Lucas 8
Onanto eto kakle fɔfɔ; Sɛkpɛle (LIP) vs VC
1 Nya lefe ditsyuǝ eto kamaa, Yesu átsyilama nti bomfo úsu kǝmǝ ku mbuto ntsyuǝ. Nya úkedi Ditiki Sɛɛ nǝmǝ itsyi lǝ Onanto eto sekakedikɔ ǝsuǝ. Batɔnkpe lefosi inuǝ ba úlǝkǝ tsya ǝtǝkǝko wǝ.
1 Depois disso, Jesus andava pelas cidades e aldeias anunciando a boa nova do Reino de Deus.
2 Besio ba Yesu létsya bufi akpa akpa ku mba óla awɔnɔ bua úlǝkǝ lǝ mǝ ǝsuǝ eto bǝtsyuǝ tsya ǝkǝtǝkǝko wǝ. Nya utsyuǝ wǝ lɛkɛ lǝ mǝ nti ni Maria wǝ baakpo Magdalanyǝ nwǝ ǝsuǝ Yesu léla awɔnɔ bua akuanse úlǝkǝ.
2 Os Doze estavam com ele, como também algumas mulheres que tinham sido livradas de espíritos malignos e curadas de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual tinham saído sete demônios;
3 Usio bamba tsya ákɛ lǝ mǝ nti mfó wǝ baakpo bǝ Yohana nwǝ eto usǝ baakpo Kusa wǝ díyifo keyifo lǝ Oka Herodes eto lekpokakpokɔ nya údi uninǝ utsyuǝ wǝ díkabe mfó. Besio kpǝ bǝtsyuǝ ku nwǝ baakpo Susana tsya ǝtǝkǝko Yesu nya banlɛ mǝ asa bufi kawunsǝ ko wǝ ku wǝ bakasebi.
3 Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes; Susana e muitas outras, que o assistiram com as suas posses.
4 Betidi kpǝ éketsyi kǝmǝ ate ate ate kǝbǝ Yesu ɔflɔ. Nnya lǝ lefe nǝ betidi kpǝ díbǝ bátsyaa, Yesu átɛyi mǝ lekpa nǝmfo nkǝ,
4 Havia se reunido uma grande multidão: eram pessoas vindas de várias cidades para junto dele. Ele lhes disse esta parábola:
5 “Ɔkuɛmfo utsyuǝ ésu nkǝ wǝǝsǝ eyibibi ǝtsyuǝ. Nya lefe nǝ ɔnlɛ eyibibi nyamǝ busǝǝ, íbǝ bǝ ǝtsyuǝ álo ekpo lǝ kusu nya betidi lémankli nya, nya baklɔbɛ lɛsɛ nnya bamini.
5 Saiu o semeador a semear a sua semente. E ao semear, parte da semente caiu à beira do caminho; foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 Ǝtsyuǝ tsya álo ekpo lǝ akpankplamboe ǝsuǝ. Nya se íkǝǝ, yǝnyǝ ntu ku sitǝ sɛɛ. Nyaso yɛylɔbe nya íkpǝ.
6 Outra caiu no pedregulho; e, tendo nascido, secou, por falta de umidade.
7 Eyibibi nyamǝ ǝtsyuǝ édufǝ lǝ biyufa nti. Nya biyufa biamǝ lébe bíti eyibibi nyamǝ, nya békle nnya kenke itǝ íkpǝ.
7 Outra caiu entre os espinhos; cresceram com ela os espinhos, e sufocaram-na.
8 Nya abamba dísu ékpo lǝ kasɔ sɛɛ ǝsuǝ. Nya se íkǝǝ, ɛnwɔ ebibi alofa, alofa.”
8 Outra, porém, caiu em terra boa; tendo crescido, produziu fruto cem por um. Dito isto, Jesus acrescentou alteando a voz: Quem tem ouvidos para ouvir, ouça!
9 Yesu eto bakasebi átɔ wǝ lekpá nǝmfó eto kasɔ.
9 Os seus discípulos perguntaram-lhe a significação desta parábola.
10 Mfó ɔ́tɛyi mǝ nkǝ, “Onanto éfi wǝ sekakedikɔ eto asakulakula eto kobe útǝ mi. Fɛɛ betidi bambaa, akpá ǝsuǝ bɔɔnɔ nnya itǝ bǝ,
10 Ele respondeu: A vós é concedido conhecer os mistérios do Reino de Deus, mas aos outros se lhes fala por parábolas; de forma que vendo não vejam, e ouvindo não entendam.
11 “Lekpá nǝ míntɛyi eto kasɔ ni bǝ, eyibibi nyamǝ ni Onanto eto ditiki.
11 Eis o que significa esta parábola: a semente é a palavra de Deus.
12 Nya eyibibi nnya díbǝ ekpo lǝ kusu ɔflɔ te fe betidi ba laanɔ, fɛ Obonsam ǝbǝ kǝlǝkǝ ditiki nǝmǝ lǝ mǝ akɔɛsi. Nya wǝǝtǝ nkǝ bembofo bofo kanɔ bǝ lǝ Onanto lǝ ofo mǝ bulǝkǝ.
12 Os que estão à beira do caminho são aqueles que ouvem; mas depois vem o demônio e lhes tira a palavra do coração, para que não creiam nem se salvem.
13 Nya, nnya díbǝ ékpo lǝ akpankplamboe ǝsuǝǝ, te fe betidi ba lɛnɔ ditiki nǝmǝ nya báfo ni ku disuǝyuǝ lamfolamfo, fɛɛ díendufǝ lǝ mǝ akɔɛsi sitinti. Nyaso baafo kanɔ itǝ lefe kliminti hã. Nya lǝ lefe nǝ botokabe sɛkɛ díbǝ mǝ lǝ ǝsuǝǝ, bǝǝtǝ disi.
13 Aqueles que a recebem em solo pedregoso são os ouvintes da palavra de Deus que a acolhem com alegria; mas não têm raiz, porque crêem até certo tempo, e na hora da provação a abandonam.
14 Eyibibi nya lékpo lǝ biyufa ntii, te fe betidi ba laanɔ ditiki nǝmǝ, fɛɛ kawunsiǝ eto bulǝ ku kǝ asa eto bɔbɛbɛ ku kawunsiǝ kamfo eto kamini eesensǝ keti mǝ, nya yǝǝntǝ kusu bǝ ebibi nyamǝ be, ɛsɛ lǝ balɛ nnya.
14 A que caiu entre os espinhos, estes são os que ouvem a palavra, mas prosseguindo o caminho, são sufocados pelos cuidados, riquezas e prazeres da vida, e assim os seus frutos não amadurecem.
15 Nya eyibibi nnya díbǝ ékpo lǝ kasɔ sɛɛ ǝsuǝǝ, te fe betidi ba laanɔ ditiki nǝmǝ nya baafo ni kakpe lǝ utu kǝmiǝ. Nya baabokosǝ ǝsuǝ kasɔ nya bǝǝńyǝ kekleke isu ese lǝ kalosǝkɔ itǝ bǝ baawɔ ebibi kpǝ.
15 A que caiu na terra boa são os que ouvem a palavra com coração reto e bom, retêm-na e dão fruto pela perseverança.
16 “Utidi kuutsyuǝ anto okandiɛ kefi asa keti wǝ nye ufi wǝ usu okpe lǝ lesa kalɔ. Bomu weefi wǝ kǝtǝkǝ lǝ wǝ kǝtǝkǝkɔ kaka betidi ba lǝǝbǝ mfó luunyǝ asa wuee.
16 Ninguém acende uma lâmpada e a cobre com um vaso ou a põe debaixo da cama; mas a põe sobre um castiçal, para iluminar os que entram.
17 Lesa saa nǝ béfi bákula lǝ kalebe saa, ebɔbɔ lǝ lekple bǝnyǝ. Nya lesa nǝ ke béti bákpee, ebɔbɔ lǝ lekple bǝnyǝ.
17 Porque não há coisa oculta que não acabe por se manifestar, nem secreta que não venha a ser descoberta.
18 “Bebe ǝsuǝ kukɔnɔ lǝ etiki nnya bianɔ ǝsuǝ. Utidi wǝ ke asa ntee, buusi bǝtǝ wǝ bawunsǝ. Nya utidi wǝ ke kulesa lentee, nnya úbu nkǝ ite wǝ tsyaa, bɔɔlɛ nnya bafo wǝ lǝ ani.”
18 Vede, pois, como é que ouvis. Porque ao que tiver, lhe será dado; e ao que não tiver, até aquilo que julga ter lhe será tirado.
19 Yesu eto bayimi ku mǝ ambe ǝbǝ wǝ ɔflɔ, fɛɛ bamfó kusu bunyǝ bǝnyǝ Yesu itsyi lǝ sitiditu sia eso.
19 A mãe e os irmãos de Jesus foram procurá-lo, mas não podiam chegar-se a ele por causa da multidão.
20 Utidi utsyuǝ ésu ɔ́tɛyi Yesu nkǝ, “Fǝ ambe ku fǝ bayimi ńyǝ lǝ lekple balɛ fǝ bɔbɛbɛ.”
20 Foi-lhe avisado: Tua mãe e teus irmãos estão lá fora e desejam ver-te.
21 Mfó nya Yesu lɛtɛyi mǝmblɛ nkǝ, “Mɔ ambe ku mɔ bayimi ni mba laanɔ Onanto eto ditiki nya beeyifo lǝ ni ǝsuǝ.”
21 Ele lhes disse: Minha mãe e meus irmãos são estes, que ouvem a palavra de Deus e a observam.
22 Diyi lɔnii, Yesu édufǝ ɔklɔ kafo ku wǝ bakasebi. Mfó nya ɔ́tɛyi mǝ nkǝ, “Bitǝ lǝ bɔyila ditumbukplɛ nǝmǝ busu lekpake nǝ nse.” Nyaso bédu bésu.
22 Num daqueles dias ele subiu com os seus discípulos a uma barca. Disse ele: Passemos à outra margem do lago. E eles partiram.
23 Se bányɛ lǝ ntu bomǝ ǝsuǝ bantɔɔ, Yesu álabe selabe. Nya lǝ lefe nǝmǝ ǝsuǝǝ, ufiebi étsyiko bɔsɔ kekleke nya ntu dítsyiko bɔsɔ kedufǝ lǝ ɔklɔ ǝmǝ kafo itǝ bǝ bédufǝ lǝ ukpǝ ku mǝnkpǝ eto nti.
23 Durante a travessia, Jesus adormeceu. Desabou então uma tempestade de vento sobre o lago. A barca enchia-se de água, e eles se achavam em perigo.
24 Bakasebi bamǝ ésu básanklisǝ Yesu nya bátɛyi wǝ bǝnkǝ, “Boanto! Boanto! Boǝbǝ bukpǝ!”
24 Aproximaram-se dele então e o despertaram com este grito: Mestre, Mestre! Nós estamos perecendo! Levantou-se ele e ordenou aos ventos e à fúria da água que se acalmassem; e se acalmaram e logo veio a bonança.
25 Nya ɔ́tɔ bakasebi bamǝ nkǝ, “Beso bimbǝ bofokanɔ?”
25 Perguntou-lhes, então: Onde está a vossa fé? Eles, cheios de respeito e de profunda admiração, diziam uns aos outros: Quem é este, a quem os ventos e o mar obedecem?
26 Yesu ku wǝ bakasebi áyila bésu bédufǝ Gadara eto kasɔ lǝ ditumbukplɛ eto lekpake nǝ nkpiɔ Galilea eto kasɔ.
26 Navegaram para a região dos gerasenos, que está defronte da Galiléia.
27 Se Yesu lɛbɔ lǝ ɔklɔ ǝmǝ ǝsuǝ koo, osani utsyuǝ wǝ awɔnɔ bua nsi lǝ ǝsuǝ étsyi umǝ ǝmǝ úbǝ ótsyako wǝ. Yóofo lefe kpǝ se utidi ǝmfo díkayɛ leyaleya katsyilama. Nya wóakatɔnɔ nkǝ woǝsiǝ lǝ diyo enso lǝ edi nti.
27 Mal saltou em terra, veio-lhe ao encontro um homem dessa região, possuído de muitos demônios; há muito tempo não se vestia nem parava em casa, mas habitava no cemitério.
28 Se únyǝ Yesuu, ófa nya óto wǝ ǝsuǝ ókpo lǝ kasɔ lǝ Yesu eto akɔ. Nya ɔ́tɔ wǝ bembembe nkǝ, “Yesu, Onanto Fanlofanlo eto Ubi! Be nkpe lǝ bonko ku fǝ lenti mfo? Nlɛ fǝ lekpakpa, mǝnnǝ mɛ koto!”
28 Ao ver Jesus, prostrou-se diante dele e gritou em alta voz: Por que te ocupas de mim, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Rogo-te, não me atormentes!
29 Utidi ǝmfo átɛyi nyamfo, itsyise Yesu áto ɔkuɛ ókpe lɛwɔnɔ nǝ nsi lǝ wǝ ǝsuǝ mfó, nya ɔ́tɛyi ni nkǝ, “Bɔ wǝ lǝ ǝsuǝ!” Lefe kpǝ lǝ lɛwɔnɔ nǝmǝ ǝsiǝ utidi ǝmǝ lǝ ǝsuǝǝ, lǝ bákle wǝ ani ku akpa kulaa tsya bákpe wǝ lǝ amanaa, úkǝfǝsǝ amana nyamǝ nya lɛwɔnɔ nǝmǝ díkǝnǝ wǝ kesuko mfiminti.
29 Porque Jesus ordenara ao espírito imundo que saísse do homem. Pois há muito tempo que se apoderara dele, e guardavam-no preso em cadeias e com grilhões nos pés, mas ele rompia as cadeias e era impelido pelo demônio para os desertos.
30 Yesu átɔ wǝ nkǝ, “Ntsyǝ baakpo fǝ?”
30 Jesus perguntou-lhe: Qual é o teu nome? Ele respondeu: Legião! {Porque eram muitos os demônios que nele se ocultavam.}
31 Mfóo, awɔnɔ bua nyamǝ álɛ Yesu lekpakpa yǝnkǝ woanla nnya otsyese kaka awɔnɔ bua lǝǝsiǝ kǝnyǝ kanyi.
31 E pediam-lhe que não os mandasse ir para o abismo.
32 Mfóo, bakplako kpǝ ǝńyǝ lǝ kɔtini ǝsuǝ békedi. Nya awɔnɔ bua nyamǝ lɛlɛ Yesu lekpakpa bǝnkǝ utǝ lǝ bedufǝ lǝ bakplako bamǝ ǝsuǝ. Nya Yesu dítǝ mǝ kusu.
32 Ora, andava ali pastando no monte uma grande manada de porcos; rogaram-lhe os demônios que lhes permitisse entrar neles. Ele permitiu.
33 Nyaso bábɔ lǝ utidi ǝmǝ ǝsuǝ nya bédufǝ lǝ bakplako bamǝ ǝsuǝ. Nya mǝmblɛ dítsyetsyi báwunini lǝ kɔtini komǝ eto kotosi nya bédufǝ lǝ ditumbukplɛ nǝmǝ nya bánya bátsylɔ kenke.
33 Saíram, pois, os demônios do homem e entraram nos porcos; e a manada de porcos precipitou-se, pelo despenhadeiro, impetuosamente no lago e afogou-se.
34 Lefe nǝ betidi ba díkabe bakplako bamǝ dínyǝ asa nnya díbǝ mfóo, bétsyetsyi bésu bátɛyi betidi ba lɛkɛ lǝ umǝ ku mbuto bo letsylama mfó kenke.
34 Quando aqueles que os guardavam viram o acontecido, fugiram e foram contá-lo na cidade e pelo campo.
35 Nya betidi bamǝ lɛbɔ bésu bǝ lǝ besu babe lesa nǝ díbǝ. Nya se bésu báyo Yesu ɔflɔɔ, bǝnyǝ osani wǝ ǝsuǝ Yesu léla awɔnɔ bua utsyiko nya unsi lǝ Yesu eto akɔ untǝkǝ ǝnǝ wuee nya onkpe awu lǝ ǝsuǝ unsi kpoo. Mfóo, mǝmblɛ áte sikpi.
35 Saíram eles, pois, a ver o que havia ocorrido. Chegaram a Jesus e acharam a seus pés, sentado, vestido e calmo, o homem de quem haviam sido expulsos os demônios; e tomados de medo,
36 Betidi ba dínyǝ kase asa nyamfó díbǝǝ, átɛyi mba mfó kase Yesu létsya utidi wǝ ǝsuǝ awɔnɔ bua dísiǝ fɛ íkakpa wǝ.
36 ouviram das testemunhas a narração desse exorcismo.
37 Lǝ nyamfo esoo, Gadare eto kasɔ eto betidi átɛyi Yesu bǝnkǝ udu lǝ mǝ kasɔ, itsyise sikpi ǝmuǝ mǝ tinti. Nyaso Yesu édufǝ lǝ ɔklɔ údu.
37 Então todo o povo da região dos gerasenos rogou a Jesus que se retirasse deles, pois estavam possuídos de grande temor. Jesus subiu à barca, para regressar.
38 Mfó nya utidi wǝ ǝsuǝ Yesu léla awɔnɔ bua úlǝkǝ álɛ Yesu lekpakpa nkǝ, “Tǝ kusu lǝ ntǝkǝko fǝ.” Fɛɛ Yesu mántɔnɔ nya ɔ́tɛyi wǝ nkǝ,
38 Nesse momento, pedia-lhe o homem, de quem tinham saído os demônios, para ficar com ele. Mas Jesus despediu-o, dizendo:
39 “Sinkli esu oto lǝ esu atɛyi lesa nǝ Onanto diyifo útǝ fǝ.” Lǝ nyaso utidi ǝmfó ésu ɔ́yɛ lǝ kǝmǝ ka nkpe mfó úkatɛyi asa nnya kenke Yesu díyifo útǝ wǝ.
39 Volta para casa, e conta quanto Deus te fez. E ele se foi, publicando por toda a cidade essas grandes coisas...
40 Lefe nǝ Yesu dísinkli úsu ɔ́yila ditumbukplɛ nǝ nkpe mfó, betidi bamfó áfo wǝ kukɔnɔ, itsyise mǝmblɛ ǝsiǝ bákabe wǝ kusu.
40 À sua volta, Jesus foi recebido por uma multidão que o esperava.
41 Mfó nya osani wǝ baakpo Yairo wǝ lídi Yudafɔ eto katsyakɔ eto uninǝ ɔni ǝbǝ óse akonki lǝ Yesu eto akɔ nya ɔ́lɛ wǝ lekpakpa nkǝ utǝkǝko wǝ lǝ besu wǝ diyo,
41 O chefe da sinagoga, chamado Jairo, foi ao seu encontro. Lançou-se a seus pés e rogou-lhe que fosse à sua casa,
42 itsyise wǝ ubisiobi ɔni wǝ díkafo fe alɛ lefosi ǝnuǝ, labe ɔlɛ bufi nya okpe lǝ ukpǝ ku mǝnkpǝ eto nti.
42 porque tinha uma filha única, de uns doze anos, que estava para morrer. Jesus dirigiu-se para lá, comprimido pelo povo.
43 Nya lǝ betidi bamfó ntii, usio wǝ kɔtɔ díkakpo itǝ lefosi alɛ ǝnuǝ sɔ̃ɔ̃ tsya akɛ mǝ lenti. Usio ǝmfo ábiasǝ wǝ atabi kenke nkǝ lǝ otsya wǝ bufi bomǝ, fɛɛ ókplatsya ɔ́nɔ.
43 Ora, uma mulher que padecia dum fluxo de sangue havia doze anos, e tinha gasto com médicos todos os seus bens, sem que nenhum a pudesse curar,
44 Ɔ́yɛ buɛɛ lǝ Yesu eto kama lǝ betidi nti nya útidi wǝ awu eto kotosi. Lamfolamfo kɔtɔ komǝ áyɛ wǝ bokpo.
44 aproximou-se dele por detrás e tocou-lhe a orla do manto; e no mesmo instante lhe parou o fluxo de sangue.
45 Mfó nya Yesu lɛtɔ nkǝ, “Owoe dítidi mɛ?”
45 Jesus perguntou: Quem foi que me tocou? Como todos negassem, Pedro e os que com ele estavam disseram: Mestre, a multidão te aperta de todos os lados...
46 Tsyaa, Yesu átɛyi nkǝ, “Nnyi miǝ utidi utsyuǝ étidi mɛ, itsyise ǝsuǝale ǝtsyuǝ ábɔ lǝ mɛ ǝsuǝ.”
46 Jesus replicou: Alguém me tocou, porque percebi sair de mim uma força.
47 Se usio ǝmǝ léte nkǝ wǝmbofo ǝsuǝ bɔbiɔsǝ esoo, útsyiko butinkǝ nya óse akonki ókpe disi kasɔ lǝ Yesu eto akɔ. Mfó nya ɔ́tɛyi lesa nǝ eso útidi Yesu eto awu lǝ betidi ba kenke eto ǝnǝmi. Nya úlǝkǝ ɔ́tɛyi lesa nǝ eso útidi wǝ awu ku kase bufi bomǝ lɛyɛ wǝ lamfolamfo.
47 A mulher viu-se descoberta e foi tremendo e prostrou-se aos seus pés; e declarou diante de todo o povo o motivo por que o havia tocado, e como logo ficara curada.
48 Lǝ nyamfo eso Yesu átɛyi wǝ nkǝ, “Mɔ ubisiobi, fǝ bofokanɔ átsya fǝ. Su lǝ diyuǝ ǝsuǝ.”
48 Jesus disse-lhe: Minha filha, tua fé te salvou; vai em paz.
49 Lefenǝ Yesu nsi ɔnlɛ etiki budii, ɔtɔyɛ ɔni ǝbǝ údufǝ wǝ dítsyi Yudafɔ eto katsyakɔ eto uninǝ wǝ baakpo Yairo ɔflɔ. Nya úbǝ ɔ́tɛyi wǝ nkǝ, “Fǝ ubisiobi ǝmǝ ébukpǝ koko, nyaso yɛ oteasa ǝmǝ bulǝ.”
49 Enquanto ainda falava, veio alguém e disse ao chefe da sinagoga: Tua filha acaba de morrer; não incomodes mais o Mestre.
50 Fɛɛ Yesu ánɔ ditiki nǝmǝ nya ɔ́tɛyi Yairo nkǝ, “Mante sikpi. Fǝ fo anɔ fǝ ubi ǝmǝ ebɔkɛ ale.”
50 Mas Jesus o ouviu e disse a Jairo: Não temas; crê somente e ela será salva.
51 Lǝ lefe nǝ bésu bédufǝ Yairo eto diyo mfóo, wǝntǝ utidi saa kusu nkǝ udufǝ diyo kafo enso Petro ku Yohanes ku Yakobo ku ubisiobi ǝmǝ eto anto ku ambe hã.
51 Quando Jesus chegou à casa, não deixou ninguém entrar com ele, senão Pedro, Tiago, João com o pai e a mãe da menina.
52 Nya betidi kpǝ díńyǝ mfó banlɛ nku buwi ku kudu lǝ ubi ǝmǝ eso. Mfó nya Yesu lɛtɛyi mǝ nkǝ, “Biensiwi keku. Ubi ǝmǝ mǝnkpǝ. Selabe ete ɔnlɛ.”
52 Todos, entretanto, choravam e se lamentavam. Mas Jesus disse: Não choreis; a menina não morreu, mas dorme.
53 Mfóo, nya mǝmblɛ dímǝ wǝ, itsyise mǝ yi bǝnkǝ úkpǝ.
53 Zombavam dele, pois sabiam bem que estava morta.
54 Yesu ákɔbe wǝ lǝ kɔni nya ókpadi wǝ nkǝ, “Ubi, taka ǝńyǝ!”
54 Mas segurando ele a mão dela, disse em alta voz: Menina, levanta-te!
55 Usiobi ǝmǝ ésinkli úbǝ nkpǝ nya ótaka úńyǝ lamfolamfo. Nya Yesu lɛtɛyi mǝ nkǝ bǝtǝ ubisiobi ǝmǝ lesatsyuǝ lǝ udi.
55 Voltou-lhe a vida e ela levantou-se imediatamente. Jesus mandou que lhe dessem de comer.
56 Asa nyamfo kenke éyifo wǝ antomǝ yanii, fɛɛ Yesu ǝkǝ mǝ ato nkǝ bantɛyi utidi saa lesa nǝ díbǝ mfó.
56 Seus pais ficaram tomados de pasmo; Jesus ordenou-lhes que não contassem a pessoa alguma o que se tinha passado.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.