Lucas 12
Éhe̱n Nti̱a̱ná (MAJNT) vs VC
1 Tu̱ ni xí kama ñjakú ṉkjúhún xu̱ta̱ nga ta̱ kui ta̱ maha tíi̱ncha basinne'yún xinkjín. A̱s'a̱i já ni'yakuyáha̱ Jesu kinchja̱ko̱ títjun:
1 Enquanto isso, os homens se tinham reunido aos milhares em torno de Jesus, de modo que se atropelavam uns aos outros. Jesus começou a dizer a seus discípulos: Guardai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 A̱t'aha̱ najmi tjín ni xi 'ma tjítjo xi najmi cha̱, ko̱ najmi tjín ni xi tíjña 'ma xi najmi s'e̱jña chji.
2 Porque não há nada oculto que não venha a descobrir-se, e nada há escondido que não venha a ser conhecido.
3 Kui b'a̱ maha, ngayjee̱ ni xi kichubahanu má jyuu̱n, kui xi ku̱i̱nú'yá ngáha má ndzjee̱n. Ko̱ én se̱n xi kik'inyoho̱o xinki̱u a̱ya 'manu̱u, kui xi ch'i̱íyako̱ ngáha a̱sun nk'a ni'yoo̱.
3 Pois o que dissestes às escuras será dito à luz; e o que falastes ao ouvido, nos quartos, será publicado de cima dos telhados.
4 ’Jun, já amigo̱na̱, b'a̱ tíxinnu̱u. Najmi tu̱ binkjun xi tu̱ yjonintee̱hé maha̱ ts'ínk'ien ko̱ a̱skahan najmi ta̱ tjín nkú ts'i̱ín saha.
4 Digo-vos a vós, meus amigos: não tenhais medo daqueles que matam o corpo e depois disto nada mais podem fazer.
5 Xínyanu̱u yá xi tjíhin nga ku̱i̱nkjún. Ti̱nkjún xi a̱skahan nga ts'i̱ínk'ien yjonintee̱, tjíhi̱n nga'yún nga ts'i̱ínkji nga̱k'i̱e̱n. Joho̱n, kuihí xu'bo̱ xi ti̱nkjún.
5 Mostrar-vos-ei a quem deveis temer: temei àquele que, depois de matar, tem poder de lançar no inferno; sim, eu vo-lo digo: temei a este.
6 ¿A najmi mahá tsa tu̱ xí nanki chjíhí ch'a nga satéña un ni̱se xi̱ tíntí? Ndaha tsa b'a̱ ma, tu̱nga najmi ts'ínchayahá Nti̱a̱ná ndaha nku ni̱see̱.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? E, entretanto, nem um só deles passa despercebido diante de Deus.
7 Nga̱t'a ts'a̱jun bi, santaha ngayjee̱ ntsja̱ku tjín xki̱hi̱ Na̱'minu̱u. Kui kju̱a̱ha nga najmi tu̱ binkjuhunnu, a̱t'aha̱ jun xi 'yún chjí so nga nkjin ni̱se.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, pois. Mais valor tendes vós do que numerosos pardais.
8 ’Ko̱ b'a̱ tíxinnu̱u. Ngayjee̱ xi ts'i̱ínkie yjoho̱ nga bena nginku̱n xu̱ta̱, Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n ta̱ ts'i̱ínkie yjoho̱ nga be xu̱to̱ nginku̱n ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná.
8 Digo-vos: todo o que me reconhecer diante dos homens, também o Filho do Homem o reconhecerá diante dos anjos de Deus;
9 Tu̱nga xi najmi ts'i̱ínkie yjoho̱ nga bena nginku̱n xu̱ta̱, ko̱ an ta̱ najmi ts'inkíé yjona̱ nga be xu̱to̱ nginku̱n ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná.
9 mas quem me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi nkú ku̱i̱tsu̱hu̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n, ka̱ma ndyjat'aha̱. Tu̱nga xi ch'on ku̱i̱tsu̱hu̱ Espiri̱tu̱ Santo̱, najmi ta̱ ka̱ma ndyjat'aha̱ ra̱.
10 Todo aquele que tiver falado contra o Filho do Homem obterá perdão, mas aquele que tiver blasfemado contra o Espírito Santo não alcançará perdão.
11 Nk'ie nga ngju̱a̱i̱ko̱nu̱u xu̱ta̱ ni'ya sinagoga̱ ko̱ tsa nginku̱n já jue ko̱ tsa nginku̱n já tjíxóo̱, najmi tu̱ fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u xi nkú ts'ín n'ek'óyo ni xi k'úínnu̱u ko̱ mí éhen xi ku̱i̱xíún.
11 Quando, porém, vos levarem às sinagogas, perante os magistrados e as autoridades, não vos preocupeis com o que haveis de falar em vossa defesa,
12 A̱t'aha̱ kui chu̱ba̱ xu'bo̱ Espiri̱tu̱ Santo̱ ku̱i̱tsu̱yanu̱u mí ni xi tjíhin nga ku̱i̱xíún.
12 porque o Espírito Santo vos inspirará naquela hora o que deveis dizer.
13 A̱s'a̱i kinchja̱ nku nda̱ xi síjñajihi̱n xu̱ta̱ nkjiu̱n:
13 Disse-lhe então alguém do meio do povo: Mestre, dize a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 B'i̱ kitsú Jesu:
14 Jesus respondeu-lhe: Meu amigo, quem me constituiu juiz ou árbitro entre vós?
15 B'i̱ kitsú sa Jesu nga kinchja̱ko̱ xu̱ta̱ xi kabincha yo̱:
15 E disse então ao povo: Guardai-vos escrupulosamente de toda a avareza, porque a vida de um homem, ainda que ele esteja na abundância, não depende de suas riquezas.
16 A̱s'a̱i y'éjña chu̱ba̱ya Jesu nga tsakúya:
16 E propôs-lhe esta parábola: Havia um homem rico cujos campos produziam muito.
17 A̱s'a̱i b'i̱ kitsú ani̱ma̱ha̱: “¿Mí nihi xi ts'ian? Najmi tjínna má k'uetjá ni xi kama chána.”
17 E ele refletia consigo: Que farei? Porque não tenho onde recolher a minha colheita.
18 Ko̱ b'a̱ kitsú ya ani̱ma̱ha̱: “Kui nii̱ xi ts'ian. Ts'inxúnta ni'ya xi tíi̱nchana má nga f'atjá ni xi kama chána ko̱ kj'a̱í xi 'yún i sa ts'inndá ngáhana. Yo̱ kj'uatjá niu̱ ko̱ ngayjee̱ ni xi tjínna.
18 Disse então ele: Farei o seguinte: derrubarei os meus celeiros e construirei maiores; neles recolherei toda a minha colheita e os meus bens.
19 A̱s'a̱i b'a̱ xíhi̱n yjona̱: Ji nda̱, nkjin ṉkjún maha ni xi tjítjohi. 'Yún nkjin nú ka̱maha̱. Tu̱ sahá n'e̱kj'áíyai, chi̱ne̱i, s'i̱ ko̱ tsjo kat'ehi.”
19 E direi à minha alma: ó minha alma, tens muitos bens em depósito para muitíssimos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Tu̱nga b'a̱há kitsú Nti̱a̱ná: “Ji nda̱ chi̱ni, kui ni̱stje̱n xu'bi̱ ku̱a̱yáí. Ni xi tjítjohi, ¿yá xi ka̱ma ts'e̱?”
20 Deus, porém, lhe disse: Insensato! Nesta noite ainda exigirão de ti a tua alma. E as coisas, que ajuntaste, de quem serão?
21 ’B'a̱ mat'ain xu̱ta̱ xi b'ékúhu̱ yjoho̱ kju̱a̱nchi̱ná. Kui xi x'a̱n nginku̱n Nti̱a̱ná.
21 Assim acontece ao homem que entesoura para si mesmo e não é rico para Deus.
22 A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ já ni'yakuyáha̱:
22 Jesus voltou-se então para seus discípulos: Portanto vos digo: não andeis preocupados com a vossa vida, pelo que haveis de comer; nem com o vosso corpo, pelo que haveis de vestir.
23 Nk'ie ní nga ku̱i̱ntsu̱bo̱o, kui ní nihi xi 'yún chjíhi̱ ra̱ nga nichinee̱, ko̱ yjonintenu̱u, kui xi 'yún chjíhi̱ ra̱ nga najyuu̱n.
23 A vida vale mais do que o sustento e o corpo mais do que as vestes.
24 Cha̱so̱ho̱ ni̱see̱. Najmi b'éntje̱, najmi b'ékú, najmi tjíhi̱n ni'ya xi má nga f'átjo nichinehe̱. Tu̱nga tsjáhá ra̱ Nti̱a̱ná nichine. Ko̱ jun, ¿a najmi 'yúhún chjí so nga ni̱see̱?
24 Considerai os corvos: eles não semeiam, nem ceifam, nem têm despensa, nem celeiro; entretanto, Deus os sustenta. Quanto mais valeis vós do que eles?
25 Ko̱ ndaha tsa 'yún kjúánta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u tu̱ xi sáhanu masen metru̱, najmi tjín xi nkú ts'ín sáhanu masen metru̱.
25 Mas qual de vós, por mais que se preocupe, pode acrescentar um só côvado à duração de sua vida?
26 Tsa najmi manu̱u n'o ni xi i̱chí, ¿á jun tífanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u ni xingisoo̱?
26 Se vós, pois, não podeis fazer nem as mínimas coisas, por que estais preocupados com as outras?
27 ’Cha̱se̱ chu̱ba̱yoho̱o xi nkú ts'ín sá naxúu̱. Najmi ts'ínxá ko̱ najmi ts'ínnda nachjún. Tu̱nga an b'a̱ tíxinnu̱u nga ta̱ ndaha nda̱ rei̱ Salomon xi 'yún chánka kama ni̱stjin nk'ie, najmi b'a̱ k'un najyun xi kingja xi nkúhu naxúu̱.
27 Considerai os lírios, como crescem; não fiam, nem tecem. Contudo, digo-vos: nem Salomão em toda a sua glória jamais se vestiu como um deles.
28 Tsa Nti̱a̱ná b'a̱ tsjo ts'ínk'íéntu jñá xi chu̱ba̱ ma cháhá, xi nd'a̱i̱ ma chá ko̱ ndyjunni̱ ku̱i̱ti̱, ¿a najmi tu̱ sahá 'yún tsjá sanu̱u najyun xi ndyjo̱o jun xi 'yún chjí so nga jñóo̱? ¡Á b'a̱ 'yún i̱chí s'ejihi̱nnu̱u Nti̱a̱ná!
28 Se Deus, portanto, veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã se lança ao fogo, quanto mais a vós, homens de fé pequenina!
29 Kui b'a̱ maha, najmi tu̱ b'ejña títjun nga ni xi chi̱no̱o ko̱ ni xi s'i̱u ku̱i̱nchísjo. Najmi tu̱ kui kju̱a̱baha̱ niu̱ kas'enu̱u.
29 Não vos inquieteis com o que haveis de comer ou beber; e não andeis com vãs preocupações.
30 A̱t'aha̱ ngayjee̱ ni xu'bi̱ bangisjai xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱, tu̱nga jahá be Na̱'minu̱u nga machjénnu̱u ni xu'bi̱.
30 Porque os homens do mundo é que se preocupam com todas estas coisas. Mas vosso Pai bem sabe que precisais de tudo isso.
31 Tjehe̱nnto nga katatéxumanu̱u Nti̱a̱ná ko̱ b'a̱ ts'ín tu̱ k'u̱a̱i̱suhúnnu̱u ni xu'bi̱.
31 Buscai antes o Reino de Deus e a sua justiça e todas estas coisas vos serão dadas por acréscimo.
32 ’Najmi tu̱ binkjun, chu̱tsa̱nka̱ tíntína̱. A̱t'aha̱ tsjo tjíhi̱n Na̱'minu̱u nga tsjánu̱u nga ku̱i̱tjás'e̱njiun xi nkú ts'ín batéxuma.
32 Não temais, pequeno rebanho, porque foi do agrado de vosso Pai dar-vos o Reino.
33 Ta̱teño ni xi tjínnu̱u ko̱ tjoho̱on xu̱ta̱ x'a̱n. T'ekú ni xi najmi maha̱ batsun. Ch'a̱tjó ndji̱o̱jmi ján ni xi ts'i̱ín nchi̱ná sínnu̱u, má najmi ma fas'en já ndyjé ko̱ ta̱ ndaha xubíu̱ najmi maha̱ bate.
33 Vendei o que possuís e dai esmolas; fazei para vós bolsas que não se gastam, um tesouro inesgotável nos céus, aonde não chega o ladrão e a traça não o destrói.
34 B'a̱ tíxinnu̱u a̱t'aha̱ má nga tíjña kju̱a̱nchi̱nánu̱u, yo̱ ta̱ tíjña ani̱ma̱nu̱u.
34 Pois onde estiver o vosso tesouro, ali estará também o vosso coração.
35 ’T'endo yjonu̱u ko̱ t'etíú nd'ínu̱u.
35 Estejam cingidos os vossos rins e acesas as vossas lâmpadas.
36 B'a̱ n'o̱o xi nkú ts'ín já musu̱ xi i̱ncha kuyá nga kj'u̱a̱í nda̱ nti̱a̱ha̱ xi kafí kju̱a̱bixan, xi nk'ie nga f'ai tu̱ tje̱n'yún chjux'áhá ra̱ a̱nkju̱o̱.
36 Sede semelhantes a homens que esperam o seu senhor, ao voltar de uma festa, para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ já musu̱ xi tjíntujíhin nk'ie nga kj'u̱a̱íhi nda̱ nti̱a̱ha̱. Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ni xi ts'i̱ín nda̱nti̱o̱ tu̱ nga̱t'aha̱ nga tíchuyáha̱, k'u̱énda yjoho̱ nga ts'i̱ínk'íéntut'á yámixo̱ já musu̱ ko̱ tsjáha̱ ni̱ñu̱.
37 Bem-aventurados os servos a quem o senhor achar vigiando, quando vier! Em verdade vos digo: cingir-se-á, fá-los-á sentar à mesa e servi-los-á.
38 Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ já musu̱ xu'bo̱ tsa tjíntu tík'un nk'ie nga kj'u̱a̱í nda̱ nti̱a̱ha̱, ndaha tsa masen ni̱stje̱n ko̱ ndaha tsa ja tífi ma sen.
38 Se vier na segunda ou se vier na terceira vigília e os achar vigilantes, felizes daqueles servos!
39 ’Katumankjinnu̱u ni xu'bi̱. Tsa be títjun nda̱ xi ts'e̱ ni'yoo̱ mí chu̱ba̱ha kj'u̱a̱í nda̱ ndyjée̱, ta̱ k'úéjña nda. Najmi tsjánte tsa nda̱ ndyjée̱ kju̱a̱s'en kju̱a̱'yún ni'yaha̱.
39 Sabei, porém, isto: se o senhor soubesse a que hora viria o ladrão, vigiaria sem dúvida e não deixaria forçar a sua casa.
40 B'a̱ ts'ín ta̱ ti̱ntsu̱ba̱ ndahanu ko̱ jun, a̱t'aha̱ chu̱ba̱ nga najmi tíchuyóho̱o kj'u̱a̱í Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n.
40 Estai, pois, preparados, porque, à hora em que não pensais, virá o Filho do Homem.
41 A̱s'a̱i b'a̱ kitsú Simon Pedro̱:
41 Disse-lhe Pedro: Senhor, propões esta parábola só a nós ou também a todos?
42 B'i̱ kitsú Nda̱ Nti̱a̱ná:
42 O Senhor replicou: Qual é o administrador sábio e fiel que o senhor estabelecerá sobre os seus operários para lhes dar a seu tempo a sua medida de trigo?
43 ¡Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ nda̱ musu̱ xu'bi̱ tsa b'a̱ títs'ín nk'ie nga kj'u̱a̱í nda̱ nti̱a̱ha̱!
43 Feliz daquele servo que o senhor achar procedendo assim, quando vier!
44 Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Nda̱ nti̱a̱ha̱ ts'i̱ín kunntáha̱ ngayjee̱ ni xi tjíhi̱n.
44 Em verdade vos digo: confiar-lhe-á todos os seus bens.
45 Tu̱nga tsa b'i̱ ts'ín ts'i̱ínnkjink'un nda̱ musu̱ xu'bi̱: “K'u̱a̱ndaya saha̱ nda̱ nti̱a̱na̱ nga kj'u̱a̱í.” A̱s'a̱i k'u̱éhe̱ já musu̱ ko̱ jminchjín musu̱ xingisoo̱ ko̱ nga kji̱ne̱ ko̱ k'úí ko̱ ka̱ma ch'i̱.
45 Mas, se o tal administrador imaginar consigo: Meu senhor tardará a vir, e começar a espancar os servos e as servas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Tsa tu̱ kj'u̱a̱íhí nda̱ nti̱a̱ha̱ nda̱ musu̱ xu'bi̱ ni̱stjin xi najmi tíkuyáha̱ ko̱ chu̱ba̱ xi najmi be, 'yún ndjá ts'i̱ínnijéhe̱ nda̱ nti̱a̱ha̱ xi nkú ts'ín n'enijéhe̱ xu̱ta̱ xi najmi mjehe̱ s'ejihi̱n Nti̱a̱ná.
46 o senhor daquele servo virá no dia em que não o esperar e na hora em que ele não pensar, e o despedirá e o mandará ao destino dos infiéis.
47 ’Nda̱ musu̱ xi be ni xi mjehe̱ nda̱ nti̱a̱ha̱ ko̱ najmi b'énda yjoho̱ ko̱ ta̱ ndaha najmi ts'íntjusun ni xi mjehe̱ nda̱ nti̱a̱ha̱, kui xi nkjin ni̱yá s'e̱he̱.
47 O servo que, apesar de conhecer a vontade de seu senhor, nada preparou e lhe desobedeceu será açoitado com numerosos golpes.
48 Tu̱nga nda̱ musu̱ xi najmi be ni xi mjehe̱ nda̱ nti̱a̱ha̱ ko̱ títs'ín ni xi tjíhin nga n'e̱ kju̱a̱ha̱ ra̱, kui xi chuba ni̱yá s'e̱he̱. A̱t'aha̱ ngayjee̱ xi ts'ati ni xi kits'ínkjáíhi̱n, kui xi ta̱ ts'ati ni xi ku̱i̱nchí ngáha̱ ra̱. Ko̱ xi 'yún tse ni xi kin'e kunntá, kui xi ta̱ 'yún tse ni xi n'e̱nisi ngáha̱ ra̱.
48 Mas aquele que, ignorando a vontade de seu senhor, fizer coisas repreensíveis será açoitado com poucos golpes. Porque, a quem muito se deu, muito se exigirá. Quanto mais se confiar a alguém, dele mais se há de exigir.
49 ’An jái̱k'iet'á nd'íá a̱sunntei̱ ko̱ mangimjena nga ku̱i̱ti̱ kai.
49 Eu vim lançar fogo à terra, e que tenho eu a desejar se ele já está aceso?
50 Tu̱nga tjíhin ni nga nku kju̱a̱ni̱ma̱ xi tu̱ xí chánkahá kj'u̱a̱jian. Un ṉkjún tíbena ko̱ b'a̱ ka̱mana santaha nkúhu nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga ku̱i̱tjusun niu̱.
50 Mas devo ser batizado num batismo; e quanto anseio até que ele se cumpra!
51 ¿A b'a̱ manu̱u nga kju̱a̱jyu jái̱ tsja a̱sunntei̱? An b'a̱ tíxinnu̱u nga najmi. Tu̱ xi kju̱a̱kjánya níhi yjoho̱ xu̱ta̱ jái̱hina.
51 Julgais que vim trazer paz à terra? Não, digo-vos, mas separação.
52 A̱t'aha̱ nd'a̱i̱ ch'a̱tuts'i̱hi̱n ra̱ nga ku̱a̱kjánya yjoho̱ má nga tjíntu un xu̱ta̱. Jan ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ jo, ko̱ xi joo̱ ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ xi joo̱n.
52 Pois de ora em diante haverá numa mesma casa cinco pessoas divididas, três contra duas, e duas contra três;
53 Xi tí'mi na̱'mi ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ ntíhi̱, ko̱ xi tí'mi ntí ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ na̱'mihi̱. Xi tí'mi na̱a ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ ta̱kjíhi̱n, ko̱ xi tí'mi ta̱kjín ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ na̱aha̱. Xi tí'mi na̱ nchí'ya ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ na̱ a̱ntaha̱, ko̱ xi tí'mi na̱ a̱nta ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ na̱ nchí'yaha̱.
53 estarão divididos: o pai contra o filho, e o filho contra o pai; a mãe contra a filha, e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora, e a nora contra a sogra.
54 B'a̱ ta̱ kitsú ya Jesu nga kinchja̱ko̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n:
54 Dizia ainda ao povo: Quando vedes levantar-se uma nuvem no poente, logo dizeis: Aí vem chuva. E assim sucede.
55 Ko̱ nk'ie nga tsjen ntjo̱ sje, a̱s'a̱i: “Ka̱ma sje” bixíún, ko̱ b'a̱ ma.
55 Quando vedes soprar o vento do sul, dizeis: Haverá calor. E assim acontece.
56 ¡Xu̱ta̱ xi tu̱ tsjohó ra̱ bakúchji xi nkú ts'ín benkjún Nti̱a̱ná! Mankjinnu̱u ni xi ma chji nk'a ján ko̱ t'anankiu̱, tu̱nga, ¿á najmi tímankjihi̱nnu̱u ni̱stjin xi kich'ahanu nd'a̱i̱?
56 Hipócritas! Sabeis distinguir os aspectos do céu e da terra; como, pois, não sabeis reconhecer o tempo presente?
57 ’¿Á najmi n'enkjíntak'un su̱ba̱hanu ni xi nda tjín nginku̱n Nti̱a̱ná?
57 Por que também não julgais por vós mesmos o que é justo?
58 Tsa tjín xi tíbatéjénehi ko̱ tje̱nko̱i̱ nga tí'miko̱i̱ nginku̱n nda̱ tjíxóo̱, chu̱bako̱ndai nga tje̱nko̱ sai a̱ya ni̱yóo̱, tu̱ xi najmi ngju̱a̱i̱ko̱ho ri nginku̱n nda̱ jue. A̱t'aha̱ tsa nginku̱n nda̱ jue ngju̱a̱i̱ko̱hi, a̱s'a̱i nda̱ jue ts'i̱ínkjas'ehin a̱ya ntsja nda̱ xi kunntá nu̱ba̱yóo̱ ko̱ kui xi ngju̱áya'yíhin.
58 Ora, quando fores com o teu adversário ao magistrado, faze o possível para entrar em acordo com ele pelo caminho, a fim de que ele te não arraste ao juiz, e o juiz te entregue ao executor, e o executor te ponha na prisão.
59 B'a̱ tíxihin nga najmi ku̱i̱tjui yo̱ santa nkúhu nga k'úéchjíyjei to̱on xi tje̱hin.
59 Digo-te: não sairás dali, até pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.