Gênesis 37

Ị́jọ́ Úꞌdí rĩ (LUC) vs NVT

Sair da comparação
NVT Nova Versão Transformadora
1 Yãkóꞌbõ ri uꞌálé Kãnánĩ gá ãngũ ándrá átẹ́pị̃ ꞌbã sĩ uꞌájó rĩ gá.
1 Jacó passou a morar na terra de Canaã, onde seu pai tinha vivido como estrangeiro.
2 ꞌDĩ dó ãwí Yãkóꞌbõ drị̂: Yụ̃sụ́fụ̃ ri kí ándrá kãbĩlõ kí ucélé ádrị́pịka ụ́kụ́pị̃ Bílĩhã ãzíla Zị̃lị́pã Yãkóꞌbõ ꞌbã ũkúka rú rĩ kí abe ịsụ́ íni ꞌdĩ ílí la mụdrị́ drị̃ ázị̂rị̃. Wó Yụ̃sụ́fụ̃ ri ị́jọ́ ádrị́pịka ꞌbã kí idélé ũnzí rĩ kí ũlũlé átẹ́pị̃ nî.
2 Este é o relato de Jacó e sua família. Quando José tinha 17 anos, cuidava dos rebanhos de seu pai. Trabalhava com seus meios-irmãos, os filhos de Bila e Zilpa, mulheres de seu pai, e contava para seu pai algumas das coisas erradas que seus irmãos faziam.
3 Yãkóꞌbõ lẽ Yụ̃sụ́fụ̃ ãndânĩ ndẽ anzị ĩꞌdidrị́ ãzí rĩ kí rá, ãꞌdusĩku útị Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌi ịsụ́ ꞌdĩ sĩ Yãkóꞌbõ dó ãmbá ru. Yãkóꞌbõ fẽ dó sĩ Yụ̃sụ́fụ̃ ní kánzũ uꞌbélé ũniyambamba la.
3 Jacó amava José mais que a qualquer outro de seus filhos, pois José havia nascido quando Jacó era idoso. Por isso, certo dia Jacó encomendou um presente especial para José: uma linda túnica.
4 Wó Yụ̃sụ́fụ̃ ádrị́pịka kí dó mụ ndrelé la átẹ́pị̃ lẽ ĩꞌdi ãndânĩ ꞌbo, ngụ̃ kí dó ĩꞌdi ãjị́ ũnzí, ãzíla jọ kí ĩꞌdiní ị́jọ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ ku.
4 Os irmãos de José, por sua vez, o odiavam, pois o pai deles o amava mais que a todos os outros filhos. Não eram capazes de lhe dizer uma única palavra amigável.
5 Ị́nị́ ãlu, urobí ũbĩ Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌi, ĩꞌdi dó mụ vú la nzelé ádrị́pịka ꞌbaní ꞌbo, ngụ̃ kí dó sĩ ĩꞌdi ị̃dị́-ị̃dị́.
5 Certa noite, José teve um sonho e, quando o contou a seus irmãos, eles o odiaram ainda mais.
6 Jọ ĩꞌbaní, “Ĩmi are drĩ urobí áma ũbĩlépi ꞌdĩ ꞌi:
6 “Ouçam este sonho que tive”, disse ele.
7 Ãma ní ngánũ lịlẹ́ ámvụ́ agá rĩ kí umbé agâ ꞌdĩ gá ꞌdâ gbõgbõ mádrị́ tị ngúlú rĩ inga ru pâ tulé ụrụgá, ĩmidrị̂ atrá kí ru mádrị̂ andre gá, ilú kí ru ĩꞌdiní vụ̃rụ́.”
7 “Estávamos no campo, amarrando feixes de trigo. De repente, meu feixe se levantou e ficou em pé, e seus feixes se juntaram ao redor do meu e se curvaram diante dele!”
8 Ádrị́pịka jọ kí, “Mi dó sĩ mụ adrulé ãma drị̃lẹ́ gá ãmbógó ru yã? Mi ãma drị̃ ce úpí ru ãndá-ãndá ru yã?” Ngụ̃ kí dó sĩ ĩꞌdi ị̃dị́-ị̃dị́ urobí ĩꞌdidrị́ ꞌdã kí sĩ ãzíla ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ sĩ.
8 Seus irmãos responderam: “Você imagina que será nosso rei? Pensa mesmo que nos governará?”. E o odiaram ainda mais por causa de seus sonhos e da maneira como os contava.
9 ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, urobí ãzí rĩ ũbĩ vâ Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌi, nze vú la ádrị́pịka ꞌbaní jọ, “Ĩmi are drĩ urobí ꞌdĩ ꞌi, ị̃tụ́ kí ĩmbá be ãzíla lẽlẽgó mụdrị́ drị̃ ãlu la kí abe ãvụ̃ kí vụ̃rụ́ áma ị̃nzị̃jó.”
9 Pouco tempo depois, José teve outro sonho e, mais uma vez, contou-o a seus irmãos. “Ouçam, tive outro sonho”, disse ele. “O sol, a lua e onze estrelas se curvavam diante de mim!”
10 Ĩꞌdi mụ urobí ꞌdĩ vú nzelé átẹ́pị̃ ꞌbaní ádrị́pịka kí abe ꞌbo, átẹ́pị̃ angá drị̃ la gá trụ, “Urobí ími ũbĩlépi ꞌdĩ ífí la íngoní? Mî ãndrẽ kí mî ádrị́pịka abe ãzíla mâ trũ kí rú amụ́ ãvụ̃lé vụ̃rụ́ ími drị̃lẹ́ gá rá yã?”
10 Dessa vez, contou o sonho não apenas aos irmãos, mas também ao pai, que o repreendeu, dizendo: “Que sonho é esse? Por acaso eu, sua mãe e seus irmãos viremos e nos curvaremos até o chão diante de você?”.
11 Ádrị́pịka idé kí ĩꞌdiní ãjã sĩ, wó átẹ́pị̃ mba ị́jọ́ ꞌdĩ kí tã ĩꞌdi ásị́ gá cí.
11 Os irmãos de José ficaram com inveja dele, mas seu pai se perguntou qual seria o significado dos sonhos.
12 Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌbã ádrị́pịka mụ kí kãbĩlõ átẹ́pị̃ drị̂ kí ucé trũ Sẹ̃kẹ́mụ̃ gá.
12 Pouco depois, os irmãos de José levaram os rebanhos de seu pai para pastar junto de Siquém.
13 Yãkóꞌbõ jọ Yụ̃sụ́fụ̃ ní, “Ínị̃ rá mî ádrị́pịka mụ kí kãbĩlõ kí ucé trũ ãni rú Sẹ̃kẹ́mụ̃ gâlé ꞌdã, álẽ ími tị pẽlé ĩꞌba rụ̂lé.” Yụ̃sụ́fụ̃ umvi, “Múké ma bábá mụjó.”
13 Então Jacó disse a José: “Seus irmãos estão cuidando das ovelhas em Siquém. Apronte-se, e eu o enviarei até eles”. “Estou pronto para ir”, respondeu José.
14 Jọ ĩꞌdiní, “Ímụ mî ádrị́pịka kí andrélé ãnãkpá kí abe kí nõ múké yã áni, mí ají mání ụ́ꞌdụ́kọ́ la.” Yụ̃sụ́fụ̃ mụ dó angájó wọ́rọ̃ŋá Hẹ̃bụ̃rọ́nị̃ drị̂ gá rĩ sĩ Sẹ̃kẹ́mụ̃ gâlé.
14 “Vá ver como estão seus irmãos e os rebanhos”, disse Jacó. “E traga-me notícias deles.” Jacó o enviou, e José viajou de sua casa no vale de Hebrom até Siquém.
15 Ĩꞌdi mụ calé ꞌdãá ꞌbo, ágọ́bị́ ãzí ndre ĩꞌdi wãyá co agá ãzíla zị ĩꞌdi, “Mi ãꞌdu ndrụ̃ yã?”
15 Quando José chegou a Siquém, um homem da região notou que ele andava perdido pelos campos. “O que você está procurando?”, perguntou o homem.
16 Umvi ĩꞌdiní, “Ma mâ ádrị́pịka kí ndrụ̃, mí icó mání lũlé la kí kãbĩlõ kí ucé íngõlé rĩ gá rá yã?”
16 “Estou procurando meus irmãos”, respondeu José. “O senhor sabe onde eles estão cuidando dos rebanhos?”
17 Ágọ́bị̂ jọ ĩꞌdiní, “Mî ádrị́pịka aꞌbe kí ãngũ ꞌdĩ rá, má are kí jọ agá la ‘Ãmụ kí Dõtánĩ gâlé.’” Yụ̃sụ́fụ̃ bĩ dó kí vú Dõtánĩ gâlé ãzíla ịsụ́ kí rá.
17 O homem lhe disse: “Sim, eles foram embora daqui, mas eu os ouvi dizer: ‘Vamos a Dotã’”. Então José foi atrás de seus irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌbã ádrị́pịka ndre kí ĩꞌdi amụ́ agá rá-rá ru acá drĩ ku rú, utú kí ị́jọ́ sĩ ĩꞌdi ꞌdịjó rá.
18 Quando os irmãos de José o viram, o reconheceram de longe. Antes que ele se aproximasse, planejaram uma forma de matá-lo.
19 Jọ kí ị́jọ́ kí drĩdríŋĩ gá, “Urobí ꞌdị́pị la amụ́ ꞌdã.
19 “Lá vem o sonhador!”, disseram uns aos outros.
20 Ĩmi amụ́, lẽ ãꞌdị kí ĩꞌdi rá, ãꞌbe kí dó sĩ ãvũ la kídí nzụlépi rá la ꞌbã ꞌbụ́ ãzí agá, ãjọ kí ụ̃bọ̃gụ̃ ãzí na ĩꞌdi rá. Ãma kí dó drĩ sĩ ndre la ãꞌdu la nõ ru idé urobí ĩꞌdi ãni ꞌdĩ kí agá nĩ yã áni.”
20 “Vamos matá-lo e jogá-lo numa dessas cisternas. Diremos a nosso pai: ‘Um animal selvagem o devorou’. Então veremos o que será dos seus sonhos!”
21 Rụ́bẹ̃nị̃ la mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, ụ̃ꞌbị̃ Yụ̃sụ́fụ̃ palé kí drị́ gá rĩ sĩ rá jọ, “Ãꞌdị kí ĩꞌdi ku.”
21 Mas, quando Rúben ouviu o plano, tratou de livrar José. “Não o matemos”, disse ele.
22 Jọ ĩꞌbaní, “Ĩmi asu ãrí la ku; úꞌbe ĩꞌdi kõtórõ agá ꞌbụ́ ꞌdĩ agá ꞌdâ wó lẽ ꞌbá ãzí ꞌbã su drị́ ĩꞌdi rụ́ ku.” Rụ́bẹ̃nị̃ idé ị́jọ́ ꞌdĩ íni la sĩ ĩꞌdi pajó ãzíla sĩ ĩꞌdi agụjó átẹ́pị̃ drị̂lé ídri.
22 “Por que derramar sangue? Joguem-no nesta cisterna vazia aqui no deserto e não toquemos nele.” Rúben planejava resgatar José e levá-lo de volta ao pai.
23 Yụ̃sụ́fụ̃ la mụ acálé ádrị́pịka ꞌba rụ́ ꞌdõlé ꞌbo, trũ kí kánzũ ĩꞌdi ụrụꞌbá gá uꞌbélé ũniyambamba rĩ rá.
23 Assim, quando José chegou, os irmãos lhe arrancaram a linda túnica que ele estava usando,
24 ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, rụ kí ĩꞌdi ãzíla ꞌdụ kí ĩꞌdi ꞌbelé ꞌbụ́ ãꞌí la agá. Yụ̃sụ́fụ̃ ádrị́pịka ꞌbe kí ĩꞌdi ꞌbụ́ gá.|alt="Joseph's brothers throw him into a pit." src="CO00705b.tif" size="span" ref="37:24"
24 o agarraram e o jogaram na cisterna vazia, ou seja, sem água.
25 Ĩꞌbaní rĩ agá íná na agá, inga kí drĩ ụrụgá ãzíla ndre kí ꞌbá Ịsụmayị́lị̃ rú rĩ kí ũꞌbí ru angá kí Gị̃lẹ́dị̃ gá ãzíla kî mụ agá Mị̃sị́rị̃ gá. Ngãmíyã ĩꞌbadrị̂ kí drị̃ gá ꞌdụ kí tẹ́rị́ ãko ãjị̂ trũ vĩrĩ rĩ ãni la kí ãdu ifílé ifí-ifî rĩ abe.
25 Mais tarde, quando se sentaram para comer, viram ao longe uma caravana de camelos vindo em sua direção. Era um grupo de negociantes ismaelitas, que transportavam especiarias, bálsamo e mirra de Gileade para o Egito.
26 ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yụ́dã jọ ádrị́pịka ꞌbaní, “Ãma kí ãꞌdu ịsụ́ ãdrĩ kí ãmã ádrị́pị ꞌdị rá ãzíla ãdrĩ kí drã ĩꞌdidrị̂ ꞌbã ị́jọ́ zị̃ cí rĩ gá?
26 Judá disse a seus irmãos: “O que ganharemos se matarmos nosso irmão e encobrirmos o crime?
27 Ãma uzị kí ĩꞌdi ꞌbá Ịsụmayị́lị̃ rú ꞌdĩ ꞌbanî, ãma asu kí ĩꞌdi ꞌbã ãrí ãmadrị́ sĩ ãma ꞌi ku ĩꞌdi ꞌbã adrujó ãmã ádrị́pị ãrí ãlu ãzíla ĩzá ãlu rĩ sĩ.” Ádrị́pịka ãꞌị̃ kí rá.
27 Em vez de matá-lo, vamos vendê-lo aos negociantes ismaelitas. Afinal, ele é nosso irmão, sangue do nosso sangue!”. Seus irmãos concordaram.
28 ꞌBá bĩsírã idélépi Mị̃dị́yánị̃ rú rĩ ꞌbã kí alị agá, Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌbã ádrị́pịka anzé kí ĩꞌdi ꞌbụ́ agâlé rá ãzíla uzị kí ĩꞌdi ꞌbá Ịsụmayị́lị̃ rú rĩ ꞌbaní séndẽ sílĩvã rú kãlị́ ị̃rị̃ sĩ, ꞌdụ kí ĩꞌdi Mị̃sị́rị̃ gâlé ĩndĩ.
28 Então, quando os ismaelitas, que eram negociantes midianitas, se aproximaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam para eles por vinte peças de prata. E os negociantes o levaram para o Egito.
29 Rụ́bẹ̃nị̃ la mụ gõlé ꞌbụ́ tị gâlé ꞌbo, ịsụ́ Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌdãá yụ ãzíla asi ĩꞌdi ꞌbã bõngó kí ũcõgõ sĩ rá.
29 Algum tempo depois, Rúben voltou para tirar José da cisterna. Quando descobriu que seu irmão não estava lá, rasgou as roupas.
30 Atrị drị̃ ádrị́pịka ꞌba rụ̂lé jọ, “Mgbâ dó ꞌdãá yụ, ma dó mání áma idé ãꞌdurú yã?”
30 Voltou a seus irmãos e lamentou-se: “O menino sumiu! E agora, o que farei?”.
31 ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, aꞌdụ́ kí dó ị̃ndrị́, lị kí ĩꞌdi rá ãzíla su kî dó Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌbã kánzũ ãrí la gá.
31 Então os irmãos mataram um bode e mergulharam a túnica de José no sangue do animal.
32 Agụ kí dó ĩꞌdi ꞌbã bõngó uꞌbélé ũniyambamba rĩ átẹ́pị̃ rụ̂lé, jọ kí ĩꞌdiní, “Ãma ịsụ́ bõngó ꞌdĩ ꞌi, mí amá drĩ ĩꞌdi, icó nõ adrulé mî ngọ́pị Yụ̃sụ́fụ̃ drị̂ ꞌi ku yã áni.”
32 Enviaram a linda túnica para o pai, com a seguinte mensagem: “Veja o que encontramos. Não é a túnica de seu filho?”.
33 Átẹ́pị̃ nị̃ ĩꞌdi cọtị cé jọ, “ꞌdĩ mâ ngọ́pị ꞌbã bõngô ꞌi! Ãndá-ãndá ru ụ̃bọ̃gụ̃ na kí dó mání ĩꞌdi rá ꞌdộ! Ãndá-ãndá ru ândi dó Yụ̃sụ́fụ̃ kpékpé!”
33 O pai a reconheceu de imediato e disse: “Sim, é a túnica de meu filho. Um animal selvagem o deve ter devorado. Com certeza José morreu despedaçado!”.
34 Yãkóꞌbõ asi dó bõngó ĩꞌdi ụrụꞌbá gá rĩ kí ũcõgõ sĩ rá, sụ̃ dó kõlĩbá ĩꞌdi ụrụꞌbá gá ãzíla awâ dó ngọ́pị̃ ꞌi ụ́ꞌdụ́ wẽwẽ rú.
34 Jacó rasgou suas roupas e vestiu-se de pano de saco. Por longo tempo, lamentou profundamente a morte do filho.
35 Anzị ĩꞌdidrị̂ amụ́ kí pírí ĩꞌdi ásị́ ũŋmĩlé, wó gã ru ásị́ ũŋmĩlé úmgbé jọ yụ, “Ma awá mâ ngọ́tị̂ sĩ kpere mání fi agá ꞌbụ́ gá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, átẹ́pị̃ awá dó ngọ́pị̃ Yụ̃sụ́fụ̃ sĩ.
35 A família toda tentou consolá-lo, mas ele se recusava. “Descerei à sepultura lamentando a morte de meu filho”, dizia, e continuou a lamentar-se.
36 Wó íni ꞌdĩ ꞌbá Mị̃dị́yánị̃ rú rĩ ĩtụ̃ndã kí Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌi Mị̃sị́rị̃ gâlé Pọ̃tị̃fárọ̃ ãsĩkárĩ ãmbógó úpí Fãráwũ andre tẽlépi rĩ drị̂ nî.
36 Enquanto isso, os negociantes midianitas chegaram ao Egito, onde venderam José a Potifar, oficial e capitão da guarda do faraó.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.