Lucas 1
mbu (MBU) vs AAI
1 Aɓwana pas twalî ɓamuria à nǝ̀ gilǝ cau amur agir mǝnana Ɓakuli pea aɓalǝ sǝm ngga.
1 Are Theophilus,
2 Cau mǝnana à gilǝ ka nda kǝ̀ mǝnana à oe a kún aɓwana mǝnana à sǝn agirnì nǝ mǝsǝia a nggea dǝmbe, sǝ à hamnǝ cê ka.
2 Abisa hikikirum i sabuw iyab iti sawar matar matah yan hi’itin hio hinonowar i hikirum, naatu sabuw iyab iti tur isan hibow hibibinan i hio hinowar hikirum.
3 Ace mani ka, we Ɓwamǝgule Tiyofulus, ǝn bǝl atǝ́r acê pepe, sǝ ǝn sǝni ka ɓoaro ɓǝ̀ ǝn gilǝo wia kǝla mǝnana à kwaɗi rǝia ka.
3 Isan imih Theophilus o i gewas maiyow, ayu iti sawar himamatar isan kiruminamih anot, imih sawar no aneika anutitiy, sabuw ai babatiyih hai an abow gewas, naatu akubaitutur o isa iti a kikirum,
4 Ən pak mǝnia ka ace mǝnana wu súrǝ̀ mǝsǝcau mala agir mǝnana à kanio ka.
4 saise o boro inaso’ob sawar iti etei o hibi’obaiyi i turobe.
5 A do'nza mala Hirǝdus, murǝm mala bu-nzali Yahudi ka, ɓè pǝris nakam lùllǝì ama Zakariya a buì mala Abija. Māmí ka lùllǝì ama Alisabatu; yì gbal ka nda a tàu mala Haruna.
5 Judea wanawanan Herod bi’aiwob ana maramaim, firis wabin Zechariah i Abaijah ana kou’ay wanawanan ma firis ana bowabow bowabow, naatu aawan Elizabeth ana tufuw an i Aaron ana rara’ane na tufuw.
6 Yia kǝm ngga amǝ'ɓealɓoarna na aɓadǝm Ɓakuli. À kǝ kpata anzongcau andǝ angguracau mala Mǝtalabangŋo, à eare ama à nǝ̀ ɓwarkio a kǝɓè ɗàng.
6 Iti orot aawan hairi God matanamaim hai yawas i gewasin, God ana ofafar naatu ana tur etei hibosiyasiyar hibi’ufunun.
7 Sǝ yia ka ko à pànǝ muna ɗang, acemǝnana Alisabatu ka nkombi na, sǝ yia kǝm ngga à ena.
7 Baise hairi natunatuh en hima hin hiregah hibabine, anayabin Elizabeth i a’arin.
8 A ɓè pwari mwashat Zakariya nda ban pak túró male mala Pǝris aɓadǝm Ɓakuli, aɓalǝ anonggio mǝnana tàu malea ndanǝ túró ka.
8 Veya ta Jerusalem Tafaror Bar gagamin wanawanan firis ana bowabow isan matan fufur tebowabow na’atube, Zechariah ibo ana veya na tit Tafaror Bar wanawanan ana bowabow isan run.
9 A kàné mala kúncau mala túró pǝris ka, Zakariya nda ɓwa mana twalban kpa amurí nǝ̀ kutio aɓa Ndàmǝgule mala Ɓakuli nǝ̀ pisǝ muku-gìr mala loasǝ yele mǝ'rǝmɓoarne, ace paɓoro aban Ɓakuli ka.
9 Firis hai binanakwaramaim eo na’atube, gem kakafiyin tafanamaim fi’ufiu afunin isan hibi’arow Zechariah wabin tit, basit na Regah ana Tafaror Bar wanawanan run.
10 Lang pwari loasǝ yele mǝ'rǝmɓoarne ace paɓoro aban Ɓakuli kārǝ́na ka, ɓwapǝndǝa ramba a nza aban pak hiwi.
10 Naatu Tafaror Bar wanawanan fi’ufiu Zechariah ea’afun ana veya’amaim, sabuw etei i bar ufunane hibat hiyoyoyoban.
11 Mǝturonjar mala Ɓakuli yi pusǝrǝi a baní, cam nǝ bù-mǝlì mala gyangŋan mala myang-loasǝ-yele mǝ'rǝmɓoarne.
11 Regah ana tounamatar, gem kakafiyin tainin asukwafune fi’ufiu ea’afunimaim tit irerereb bat.
12 Lang Zakariya loasǝ mǝsǝì sǝni ka, ɓangciu pakki wi, yàl hǝrkit.
12 Zechariah tounamatar tit batabat itin yan hamu iwa’an ana bir ra’at,
13 Pǝlǝa mǝturonjar ne wi ama:
13 baise tounamatar eo, “Zechariah men inabir! God a yoyoban nowar. O aaw Elizabeth boro yan namatar naatu nataub kek orot nayai o wabin John iniwab.
14 Bumo nǝ̀ pwasǝo, a nǝ dum nǝ banɓoarnado, sǝ aɓwana pas ka bumia nǝ̀ pakkiɗire ace ɓǝle.
14 Nati kek orot natutufuw ana veya o ya wanawanan boro yasisir kawasa awan nakaratan, na’atube sabuw moumurih maiyow auman boro hiniyasisir,
15 Mǝnia yì muna ka, nǝ̀ duk ɓwamǝgule a ɓadǝm Mǝtalabangŋo. Ɓǝ̀ kǝa nu mba ko ɓè kǝgìr mǝnana nǝ̀ walban ngga ɗàng. Yì ka, nǝ̀ lùmsǝ nǝ Bangŋo mala Ɓakuli, a bum ngge.
15 anayabin Regah matanamaim i boro orot gagamin ta. Iti kek wine o harew fokarih men natom, naatu God Anunin Kakafiyin boro niwanasum auman nama’ama natufuw.
16 Nǝ̀ tsǝk amǝ Isǝrayila pas à nǝ̀ nyare aban Mǝtalabangŋo Ɓakuli malea.
16 I boro Israel sabuw maumurih na’in nabow hinamatabir maiye Regah hai God isan.
17 Nǝ̀ akì Mǝtalabangŋo dǝmba, nǝ̀ pak túró aɓa bangŋo andǝ rǝcandǝa, ulang mala Iliya mǝɓangnǝa mala Ɓakuli. Nǝ̀ yinǝ dotarǝu mala atárrú andǝ amunia. Nǝ̀ nyesǝ amǝ'mgbikiru ɓǝà kum sǝlǝe mala amǝ ɓealɓoarna, ace tsǝk aɓwana ɓǝà gilǝrǝia ace yiu mala Mǝtalabangŋo.>>
17 Naatu God ana dinab orot Elijah ana fair baib na’atube boro nab Regah aunan ni’iyon nan, kek tamahinah bairi dogoroh nikitabir hinan hinita’imon maiye; sabuw baifanasairayah dogoroh nikitabir hinan mutufor ma ana not gewasin hinab, naatu Regah ana sabuw nabobunabuna’ih.”
18 Pǝlǝa Zakariya ɗì mǝturonjar ama, <<Lang sǝ mǝ nǝ sǝlǝ ama gìr mǝnana a bang ngga anggo sǝ nǝ̀ pa? Acemǝnana mim ngga ǝn ena, sǝ māmám gbal ka ena.>>
18 Zechariah tounamatar iu, “Iti i boro mi’itube anitumatum? Anayabin ayu i ai regah, naatu aawau auman ibabine sawar.”
19 Mǝturonjar eari wi ama, <<Mǝ nda Jibǝrayilu mǝnana camgiyi a ɓadǝm Ɓakuli ka. Ɓakuli tasǝam ɓǝ̀ ǝn yi banggo mǝnia yì cau mǝɓoarne ka.
19 Tounamatar iya’afut eo, “Ayu i Gabriel God nanamaim abatabat, imih ayu iyafaru o airit oisan tur gewasin abai ana o a tur ao’owen,
20 Sǝ ado ka, acemǝnana a earnǝ cau mem raka, mǝnana nǝ̀ yia duk mǝsǝcau a pwari male ka, kuno girna; a pà wu nǝ nacau ɗàng, she pwari mǝnana amǝnia yì agir dumǝna mǝsǝia ka.>>
20 baise ayu au tur men itumitum, imih o boro mena nabit, inama nanan sawar mataramih ao ana veya’amaim namatar, abisa ao’omatan nan niturobe.”
21 Anggo ka, ɓwapǝndǝa nda arǝ kundǝ Zakariya, à kǝ ndali, lang sǝ banì sauwa anggo kǝ̀rkǝ́r aɓa Ndàmǝgule mala Ɓakuli.
21 Nati ana maramaim sabuw ufunane hima’am hai kasiy ra’at, Zechariah manin maiyow Tafaror Bar wanawanan ma’am isan.
22 Lang purna ka, gandǝ nea wia cau ɗàng. Kara à sǝlǝ ama sǝnǝna gìr aɓa bangŋo, aɓa Ndàmǝgule mala Ɓakuli. Acemǝnana camarǝ lǝmdǝkia wia cau nǝ bui, sǝ ko gandǝ mǝn kúni na kǝ cau ɗàng.
22 Naatu Zechariah Tafaror Barene titit ana mar, tur oisan menan bit, sabuw nati’imaim hi’itin hiso’ob ina’inan ta isan matar, naatu tur o isan menan bit umanamaim imanuman bairi hio.
23 Lang anonggio mala túró mala Zakariya malǝna ka, pǝlǝa nyare a ɓala.
23 Zechariah ana bowabow Tafaror Bar wanawanan sasawar ufunamaim matabir maiye na ana bar tit.
24 Anzǝm man ngga māmí Alisabatu kum muna a bumi. Zongŋo tongno ko sǝn nza ɗàng, kǝ na ama,
24 Nati ufunamaim a wan Elizabeth yan matar, sumar etei umatroun na’atube baremaim nutanub ma.
25 <<Mǝtalabangŋo nǝ̀ pakkam mǝnia ka. Aɓalǝ anonggio man ngga lǝ́mdǝ́nàm ɓwamuru male, sǝ twalǝ́nàmban kǝsǝkya aɓalǝ aɓwana.>>
25 Elizabeth eo, “Regah bounabo ibaisu au biya’ohow, orot babin matahimaim etei’imak bosair.”
26 Aɓa tongno-nong-mwashatia zongŋo mala kum muna-bum mala Alisabatu ka, Ɓakuli túr mǝturonjar Jibǝrayilu a ɓè là aɓa nzali Galili mǝnana à tunǝki ama, Nazarat ka.
26 Elizabeth ana sumar umatroun ta’imon ana maramaim God ana tounamatar Gabriel iyafar in Galilee wanawananamaim bar merar ta wabin Nazareth imaim tit.
27 Turi nǝ cau aban ɓè nsari lùllǝì ama Maryamu, mǝnana ɓeɓwa lùllǝì ama Yisǝfu, Mǝkà Dauda pur amurí nǝ̀ ali ka.
27 Nati’imaim babitai ta biyan numin Joseph, aiwob orot David ana agir ta i ana rum hiomatan ma’ama biyan tit, babitai wabin Mary.
28 Mǝturonjar kutia bani ne wi ama, <<Ɓǝ̀ rǝo pwalo! We mǝnana a ndanǝ ɓwamuru mala Ɓakuli ka, Mǝtalabangŋo na to.>>
28 Tounamatar na babitai biyan tit eo, “Tufuw isa nama! Regah o isa i yan ebaib kwanekwan, naatu baigegewasin o ebit.”
29 Mǝnia yì cau mǝturonjar ne ka, pè Maryamu ɗenyicau kǝ̀rkǝ́r, kara kutia ndali ama, ya ulang makkun nda man.
29 Mary iti tur nonowar ana veya biyababan na’atube bai naatu ana kasiy ra’at iti merarayow ana’an isan.
30 Pǝlǝa mǝturonjar ne wi ama, <<Maryamu, ɓangciu ɓǝ̀ kǝa pakko ɗàng, a kumǝna earmúrú aban Ɓakuli.
30 Baise tounamatar eo “Mary, men inabirumih, anayabin God o isa ebiyasisir gagamin maiyow.
31 Awu nǝ kum muna a bumo, a nǝ ɓǝl muna-ɓwabura, sǝ a nǝ tsǝki wi lullǝu ama Yesu.
31 O boro ya namatar inatoub kek orot inayai, naatu wabin Jesu iniwab.
32 Nǝ̀ duk ɓwamǝgule, sǝ à nǝ̀ tunǝi ama Muna mala Ɓakuli mana Karban nǝ Gulo kat ka. Mǝtalabangŋo Ɓakuli nǝ̀ pe wi buno-murǝm mala kè Dauda.
32 I boro orot gagamin naatu God auyomtoro’ot Natun narouw nao, naatu Regah God boro aiwob nitin, marasika ana’agir David bitin na’atube.
33 Nǝ̀ duk gbani amur amǝ Isǝrayila tàtǝ́k, sǝ domurǝm male ka masǝlǝate pà kàm ɗàng.>>
33 Naatu Jacob ana rara’ane i boro ni’aiwob wanatowan, naatu ana aiwob i boro nama wanatowan, wanatowan ana yomanin en.”
34 Pǝlǝa Maryamu ne mǝturonjar ama, <<Lang sǝ mǝnia ka nǝ̀ pǎ, yi mǝnana mǝ nda nsari, ǝn súrǝ̀ ɓwabura raka?>>
34 Mary tounamatar isan eo, “Ayu i biyau numin. Iti i boro mi’itube namatar?”
35 Mǝturonjar eari wi ama, <<Bangŋo mala Ɓakuli nǝ̀ sulǝo amuro. Rǝcandǝa mala Ɓakuli mana Karban nǝ Gulo kat ka, nǝ̀ yia zuppi amuro, sǝ Muna Mǝfele mǝnana a nǝ ɓǝli ka, à nǝ̀ tunǝi ama, Muna mala Ɓakuli.
35 Tounamatar iya’afut eo, “Anun kakafiyin boro niwani, naatu God ana fair boro natarsumi, imih iti kek Kakafiyin natutufuw i boro God Natun hinarouw hinao.
36 Nggearǝ ɓǝla mô Alisabatu ka, ndanǝ muna a bumi aɓa ě male. Yì mǝnana nkombi na ka, gongŋǝna nǝ azongŋo tongno-nong-mwashat.
36 Naatu o tura Elizabeth sabuw a’arin hirouw hio baise boun babine tafan yan matar ana sumar umatroun ta’imon sawar.
37 Kǝgìr pà kàm mǝnana Ɓakuli pa nǝ̀ pè raka.>>
37 Anayabin God isan sawar etei’imak i men ta fokarinamih.”
38 Maryamu eari wi ama, <<Mǝ nda guro mala Mǝtalabangŋo. Ɓǝ̀ ce do kǝla mǝnana a na ka.>> Mǝturonjar pǝlǝa o ɗeki.
38 Mary eo, “Ayu i Regah ana akir wairafin, abis isou kuo na’atube namatar.” Naatu tounamatar Mary itumar tit.
39 Anzǝm anonggio bǝti ka Maryamu lo tsuk-tsuk aban o a ɓè là a bu-nzali múr ankono mala nzali Yahudi.
39 Nati ana veya’amaim, Mary matan kabiy bobuna ra’iy yen in Judah wanawananamaim oyaw na’atune bar merar gagamin ta imaim tit,
40 Kya kutio a ɓala mala Zakariya, pǝlǝa makki Alisabatu kun.
40 Zechariah ana bar wanawanan run Elizabeth ana merar yi. Mary Elizabeth ana merar eyiy|alt="Mary greeting Elizabeth" src="CN01609b.tif" size="col" loc="Luk 1.40" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="1.40"
41 Lang Alisabatu ok makkun mala Maryamu ka, muna mǝnana a bumi ka yàl hǝrkit, sǝ Alisabatu lùmsǝ nǝ Bangŋo Mǝfele.
41 Elizabeth Mary ana merarayow nonowar ana maramaim, yan wanawanan kek inu’in ia’ayob, nati’imaim Anun Kakafiyin Elizabeth iwan
42 Sǝ loasǝ gi kǝ̀rkǝ́r, banɓoarnado tsǝì na ama:
42 fanan aumetawat eo, “God ana baigegewasin o ebit baibin etei tafahimaim, naatu ya wanawanan a ub auman God ebigegewasin!
43 Lang sǝ múrɓoarna mem yipàm anggo, yi mǝnana nggeau mala Mǝtalem yiu a banam ngga?
43 Aisim sawar gagamin na’in iti na’atube isou matar, au Regah hinah na ebinanawanu?
44 Lang ǝn ok makkun mô ka, muna mǝnana a bumam ngga yàl nǝ banɓoarnado.
44 O a merarayow anonowar ana mar, kek yau wanawanan inu’in yasisir auman ia’ayob.
45 A ndanǝ tsǝkbu mala Ɓakuli, ace eare mǝnana a ear ama, cau mala Mǝtalabangŋo a bano ka, nǝ̀ yia lumsǝo.>>
45 O a baitumatumamaim baigegewasin ibai, God eo’omatani boro nan turobe namatar!”
46 Maryamu na ama:
46 Mary eo,
47 sǝ ɓabumam kǝ pak
47 Naatu yau wanawanan yasisir awan karatan,
48 acemǝnana yì ka,
48 Anayabin i ana akir wairafin wabin men gagamin baise nuh, imih boun ebubusuruf sabuw etei boro ayu baigegewasinayan hinarouw hinao.
49 Acemǝnana Ɓakuli mana
49 Anayabin sawar gagamih God Fairin ayu isou sinaf.
50 Kǝ lǝmdǝ mǝsǝswatǝr
50 I ana kabeber i aunan etuwatuw, sabuw hitufuw tema’am,
51 Pangŋǝna atúró mǝgulke nǝ murbui,
51 God umanamaim sawar fairih sinaf,
52 Yi sulǝna amurǝma amur
52 Aiwob fairih hai ura ma’ama’amaim bow yara’iyih,
53 Amǝ'nzala ka ɗǝmsǝnia
53 Sabuw aa himomorob, sawar gewasihimaim ituwih,
54 Bwalǝni guro male Isǝrayila kàm,
54 Ana omatanen ata a’agir eo’omatanih i kaif,
55 kǝla mǝnana pàcau aban aká sǝm,
55 Abraham nuh kakabibir na’atube,
56 Maryamu do atà Alisabatu zongŋo tàrú, nda sǝ nyarǝna umna a là ka.
56 Mary sumar etei tounu na’atube Elizabeth hairi hima, imaibo matabir maiye na ana bar tit.
57 Lang pwari gbáshí muna mala Alisabatu kārǝ́na ka, yi ɓǝl muna-ɓwabura.
57 Elizabeth ana toub isan veya na tit, naatu toub ana kek orot yai.
58 Aɓi amǝkunɓala, andǝ aɓǝla ok ama, Mǝtalabangŋo lǝmdǝni Alisabatu ɓwamuru mǝgule, ɓǝlna muna ka, à yì bwalì wi pàk banɓoarnado.
58 Tain tuwan naatu ana ofonah, God ana baigegewasin gagamin na’in Elizabeth bitin ana tur hinowar hina ana merar hiyi bairi hiyasisir.
59 A tongno-nong-tàruià nongŋo ka, à yiu ace kasǝî muna ɓate. À earce ama à nǝ̀ tsǝki wi lullǝ tárrí Zakariya.
59 Naatu fur ta’imon ufunamaim, kek ana’ar mo’on afuwin wabin baiwabin isan tain tuwan etei hina. Tain tuwan hikokok kek wabin i boro Zechariah, tamah wabinamaim hitiwabimih hio,
60 Sǝ nggè kasǝa ama, <<Awo, ɓǝà tunǝi ama, Yohana.>>
60 baise hinah eo, “En! Kek wabin i boro John taniwab.”
61 Sǝ à ne wi ama, <<Kǝɓwa pà kàm aɓalǝ aɓǝla ma'wun nǝ mǝna yì lullǝu ka ɗàng.>>
61 Sabuw hio, “O taituwa wabih men ta nati na’atube ema’ama boro kek wabin nati taniwab.”
62 Pǝlǝa à ne tár muna cau nǝ bu, ɓǝ̀ na koya lullǝu na nǝ̀ tunǝna muna nǝi.
62 Basit umahimaim kek tamah isan himan wabin menatan kokok baiwabin isan hibatiy.
63 Sǝ zǝmba ama, ɓǝà yinǝi wi nǝ kpamgbang gilǝgir. Koyan ngga ndali, mǝnana gilǝ ama <<Lùllǝì nda Yohana>> ka.
63 Zechariah eo fef hibai hina hitin imaim kirum eo, “Kek wabin i John.” Sabuw etei hifofofor men kafaita.
64 Anggo ka, kara kún Zakariya mǝnna, lasǝi panzǝa, pǝlǝa tita nacau, kǝ ɓwangsǝki Ɓakuli.
64 Nati ana veya’amaim Zechariah menan bit ma’am menan kerer busuruf tur eo, God bora’ara’ah.
65 Amǝkunɓala kat ka múrià kàrria. Sǝ aɓwana mǝnana arǝ alá a bu-nzali múr ankono mala nzali Yahudi ka, à camarǝ naki cau mala amǝnia yì agir ka.
65 Taintuwan etei awah hae’e hai baifofofor ra’at, baise abisa himamatar ana tur tasasar tit tafaram Judea wanawanan sabuw etei hinowar.
66 Ɓwa mǝnana kat ok ce ka, ndali sǝ ɗiban a ɗenyicau male ama, <<Mǝnia yì muna ka, nǝ̀ yia duk ya ulangni nani? Acemǝnana bu Ɓakuli na muri.>>
66 Sabuw etei iti sawar matar ana tur hinonowar isan hai kasiy ra’at taiyuwih hibabatiyih hio, “Iti kek narara’at ana itinin i boro mi’itube?” Anayabin Regah uman i iti kek biyanamaim ma’am.
67 Zakariya, yì tár Yohana ka lùmsǝ nǝ Bangŋo Mǝfele. Pǝlǝa ɓangnǝa, bangcau mala Ɓakuli, ama:
67 John tamah Zechariah Anun Kakafiyin targabuw, God ana ewamaim tabor eo.
68 Nokiban ngga dumǝna
68 “Regah tanabora’ara’ah, Israel sabuw hai God, anayabin i ana sabuw baiyawasih isan natit,
69 Yi pa sǝm Mǝ'amsǝban
69 Baiyawasenayan fairin anababatun David ana rara’ane enan,
70 Pè kǝla mǝnana bang
70 marasika ana dinab wanawanahimaim eo’omatanih na’atube.
71 Pe anggo ace mǝnana
71 boun it boro ata kamabiy sabuw umahine, naatu sabuw fairih tibifa’ifa’it umahine niyawasit.
72 Pàk mǝnia ka ace lǝmdǝì
72 Ana obaibasit kakafiyin bimatar imaim nuh ata a’agir kabeber itih,
73 — ausente —
73 naatu iti obaibasit i marasika God ata agir Abraham eomatan,
74 — ausente —
74 imih boun it ata kamabiy sabuw umahine baiyawasit isan natit ebiyawasit, naatu fair ebitit God isan men erebir auman tanabow,
75 aɓa do mǝfele
75 God matanamaim tanakakaf naatu tanayasairit ata ef mutufurinamaim tanakwafir wanatowan, wanatowan.
76 Sǝ we munem ngga,
76 Naatu o ayu natu, o boro God auyomtoro’ot ana dinabumih inamatar, Regah aunan ini’iyon inan ana ef inayabuna,
77 ace pe aɓwana male
77 ana sabuw yawas isan inakubuna hai tur ina’owen bowabow kakafih hinihamiyen God hai kakafih nanotawiyen yawas hinab.
78 Ace mǝsǝswatǝr andǝ
78 Anayabin ata God, i ana manaw kabeber wairafin, i wanawananamaim marakaw marane boro nakusisiar nare,
79 ace pà tǎlaban aban
79 sabuw iyab guguminamaim tema’am naatu murumurubih hai youninamaim tema’am tafatamaim namarakaw, at narumutufur nanawiyit tanatit tufuw ana efamaim tanaremor.”
80 Muna, yì Yohana ka, camarǝ gulo sǝ dumnǝ rǝcandǝa aɓa bangŋo. Do male ka nda aɓa pǝɗanban a njenza, kya bwal a pwari pusǝrǝi aban amǝ Isǝrayila.
80 Kek biyan naatu ayubin hairi ana fofonin ra’at yen orot matar, naatu run in arar yan imaim ma ana fair bai, imaibo tit ana bowabow Israel sabuw etei nahimaim busuruf bow.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.