Lucas 6

Tupana Ehay Satere Mawe Pusupuo (MAVNT) vs NVI

NVI Nova Versão Internacional

¹ Mi'i hawyi yt i'atupotpap i hap e'at pe Iesui awati ypia puo tokosap towyria'in nywo. Mi'i hap tote iwyria'in ho'opik ta'yn awati ta'atukoka'at no hawyi ta'atu'u ra'yn.

¹ Certo sábado, enquanto Jesus passava pelas lavouras de cereal, seus discípulos começaram a colher e a debulhar espigas com as mãos, comendo os grãos.

² Mi'i pote nagnia ehay enoi haria te'ero'e i'atuepe — Kat poteĩ eweho'opik awati yt aipotpap i hap e'at pe i'atu'e. Mi'i tã ti yt naku i aiwo'onãpin hawe i'atu'e.

² Alguns fariseus perguntaram: "Por que vocês estão fazendo o que não é permitido no sábado? "

³ Mi'i tã ti i'atu'e pote Iesui to'e — Yt eweikuap i aikotã sa'awy'ite morekuat Tawi tunug tesy'at hawyi e. I'ewyte towywuaria tesurara'in i'atuesy'at hawyi hap e.

³ Jesus lhes respondeu: "Vocês nunca leram o que fez Davi, quando ele e seus companheiros estavam com fome?

⁴ Teke Tupana mõtypot hawe hawyi tutu'u mekewat man wakuat Tupana kapiat pa'i mi'u wuat yn mekewat man yt naku i miit re'en ne'i mi'u wo e miwan me wen ma'ato morekuat Tawi i'u hesy'at kahato hawyi. I'ewyte toimõ'ẽ mekewat man tesurara'in me. Ma'ato miwan me waku pa'i mi'u wuat yn wo rakat man tutu'u tesurara'in wywo. Yt naku i irania'in mi'u e miwan me wen.

⁴ Ele entrou na casa de Deus e, tomando os pães da Presença, comeu o que apenas aos sacerdotes era permitido comer, e os deu também aos seus companheiros".

⁵ Pyno Tupana tipo'oro ra'yn ehowawi Wuat'i Miit'in Yke'et e hap het rakat e. Mi'i Miit toĩne'en Tupana Mipo'oro Wuat'i Miit'in Akag wo e. Mi'i pote waku ahenoi ehepe uheywyt'in uheinyt'in kat som waku watunug kat som yt naku i watunug Tupana mõtypot hap e'at pe e Iesui tuwepiat.

⁵ E então lhes disse: "O Filho do homem é Senhor do sábado".

⁶ Mi'i hawyi wẽtup yt motpap i hap e'at piat turan teke ra'yn Iesui Tupana mõtypot hawe miit'in atumu'e hamo. Mi'i hap tote wẽtup ok ipo sese kawiat ipo kag mot'i rakat toĩne'en.

⁶ Noutro sábado, ele entrou na sinagoga e começou a ensinar; estava ali um homem cuja mão direita era atrofiada.

⁷ Mi'i hawyi Miit'in mu'e haria itotiaria wãi'e hap miwan miat moherep haria te'ero'e to'ope — Waku wateha'at kahato Iesui kape sio ipotpap mesup yt aipotpap i hap e'at pe sio yt sio toimoehãite mekewat ipo kĩ'ã rakat sio yt i'atu'e to'ope. Ipotpap Iesui pote waku wato'e wuat'i ehamo — Yt naku i rakat meiẽ Iesui wato'e i'atu'e.

⁷ Os fariseus e os mestres da lei estavam procurando um motivo para acusar Jesus; por isso o observavam atentamente, para ver se ele iria curá-lo no sábado.

⁸ Ma'ato toma'at teran hap i'atuwanẽtup hawiat Iesui tikuap ta'yn tuwekaipyi hawyi toikaykay ra'yn ipo kĩ'ã rakat tuwewawi wuat'i ehamo hawyi to'e — Uhyt eriot ro meikowo waku meiũpe y'am me ereĩne'en wuat'i miit'in py'asetpe wuat'i miit'in ehamo e ipo kĩ'ã rakat pe. Ipoĩ'ãm na'yn hawyi hewyry miit'in py'asetpuo.

⁸ Mas Jesus sabia o que eles estavam pensando e disse ao homem da mão atrofiada: "Levante-se e venha para o meio". Ele se levantou e foi.

⁹ Mi'i hawyi Iesui apo'e irania'in me — Kat som to'e miwan me Tupana mõtypot hap e'at ete e. Aikotã watunug mesuwat e'at pe sio wakuap watunug sio yt nakuap i watunug sio miit'in ky'e hap sio miit'in auka hap kat som to'e miwan me hap watunug e mi'i hap ete apo'e itotiaria pe.

⁹ Jesus lhes disse: "Eu lhes pergunto: o que é permitido fazer no sábado: o bem ou o mal, salvar a vida ou destruí-la? "

¹⁰ Mi'i hawyi yt ta'atuwesat kuap i. Mi'i hawyi Iesui teha'at kahato itotiaria ewawi mot'i hawyi to'e ipo kĩ'ã rakat pe — Uiwy e erepotorok to meikowo e. Mi'i hawyi ipo kĩ'ã rakat tuwepotorok ta'yn hawyi waku ra'yn ipo.

¹⁰ Então, olhou para todos os que estavam à sua volta e disse ao homem: "Estenda a mão". Ele a estendeu, e ela foi restaurada.

¹¹ Mi'i pote wãi'e hap enoi haria i'atupy'ahak kahato ra'yn Iesui ete. Mi'i hawyi te'ero'e to'ope — Aikotã aru wati'akit watimohit mesuwat Iesui i'atu'e ta'atupy'ahak popuo.

¹¹ Mas eles ficaram furiosos e começaram a discutir entre si o que poderiam fazer contra Jesus.

¹² Mi'i hawyi Iesui toto yity'ok kape Tupana wywuat to'oehay hamo. Mi'i hawyi wãtym ka'ap ihay Tupana wywo yity'ok tote.

¹² Num daqueles dias, Jesus saiu para o monte a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.

¹³ Ihot'ok hawyi toi'atukaykay ra'yn temiit'in sem tuwewawi. Mi'iria kaipyi 12 ok takaria toi'atu'airo topotpo'ororia 12 ok takaria wo.

¹³ Ao amanhecer, chamou seus discípulos e escolheu doze deles, a quem também designou como apóstolos:

¹⁴ Sa'awy'i Simãu toi'airo topotpo'oro wo tehay moherep hamo. Mi'i hawyi het tutum pakup i PETERU e Simãu me het pakup ta'yn. Mi'i hawyi Peteru ywyt ÃTERE toi'airo tomipo'oro wo tehay moherep hamo. Mi'i hawyi TIAKU toi'airo temiit sese wo tehay moherep hamo. Mi'i hawyi IUWÃU toi'airo tomiit sese wo tehay moherep hamo. Mi'i hawyi WIRIPI toikaykay tuwewawi temiit sese wo tehay moherep hamo. Mi'i hawyi PATURUMEU toi'airo topotmu'e sese wo tehay moherep hamo.

¹⁴ Simão, a quem deu o nome de Pedro; seu irmão André; Tiago; João; Filipe; Bartolomeu;

¹⁵ Mi'i hawyi MATEU toi'aro topotmu'e sese wo tehay moherep hamo. Mi'i hawyi TUME toi'airo tomipo'oro sese wo tehay moherep hamo. Mi'i hawyi wẽtup ok TIAKU mekewat Auweu sa'yru toi'airo tomipo'oro wo tehay moherep hamo. I'ewyte wẽtup ok SIMÃU toi'airo topotpo'oro wo tehay moherep hamo. Mekewat sa'awy'iwuat surara powyro hat tetama piaria wanĩkaptia sytpok hamo rakat — Uhetama Kana'a po'og wakuat torania kai e hat.

¹⁵ Mateus; Tomé; Tiago, filho de Alfeu; Simão, chamado zelote;

¹⁶ Mi'i hawyi IUTA mekewat Tiaku sa'yru toi'airo temiit sese wo tehay moherep hamo. Mi'i hawyi wẽtup IUTA toi'airo temiit no tehay moherep hamo mekewat Ikarioti sa'yru. Mi'i miit yt naku i ma'ato Iesui ma'at hanuat ne'i topyhu'at. Mi'i hawyi toran na'yn 12 ok takaria tehay moherep hanuaria wo toi'atu'airo.

¹⁶ Judas, filho de Tiago; e Judas Iscariotes, que veio a ser o traidor.

¹⁷ Iesui ti'atu'airo 12 ok takaria temiit'in topotpo'ororia wo miit'in mu'e hamuat hawyi ipot'apyk yity'ok kaipyi yi hot kape tomi'airoria wywo. Mi'i hawyi yt put'okto'e yi hot piat i te turan irania'in ipotmu'eria sem tipuẽti Iesui mekewat yahig note. Mi'i hawyi mekewat yahig wato tote tukupte'en Iesui kat haria aikopepyi aikopepyi tõ'ẽ. I'atu kahato miit'in itote toipuẽti yi Iuteu kaipywiaria tawa wato Ierusarẽi kaipywiaria i'ewyte y'y wato yẽpe etiat tawa Tiru kaipywiaria tawa Sitãu kaipywiaria toi'atupuẽti itote.

¹⁷ Jesus desceu com eles e parou num lugar plano. Estava ali muitos dos seus discípulos e imensa multidão procedente de toda a Judéia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom;

¹⁸ I'atu kahato miit'in itote Iesui ekatup haria. Tõ'ẽ tõ'ẽ Iesui ehay kapiat te'eruwanẽtup teran haype. I'ewyte i'ahu rakaria ta'atuehãite hap ky'ewi haria tõ'ẽ kahato Iesui kape. I'ewyte tõ'ẽ kahato ahiag ipiit piat rakaria. Mi'i haria ahiag i'atumoso'opot ko'i ma'ato Iesui ti'atusopo yne ahiag i'atupiit pyi.

¹⁸ que vieram para ouvi-lo e serem curadas de suas doenças. Os que eram perturbados por espíritos imundos ficaram curados,

¹⁹ Mi'i hawyi yne Itotiaria te'eruwehik teran Iesui ete katupono ta'atuky'esat ta'atumoehãite hap Iesui piat katupono Iesui hesaika kahato Tupana esaika hamo miit'in moehãite hamo. Mi'i pote ta'atuky'esat kahato Iesui emig ta'atupo wuat hap yne i'ahu rakaria. Ta'atuemig hawyi meremo i'atuehãite hap topyhu'at.

¹⁹ e todos procuravam tocar nele, porque dele saía poder que curava a todos.

²⁰ Mi'i hawyi Iesui teha'at topotmu'eria kape hawyi toi'atuky'e kahato hawyi to'e — Tupana mipoityro ko'i eipe uimohey haria yt hekat rakaria i eipe pytkai morekuaria Tupana etama pe eweikupte'en wuat'i e'at pe e. — Uhekatuwyria uwe uwe Tupana pe to'e — Yt uimiky'esat ok tã i te worokuap e topy'a pe mio tã e haria pe Tupana to'e — Pyno uimipoityro sese ko'i eipe katupono woroho'onug wyti aru eipe wuat'i ywania porekuaria wo mesuwarote aikotã Uito areĩne'en Morekuat no atipy pe hap ewy e Tupana tepiat — Worokuap teran e haria uimohey haria.

²⁰ Olhando para os seus discípulos, ele disse: "Bem-aventurados vocês os pobres, pois a vocês pertence o Reino de Deus.

²¹ Mi'i hawyi Iesui teha'at topotmu'eria kape hawyi toi'atuky'e kahato hawyi to'e — Tupana mipoityro ko'i eipe uimohey haria hesy'at rakaria eweikupte'en pytkai katupono uwe uwe to'e Tupana pe — Uhesy'at kahato ekuap hap ky'ewi aikotã hesy'at kahato rakaria tikat mi'u yn hap ewy — Worokat kahato En Tupana e haria pe — Aikotã ienuk kahato haria iwepit kahato haria ewy woroho'onug eiperia i'ok kahato rakaria ewy e Tupana tokuap teran haria pe e. Mi'i hawyi Iesui teha'at topotmu'eria kape hawyi toi'atuky'e kahato hawyi to'e — Tupana mipoityro ko'i eipe uimohey haria e. koitywy eweiwak eipy'a pe ma'ato mi'i hawyi Tupana mimowepit kahato rakaria eweikupte'en wuat'i e'at pe e. Ta'i uwe uwe tuwak topy'a pe irania'in satek pote ho'opot pote mi'i haria pe ti Tupana to'e — Woroho'omowepit kahato eipe katupono karãpe ehehaky'e'i hap put'ok'e ehete mi'i hap atu'u yne uipy'a pe wy aikotã irania'in ehaky'e'i hap ewetu'u yne hap ewy e Tupana mi'iria pe e Iesui topotmu'eria pe ahepe.

²¹ Bem-aventurados vocês, que agora têm fome, pois serão satisfeitos. Bem-aventurados vocês, que agora choram, pois haverão de rir.

²² Mi'i hawyi Iesui teha'at topotmu'eria kape hawyi toi'atuky'e kahato hawyi to'e — Tupana mipoityro ko'i eipe uimohey haria miit'in mikyry'i eweikupte'en mesuwe pytkai e. Uwe uwe wakuap nug motiat miit'in wo'okyry'i hamo topyhu'at mi'i haria pe ti Tupana to'e — Pywo pe ti woroho'omowepit kahato katupono atum aru ehepe uhetama atipy piat e Tupana. Pywo pe ti woroho'omowepit kahato eipe katupono aikope Uito areĩne'en Morekuat no hap tote hekat kahato rakaria wo eweikupte'en wuat'i e'at pe e.

²² Bem-aventurados serão vocês, quando os odiarem, expulsarem e insultarem, e eliminarem o nome de vocês, como sendo mau, por causa do Filho do homem.

²³ Mi'i hawyi Iesui teha'at topotmu'eria kape hawyi toi'atuky'e kahato hawyi to'e — Uwe uwe uhemiit sese wo miit'in mikyry'i hamo te'eropyhu'at miit'in misaty'i saty'i wo miit'in mimoweuka'i mi'i uhemiit pote mi'i hat pe — Pywo pe ti woromowepit po'og ni wuat'i kai e Iesui temiit'in me. — Ta'i mi'i tã hap ewy ta'atunug sa'awy'iwuaria uhehay moherep haria ete e Tupana. Mi'i tupono i'atuehay sa'ag yt pywo pe i ehete uhemiit'in eipe pote eiwemowepit ro eiwewehum hawyi waku peso'ewei'e iwepit sese rakat peso'e hap ewy katupono meiũran ti aru Tupana mimõtypot kahato haria wo eweikupte'en atipy pe are e. Ta'i atipy pe — Woromõtypot kahato eipe e Tupana aru uimohey haria potiat miit'in mikyry'i hap ko'i wo eipe pote e Iesui.

²³ "Regozijem-se nesse dia e saltem de alegria, porque grande é a recompensa de vocês no céu. Pois assim os antepassados deles trataram os profetas.

²⁴ Mi'i hawyi Iesui teha'at yt tomohey haria i pe hawyi to'e tuwak popuo — Ho'owasat kahato rakaria eiperia katupono — Uruekat kahato hap kaipyi urumowepit hap toĩne'en e haria eipe e. Yt naku i pe eiwanẽtup hap katupono eweikat at ka'ap ewepit hap ehekare'en sok mesuwarote hap kaipyi e. Ta'i mesuwarotiat ewepit kahato hap yn eweikat e. Pyno emiky'esat ewy toĩne'en eipo pe aru hap ok tã ma'ato Tupana piat eimowepit hap yt eweikat hin i e. Pywo ti rat eimipuẽti ok tã mesuwarote yn toĩne'en irane eha'up mo ma'ato atipy piat eha'up yt kat i hin i irane eweipuẽti aru e mesuwarotiat yn hekat rakaria pe.

²⁴ "Mas ai de vocês, os ricos, pois já receberam sua consolação.

²⁵ Mi'i hawyi Iesui teha'at yt tomohey haria i pe hawyi to'e tuwak popuo — Ho'owasat kahato rakaria ewy eweikupte'en mesuwarotiat mi'u yn ewei'atukat pote e. — Uru'ok kahato mi'u wo ewei'e eiwo'ope ma'ato yt ehesy'at hin i eipy'a pe Tupana kuap hap ky'ewi e. — Uru'ok kahato uruto ewei'e ma'ato meiũran aru ehesy'at kahato ra'yn wuat'i e'at pe e. Koitywy eiwepit kahato mesuwe wen ma'ato mi'i irẽ aru paa'ewei'e ehesy'at sese wuat'i e'at pe hap kaipyi e. Yt naku i kahato aru topyhu'at ehepe e. Eweiwak kahato wuat'i e'at pe ei'arot'i kahato hap aru put'ok'e e Iesui mesuwarotiat mi'u yn kat haria pe.

²⁵ Ai de vocês, que agora têm fartura, porque passarão fome. Ai de vocês, que agora riem, pois haverão de se lamentar e chorar.

²⁶ Mi'i hawyi Iesui teha'at yt tomohey haria i pe hawyi to'e tuwak popuo — Yt naku i pe aru eweikupte'en wuat'i e'at pe e. — Uruto po'og irania'in kai ewei'e yn eipy'a pe pote e. Eweikat kahato miit'in kaipyi — Waku po'og en i'atu'e hap. Eiwemõtypot hap yn eweikat irania'in kaipyi e. Mi'i pote ti aru ihaky'e'i kahato rakaria ewy eweikupte'en wuat'i e'at pe yt kat i Tupana mõtypot hap eikai pote e. Sa'awy'iwuat Tupana ehay yt pywo rakat i moherep haria heso rakaria ko'i ewy kahato eweikupte'en are e. Ta'i sa'awy'i mi'iria pe — Waku kahato eipe po'og torania kai i'atu'e wen ma'ato — Yt nakuaria i kahato ti eipe e Tupana sa'awy'i mi'iria pe e Iesui. Mi'iria ewy kahato aru to'e ehepe are e Iesui — Uruto po'og irania'in kai e haria pe.

²⁶ Ai de vocês, quando todos falarem bem de vocês, pois assim os antepassados deles trataram os falsos profetas".

²⁷ Mi'i hawyi Iesui to'e tomohey haria pe. — Uha'yru'in uhaki'yt'in e eiwanẽtup to mesup uimienoi koro kape e. Eiwewaure ka'a kahato ro mesuwat uimienoi koro kape e katupono atiky'esat kahato ewetunug kahato mesuwat ui'e hap — Waku wati'atuky'e yne yne ahewanĩkaptia ko'i e. Waku pe yn waku watukupte'en yt nakuap i nug ahetiat haria wywo e. Waku watunug waku yn yt aiky'e i haria pe e. Waku wati'atuky'e kahato yn na'yn yt aiky'e i haria e.

²⁷ "Mas eu digo a vocês que estão me ouvindo: Amem os seus inimigos, façam o bem aos que os odeiam,

²⁸ Uimohey haria e waku wati'atuewaku yn na'yn ai'atusaty'i saty'i haria e. Mi'i hawyi waku aimoso'opot haria upi wahẽtup Tupana kape yn na'yn — Eti'atuehakyera'at o uruewanĩkaptia yt aipowyro hin i haria waku wato'e Tupana pe e. I'ewyte waku wahẽtup kahato Tupana kaipyi aimoweuka'i haria upi i'atupoitynug ahiag pupiat hamo e.

²⁸ abençoem os que os amaldiçoam, orem por aqueles que os maltratam.

²⁹ Waku wati'atuky'e aima'at haria yt naku i watu'uka aiwu'uka teran haria wywo e. Karãpeĩ ahewanĩkap ahowapetek hawyi waku wato'e tope — Waku kokai i ro uhowapetek uhyt mana waku wato'e ahowapetek hat pe e. Karãpe ahewanĩkap aipohari ahe'yni ete waku watum ahesokpe ko'i tope ahewanĩkap ky'e hap moherep hamo are e.

²⁹ Se alguém lhe bater numa face, ofereça-lhe também a outra. Se alguém lhe tirar a capa, não o impeça de tirar-lhe a túnica.

³⁰ I'ewyte karãpe wẽtup ok hẽtup kat ahekat kat ahekat ahepe mi'i hat pe waku watum imiky'esat ewy e. I'ewyte karãpe ahewanĩkaptia ahero'ok ahekat ko'i mi'i hawyi yt naku i — Eterut i ro emiero'ok uhyt mana wato'e. Yt naku i aipohari ahekat etiat hat kaipyi watera'aipok e.

³⁰ Dê a todo o que lhe pedir, e se alguém tirar o que pertence a você, não lhe exija que o devolva.

³¹ Uimohey haria waku watunug wakuap torania miit'in muo e. Ta'i uiwyria'in aikotã irania'in tunug waku hap ehepe aimiky'esat ewy mi'i hap ewy o waku watunug waku hap irania'in me e. Ta'i aikotã watiky'esat irania'in miat wakuap nug ahepiat hap ok tã waku watunug mi'i waku hap ewy i'atuepe e.

³¹ Como vocês querem que os outros lhes façam, façam também vocês a eles.

³² Uiwyria'in e mesuwarotiaria tiky'e ta'atuky'e haria yn ma'ato are'e ehepe wẽtup sehay — Waku wati'atuky'e yne miit'in sio aiky'e haria sio yt aiky'e i haria e.

³² "Que mérito vocês terão, se amarem aos que os amam? Até os ‘pecadores’ amam aos que os amam.

³³ Ma'ato aiky'e haria yn wati'atuky'e pote watukupte'en yt Tupana mohey i haria mesuwarotiaria ewywuat haria ewy kahato watukupte'en katupono mi'iria ti'atuky'e ta'atuky'e haria yn e. Mi'i haria mesuwarotiaria ewy watopyhu'at iro yt po'og i mi'iria kai ahewaku hap e.

³³ E que mérito terão, se fizerem o bem àqueles que são bons para com vocês? Até os ‘pecadores’ agem assim.

³⁴ — Ta'i mesuwarotiaria yt Tupana mohey haria i timõ'ẽ kahato ta'atuekat ta'atuky'e haria kape yn e. Yt Tupana mohey hin i haria pytkai ta'atuky'e kahato ta'atuky'e haria — Etipuru ekat uhyt mana mimi ta'atuky'e hat to'e pote meremo ta'atupuru ta'atukat irania'in miẽtup hap katupono te'eruwanẽtup — Pyno meũran aru uimõ'ẽ uimipuru saipepiat po'og toterut i'atu'e te'eruwanẽtup hawe. Pyno uimohey haria eipe pote yt atiky'esat i eweimõ'ẽ irania'in miat turan eweipuru turan mi'iria wanẽtup hap ewywuat eiwanẽtup hap wywo e. Atiky'esat mio tã wato'e aipy'a pe ahekat puru hap ete — Ta'aipok pote waku ma'ato yt ta'aipok i uimipuru uimimõ'ẽ pote i'ewyte waku uhepe waku wato'e kahato aipy'a pe yt kat i ahekat ky'ewi hap wywo e Iesui ahepe.

³⁴ E que mérito terão, se emprestarem a pessoas de quem esperam devolução? Até os ‘pecadores’ emprestam a ‘pecadores’, esperando receber devolução integral.

³⁵ Pyno waku kahato watimõ'ẽ ahekat ma'ato yt naku i watimõ'ẽ ahekat mesuwarotiaria yt Tupana mohey i haria mimõ'ẽ hap ewy e. Waku watipuru ahekat wuat'i miit'in me yt kat yt naku i aiwanẽtup hap wywo i e. Waku watipuru ahekat wuat'i miit pe ta'atupuru reran mote e. Yt naku i apowato'e — Eweterut apuru uimipuru sio yt yt naku i wato'e. Waku watimõ'ẽ aikotã Tupana timõ'ẽ hap ewy are e. Ta'i aiky'e hap wywo yn toi'atumõ'ẽ ahowawi aiky'e hap wywo. I'aman tutum kahato wuat'i miit'in me i'atuko ko'i moehãite hap sio waku nug haria kape sio yt naku i nug haria kape sio tomohey hap upi sio yt tomohey i hap upi tutum i'aman i'atuko ko'i moehãite hap e. Ta'i Tupana ti'atuky'e tewanĩkaptia torania hawyi tutum at i'atuko moehãite hamo yt kat sa'up i wuat'i pe e. Pyno waku Ai'ywot Tupana ewywuat waku watimõ'ẽ ahekat are e. Ta'i waku watunug Tupana minug ewy e. Ta'i ahegyi'at kahato hap kaipyi watimõ'ẽ pote meiũran yt ta'atuerut i aimipuru i'atuepiat saipepiat ma'ato Tupana yt tiwaure hin i aima'at hap mi'i hawyi ahekat saipepiat hum ahepe aimipuru.

³⁵ Amem, porém, os seus inimigos, façam-lhes o bem e emprestem a eles, sem esperar receber nada de volta. Então, a recompensa que terão será grande e vocês serão filhos do Altíssimo, porque ele é bondoso para com os ingratos e maus.

³⁶ Uipotmu'eria eipe pote mio tã are'e ehepe — Ewei'atuky'e ro yne yne ehewanĩkaptia are e. Waku yn no ewetunug ehewanĩkaptia pe hãpyk takat yn i'atuky'e hap upi e. Ehekat ko'i kape yt eiwanẽtup at ka'ap tei'o — Kat ko'i kat ko'i aru uimipuru saipepiat uhekat ta'atuium yt ewei'e tei'o eipy'a pe e. Yt eiwanẽtup tei'o eimipuru porap hap kape are. Mi'i tã eweipuẽti eimipuru saipepiat Tupana kaipyi po'og po'og eimipuru kupitu kai e. Mi'i tã ui'e hap ewy ewetunug pote ti aru Tupana sa'yru'in Tupana saki'yt'in eipe i'atu'e mi'iria ehepiat pe e. — Tupana mẽpyt'in eipe i'atu'e ehepiat pe e. Ta'i Ai'ywot atipy piat minug ewywuat nug haria eipe i'atu'e ehepiat katupono Tupana iwese kahato yt iwese kahato i rakaria ete hap ewy waku aito iwese kahato rakaria wo watopyhu'at wuat'i miit'in ete are e. Tupana tuwemosaty'i kahato topy'a pe tewanĩkaptia satek hap e'at pe e. Waku watuwemosaty'i ahewanĩkap satek hap e'at pe e. Waku wati'atupowyro mi'iria hatek hap upi e. Pyno waku Ai'ywot Koro miit'in ky'e hat ewy watoĩne'en wuat'i miit'in ky'e hap wywo sio wakuaria sio miit yt nakuaria i are e. Wakuat yn ewetunug o wuat'i miit'in me Ai'ywot Koro minug hap ewywuat e Iesui uruepe ahepe topotmu'eria pe.

³⁶ Sejam misericordiosos, assim como o Pai de vocês é misericordioso".

³⁷ Mi'i hawyi po'og Iesui to'e ahepe — Uiwyria'in yt naku i wati'atumohit miit'in — Mekewat miit yt kan hamo i yt naku i wato'e irania'in me are e. Yt naku i wato'e aiwanẽtup hawe — Uito po'og mi'i miit kai e. I'ewyte karãpe miit'in inug sa'ag ahetiat hawyi yt naku i wahenoi irania'in me iminug sa'ag ahetiat e. Miit'in minug sa'ag ahetiat wahenoi irania'in me wẽtup ok minug sa'ag ko'i pote ti aru Tupana i'ewyte henoi eiwat eiminug yt naku i hap ko'i wuat'i miit'in ehamo aru e. Ma'ato waku waure wo watoĩne'en irania'in miat aima'at hap kai. Mi'i hap ete eweikupte'en waure wo pote Tupana i'ewyte eiminug yt naku i hap ko'i kai waure wo toĩne'en are e Iesui ahepe.

³⁷ "Não julguem, e vocês não serão julgados. Não condenem, e não serão condenados. Perdoem, e serão perdoados.

³⁸ Waku hegyi'at kahato rakaria wo watukupte'en uhekatuwyria are. Watimõ'ẽ ahekat irania'in me pote ti aru i'ewyte Tupana timõ'ẽ kahato tekat ahowawi aikotã ahegyi'at hap ok tã tutum ahepe ma'ato ahegyi'at hap wywo watum kurin kurin irania'in me pote mi'i hap ok tã ne aru Tupana tum ahepe e. Ma'ato ahegyi'at hap iwato kahato watum mote Tupana i'ewyte hum iwato kahato ahepe e. I'ewyte aimiium kurin yt ahegyi'at i pote i'ewyte Tupana tum kurin ahepe ahegyi'at hap ok tã aru tutum ahowawi e. Waho'oium kurin pote Tupana ho'oium kurin ahowawi e Iesui.

³⁸ Dêem, e lhes será dado: uma boa medida, calcada, sacudida e transbordante será dada a vocês. Pois a medida que usarem, também será usada para medir vocês".

³⁹ Mi'i hawyi po'og Iesui henoi hã'ãkap wuo — Ta'i e ahetama puo yt ihapytig i rakaria ikat kahato ta'atuporereko hat e. Mi'i hawyi wẽtup ok tuereto yt ipuẽti i toporereko hanuat hawyi to'o'ewywuat toipuẽti toporereko hamo yt ihapytig i rakat re e. Mi'i hawyi hewo yi hot pe to'o'ewy e. Mi'i hap ewy ti aimu'e haria yt Tupana kuap i rakaria pote aimu'e hap Tupana moherep hap yt heremo hin i katupono yt iha i rakaria ewy tukupte'en. — Mi'i ti mu'ap Tupana kape i'atu'e pytkai yt mu'ap hin i. Mi'i pote i'atumimu'eria i'ewyte ho'owasat rakaria ewy e. Yt toikuap i kahato mu'ap hawyi yt toimoherep kuap i topotmu'eria pe yt ihapytig i rakaria ewywuaria pe e.

³⁹ Jesus fez também a seguinte comparação: "Pode um cego guiar outro cego? Não cairão os dois no buraco?

⁴⁰ Ma'ato eiwemu'e kahato Eimu'e Hat mienoi ete uhehay ete hawyi Eimu'e Hat mikuap hap ok tã ewehenoi kuap are e. Ma'ato wo'omu'e hat yt ihapytig i rakat ewywuat pote i'ewyte wo'omu'e haria yt ihapytig i rakaria ewywuaria tukupte'en ta'atumu'e kahato pytkai. Mi'i hawyi ta'atumu'e hat ewy hewo yi hot pe to'o'ewy e. Pyno areĩne'en Eimu'e Haria Akag wo e Iesui. Atiky'esat kahato yne eiperia ewetunug torania ui'e hap ok tã e. Ui'e hap ewy ewetunug pote Uito ewywuat eweikupte'en miit'in mu'e hamo e. Yt naku i ewei'e eipy'a pe — Atikuap po'og Uimu'e hat Iesui kai mi'i pote waku wẽtup sehay ahenoi irania'in me uiwanẽtup hap ewy yt uimu'e hap sehay ewy yt naku i ewei'e. Uipotmu'eria sese eipe pote uimimu'e hap ewy kahato aru ewei'atumu'e e. Mi'i hawyi hãpyk sese uipo'ororia wo miit'in mu'e hamo eweikupte'en e.

⁴⁰ O discípulo não está acima do seu mestre, mas todo aquele que for bem preparado será como o seu mestre.

⁴¹ Tukupte'en irania'in uimimu'eria te'eraha'at kahato irania'in kape sio ta'atu'aparap sio yt hap kuap hamo e. I'atueha irania'in kape yn yt naku i kat hamo e. Yt te'eraha'at hin i ta'atuminug ta'atuwat kape sio waku sio yt ta'atuminug kuap hamo e. Mi'iria ta'atumohey teran irania'in yt naku i nug hap etiat haype e. Yt karãpe i paa'i'atu'e ta'atuminug sa'ag hap ko'i ete e. Yt eweikupte'en nei'o mi'iria ewy e Iesui ahepe.

⁴¹ "Por que você repara no cisco que está no olho do seu irmão e não se dá conta da viga que está em seu próprio olho?

⁴² — Uito po'og irania'in kai e haria ewy eweikupte'en mote yt ihapytig i rakaria ewy te eweikupte'en katupono — Hehu iwato'in nakat eheha pe hap ewy toĩne'en aikotã hu yp toĩne'en eheha pe hap ewy e. — Atihep teran mekewat eha piat hu hit ewei'e ma'ato yt etunug kuap i kat pote hu yp ewywuat toĩne'en eha pe pote e. Pyno waku etihep hu yp eha pyi hawyi pote etihep kuap kurin nakat hu irania'in eha pyi e. Mi'i hap ewy eweikupte'en eweikat irania'in minug sa'ag mote e. Waku ewei'e eipy'a pe — Atoiat teran uiminug sa'ag e. Ma'ato yt naku i ewei'e — Uito waku ma'ato irania'in yt naku i nug haria wo yt ewei'e tei'o e Iesui ahepe.

⁴² Como você pode dizer ao seu irmão: ‘Irmão, deixe-me tirar o cisco do seu olho’, se você mesmo não consegue ver a viga que está em seu próprio olho? Hipócrita, tire primeiro a viga do seu olho, e então você verá claramente para tirar o cisco do olho do seu irmão".

⁴³ Mi'i hawyi Iesui to'e ahepe — Pyno uiwyria'in ahenoi teran ehepe wẽtup uhehay iã'ãkap e. Pyno aito watopyhu'at kat kat yp ewywuat watoĩne'en iywa he rakat yp ewy e. Ta'i ai'ywa he rakat ewywuat aito pote iwese kahato rakaria ewy watoĩne'en e. Ma'ato ai'ywa nop takat pote yt kan hamo watoĩne'en miit'in ekyi Tupana kape are. Yt karãpe i ywa nop takat watikoi are. Ta'i watu'u he kahato rakat hawyi — Waku mesuwat iã'ỹi aimikoi wo wato'e e.

⁴³ "Nenhuma árvore boa dá fruto ruim, nenhuma árvore ruim dá fruto bom.

⁴⁴ Pyno watikuap mikoi yp waku sio yt naku i hap i'ywa he sio nop hap ete. — He pote he yt pote yt wato'e. Ma'ato he nakat kape wata'aipok aimi'u wuat hep hamo. Ma'ato nop takat kape yt karãpe i wata'aipok aimi'u wuat hep hamo e. Ihep hawyi watu'u hap ky'ewi ma'ato nop takat pote yt karãpe i wata'aipok i'u hamo e. Mi'i hap ewy kahato aiminug waku hap irania'in me te'era'aipok ahowawi aiwese hap upi ma'ato yt naku i nug hap ahehay pote yt te'era'aipok hin i ahowawi Tupana ehay kuap hamo e Iesui ahepe.

⁴⁴ Toda árvore é reconhecida por seus frutos. Ninguém colhe figos de espinheiros, nem uvas de ervas daninhas.

⁴⁵ Pyno uiwyria'in aito waku rakaria watukupte'en mote mekewat Wiku yp he rakat ewy watukupte'en e. Hewo hewo waku mug hap yn mote waku kahato rakat no watoĩne'en. Iwese kahato rakaria wo watukupte'en e. Pyno waku hap kape yn watuwanẽtup aipy'a pe mi'i hawyi ahehay kaipyi tuwẽtem waku rakat yn e. Ma'ato yt naku i watuwanẽtup pote yt naku i hap tuwẽtem ahehay kaipyi e. Pyno aiwanẽtup hap aipy'a piat toĩne'en ahekat hap ewy e. Waku rakat aiwanẽtup hap pote toĩne'en waku rakat ewy aheĩne'en hap e. Ma'ato yt pote yt naku i nug hano watoĩne'en e Iesui ahepe.

⁴⁵ O homem bom tira coisas boas do bom tesouro que está em seu coração, e o homem mau tira coisas más do mal que está em seu coração, porque a sua boca fala do que está cheio o coração".

⁴⁶ Uipotmu'eria kat pote som ewei'e uhepe — Urumu'e hat ekag koro En Mehĩ Urumu'e hat akag koro Mimi ewei'e uhepe at ka'ap ma'ato mi'i pytkai yt ewetunug hin i yne yne uhepiat einãpin hap ko'i e. Uruka'iwat sese En ewei'e hawyi yt uimiky'esat ewy hin i ewetunug pytkai e. Yt naku i eimiky'esat ko'i yn ewetunug hawyi uimiky'esat pun haria eweikupte'en are e ahepe.

⁴⁶ "Por que vocês me chamam ‘Senhor, Senhor’ e não fazem o que eu digo?

⁴⁷ Pyno uwe uwe tut uhowawi mi'i hawyi uhehay toikuap tonãpin hap ko'i toikuap mi'i hawyi tutunug yne tonãpin hap uhepiat ok tã ewy mi'i hat topyhu'at aikotã getap nug hat ikahu waku kahato rakat nug hat ewy are e.

⁴⁷ Eu lhes mostrarei a que se compara aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.

⁴⁸ Ta'i uipotmu'eria ewetunug uhepiat einãpin hap ewy pote eweikupte'en aru iwe'eg kahato rakaria ewywuat aikotã getap iheg nakat nug hat ewy eweikupte'en e. Ta'i sa'awy'i toikat kurusu'yp iheg nakat to'yat eãkukag wo e. Mi'i hawyi toi'atutuk iãkukag yi pya pe hap ewy e. Mi'i yat toĩne'en iheg nakat kahato ikahu kahato hap ewy. I'yat iminug aikotã ai'yat yi heg note ewy iheg hap ewy. Mi'i turan ywytu uato kahato put'ok'e wen ma'ato tominug to'yat iheg kahato rakat yt ta'at hin i hawyi ywytu uato yt timoma kuap i katupono yi heg nakat tote yi pan me toĩne'en kahato pote yt ta'at hin i ywytu uato hap e'at pe e. Mi'i hap ewy kahato uimienoi ko'i nug haria tukupte'en e Iesui ahepe.

⁴⁸ É como um homem que, ao construir uma casa, cavou fundo e colocou os alicerces na rocha. Quando veio a inundação, a torrente deu contra aquela casa, mas não a conseguiu abalar, porque estava bem construída.

⁴⁹ Ma'ato uwe uwe tuwanẽtup uhehay kape tonãpin hap kape porap'i mi'i hawyi tuwanẽtup tuwepe — Yt atunug neran i Iesui piat uinãpin hap e mi'i e hat wanẽtup hat aikotã getap nug yt iheg miat i rakat ewy aikotã aria'yp nupi'a misekuap kahato wuat ne'i getap nug hat ewy. I'ewyte yt ika'a pya pe i toipan hat ewy e. Mi'i turan put'ok'e ywytu uato hawyi ywytu uato ti'ypyhep hap ewy e. Mi'i hawyi i'yat yt kat i ta'at ra'yn hawyi e. Mi'i hap ewy topyhu'at uhepiat tonãpin hap uhehay upi yt topyhu'at i rakat e Iesui ahepe mekewat yity'ok totepyi.

⁴⁹ Mas aquele que ouve as minhas palavras e não as pratica, é como um homem que construiu uma casa sobre o chão, sem alicerces. No momento em que a torrente deu contra aquela casa, ela caiu, e a sua destruição foi completa".

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.

💬 Explicar Lucas 6 no WhatsApp Sobre a Bíblia com IA →