Mateus 26
mbu (MBU) vs VC
1 Lang Yesu malǝna banggi aɓwana amǝnia yì acau kat ka, pǝlǝa ne alaggana male ama,
1 — ausente —
2 <<Wu sǝlǝna ama ueo nongŋo ɓari sǝ Lamsan Yàlîmurû nǝ̀ tite. Aɓalǝ amǝno yì apwari mala Lamsan ngga sǝ ɓeɓwa nǝ̀ nggá mak Muna mala Ɓwa, a bu aɓi-mǝbura, sǝ à nǝ̀ nggá gbàllì a nggun-gangndǝi.>>
2 Ye know that after two days the passover takes place, and the Son of man is delivered up to be crucified.
3 A bàkú mǝno ka agbani pǝris andǝ aɓwana-mǝgule mala amǝ Yahudi yi rambǝa a palta mala pǝris mǝgule mana à tunǝki ama Kayafas ka,
3 Then the chief priests and the elders of the people were gathered together to the palace of the high priest who was called Caiaphas,
4 sǝ à kurkunarǝia ama à nǝ̀ bwal Yesu a sǝmbǝrǝa à nǝ̀ wal-luí.
4 and took counsel together in order that they might seize Jesus by subtlety and kill him;
5 Pǝlǝa à nea rǝia ama, <<Ɓǝ̀ sǝm ká pak gìr man a pwari Lamsan Yàlîmurû ɗang, ɓǝ̀ sǝm pa anggo ka aɓwana nǝ̀ loasǝ munǝo a la.>>
5 but they said, Not in the feast, that there be not a tumult among the people.
6 Aɓa mǝno anggo ka Yesu na a Betani a ɓala mala mǝdakali man yì Shiman ngga.
6 — ausente —
7 Dumǝna aban lili, pǝlǝa ɓè ɓwama yiu a baní nǝ mùrú mǝ'rǝmɓoarne, mana boale pa bǝti raka, aɓa muna-du mǝnana à ɓè nǝ ɓekǝ tali mana à tunǝki ama alabasta ka, yi solǝì Yesu a ɓamúrí.
7 a woman, having an alabaster flask of very precious ointment, came to him and poured it out upon his head as he lay at table.
8 Lang alaggana mala Yesu sǝn mǝnia yì gìr ka bumia kiɗiki, à na ama, <<Palang sǝ ɓwama man kiɗiki mùrú man ani?
8 But the disciples seeing it became indignant, saying, To what end {was} this waste?
9 Ɓoaro male ka ɓǝ́ à mangŋǝ́nì amur boalo mǝgule, sǝ boale ka à nǝ̀ pè amǝ'tǝ̀r.>>
9 for this might have been sold for much and been given to the poor.
10 Yesu sǝlǝnia cau mǝno kat pǝlǝa nea wia ama:
10 But Jesus knowing {it} said to them, Why do ye trouble the woman? for she has wrought a good work toward me.
11 Wu nda atarǝ wun wunǝ amǝ'tǝ̀r ko a ya pwari ka, sǝ mim ngga pa mǝ nǝ pa atà wun ko a ya pwari ka ɗang.
11 For ye have the poor always with you, but me ye have not always.
12 Mùrú mǝnia ɓwama man soapam a rǝàm ngga, soe ace gilǝki tsǝk luem.
12 For in pouring out this ointment on my body, she has done it for my burying.
13 Ɓafo ǝn nggǝ bangga wun, ko a ya ban aɓa ɓanza kat à nǝ̀ hamnǝ Cau Amsǝban man kam ngga, à nǝ̀ bang ce gìr mǝnia ɓwama man pe ka, ace ɗenyi nǝi.
13 Verily I say to you, Wheresoever these glad tidings may be preached in the whole world, that also which this {woman} has done shall be spoken of for a memorial of her.
14 Pǝlǝa ɓè ɓwa mwashat atà alaggana male mǝnia lum-nong-ɓari, mǝnana à tunǝki ama Yahuda Iskariyoti ka, puro wari a ban agbani pǝris
14 — ausente —
15 sǝ ɗia ama, <<Mana wu nǝ̀ eare wu nǝ̀ pam mana ɓǝ̀ ǝn pa wun Yesu a bu wun ngga?>> Pǝlǝa à ɓal boalo zǝnariya mǝsǝì lumi-tàrú sǝ à pe wi.
15 and said, What are ye willing to give me, and *I* will deliver him up to you? And they appointed to him thirty pieces of silver.
16 Lo àkǝ̀ pwari mǝno ka Yahuda kùtí a alta njar mana nǝ̀ pana Yesu nǝi a buia ka.
16 And from that time he sought a good opportunity that he might deliver him up.
17 A pwari mana à tinata pakkiɗire mala Bǝredi Mana à Tsǝki Yist raka, alaggana mala Yesu yiu a baní sǝ à ɗì ama, <<A ya ban sǝ a kǝ earce ɓǝ̀ sǝm gilǝkio girlina Lamsan Yàlîmurû?>>
17 — ausente —
18 Pǝlǝa nea wia ama, <<Wu kya ɓá nggea-là a ban ɓeɓwa nda kam, wu ne wi ama, <Malǝm ama pwari mana Ɓakuli tsǝki wi ka gbashìnà, nǝ̀ li girlina Lamsan Yàlîmurû a ɓala mo andǝ alaggana male.> >>
18 And he said, Go into the city unto such a one, and say to him, The Teacher says, My time is near, I will keep the passover in thy house with my disciples.
19 Alaggana mala Yesu o à kya pa kǝla mana banggia wia ka, à kya lam girlina Lamsan Yàlîmurû.
19 And the disciples did as Jesus had directed them, and they prepared the passover.
20 Lang adyan pwari kpana ka, yi do a ban li andǝ alaggana male lum-nong-ɓari.
20 And when the evening was come he lay down at table with the twelve.
21 À nda a ban li ka, pǝlǝa nea wia ama, <<Ɓafo ǝn nggǝ bangga wun, ɓeɓwa aɓalǝ wun nǝ̀ nggá mem.>>
21 And as they were eating he said, Verily I say to you, that one of you shall deliver me up.
22 Ɓabumia zuriki kǝ̀rkǝ́r sǝ ko yana ka tita ɗie ama, <<Mǝ nda le Mǝtalabangŋo?>>
22 And being exceedingly grieved they began to say to him, each of them, Is it *I*, Lord?
23 Yesu nǝ̀ ear ka na ama, <<Ɓwa mana oasǝ buì a kwar atàm ngga, ɓwe na nǝ̀ nggá mem ngga.
23 But he answering said, He that dips his hand with me in the dish, *he* it is who shall deliver me up.
24 Muna mala Ɓwa ka nǝ̀ wú kǝla mǝnana à gilǝì amurí ka. Sǝama caukwanban na nǝ ɓwa mana nǝ̀ mak Muna mala Ɓwa ka! Kǝpǝna mǝnia yì ɓwa ka à ɓǝli raka.>>
24 The Son of man goes indeed, according as it is written concerning him, but woe to that man by whom the Son of man is delivered up; it were good for that man if he had not been born.
25 Pǝlǝa Yahuda, mana nda nǝ̀ nggá me ka ɗì ama, <<Malǝm, Mǝ nda le?>>
25 And Judas, who delivered him up, answering said, Is it *I*, Rabbi? He says to him, *Thou* hast said.
26 À nda ban li girlina ka, Yesu twal bǝredi, pak yàwá pǝlǝa ɓwani, pè alaggana male sǝ nea wia ama, <<Wu ang, wu li; mǝnia ka nggūrǝam na.>>
26 — ausente —
27 Pǝlǝa twal kwap mala mùr anap, pak yàwá sǝ pea wia, na ama, <<Wu nu aɓalǝi, wun kat.
27 And having taken {the} cup and given thanks, he gave {it} to them, saying, Drink ye all of it.
28 Mǝnia ka nda nkílèm mala kùrcau mǝbǝshe, mǝnana à sukki ace twalban acauɓikea mala aɓwana pas ka.
28 For this is my blood, that of the {new} covenant, that shed for many for remission of sins.
29 Ən nggǝ bangga wun, pa mǝ nǝ nu mǝnia yì mùr-ɓǝlanggun anap ka ɗǝm ɗàng she a mǝno yì pwari mǝnana mǝ nǝ nuì bǝshe sǝnǝa wun a Domurǝm mala Tárrám ka.>>
29 But I say to you, that I will not at all drink henceforth of this fruit of the vine, until that day when I drink it new with you in the kingdom of my Father.
30 Lang à tuna nggyal ka, à puro à o a nkono mala anggun Olif.
30 Depois do canto dos Salmos, dirigiram-se eles para o monte das Oliveiras.
31 Lang à nda amur nkono Olif ka, Yesu pǝlǝa ne alaggana male ama, <<A ɓá dù man yalung ngga, wun kat wun nǝ̀ mǝsǝe, wun nǝ̀ ɗekiam. Mǝnia ka nda acemǝnana aɓa Malǝmce ka Ɓakuli bang ama:
31 Disse-lhes então Jesus: Esta noite serei para todos vós uma ocasião de queda; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão dispersadas {Zc 13,7}.
32 Sǝ a nzǝm lo mem a ɓembe ka, mǝ nǝ akà wun dǝmba aban ká a Galili.>>
32 Mas, depois da minha Ressurreição, eu vos precederei na Galiléia.
33 Bitǝrus eari wi ama, <<Ko ɓǝ̀ aɓwana kat ɓangŋa à ɗekio ka, mim ngga pà mǝ nǝ ɓang ɗàng.>>
33 Pedro interveio: Mesmo que sejas para todos uma ocasião de queda, para mim jamais o serás.
34 Yesu nyesǝi wi ama, <<Mǝsǝcau, ǝn nggǝ banggo, àkǝ̀ bu dù mǝnia ka, kaniama nggǔ nǝ̀ ɓua ka awu nǝ tǝmcem kusǝ tàrú.>>
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo: nesta noite mesma, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
35 Bitǝrus bang ama, <<Ko ɓǝ̀ mǝ nǝ wu sǝnǝ we ka, pà mǝ nǝ ɓinǝo ɗang.>> Sǝ acili alaggana gbal ka à bang anggo.
35 Respondeu-lhe Pedro: Mesmo que seja necessário morrer contigo, jamais te negarei! E todos os outros discípulos diziam-lhe o mesmo.
36 Pǝlǝa Yesu andǝ alaggana male o a ɓè ban mana à tunǝki ama Gefsemani ka, sǝ nea wia ama, <<Wu duk kani, mim ngga mǝ nǝ ká akanó mǝ nǝ pak hiwi.>>
36 Retirou-se Jesus com eles para um lugar chamado Getsêmani e disse-lhes: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Tunǝ Bitǝrus andǝ amuna mala Zabadi ɓari, Yohana andǝ Jemis atè, sǝ tita pak bumkiɗikea, sǝ ɓabumi zuriki.
37 E, tomando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Pǝlǝa nea wia ama, <<Bumkiɗikea mǝnana a yilǝmem ngga gul kǝ̀rkǝ́r kǝla nǝ̀ wal luem. Wu duk kani, wu dum nǝ amǝsǝ wun atàm.>>
38 Disse-lhes, então: Minha alma está triste até a morte. Ficai aqui e vigiai comigo.
39 Tùr a dǝmba bǝti ka, kya kùmsǝ nǝ ɓamǝsǝi a nzali, pak hiwi ama, <<Dâ, ɓǝ̀ awu nǝ ear ka, twàlâm mǝnia yì tanni ka. Sǝama mani ka gìr mǝnana bumo kànì ka nda, mem na ɗang.>>
39 Adiantou-se um pouco e, prostrando-se com a face por terra, assim rezou: Meu Pai, se é possível, afasta de mim este cálice! Todavia não se faça o que eu quero, mas sim o que tu queres.
40 Nyare yiu a ban alaggana male yi kumia ka à nda ntulo. Ne Bitǝrus ama, <<Pà wu nǝ̀ gandǝ do atàm nǝ mǝsǝ wun bu-pwari mwashat ɗang mbo?
40 Foi ter então com os discípulos e os encontrou dormindo. E disse a Pedro: Então não pudestes vigiar uma hora comigo...
41 Wu duk nǝ amǝsǝ wun, sǝ wu pak hiwi, ace mǝnana wu kǝa kutio aɓa kārǝkiban raka. Bangŋo ma'wun kǝ earce nǝ̀ pak gìr mǝɓoarne sǝ nggūrǝu ka pà nǝ́ rǝcandǝa ɗàng.>>
41 Vigiai e orai para que não entreis em tentação. O espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 Nyar ɗǝm o kya pak ɓaria hiwi ama, <<Dâ, ɓǝ̀ mǝnia yì tanni ka a pà nǝ́ twalami raka, she ɓǝ̀ ǝn nuni ka, kànì mò ɓǝ̀ pa.>>
42 Afastou-se pela segunda vez e orou, dizendo: Meu Pai, se não é possível que este cálice passe sem que eu o beba, faça-se a tua vontade!
43 Nyare yiu abania, yi kumia ɗǝm ngga à nda ntulo; amburmǝsǝia dǝmbǝrikina.
43 Voltou ainda e os encontrou novamente dormindo, porque seus olhos estavam pesados.
44 Pǝlǝa nyia o kya pak tàruià hiwi; ɓǝsǝlǝ kǝ cau mǝ'mwashati.
44 Deixou-os e foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Nyare yiu a ban alaggana male sǝ banggia wia ama, <<Wu nda a ntulo più aban usǝlǝo? Wu sǝni, bu-pwari yina à ndo à nǝ̀ pà Muna mala Ɓwa a bu amǝ'cauɓikea.
45 Voltou então para os seus discípulos e disse-lhes: Dormi agora e repousai! Chegou a hora: o Filho do Homem vai ser entregue nas mãos dos pecadores...
46 Wu lo, sǝm nǝ̀ umi! Ɓwa mǝnana mak Muna mala Ɓwa ka ndya kǝ yiu ka!>>
46 Levantai-vos, vamos! Aquele que me trai está perto daqui.
47 Nda ɓá nacau più, Yahuda mǝnana nda aɓalǝ alaggana male man lum-nong-ɓari ka, yi tusǝo. Yiu andǝ aɓwana pas nǝ anggea-byau andǝ agara a buia. Agbani pǝris andǝ aɓwana-mǝgule mala amǝ Yahudi nǝ̀ tasǝia.
47 Jesus ainda falava, quando veio Judas, um dos Doze, e com ele uma multidão de gente armada de espadas e cacetes, enviada pelos príncipes dos sacerdotes e pelos anciãos do povo.
48 Yì ɓwa mǝnana mé ka angŋa dǝmba kàninià wia gìr mǝnana nǝ̀ pa sǝ à nǝ̀ súrǝì ka ama, <<Ɓwa mǝnana mǝ nǝ makkìkun, mǝ nǝ kùrrì ka, ɓwe na, wu bwali.>>
48 O traidor combinara com eles este sinal: Aquele que eu beijar, é ele. Prendei-o!
49 Yahuda gya yi kútí kporong a ban Yesu, ne wi ama, <<Malǝm, ǝn nggǝ makkòkun.>> Pǝlǝa yi mǝn abui kùr Yesu zǝp.
49 Aproximou-se imediatamente de Jesus e disse: Salve, Mestre. E beijou-o.
50 Yesu banggi wi ama, <<Ɓiam, pàk gìr mǝnana yinǝ we ka.>>
50 Disse-lhe Jesus: É, então, para isso que vens aqui? Em seguida, adiantaram-se eles e lançaram mão em Jesus para prendê-lo.
51 Anggo ka, ɓeɓwa aɓalǝ aɓwana mǝnana atà Yesu ka, kwetǝ nggeabyau male kwarǝna ɓè guro mala pǝris mǝgule nǝi, kasǝ mburkiri kpat.
51 Mas um dos companheiros de Jesus desembainhou a espada e feriu um servo do sumo sacerdote, decepando-lhe a orelha.
52 Yesu ne wi ama, <<Nyesǝ nggeabyau mò oasǝi a ndè, acemǝnana ɓwa kat mana kǝ munǝ nǝ nggeabyau ka, nǝ nggeabyau sǝ à nǝ̀ wali.
52 Jesus, no entanto, lhe disse: Embainha tua espada, porque todos aqueles que usarem da espada, pela espada morrerão.
53 Wu kǝ sǝni kǝla pà mǝ nǝ gandǝ zǝmbi Tárrám, sǝ nǝ̀ tasǝam amǝturonjar pas àkǝ̀ dyadyan à nǝ̀ yia munǝo acem re?
53 Crês tu que não posso invocar meu Pai e ele não me enviaria imediatamente mais de doze legiões de anjos?
54 Sǝ ɓǝ̀ ǝn pa anggo ka, lang sǝ cau mǝnana Malǝmce mala Ɓakuli bangŋi ama nǝ̀ pa ana ka nǝ̀ lùmsǝo?>>
54 Mas como se cumpririam então as Escrituras, segundo as quais é preciso que seja assim?
55 Yesu ne ɓwabundǝa mǝnana yiua bwale ka ama, <<Wu yiu nǝ anggea-byau andǝ agara ace bwalam kǝla mǝ nda mǝyàl-nzongcau? Ko aya pwari ka ǝn nggǝ do aɓa Ndàmǝgule mala Ɓakuli aban kanigir, sǝ wu bwalam ɗang.
55 Depois, voltando-se para a turba, falou: Saístes armados de espadas e porretes para prender-me, como se eu fosse um malfeitor. Entretanto, todos os dias estava eu sentado entre vós ensinando no templo e não me prendestes.
56 Sǝ mǝnia kat ka pâ ace lùmsǝ cau mǝnana amǝ'ɓangnǝa mala Ɓakuli gilǝa a Malǝmce male ka.>>
56 Mas tudo isto aconteceu porque era necessário que se cumprissem os oráculos dos profetas. Então os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Aɓwana mǝno à bwal Yesu ka à um nǝi a ban pǝris mǝgule, yì Kayafas. Akanó sǝ amǝkani Nggurcau mala Musa andǝ aɓwana-mǝgule yi dapia.
57 Os que haviam prendido Jesus levaram-no à casa do sumo sacerdote Caifás, onde estavam reunidos os escribas e os anciãos do povo.
58 Bitǝrus ka kpata Yesu a nzǝ́mò kuko aban ká a ɓala mala Pǝris Mǝgule. Yi kutio sǝ do atà amǝ'yálban nǝ̀ sǝn gìr mana à nǝ̀ pakki Yesu ka.
58 Pedro seguia-o de longe, até o pátio do sumo sacerdote. Entrou e sentou-se junto aos criados para ver como terminaria aquilo.
59 Yia agbani pǝris andǝ acili aɓwana-mǝgule ka à ndarǝ alte à nǝ̀ kum cau nyir amur Yesu mǝnana à nǝ̀ kùmô à nǝ̀ wal-luí nǝi ka,
59 Enquanto isso, os príncipes dos sacerdotes e todo o conselho procuravam um falso testemunho contra Jesus, a fim de o levarem à morte.
60 sǝ kat andǝ mani ama aɓwana pas puro à banggi acau nyir amurí ka, à kum ko mwashat ɗang.
60 Mas não o conseguiram, embora se apresentassem muitas falsas testemunhas.
61 À na ama, <<Mǝnia yì ɓwa ka bang ama yì ka, nǝ̀ gandǝ arki Ndàmǝgule mala Ɓakuli sǝ nǝ̀ nyare nǝ̀ ɓè aɓa nongŋo tàrú.>>
61 Por fim, apresentaram-se duas testemunhas, que disseram: Este homem disse: Posso destruir o templo de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Pǝris mǝgule pǝlǝa lo cam nǝ came sǝ ne Yesu ama, <<A panǝ cau mǝnana awu nǝ bang amur mǝno yì cau ka re? Mana nda ɓá mǝnia yì cau à kǝ ne a muro ka?>>
62 Levantou-se o sumo sacerdote e lhe perguntou: Nada tens a responder ao que essa gente depõe contra ti?
63 Yesu duk kúni più.
63 Jesus, no entanto, permanecia calado. Disse-lhe o sumo sacerdote: Por Deus vivo, conjuro-te que nos digas se és o Cristo, o Filho de Deus?
64 Yesu eare ama, <<E, kǝ nda a bang ngga, sǝ ǝn nggǝ bangga wun kat,
64 Jesus respondeu: Sim. Além disso, eu vos declaro que vereis doravante o Filho do Homem sentar-se à direita do Todo-poderoso, e voltar sobre as nuvens do céu.
65 Kara Pǝris mǝgule bwal daura male sannì sǝ na ama, <<Nyesǝna ɓamúrì kǝla Ɓakuli! Ya cau nani sǝm alkiyite amurí nǝ̀ kútí mǝnia? Wu ongŋǝna cau ɓǝsǝki Ɓakuli mǝnana pur a kúni ka.
65 A estas palavras, o sumo sacerdote rasgou suas vestes, exclamando: Que necessidade temos ainda de testemunhas? Acabastes de ouvir a blasfêmia!
66 Mana nda ɗenyicau ma'wun?>>
66 Qual o vosso parecer? Eles responderam: Merece a morte!
67 Pǝlǝa à tàkki ntāra a ɓamǝsǝi sǝ à tulki nǝ abuia. Aɓea ɓwana ka à kwaki a takiri
67 Cuspiram-lhe então na face, bateram-lhe com os punhos e deram-lhe tapas,
68 sǝ à na ama, <<Bangga sǝm, we Kǝrǝsti, yana nda ɓwa mǝnana walo ka?>>
68 dizendo: Adivinha, ó Cristo: quem te bateu?
69 Anggo ka Bitǝrus nda nǝ́ nza aban do aɓa palta. Ɓè muna-ɓwama mǝtúró-ɓala yiu a baní, ne wi ama, <<We gbal ka wu nda tarǝ wun wunǝ Yesu, Ɓwa Galili.>>
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado no pátio. Aproximou-se dele uma das servas, dizendo: Também tu estavas com Jesus, o Galileu.
70 Sǝ Bitǝrus ka makgìr a ɓadǝmbǝ aɓwana kat ama, <<Awo, ǝn súrǝ̀ gir mǝnana a banggiyi cau amurí ka ɗàng.>>
70 Mas ele negou publicamente, nestes termos: Não sei o que dizes.
71 Pǝlǝa puro a kun palta. Ɓè muna-ɓwama ɗàng sǝni pǝlǝa ne aɓwana mǝnana a baní ka ama, <<Ɓwa man ɗiɗyal ka nda atà Yesu Ɓwa Nazarat.>>
71 Dirigia-se ele para a porta, a fim de sair, quando outra criada o viu e disse aos que lá estavam: Este homem também estava com Jesus de Nazaré.
72 Bitǝrus nyare makgìr ɗǝm nǝ kána ama: <<Awo, ǝn súrǝ̀ ɓwe mǝno ɗang!>>
72 Pedro, pela segunda vez, negou com juramento: Eu nem conheço tal homem.
73 Zuku ka aɓwana mǝno à nda ban came a banì ka à sungŋo a ban Bitǝrus sǝ à ne wi ama, <<Mǝsǝcau, we ka a nda aɓalǝia, acemǝnana lasǝo lǝmdǝ ama a nda ɓwa Galili.>>
73 Pouco depois, os que ali estavam aproximaram-se de Pedro e disseram: Sim, tu és daqueles; teu modo de falar te dá a conhecer.
74 Pǝlǝa Bitǝrus kángìr sǝ na ama, <<Ɓǝ̀ Ɓakuli ɓǝ̀ kiɗikiam mǝnana ɓǝà na ama ǝn súrǝ̀ mǝnia yì ɓwa ka!>>
74 Pedro então começou a fazer imprecações, jurando que nem sequer conhecia tal homem. E, neste momento, cantou o galo.
75 Nda ɓalǝ Bitǝrus kasǝa arǝ cau mǝnana Yesu banggi wi ka ama, <<Kaniama nggǔ nǝ ɓua ka, a nǝ na kusǝ tàrú ama a súrǝàm ɗàng.>> Pǝlǝa puro a nza kya ɓua, ɓuà mǝkwanbanì.
75 Pedro recordou-se do que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, negar-me-ás três vezes. E saindo, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.