Mateus 27
Gandja na Mbɨa (MDM) vs BKJ
1 Kɵkpɨ́ má bhɵ, ndʉ ongbengbe odimandɵ hana di ne obhelesɨ okpála gba omaYuda adje lɨo me o méne lele pɨ me o bhɵlɵ Yesu-o.
1 E, chegando a manhã, todos os principais sacerdotes e os anciãos do povo tomaram conselho contra Jesus, para o matarem.
2 U agbigbite anɨ, u anʉ ne anɨ, u atsia aha anɨ pɨ guvelenele Pɨlatɵ.
2 E eles maniatando-o, levaram-no e o entregaram a Pôncio Pilatos, o governador.
3 Abhomʉ-o, Yuda, kpála ɨnde apʉ Yesu-o au lɨe me u akodho ’ngʉ́ gba anɨ-e me anɨ kpi bha makpi-e, anɨ adje lɨkabhu lɨ bua e naali. Anɨ atsia anʉ nagie lɨ́ falanga ndjɨkpa bata-a pɨ ongbengbe odimandɵ di ne obhelesɨ okpála.
3 Então Judas, o que o traíra, vendo que ele fora condenado, arrependeu-se e devolveu as trinta moedas de prata aos principais sacerdotes e anciãos,
4 Do anɨ pɨ uo de-e: «Ma amene siti ’ngʉ́, anga ma apʉ kpála ɨnde ɨ tʉ ’ngʉ́ de-e pɨ yi me u bhɵlɵ anɨ!» Engʉ́ bini, u agie pɨ anɨ me: «Naaya bhʉ́bhʉ́ ne nɨ? A ko naamʉ ’ngʉ́!»
4 dizendo: Eu pequei, traindo o sangue inocente. E eles disseram: O que é isso para nós? Vê tu isto.
5 Abhomʉ-o, Yuda abala lɨ́ falanga kuto bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ne nakoto bini. Anɨ atsia anʉ nagɨ ngʉlʉ e.
5 E ele lançou as moedas de prata no templo, e partindo, foi enforcar-se.
6 Ongbengbe odimandɵ-o aha tɨa-o. U atsia apa me: «Lɨ́lɨ gba nɨ́-e zɨba de me nɨ́ o tɨa ɨnde-e bhʉ́ ká tɨa na ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a de, anga a ko tɨa ɨnde u asia e lɨ ngʉte kpála.»
6 E os principais sacerdotes, tomando as moedas de prata, disseram: Não é lícito colocá-las no tesouro, porque são preço de sangue.
7 Pɨta u adje lɨo lɨe, u atsia akala ne tɨa bhomʉ-o edyɨ gba kpála bini ɨnde apopo lʉsa ngʉbula me u dʉ azɨ ogomago bhʉ́bhʉ́.
7 E, tomando conselho, compraram com elas o campo de um oleiro, para sepultura dos estrangeiros.
8 Kaka-a, u ngaɨ ’lɨ edyɨ ango-o nakolo pɨ nakɨ me: «Edyɨ ɨnde u akala e ne tɨa na ngʉte kpála.»
8 Por isso aquele campo tem sido chamado de O Campo de Sangue, até ao dia de hoje.
9 Abhomʉ-o, engʉ́ nanɨ lɨ polofeta Djelemi apa e atsia amene lɨe. Anɨ apa nanɨ me:
9 Então cumpriu-se o que foi dito pelo profeta Jeremias, Dizendo: Eles tomaram as trinta moedas de prata, preço do que foi avaliado, que os filhos de Israel avaliaram,
10 U atsia akala ne di edyɨ gba bhʉlʉ napo lʉsa.
10 e deram-nas pelo campo do oleiro, assim como me ordenou o Senhor.
11 Nedhɨnga u akolo ne Yesu lɨe kala guvelenele Pɨlatɵ-o, anɨ ayi anɨ me: «Ngamʉ-o, mʉ ne ’ngbé ngámá gba omaYuda-a?» Yesu agie me: «Mo opa ngamʉ.»
11 E Jesus ficou em pé diante do governador; e o governador lhe perguntou, dizendo: És tu o REI DOS JUDEUS? E disse-lhe Jesus: Tu o dizes.
12 Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ di ne obhelesɨ okpála gba omaYuda adʉ apa ’ngʉ́ lɨ anɨ sisiti. La-a, anɨ gie ’ngʉ́ tété de.
12 E ele quando acusado pelos principais sacerdotes e pelos anciãos, nada respondeu.
13 Pɨlatɵ atsia ayi anɨ me: «Mʉ dje engʉ́ ɨnde u ngapa e lɨ kʉte mʉ bhomʉ-o dɨ?»
13 Disse-lhe então Pilatos: Não ouves quantas coisas testificam contra ti?
14 Engʉ́ bini, Yesu gie engʉ́ bini pɨ anɨ tété de. Abhomʉ-o, Pɨlatɵ atsia angamba naali.
14 E ele não respondeu uma palavra sequer, de modo que o governador se admirou muito.
15 Bhʉ́ ndʉ Pasɨka hana, guvelenele dʉ nanɨ natse ’kpa lɨ bhʉlʉ ’kpʉ́ bini, bhende lɨ bhiti okpála adʉ akʉnda me anɨ tse ’kpa lɨe-o.
15 Ora, o governador costumava soltar um preso durante a festa, quem eles escolhessem.
16 A abhaka me ’ngbé bhʉlʉ ’kpʉ́ bini ɨnde adʉ ’lɨ e me Balabasɨ nde bhʉ́ tɨkpʉ.
16 E eles tinham então um preso famoso, chamado Barrabás.
17 Pɨlatɵ atsia ayi bhiti okpála ɨnde apo bhʉ́la o me: «Yi akʉnda me ma tse ’kpa lɨ da pɨ yi-e? Ne me ma tse ’kpa lɨ Yesu Balabasɨ, ne me ma tse ’kpa lɨ Yesu ɨnde u aɨ e me Masɨya-a ?»
17 Portanto, estando eles reunidos, Pilatos disse-lhes: Qual quereis que eu vos solte? Barrabás, ou Jesus, chamado Cristo?
18 Pɨlatɵ yi mo-o padhá de. Anɨ ayi mo-o, anga anɨ adʉ ambɨla ndjɨndjɨ me u apʉ Yesu pɨ nɨ anga u adʉ adje siti bua lɨ anɨ.
18 Pois ele sabia que por inveja o haviam entregado.
19 Nedhɨnga lɨ Pɨlatɵ adʉ lɨe pɨ́ kiti nakodho ’ngʉ́-o, wala anɨ atima kpála bini pɨ anɨ ne tobhɨla me: «Mo olɨ́ bhʉ́ ’ngʉ́ gba ngbili kpála bhomʉ-o de, anga sukpe na nakɨ ɨnde-e, ma aloto siti loto lɨ ’ngʉ́ gba anɨ-o.»
19 E, estando ele assentado no tribunal, sua esposa mandou-lhe dizer: Não te envolvas na questão desse justo, porque eu muito sofri hoje em sonho por causa dele.
20 Ongbengbe odimandɵ, di ne obhelesɨ okpála gba omaYuda ato bhʉ́ ’ndjɨ bhiti okpála me u yo ka Pɨlatɵ me anɨ tse ’kpa lɨ Balabasɨ, amba anɨ ka kpadjɨ me u bhɵlɵ Yesu. Okpála atsia amene bhadi moko.
20 Mas os principais sacerdotes e os anciãos persuadiram à multidão a pedir Barrabás, e para Jesus ser morto.
21 Pɨlatɵ atsia apa pɨ uo me: «Ma atsé ’kpa lɨ bhʉlʉ ’kpʉ́ bini pɨ yi matse. Bhʉ́ ká Yesu ne Balabasɨ-e, yi akʉnda me ma tse ’kpa lɨ da pɨ yi-e?» U agie me: «Balabasɨ!»
21 O governador lhes respondeu, dizendo: Qual desses dois quereis vós que eu solte? E eles disseram: Barrabás.
22 Pɨlatɵ ayi uo me: «Ma mene la ngʉ́ Yesu ɨnde u aɨ e me Masɨya pɨ?» Do uo de-e: «Gɨ anɨ lɨ kulusi!»
22 Pilatos disse-lhes: O que então eu farei com Jesus, que se chama Cristo? Eles todos disseram: Seja crucificado.
23 Pɨlatɵ atsia ayi uo me: «Anɨ amene la mangua siti ’ngʉ́ dho?» Engʉ́ bini, u atsia adʉ asʉsʉla matá kpekpeke me: «Gɨ anɨ lɨ kulusi!»
23 E o governador lhes perguntou: Por quê? Que mal ele fez? Mas eles clamaram ainda mais, dizendo: Seja crucificado.
24 Lɨ Pɨlatɵ au lɨe me angu nɨ kolo de-e, di ne me tolo ngakolo kpekpeke-e, anɨ aha engu, anɨ atsia avʉlʉ ’kpa e kala bhiti okpála ne napa me: «Ngama-a, ma bhʉ́ ta nakpi gba kpála ɨnde-e ade! A ko naayi ’ngʉ́.»
24 Vendo Pilatos que nada conseguia, mas antes que um tumulto fora criado, tomando água, lavou suas mãos diante da multidão, dizendo: Eu sou inocente do sangue desta pessoa justa. Vede vós.
25 Ndʉ okpála hana agie me: «A ayo me ngʉte anɨ tuko pɨ́ ’ndjɨ ya ne ongɨsɨ gba ya-o!»
25 E, respondendo todo o povo, disse: O seu sangue seja sobre nós e sobre nossos filhos.
26 Abhomʉ-o, anɨ atse ’kpa lɨ Balabasɨ pɨ uo. Anɨ aha lɨ́lɨ me u bhɨ Yesu ne fimbo. Anɨ atsia aha anɨ pɨ uo me u gɨ anɨ lɨ kulusi.
26 Então lhes soltou Barrabás; e, tendo açoitado Jesus, entregou-o para ser crucificado.
27 Abhomʉ-o, osʉdha gba guvelenele anʉ ne Yesu bhʉ́ mbadhasʉ gba o dengo ’tɨ gba guvelenele-o. Ndʉ osʉdha hana atsia apo bhʉ́la o de anɨ.
27 Então os soldados do governador levaram Jesus ao pretório, reuniram junto a ele o batalhão de soldados.
28 U agbe bongo lɨ anɨ, u atsia ato koti na mbembe lɨ anɨ mʉgɨto me a ko ngámá.
28 E, despindo-o, vestiram-lhe um manto escarlate.
29 U agala ’he na kilikili lɨ kʉte yá ndula na eti, u atsia ato bhʉ́ ’ndjɨ anɨ. U ato mbamba sa ’kpa anɨ na kokpa, u atsia atʉtʉ lɨpʉkʉ o kuto kala anɨ. U adʉ amʉ anɨ ne napa me: «’Ngbé ngámá gba omaYuda, mʉ oo!»
29 E eles, trançaram uma coroa de espinhos, a colocaram sobre a sua cabeça, e em sua mão direita uma cana; e, ajoelhando diante dele, o zombavam, dizendo: Salve, Rei dos judeus!
30 U adʉ aku ngʉsʉ lɨ anɨ, u aha mbamba-a, u atsia adʉ asʉ ’ndjɨ anɨ ne di.
30 E, cuspindo nele, tomaram-lhe a cana, e batiam-lhe na cabeça.
31 U andjia namʉ anɨ lɨe, u agbe koti u de ato e lɨ anɨ-o, u atsia ato matá bongo gba anɨ-e lɨ anɨ. Pɨpɨta-a, u atsia anʉ ne anɨ ngʉ́ nagɨ anɨ lɨ kulusi.
31 E, depois de o terem zombado, tomaram-lhe o manto, e puseram-lhe as suas próprias vestes e o levaram para crucificá-lo.
32 Osʉdha akoto ne Yesu bhʉ́ gʉdhʉ-o. U adʉ akoto lɨe, u akɵ lɨo ne kpála bini na kʉtɨ na Silene, adʉ ’lɨ anɨ me Simo. Osʉdha aholo anɨ ne kpéke me anɨ bɨ kulusi gba Yesu-o.
32 E saindo, eles encontraram um homem cireneu, chamado Simão, a quem obrigaram a levar a sua cruz.
33 Lɨ u akolo lɨe lɨ bɨlɨ ɨnde u aɨ e me Gologota-a, ɨnde akʉnda napa me «Bɨlɨ na pelege ’ndjɨ-e»,
33 E, eles chegando a um lugar chamado Gólgota, que quer dizer: lugar da caveira,
34 osʉdha aha vino ɨnde u amata e ne ’he na sʉsʉ-o pɨ anɨ. Anɨ ale lɨe, anɨ tsia kʉnda nandjɨndjɨ de.
34 eles deram-lhe para beber vinagre misturado com fel; mas ele, provando-o, não quis beber.
35 Osʉdha-a agɨ Yesu lɨ kulusi. Pɨta u agɨ anɨ lɨe lɨ kulusi-e, u agʉ gbanda ngʉ́ obongo gba anɨ-o. U atsia agbogbo bhʉsʉ o tété.
35 E eles o crucificaram, e repartiram as suas vestes, lançando a sorte; para que pudesse se cumprir o que foi dito pelo profeta: Eles repartiram entre si as minhas vestes, e sobre a minha túnica lançaram a sorte.
36 Pɨpɨta-a, u atsia adʉlʉ kuto oo ngʉ́ nalila anɨ.
36 E, sentando-se, o guardavam ali.
37 U ao nanɨ abhʉ́lá pɨ́ ’ndjɨ anɨ balʉa ɨnde asuno ta nagɨ anɨ lɨ kulusi-o. U aye nanɨ balʉa ango-o me: «A ɨnde-e Yesu, ’ngbé ngámá gba omaYuda-o.»
37 E puseram-lhe por cima da cabeça a sua acusação escrita: ESTE É JESUS, O REI DOS JUDEUS.
38 U atsia agɨ osisiti obhʉlʉ ’zi bhisi lɨ okulusi de anɨ: bini lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na kokpa, koko lɨ kulusi gba e lɨ pá ’kpa anɨ na galɨ.
38 E foram crucificados com ele dois ladrões, um à direita, e outro à esquerda.
39 Okpála ɨnde adʉ akodho ’kpɨ́-e, adʉ asobho Yesu ne nako ’ndjɨ o.
39 E os que passavam insultavam ele, sacudindo a sua cabeça,
40 U adʉ apa pɨ anɨ me: «Ngamʉ, bhʉlʉ nagʉgʉmʉ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ne nayiyiki bhʉ́ ’kpɨ́ bata-a, kobho lɨmʉ ngamʉ makpe! Ɨ dʉ me mʉ nde ne ndɨlɨ gba Ebhe-e, kɵ lɨ kulusi-e kuto.»
40 e dizendo: Tu que destróis o templo, e em três dias o reedificas, salva-te a ti mesmo. Se tu és o Filho de Deus, desce da cruz.
41 Ongbengbe odimandɵ, omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje bhʉ́ dabɨlɨ bini ne obhelesɨ okpála, adʉ bhadi amʉ anɨ moko. U adʉ apa me:
41 De igual modo também os principais sacerdotes zombando com os escribas, e anciãos, diziam:
42 «Anɨ akobho okpála koko. Ka nɨ anɨ tɨ da nakobho lɨe lɨe ngae makpe dɨ-e, ngaanɨ ɨnde ’ngbé ngámá gba omaƗsalaele-e? Anɨ kɵ nga kuto lɨ kulusi mbɨa ɨnde, amba ya bhuka anɨ!
42 A outros salvou; a si mesmo não pode salvar. Se és o Rei de Israel, desça agora da cruz, e nós acreditaremos nele.
43 Anɨ ao nabhuka gba e bhʉ́ Ebhe. A ayo me Ebhe kobho anɨ mbɨa ɨnde, ɨ dʉ me Ebhe nde akʉnda anɨ na paká-o, anga anɨ apa me nɨ ne Ndɨlɨ gba Ebhe!»
43 Ele confiou em Deus; liberta-o agora, se ele quiser, pois ele disse: Eu sou o Filho de Deus.
44 Abana osisiti obhʉlʉ ’zi ɨnde u agɨ o lɨ kulusi lɨngo Yesu-o, u adʉ bhadi asobho anɨ moko.
44 E também os ladrões, que foram crucificados com ele lançaram o mesmo insulto.
45 Abhomʉ-o, nayie tulukpe akolo bhʉ́ saa na bata pɨta tulukpe-e, biti agba pɨ́la doto libhomu.
45 E desde a hora sexta houve trevas sobre toda a terra, até a hora nona.
46 Bhʉ́ saa na bata pɨta tulukpe-e, Yesu asʉla kpekpeke me: «Eli, Eli, lema sabakatanɨ?» A akʉnda napa me: «Ebhe gba ma, Ebhe gba ma, mo oo ka ma ka nɨ?»
46 E cerca da hora nona bradou Jesus em alta voz, dizendo: Eli, Eli, lamá sabactâni (isto é, meu Deus, meu Deus, por que tu me abandonaste?).
47 Bini bini bhʉ́ ká okpála ɨnde adʉ oo adje anɨ lɨe, u atsia adʉ apa me: «Anɨ ngaɨ Elɨya!»
47 Alguns dos que estavam ali, ouvindo isso, diziam: Este homem chama por Elias.
48 Ma ’li ma-e, sʉka osʉdha-a agu holo. Anɨ anʉ aha epondje, anɨ ato bhʉ́ kpongadha pandɨ. Anɨ atsia ato lɨ ’ndjɨ mbamba, anɨ aha pɨ Yesu me anɨ ndjɨndjɨ.
48 E logo um deles correu, tomou uma esponja, e embebeu-a em vinagre, e, pondo-a em uma cana, dava-lhe de beber.
49 Engʉ́ bini, okoko apa pɨ anɨ me: «Djedjeke, nɨ́ u nga ne me Elɨya ngago nakobho anɨ!»
49 Os outros disseram: Deixa, vejamos se Elias vem salvá-lo.
50 Yesu atsia asʉla matá kpekpeke, anɨ atsia andala ’kpa lɨ bua e.
50 Jesus, novamente bradando em alta voz, rendeu o espírito.
51 Me-e, ’ngbé ’kpá bongo ɨnde adʉ abuku ’bhɵ tɨna ’tɨ na bubu bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-a asidha bhʉsʉ e bhisi má tsʉe nayie abhʉ́lá, akolo akuto. Doto adyɨkɨ, ongbengbe teme atsia aʉʉpa.
51 E eis que o véu do templo se rasgou em dois, de alto a baixo; e tremeu a terra, e fenderam-se as rochas;
52 Abhomʉ-o, olata-a ada bhʉsʉ o, bhiti omabhuka ɨnde amu nanɨ-e atsia azuku.
52 e os sepulcros se abriram, e muitos corpos de santos que dormiam foram ressuscitados;
53 U aze bhʉ́ olata gba o-o. Pɨta lɨ Yesu azuku lɨe, u atsia agbida bhʉ́ Yelusalema, gʉdhʉ na bubu-o. Okpála bhelé atsia au uo.
53 e, saindo dos sepulcros, depois da sua ressurreição, entraram na cidade santa, e apareceram a muitos.
54 Ngámá gba osʉdha na Loma bhʉ́ dabɨlɨ ne osʉdha gba e ɨnde adʉ alila Yesu nedhɨnga anɨ adʉ lɨe lɨ kulusi-e au engʉ́ ɨnde akodho ’kpɨ́ ne nadyɨkɨ ka doto-o. Abhomʉ-o, u adje tsʉlʉ naali. U atsia apa me: «Kpála ɨnde-e bha ndjʉ nako ne Ndɨlɨ gba Ebhe na paká!»
54 Ora, o centurião e os que com ele guardavam a Jesus, vendo o terremoto e as coisas que haviam sucedido, tiveram grande temor, e disseram: Verdadeiramente este era o Filho de Deus.
55 Olɨsɨ bhelé adʉ lɨ bɨlɨ bhomʉ-o. U adʉ atsia ’ngʉ́ bhomʉ-o mbo tsutsu. Olɨsɨ ango-o ayie nanɨ ne Yesu bhʉ́ Galilaya, nakolo makolo bhʉ́ Yelusalema ngʉ́ nateteke anɨ.
55 E estavam ali muitas mulheres, olhando de longe, que tinham seguido Jesus desde a Galileia para o servir.
56 Bhʉ́ ká uo, a adʉ nanɨ Malɨa , kpála na gʉdhʉ na Magadala, Malɨa ’hi Djakɨ ne Djodjefʉ , a la di-e ’hi ongɨsɨ gba Djebedayo-o.
56 Entre as quais estavam Maria Madalena, e Maria, mãe de Tiago e de José, e a mãe dos filhos de Zebedeu.
57 A akolo lɨe tagolo-o, bhʉlʉ tɨa bini ago. A adʉ kpála na gʉdhʉ na Alɨmatayo. A adʉ ’lɨ anɨ me Djodjefʉ . Kpála ango-o dʉ di nanɨ mʉkpata gba Yesu.
57 Ao anoitecer, veio um homem rico de Arimateia, chamado José, que também era discípulo de Jesus.
58 Anɨ anʉ abhaka guvelenele Pɨlatɵ, anɨ atsia ayo kuo Yesu ka anɨ. Pɨlatɵ atsia aha lɨ́lɨ me u ha pɨ anɨ haha.
58 E ele foi a Pilatos e pediu o corpo de Jesus. Então Pilatos mandou que o corpo lhe fosse entregue.
59 Abhomʉ-o, Djodjefʉ aha kuo Yesu, anɨ agagala ne daladeli na mbɨa ɨnde anɨ akala e bhʉ́ kpéke mase.
59 E José, tomando o corpo, envolveu-o em pano limpo de linho,
60 Anɨ anʉ ato bhʉ́ lata na mbɨa ɨnde anɨ aleke nanɨ e pɨ e makpe bhʉ́ teme-o. Pɨpɨta-a, anɨ awawala ’ngbé teme bini lɨ bhɵbhɵ ngʉ́ nanini, anɨ atsia atapa.
60 e o deitou no seu próprio túmulo novo, que havia esculpido em rocha; e, rodando uma grande pedra para a porta do sepulcro, partiu.
61 Nedhɨnga bhomʉ-o, Malɨa, kpála na gʉdhʉ na Magadala ne Malɨa bhe koko adʉlʉ kuto bhʉ́la lata-o.
61 E estavam ali Maria Madalena e a outra Maria, assentadas defronte do sepulcro.
62 Lɨ ekpɨ́ aseke lɨe, a akʉnda napa me bhʉ́ ekpɨ́ naguo gba omaYuda-a , ongbengbe odimandɵ di ne omʉFalisai anʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini agba Pɨlatɵ.
62 No dia seguinte, que seguiu o dia da preparação, reuniram-se os principais sacerdotes e os fariseus perante Pilatos,
63 U atsia apa pɨ anɨ me: «Ngámá, ’ndjɨ ya ago mbɨa ɨnde-e lɨ engʉ́ lɨ bhʉlʉ eu bhomʉ-o apa nako e nedhɨnga anɨ adʉ lɨe ʉʉ-o me pɨta ’kpɨ́ bata nɨ zúku-o.
63 dizendo: Senhor, lembramo-nos de que aquele enganador, quando ainda vivo, disse: Depois de três dias eu vou ressuscitar.
64 Kaka-a, a ayo me ha lɨ́lɨ me u lila lata anɨ nakolo bhʉ́ ’kpɨ́ na bata. Padhá de, anga ɨ dʉ mo-o de, omʉkpata gba anɨ-e tɨ da nago nazi kuo anɨ. U tsia pá pɨ okpála me anɨ azuku. Lɨ okpála dje la ɨbili mo-o, eu bhende-e né la ɨbili da bhende anɨ apa nako e kalanʉ-o mane.»
64 Ordena, portanto, que o sepulcro seja protegido até ao terceiro dia, para não suceder que, vindo os discípulos à noite, o furtem e digam ao povo: Ele está ressuscitado dentre os mortos; e assim o último erro será pior do que o primeiro.
65 Pɨlatɵ atsia apa pɨ uo me: «Yi ha osʉdha-a haha. Yi nʉ ne uo, amba u lila lata-a maka yi au lɨe ndjɨndjɨ-o.»
65 Disse-lhes Pilatos: Tendes a guarda; Ide e protegei o máximo possível.
66 U atsia anʉ naleke lele nalila lata-o. U ayele bhɵbhɵ ne teme, u atsia ao osʉdha ngʉ́ nalilila.
66 Assim eles foram, e tornaram o sepulcro seguro, selando a pedra, e deixando ali a guarda.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.