere na, orooro tiŋgi ka uunu sa som. Mbulu ta koozi kakam na, sombe tiwi iti pa ka uunu, ko tepekel be parei?”
40 Corremos o perigo de ser acusados de provocar desordem, pois não há motivo para este tumulto. E, se exigirem de nós uma explicação, não teremos o que dizer”.
41 Tana iso makiŋ, mi kaimer mana iso: “Kala leyom!” To timureege ma tila len.
41 Então os despediu, e a multidão se dispersou.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.