Lucas 1
Tuhun Ndyoo sihin tyehen ñi (MIHNT) vs ARA
1 Sa cuaha xaan ñiyɨvɨ nducu ñu cuhva tyaa ñu cuhva yozo caa i sicoo sa minoo minoo cuhva sa sino iñi yo
1 Visto que muitos houve que empreenderam uma narração coordenada dos fatos que entre nós se realizaram,
2 tañi i nacatyi ra sica noo sihin ra Jesús ndya ta xihna ñi, nu i quisaha zatyiño ra, ta i tyindyee ra cuan sihin tyiño ra. Ta i ndyehe ra tandɨhɨ sa zavaha ra.
2 conforme nos transmitiram os que desde o princípio foram deles testemunhas oculares e ministros da palavra,
3 Ta yuhvi tucu, i nducu cote tandɨhɨ sa nacatyi ra cuan tatu ndisa cuii. Ta yucuan cuenda cuñi tyei sii si minoo minoo si vatyi coton, yoho Teófilo.
3 igualmente a mim me pareceu bem, depois de acurada investigação de tudo desde sua origem, dar-te por escrito, excelentíssimo Teófilo, uma exposição em ordem,
4 Cuñi sa cua coton vatyi sa ndisa cuii cuu cuhva sa zacoto ñiyɨvɨ suun.
4 para que tenhas plena certeza das verdades em que foste instruído.
5 Quɨvɨ i sindyaca ñaha ra rey Herodes nu cu si Judea, sicoo minoo ra cu zutu cuenda vehe ñuhu hebreo, ta i sinañi ra Zacarías. Siñoho ra minoo ityi ra cu zutu sa nañi Abías. Elisabet i sinañi ñazɨhɨ ra. Ta ra Aarón i cuu ñiyɨvɨ sahnu sii ña ta sa naha.
5 Nos dias de Herodes, rei da Judeia, houve um sacerdote chamado Zacarias, do turno de Abias. Sua mulher era das filhas de Arão e se chamava Isabel.
6 Ndoo xaan i cuu nduu tahan ñu ityi nuu ra Ndyoo vatyi i tyaa xaan ñu yahvi ley ra, ta yoñi i cuu tyaa cuatyi sata ñu.
6 Ambos eram justos diante de Deus, vivendo irrepreensivelmente em todos os preceitos e mandamentos do Senhor.
7 Zoco yoñi maa zehe ña Elisabet i sicoo. Ta sahnu xaan nduu tahan ñu.
7 E não tinham filhos, porque Isabel era estéril, sendo eles avançados em dias.
8 Ta minoo quɨvɨ sa i tahan si sii ra Zacarías sa cua zatyiño ra ityi nuu ra Ndyoo
8 Ora, aconteceu que, exercendo ele diante de Deus o sacerdócio na ordem do seu turno, coube-lhe por sorte,
9 tañi sicoo costumbre cuenda ra cu zutu, ta i sizɨquɨ ra ta i tahan si sii ra Zacarías sa quɨhvɨ ra sisi vehe ñuhu cahnu nu ii, cua cahmi ra cutu ityi nuu ra Ndyoo.
9 segundo o costume sacerdotal, entrar no santuário do Senhor para queimar o incenso;
10 Ta nɨɨ ñi sa sahmi ra cutu sisi vehe ñuhu ta tandɨhɨ inga ñiyɨvɨ i siyucu ñu ityi sata ta cahan ñu sihin ra Ndyoo.
10 e, durante esse tempo, toda a multidão do povo permanecia da parte de fora, orando.
11 Ta i quituu minoo ángel ra Ndyoo ityi nuu ra Zacarías. Nandyaa ra ityi siyo cuaha nu sahmi ra cutu.
11 E eis que lhe apareceu um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do incenso.
12 Ta sa ndyehe ra Zacarías sii ángel cuan, iyo xaan i cuñi ra, ta i yuhu xaan ra.
12 Vendo-o, Zacarias turbou-se, e apoderou-se dele o temor.
13 Zoco i catyi ángel cuan sihin ra: Ma yuhun Zacarías vatyi i siñi ra Ndyoo sa cohon, ta cua ñihi ña Elisabet ñazɨhun minoo zehe, ta cua zacunañi ndo sii ra Juan.
13 Disse-lhe, porém, o anjo: Zacarias, não temas, porque a tua oração foi ouvida; e Isabel, tua mulher, te dará à luz um filho, a quem darás o nome de João.
14 Zɨɨ xaan cua cuñun, ta cuaha xaan ñiyɨvɨ cua cuzɨɨ iñi vatyi cua cacu ra.
14 Em ti haverá prazer e alegria, e muitos se regozijarão com o seu nascimento.
15 Vatyi cahnu xaan cua cuu ra nuu Ndyoo. Ma coho ra vino ta nu ndixi. Ta cua cutu cuii Tatyi Ii sii ra ndya ta ñoho ra sisi zɨhɨ ra cuee ca sa cacu ra.
15 Pois ele será grande diante do Senhor, não beberá vinho nem bebida forte e será cheio do Espírito Santo, já do ventre materno.
16 Ta sa cuenda maa ra, cuaha xaan ñiyɨvɨ hebreo cua sino iñi ñu sii ra Ndyoo, ra ndyaca ñaha sii yo.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor, seu Deus.
17 Cua zatyiño ra tyiño ra Ndyoo vatyi cua coo xaan Tatyi Ii ra Ndyoo sihin ra, ta cuaha xaan tundyee iñi ra Ndyoo cua coo sii ra. Ta cua cuu ra tañi ra Elías, ra cahan Tuhun Ndyoo ta sa naha. Sa cuenda maa ra ta cua coo sa taxi sii ñiyɨvɨ sahnu sihin zehe ñu. Ta sa cuenda maa ra ta ñiyɨvɨ quiñi iyo cua zama ñu cuhva iyo ñu, ta cua tyaa ñu yahvi. Cua zandulisto ra sii ñiyɨvɨ, ta cua tɨɨn cuenda vaha ñu sii ra ndyaca ñaha sii yo. Tacuan i catyi ángel cuan.
17 E irá adiante do Senhor no espírito e poder de Elias, para converter o coração dos pais aos filhos, converter os desobedientes à prudência dos justos e habilitar para o Senhor um povo preparado.
18 Ta i nducu tuhun ra Zacarías sii ángel cuan: ¿Yozo caa cuu cote tatu sa ndisa cuii cuu cuhva ya? Vatyi sa sahnu xein, ta sahnu xaan ñazɨhi.
18 Então, perguntou Zacarias ao anjo: Como saberei isto? Pois eu sou velho, e minha mulher, avançada em dias.
19 Ta i catyi ángel cuan sihin ra: Yuhvi nañi Gabriel. Tuhve sica tyiño ra Ndyoo. Ta tasi ra sii, sa quehin suhun, ta zacote tuhun ya suun.
19 Respondeu-lhe o anjo: Eu sou Gabriel, que assisto diante de Deus, e fui enviado para falar-te e trazer-te estas boas-novas.
20 Ta vityi cua nduñɨhun, ta ma cuu cohon ndya quɨvɨ cua tahan si cuhva sa catyi suhun vatyi ña sino iñun sa quehin. Ta cua cuu tandɨhɨ si tañi sa catyi suhun, catyi ángel cuan.
20 Todavia, ficarás mudo e não poderás falar até ao dia em que estas coisas venham a realizar-se; porquanto não acreditaste nas minhas palavras, as quais, a seu tempo, se cumprirão.
21 Ta ñiyɨvɨ i sindatu sii ra Zacarías sata vehe ñuhu, iyo xaan i cuñi ñu vatyi naha xaan i ñoho ra sisi vehe ñuhu.
21 O povo estava esperando a Zacarias e admirava-se de que tanto se demorasse no santuário.
22 Ta zɨquɨ i quita ra, ta ñá cuu cahan ra sihin ñu, ta i sito ñu vatyi i ndyehe ra minoo sa ndyehe ra sisi vehe ñuhu. Ta i quisaha cahan ra sihin ñu sihin zeña ñi vatyi ña cuu cahan ra.
22 Mas, saindo ele, não lhes podia falar; então, entenderam que tivera uma visão no santuário. E expressava-se por acenos e permanecia mudo.
23 Tacuan i cuu si, ta i saa quɨvɨ sa ndɨhɨ ndyizo tyiño ra Zacarías vehe ñuhu cuan. Ta i sinuhu ra ndya vehe ra.
23 Sucedeu que, terminados os dias de seu ministério, voltou para casa.
24 Ta sa yaha cuan ta zɨquɨ i ñihi ña Elisabet minoo zehe. Ta ñá quita ña sata vehe ohon tahan yoo, ta i sica iñi ña:
24 Passados esses dias, Isabel, sua mulher, concebeu e ocultou-se por cinco meses, dizendo:
25 “Vaha xaan cuu cuhva zavaha maa ra Ndyoo sihin vatyi vityi ma cahan cuehe ca ñiyɨvɨ sii.”
25 Assim me fez o Senhor, contemplando-me, para anular o meu opróbrio perante os homens.
26 Ta sa iñu yoo sa ñoho zehe ña Elisabet, ta zɨquɨ i tasi ra Ndyoo sii ángel Gabriel ndya nu cu si Galilea ndya minoo ñuu sa nañi Nazaret
26 No sexto mês, foi o anjo Gabriel enviado, da parte de Deus, para uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 vatyi cua cahan ra sihin minoo ñaha yoco sa cuñi tindaha sihin minoo ra sa nañi José. Ra rey David i cuu ñiyɨvɨ sahnu sii ra ta sa naha. Ta ñaha cuan, María nañi ña.
27 a uma virgem desposada com certo homem da casa de Davi, cujo nome era José; a virgem chamava-se Maria.
28 I quituu ángel cuan nu ndyaa ña, ta catyi ra: Nacumi suun. Saha xaan ra Ndyoo sa vaha suun. Maa ra ndyaa suhun.
28 E, entrando o anjo aonde ela estava, disse: Alegra-te, muito favorecida! O Senhor é contigo.
29 Ta cuhva sa siñi ña sa cahan ángel cuan, ta iyo xaan i cuñi ña. Ta i sica iñi ña ñaa cuenda cahan ra cuhva cuan sihin ña.
29 Ela, porém, ao ouvir esta palavra, perturbou-se muito e pôs-se a pensar no que significaria esta saudação.
30 Ta i catyi tucu ángel cuan sihin ña: Ma yuhun María vatyi saha xaan ra Ndyoo sa vaha suun.
30 Mas o anjo lhe disse: Maria, não temas; porque achaste graça diante de Deus.
31 Cua coo minoo zehun. Ta Jesús cua zacunañun sii ra.
31 Eis que conceberás e darás à luz um filho, a quem chamarás pelo nome de Jesus.
32 Cahnu xaan cua cuu ra, ta cua cunañi ra Zehe ra Ndyoo ra cahnu ca. Ta cua zacuu ra Ndyoo minoo rey sii ra tañi i cuu ra David, ñiyɨvɨ sii ra ta sa naha.
32 Este será grande e será chamado Filho do Altíssimo; Deus, o Senhor, lhe dará o trono de Davi, seu pai;
33 Ta cua cundyaca ñaha ra sii ñiyɨvɨ hebreo tandɨhɨ cuii tyiemvu. Ta ma ndɨhɨ maa sa ndyaca ñaha ra. Catyi ángel cuan.
33 ele reinará para sempre sobre a casa de Jacó, e o seu reinado não terá fim.
34 Tacuan ta i ndaca tuhun ña María sii ángel, ta catyi ña: ¿Yozo caa cuu si cuhva ya vatyi tañaha ca coo yɨi? Catyi ña.
34 Então, disse Maria ao anjo: Como será isto, pois não tenho relação com homem algum?
35 Ta i catyi ángel cuan sihin ña: Tatyi Ii maa ra Ndyoo cua quisi zɨcun. Ta tundyee iñi sii Zutu mañi yo cua coo suhun. Yucuan cuenda lee sa cua cacu cuan cua cunañi ra Zehe ra Ndyoo.
35 Respondeu-lhe o anjo: Descerá sobre ti o Espírito Santo, e o poder do Altíssimo te envolverá com a sua sombra; por isso, também o ente santo que há de nascer será chamado Filho de Deus.
36 Ta tacuan tucu ña Elisabet tyixun. Sahnu xaan ña, zoco sa ñihi tucu ña minoo zehe. Tuhva xaan ñiyɨvɨ catyi vatyi ma cuu coo zehe ña, zoco vityi sa iñu yoo sa ñoho zehe ña
36 E Isabel, tua parenta, igualmente concebeu um filho na sua velhice, sendo este já o sexto mês para aquela que diziam ser estéril.
37 vatyi ñahñi sa ma cuu zavaha maa ra Ndyoo. Catyi ángel sihin ña.
37 Porque para Deus não haverá impossíveis em todas as suas promessas.
38 Ta i catyi ña María: Muzu maa ra Ndyoo cui. Nazacuu maa ra sihin cuhva catyun. Catyi ña. Tacuan ta cuahan ángel cuan.
38 Então, disse Maria: Aqui está a serva do Senhor; que se cumpra em mim conforme a tua palavra. E o anjo se ausentou dela.
39 Ta quɨvɨ cuan numi ñi i quita ña María, ta yatyi xaan cuahan ña minoo ñuu nu maa yucu ñi cuu si, nu cu si Judea.
39 Naqueles dias, dispondo-se Maria, foi apressadamente à região montanhosa, a uma cidade de Judá,
40 Ta i quɨhvɨ ña vehe ra Zacarías, ta i saha ña minoo nacumi sii ña Elisabet.
40 entrou na casa de Zacarias e saudou Isabel.
41 Ta cuhva sa siñi ña Elisabet sa cahan ña María ta i natyoño lee sa ñoho sisi ña, ta i situ cuii Tatyi Ii sii ña.
41 Ouvindo esta a saudação de Maria, a criança lhe estremeceu no ventre; então, Isabel ficou possuída do Espírito Santo.
42 Ta saa xaan i cahan ña, ta catyi ña: Cuaha ca sa vaha saha ra Ndyoo suun ta zɨquɨ sii tandɨhɨ inga ñuzɨhɨ. Ta saha xaan ra sa vaha sii zehun sa ñoho sisun.
42 E exclamou em alta voz: Bendita és tu entre as mulheres, e bendito o fruto do teu ventre!
43 ¿Ta ñaa ña cuu vii? ta vasi zɨhɨ ra ndyaca ñaha sii; vasi cahan ña sihin.
43 E de onde me provém que me venha visitar a mãe do meu Senhor?
44 Ta zuun ñi cuhva sa siñi tuhun cohon, ta i natyoño lee sisi sihin sa zɨɨ xaan cuñi ra.
44 Pois, logo que me chegou aos ouvidos a voz da tua saudação, a criança estremeceu de alegria dentro de mim.
45 Zɨɨ xaan cua cuñun, vatyi i sino iñun, ta cua cuu tuhun sa cahan ra Ndyoo suhun. Catyi ña Elisabet.
45 Bem-aventurada a que creu, porque serão cumpridas as palavras que lhe foram ditas da parte do Senhor.
46 Ta i quisaha catyi ña María:
46 Então, disse Maria: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 Ta zɨɨ xaan cuñi vatyi zacacu ra Ndyoo sii.
47 e o meu espírito se alegrou em Deus, meu Salvador,
48 Cundahvi iñi ra Ndyoo sii mi, ñaha ndahvi. Ta vityi tandɨhɨ tyiemvu cua catyi ñiyɨvɨ sihin vatyi saha xaan ra Ndyoo sa vaha sii.
48 porque contemplou na humildade da sua serva. Pois, desde agora, todas as gerações me considerarão bem-aventurada,
49 Vatyi ra Ndyoo ra cahnu ca cuu ra.
49 porque o Poderoso me fez grandes coisas. Santo é o seu nome.
50 Ta cua cundahvi iñi ra sii tandɨhɨ ñiyɨvɨ yuhu sii ra.
50 A sua misericórdia vai de geração em geração sobre os que o temem.
51 Cahnu xaan cuu tyiño zavaha ra. Cua tyaa siyo ra sii ñiyɨvɨ zacahnu sii ñu.
51 Agiu com o seu braço valorosamente; dispersou os que, no coração, alimentavam pensamentos soberbos.
52 Cua zanduluhlu ra sii ñu. Ta cua zanducahnu ra sii ñiyɨvɨ ndyihi.
52 Derribou do seu trono os poderosos e exaltou os humildes.
53 Ñiyɨvɨ sa cuñi xaan coto sii ra, saha xaan ra sa vaha sii ñu. Ta ñu sica iñi vatyi sa vaha ñu, ñahñi cua cuhva ra sii ñu.
53 Encheu de bens os famintos e despediu vazios os ricos.
54 Tyindyee ra sii ñiyɨvɨ hebreo, ñu cuu muzu ra.
54 Amparou a Israel, seu servo, a fim de lembrar-se da sua misericórdia
55 tañi i catyi ra sihin ra Abraham siin yo ta sihin zehe ra.
55 a favor de Abraão e de sua descendência, para sempre, como prometera aos nossos pais.
56 Ta i ndoo ña María sihin ña Elisabet uñi yoo, ta zɨquɨ i sinuhu ña ndya vehe ña.
56 Maria permaneceu cerca de três meses com Isabel e voltou para casa.
57 I saa quɨvɨ sa cua cacu zehe ña Elisabet, ta rayɨɨ i cuu zehe ña.
57 A Isabel cumpriu-se o tempo de dar à luz, e teve um filho.
58 Ta ñiyɨvɨ sa yucu yatyi sihin ñu ta ñiyɨvɨ sii ña i sito ñu vatyi vaha xaan sa zavaha ra Ndyoo sihin ña. Ta zɨɨ xaan i cuñi ñu ɨɨn ñi sihin ña.
58 Ouviram os seus vizinhos e parentes que o Senhor usara de grande misericórdia para com ela e participaram do seu regozijo.
59 Ta sa cu uña quɨvɨ sa cacu lee cuan, ta i sahan ñu sa tahndya ñɨɨ xiñi xuu ra tañi catyi costumbre. Ta i zacunañi ñu sii ra Zacarías cuhva nañi zutu ra.
59 Sucedeu que, no oitavo dia, foram circuncidar o menino e queriam dar-lhe o nome de seu pai, Zacarias.
60 Zoco i catyi zɨhɨ ra: Ña tacuan cuu si. Juan cua cunañi ra. Catyi ña.
60 De modo nenhum! Respondeu sua mãe. Pelo contrário, ele deve ser chamado João.
61 Ta i catyi inga ñu sihin ña: ¿Ñaa cuenda cua zacunañun Juan sii ra? Yoñi ñiyɨvɨ sii ndo sa nañi tacuan. Catyi ñu.
61 Disseram-lhe: Ninguém há na tua parentela que tenha este nome.
62 Ta i quisaha nducu tuhun ñu sihin zeña sii zutu ra vatyi cuñi ñu coto ñu ñaa zɨvɨ cuñi ra sa cunañi ra.
62 E perguntaram, por acenos, ao pai do menino que nome queria que lhe dessem.
63 Ta i sica ra minoo vitu vatyi cua tyaa ra. Ta i tyaa ra zɨvɨ ra: Juan cuu zɨvɨ ra. Tyaa ra. Ta tandɨhɨ ñiyɨvɨ yucu yucuan, iyo xaan i cuñi ñu.
63 Então, pedindo ele uma tabuinha, escreveu: João é o seu nome. E todos se admiraram.
64 Ta zuun ñi caa cuhva cuan i cuu nacahan ra Zacarías, ta i quisaha zacahnu ra sii ra Ndyoo.
64 Imediatamente, a boca se lhe abriu, e, desimpedida a língua, falava louvando a Deus.
65 Ta tandɨhɨ ñiyɨvɨ sa ndyaa yatyi yucuan i yuhu xaan ñu. Ta i sito tandɨhɨ ñiyɨvɨ yucu nu cu si Judea.
65 Sucedeu que todos os seus vizinhos ficaram possuídos de temor, e por toda a região montanhosa da Judeia foram divulgadas estas coisas.
66 Ta tandɨhɨ ñiyɨvɨ sa siñi tuhun cuan, i sica iñi ñu ta catyi ñu sihin tahan ñu: ¿Ñaa ra cua cuu lee cuan? Catyi ñu. Ta i tyindyee xaan ra Ndyoo sii ra.
66 Todos os que as ouviram guardavam-nas no coração, dizendo: Que virá a ser, pois, este menino? E a mão do Senhor estava com ele.
67 Ta i situ cuii Tatyi Ii sii ra Zacarías zutu ra. Ta i quisaha cahan ra tuhun sa saha ra Ndyoo sii ra. Ta catyi ra:
67 Zacarias, seu pai, cheio do Espírito Santo, profetizou, dizendo:
68 Cahnu xaan cuu ra Ndyoo Zutu mañi yo, ra Ndyoo cuenda maa yo hebreo vatyi i quisi ra nu ndyaa yo, ta i zacacu ra sii yo.
68 Bendito seja o Senhor, Deus de Israel, porque visitou e redimiu o seu povo,
69 Ta saha ra minoo ra cahnu sii yo; ñiyɨvɨ sii ra David muzu ra Ndyoo cua cuu sii ra, ta cua zacacu ra sii yo.
69 e nos suscitou plena e poderosa salvação na casa de Davi, seu servo,
70 Tacuan i cahan ra Ndyoo sihin ra profeta ta sa naha.
70 como prometera, desde a antiguidade, por boca dos seus santos profetas,
71 I catyi ra vatyi cua zacacu ra sii yo ndaha ra xaan iñi sii yo ta sii ra ña cuu ndyehe sii yo.
71 para nos libertar dos nossos inimigos e das mãos de todos os que nos odeiam;
72 Ta tañi sa catyi ra Ndyoo sihin ñiyɨvɨ sahnu sii yo, cua cundahvi xaan iñi ra sii yo. Ta ma naa iñi ra tuhun sa cahan ra.
72 para usar de misericórdia com os nossos pais e lembrar-se da sua santa aliança
73 Ihya cuu tuhun i catyi ra Ndyoo sihin ra Abraham siin sahnu yo.
73 e do juramento que fez a Abraão, o nosso pai,
74 I catyi ra vatyi cua zacacu ra sii yo sii ra xaan iñi sii yo, ta ma cuyuhu yo zacahnu yo sii ra Ndyoo.
74 de conceder-nos que, livres das mãos de inimigos, o adorássemos sem temor,
75 Vatyi maa ra zanduvaha xaan sii yo ityi nuu ra. Ta zandundoo xaan ra sii yo tandɨhɨ quɨvɨ cua coo yo ñuu ñiyɨvɨ ya.
75 em santidade e justiça perante ele, todos os nossos dias.
76 Ta i cahan ra Zacarías sa cuenda ra Ndyoo ta catyi ra sihin lee cuan:
76 Tu, menino, serás chamado profeta do Altíssimo, porque precederás o Senhor, preparando-lhe os caminhos,
77 Ta cua zacoton sii ñiyɨvɨ vatyi cua zandasi ra Ndyoo cuatyi ñu, ta cua zacacu ra sii ñu.
77 para dar ao seu povo conhecimento da salvação, no redimi-lo dos seus pecados,
78 Vatyi cuñi xaan ra Ndyoo sii yo. Ta cundahvi iñi ra sii yo, ta zaquisi ra sii minoo ra cua tyindyee sii yo. Tañi minoo ñúhu ñicandyi cua cuu ra.
78 graças à entranhável misericórdia de nosso Deus, pela qual nos visitará o sol nascente das alturas,
79 Vatyi sihin sa zañaha ra sii ñiyɨvɨ, natava ra sii ñu iyo nu ñaa sa cuenda cuatyi ñu. Yuhu ñu vatyi iyo ñu nu ñaa, ta cua cuu cuii ñu. Zoco cua zañaha ra sii ñu yozo caa cua quɨhvɨ ñu ityi vaha.
79 para alumiar os que jazem nas trevas e na sombra da morte, e dirigir os nossos pés pelo caminho da paz.
80 Ta ra luhlu cuan, i sahnu ra, ta i ndundyee ra sihin Tatyi Ii. Ta i sicoo ra minoo nu ityi xaan. Ta zɨquɨ cuee ca zañaha ra sii ra sii ñiyɨvɨ hebreo, ta i quisaha cahan ra sihin ñu.
80 O menino crescia e se fortalecia em espírito. E viveu nos desertos até ao dia em que havia de manifestar-se a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.