Atos 19
Anutu Sua Kini Potomaxana (MNA) vs NTLH
1 Indeeŋe Apolos imbotmbot kar Korin na, Paulus iwwa pa karkari ta timbotmbot abal uteene na, mi ipombolmbol zin urlaŋana kan ma ila ila ma isula kar Epesus. Ila mi indeeŋe wal pakan ta titoto Yesu i,
1 Enquanto Apolo estava na cidade de Corinto, Paulo viajou pelo interior da província da Ásia e chegou a Éfeso. Ali encontrou alguns cristãos
2 to iwi zin. Iso: “Parei, indeeŋe ta niom kuurla na, kakam Bubuŋana Potomŋana tomini, som som?” Mi zin tipekel ma tiso: “E-e, niam amleŋ sua sa pa Bubuŋana Potomŋana som.”
2 e perguntou: — Quando vocês creram, vocês receberam o Espírito Santo? Eles responderam: — Nós nem mesmo sabíamos que existe o Espírito Santo.
3 Paulus iso: “Ambai. Mi yok kamŋana pareiŋana ta tikam piom na?” To tiso: “Yok kamŋana ta ki Yoan na.”
3 — Então que tipo de batismo vocês receberam? — perguntou Paulo. — O batismo de João Batista! — responderam.
4 Tabe Paulus iso: “Yok kamŋana ki Yoan, ina iwe kilalan pizin wal ta titooro lelen mi tizem sanaana kizin. Mi Yoan iso pizin tomtom be tiurla ki tomtom toro tabe imar pa kaimer na. Mi ina Yesu tau.”
4 Então Paulo disse: — João batizava aqueles que se arrependiam dos seus pecados. E também dizia ao povo de Israel que eles deviam crer naquele que havia de vir depois dele, isto é, em Jesus.
5 Tileŋ na, tikam yok pataaŋa pa Merere Yesu zaana.
5 Depois de ouvirem isso, aqueles homens foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Mi Paulus iur namaana isalakaala zin, to Bubuŋana Potomŋana imar isalakaala zin lup. To timaŋga na, tiso sua ila karkari kalŋan, mi tiwe Anutu kwoono ma tiso kalŋaana pizin tomtom.
6 Aí Paulo pôs as mãos sobre eles, e o Espírito Santo veio sobre eles. Então começaram a falar em línguas estranhas e a anunciar também a mensagem de Deus.
7 Zin tomooto tana ko kembei laamuru mi ru sa.
7 Esses homens eram mais ou menos doze.
8 Mi puulu tel, ta Paulus ziŋan zin Yuda tiparzorzooro pa Anutu peeze kini lela lupŋana muriini kizin. Ni imototo som. Kwoono imbol mi izzokatkat sua. Pa iso ikam zin ma tiurla.
8 Durante três meses Paulo foi à sinagoga e falou com coragem ao povo. Ele conversava com eles e tentava convencê-los a respeito do Reino de Deus .
9 Tamen zin pakan na, ŋgar kizin imbol. Tabe tiurla som, mi tipiri sua sananŋana pa Merere zaala kini ila iwal biibi matan. To Paulus izem zin, mi ikam zin wal ta titoto Yesu i ma tila. Mi aigule ta boozomen ziŋan tiluplup zin lela ruumu biibi ki Tiranus, mi tizzo sua.
9 Mas alguns eram teimosos, não acreditavam e, em frente de todos, ainda falavam mal do Caminho do Senhor . Então Paulo abandonou a sinagoga, levando os cristãos consigo, e começou a falar diariamente na escola de um homem chamado Tirano.
10 Tikamam ta kembei ma irao ndaama ru. Tabe zin Yuda mi Grik ta timbot lele pakaana biibi ki Asia na, timap tileŋ Merere sua kini.
10 Ele fez isso durante dois anos, até que todos os moradores da província da Ásia, tanto os judeus como os não judeus, ouviram a mensagem do Senhor.
11 Anutu ipombolmbol Paulus ma itortooro mos mburanŋan ma tiwedet. Mos tana tipa ndel kat.
11 Deus fazia milagres extraordinários por meio de Paulo,
12 Ikamam ma sombe koroŋ kini riŋariŋa kembei ta kawaala kini pakanpakan na ila ise wal meteŋan, to nin ndabok. Mi zin tau bubuŋana sananŋan tiru pizin na, tiyotyooto pizin ma nin ambai.
12 tanto que as pessoas pegavam lenços e aventais que ele usava e os levavam para os doentes tocarem. E, quando estes tocavam neles, ficavam curados; e de outras pessoas saíam os espíritos maus.
13 Zin Yuda pakan ta tizirziiri bubuŋana sananŋan na, zin timbotmbot i. Mi tiwwa ma tiso tiziiri bubuŋana sananŋan pizin tomtom pa Merere Yesu zaana tomini. Tana tizzo sorok pizin bubuŋana sananŋan ta kembei: “Yesu ta Paulus izzoyaryaara uruunu i, ta nio aŋmender se ni zaana mi aŋur sua piom be koyooto.”
13 Alguns judeus que andavam de um lugar para outro, expulsando espíritos maus, quiseram usar também o nome do Senhor Jesus para expulsar os espíritos maus, dizendo a eles: — Pelo poder do nome de Jesus, o mesmo que Paulo anuncia, eu mando que vocês saiam!
14 Mi Yuda ta, zaana Seba. Ni biibi ta kizin patoronŋana kan na, lutuunu bizin lamata mi ru ta tikamam ta kembei tomini.
14 Os homens que faziam isso eram os sete filhos de um judeu chamado Ceva, que era Grande Sacerdote .
15 Tamen aigule ta na, tikam ta kembei, mi bubuŋana sananŋana ipekel kalŋan ma iso: “Yesu, nio aŋute i. Mi Paulus na, aŋleŋleŋ uruunu. Mi niom tina na, aŋkankaana piom.”
15 Mas certa vez um espírito mau disse a eles: — Eu conheço Jesus e sei quem é Paulo. Mas vocês, quem são?
16 To tomtom tau bubuŋana sananŋana izeebi na, imaŋga mi ipun zin ma ruŋgun isaana. Pa mburaana ilip kat pizin. Mi iraraaza mburu kizin ma isu lene lup. To timaŋga na tiko pa ruumu tana ma tila len.
16 Então o homem que estava dominado pelo espírito mau os atacou e bateu neles com tanta violência, que eles fugiram daquela casa feridos e com as roupas rasgadas.
17 Zin Yuda ma zin Grik ta boozomen ta timbot kar Epesus na, tileŋ urun, to motoŋana biibi ikam zin, mi tiwidit Merere Yesu zaana ma isala ta kor a.
17 E todos os que moravam em Éfeso, judeus e não judeus, souberam disso. Eles ficaram com muito medo, e o nome do Senhor Jesus se tornou mais respeitado ainda.
18 Mi wal urlaŋan boozomen timar ma tizzwe mbulu kizin sananŋan ila iwal matan.
18 Então muitos dos que creram vinham e confessavam publicamente as coisas más que haviam feito.
19 Mi wal boozomen ta tikamam naborou na, timar raama ro kizin ta naborou kan sua izze i. To iwal biibi tirre, mi tiswiri sala you ma ikan ma imap. Beso titoombo tirobon ro kizin tana kadoono na, sorok som kat Ko irao kembei pat milmilŋan 50,000 ma iŋgi.
19 E muitos daqueles que praticavam feitiçaria ajuntaram os seus livros e os trouxeram para queimar diante de todos. Quando calcularam o preço dos livros queimados, o total chegou a cinquenta mil moedas de prata .
20 Ina zaala tana ta Merere ipombol sua kini ma irak ma irao lele. Pa sua iloondo raama mburaana. Tabe zin wal ta tiurla i, timasak ma tiwe boozo.
20 Assim, de maneira poderosa, a mensagem do Senhor era anunciada e se espalhava cada vez mais.
21 Uraata ti ilae, mana kaimer to Bubuŋana ipazal Paulus, mi ni ikam ŋgar be ipa ma ila pa lele pakaana ki Masedonia ma Akaia, tona imiili mini pa Yerusalem. Mi ikam ŋgar ta kembei. Iso: “Aŋla tiŋga muŋgu, mi kaimer to ko aŋla aŋre zin Rom kan tomini.”
21 Depois desses acontecimentos, Paulo resolveu passar pelas províncias da Macedônia e da Acaia e ir até Jerusalém. Ele dizia: — Depois que eu visitar Jerusalém, preciso ir a Roma.
22 Tana iŋgo Timoti mi Erastus, gaabaŋana ru ta tiuluuli pa uraata i, be timuuŋgu ma tila Masedonia. Mi ni imbot ŋana ri isu lele pakaana ki Asia.
22 Então Paulo enviou para a Macedônia dois dos seus ajudantes, Timóteo e Erasto, mas ele ficou mais algum tempo na província da Ásia.
23 Indeeŋe mazwaana tana, Merere zaala kini iwe uunu pa malmal biibi ma ipet su kar Epesus.
23 Foi nessa ocasião que houve na cidade de Éfeso uma grande desordem por causa do Caminho do Senhor .
24 Tomtom ta, ni zaana Demitrius. Ni uraata kini be iurpewe zin koroŋ pa pat silba. Mi koroŋ ta, ta ni iurpewe zin na, ina urum ki merere Artemis kunun. Zin uraata kan kini timbelmbel pat kamŋana pa koroŋ ta tana.
24 Um ourives chamado Demétrio fazia pequenos modelos de prata do templo da deusa Diana, e o seu negócio dava muito lucro aos que trabalhavam com ele.
25 Tana Demitrius iboobo zin uraata kan kini ma timar, mi ziŋan tomtom pakan ta uraata kizin raraate na, tilup zin. To imaŋga na iso pizin.
25 Então ele chamou estes e outros da mesma profissão e disse: — Meus amigos, vocês sabem que a nossa riqueza vem deste nosso ofício.
26 Mi Paulus tana, niom ituyom kere i mi keleŋi lup kek. Ni kwo mbolŋana, mi inoknok sua ta kembei: ‘Merere kunun ta tomtom tiurpe pa naman na, ina Merere ŋonoono som.’ Tana ipandelndel zin Epesus kan boozo ma titooro zin kek. Mi iŋgi be ikam Asia ka tomtom bizin ma timap i.
26 Vocês mesmos podem ver e ouvir o que esse tal de Paulo está fazendo. Ele afirma que os deuses feitos por mãos humanas não são deuses de verdade. E está conseguindo convencer muita gente, tanto daqui como de quase toda a província da Ásia.
27 Tana aŋso kere iti kek? Pa iŋgi be toporou sala pataŋana i. Pa to tana ko ikam ikam ma tomtom tirepiili uraata kiti. Mi tina men som. Ko ikam pataŋana pa merere kiti zaanaŋana Artemis tomini. Pa ina kola ikam ma urum kini iwe koroŋ sorok. Mi Artemis zaana ta kembena. Koozi zin iwal biibi ki Asia mi toono ta boozomen tipakuri. Tamen Paulus ko ikam ma iwe koroŋ sorok.”
27 Assim nós estamos correndo o perigo de ver o povo rejeitar o nosso negócio. E não é só isso. Existe o perigo de o templo da grande deusa Diana não ficar valendo mais nada e também de ser destruída a grandeza dessa deusa adorada por todos na Ásia e no mundo inteiro.
28 Zin tileŋ sua tana, to ipas keten ma tau timaŋga ma kalŋan izalla ma tiso: “Artemis, ni merere kiti Epesus. Ni ta zaana biibi tau!”
28 Quando a multidão ouviu isso, ficou furiosa e começou a gritar: — Viva a grande Diana de Éfeso!
29 Molo som na, orooro isala ma irao kar biibi. To keten malmal mi titeege lae pa Gaius ziru Aristakus. Pa ziŋan Paulus tiwwa tau. Wal ru tina, zin Masedonia kan. Karau lae pizin mi tiyaaru tataata zin ma tila lele tau iwal biibi tiluplup zin su pa i.
29 E a confusão se espalhou por toda a cidade. A multidão agarrou Gaio e Aristarco, dois macedônios que viajavam com Paulo, e os arrastou até o teatro.
30 Paulus, ni iso ila ipet iwal biibi matan be iso sua pizin. Tamen wal pakan ta titoto Yesu i tipeteke i.
30 Paulo queria falar ao povo, mas os irmãos não deixaram.
31 Mi guraaba pakan ki Paulus ta timborro lele pakaana ki Asia na, zin tomini tipeteke la pini be ila iso ruŋguunu pizin iwal biibi tana pepe.
31 Alguns altos funcionários daquela província, que eram amigos de Paulo, mandaram a ele um recado, pedindo que não fosse ao teatro.
32 Mi iwal biibi ta timbotmbot na, tikamam orooro ma kalŋan izalla ta kor a. Tomtom pakan kalŋan izalla pa koroŋ ta, mi pakan tizzo len sorok pa sua toro. Pa zin boozo ta timar tilup zin na, tiute lupŋana tana ka uunu som.
32 Naquela altura dos acontecimentos a multidão que se achava no teatro estava em completa desordem: uns gritavam uma coisa, e outros gritavam outra, pois a maioria nem sabia por que estava ali.
33 To zin Yuda timaŋga na tipusuk Alisande ma ila ta mataana a. Mi tomtom pakan tire i, to tiso ko ni ta iwe uunu pa malmal tana. To Alisande iur namaana pizin iwal biibi be lele ikam kiŋ mibe isope zin.
33 Algumas pessoas ficaram pensando que Alexandre era o culpado, pois os judeus o obrigaram a ir e ficar lá na frente. Aí Alexandre fez um sinal com a mão e tentou falar para se defender diante do povo.
34 Tamen zin matan ila na, tikilaali kembei ni Yuda. To tilup kwon mi kalŋan isala ta kor a. Tiso: “Artemis, ni merere kiti Epesus. Ni ta zaana biibi tau!” Tinoknok ta kembei ma irao mazwaana moloŋana ri.
34 Mas, quando perceberam que ele era judeu, ficaram gritando todos juntos a mesma coisa durante duas horas: — Viva a grande Diana de Éfeso!
35 — ausente —
35 Finalmente o secretário da prefeitura da cidade conseguiu acalmar o povo. Ele disse o seguinte: — Cidadãos de Éfeso! Todos sabem que a nossa cidade é a guardadora do templo da grande Diana e da pedra sagrada que caiu do céu.
36 — ausente —
36 Ninguém pode negar isso. Assim fiquem calmos e não façam nada sem pensar bem.
37 Pa wal ta kakam zin ma timar i, zin tipasaana urum ka kosa sa som. Mi tikam sua repiiliŋana sa pa merere Artemis som.
37 Vocês trouxeram aqui estes homens, mas eles não assaltaram o templo, nem ofenderam a nossa deusa.
38 Sombe Demitrius mi waene bizin ta ziŋan tikamam uraata na len sua sa pa tomtom sa, na irao timbot ma ni ka aigule. Pa zin bibip ki titirtiiri sua i, ta timbotmbot i. Tana zin irao tila kizin, to ziŋan tiurpe sua.
38 Se Demétrio e os seus ajudantes têm alguma acusação contra alguém, eles podem apresentar suas acusações no tribunal, pois para isso há dias certos de reunião, e também existem os governadores.
39 Mi sombe sua pakan sa ta leleyom be koso, na kuur la lupŋana ki kar namaana be titiiri mi tiurpe. Naso koto tutu kiti.
39 Porém, se vocês querem mais alguma coisa, isso será tratado na reunião do povo, convocada de acordo com a lei .
40 Pa koozi iti tososor pa mbulu kek. Tere na, orooro tiŋgi ka uunu sa som. Mbulu ta koozi kakam na, sombe tiwi iti pa ka uunu, ko tepekel be parei?”
40 Pois corremos o risco de sermos acusados de revolta, por causa do que está acontecendo hoje. Não há motivo para toda esta confusão. E nós não poderíamos justificar tudo isso.
41 Tana iso makiŋ, mi kaimer mana iso: “Kala leyom!” To timureege ma tila len.
41 Depois de dizer essas palavras, ele terminou a reunião.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.